«Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Η σκιά και το φως» Ποίηση του Κώστα Στεργιόπουλου.

 

Το 1961 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. 

     Η Συλλογή εκδόθηκε από τις εκδόσεις : Δίφρο

«Ο ήλιος του μεσονυκτίου» Ποιητική Συλλογή του Κώστα Στεργιόπουλου που το 1992 έλαβε το κρατικό βραβείο Ποίησης (Εκδόσεις : Νεφέλη)

Ο ήλιος του μεσονυχτίου

                                      «Εστι δε πίστις...»
                                         ( «Προς Εβραίους», 11,1.)

Σαν τον ήλιο του μεσονυχτίου,
ας κατέβουμε χαμηλά.
Αυτός δεν είναι ήλιος. Είναι το είδωλό του,
που φέγγει ακόμα, ενώ εκείνος πια έχει δύσει.
Θ' αφήσω πάλι την ελπίδα να περάσει μέσα από «κε-
        φαλή βελόνης».
Η φύση με βρεγμένα φτερά δε μπορεί να πετάξει,
κουβαλώντας σε μόρια ύλης κάτι από την ψυχή των
       προγόνων.
Ας κατέβουμε χαμηλά.
Τα μάτια μας διεσταλμένα για να κοιτάζουν,
τα χείλια μας ανυπόμονα να γευτούν.
Γένος αμαρτωλό,
ξεχνάμε ακόμα ως και το θαύμα.
Τα χέρια μας αεικίνητα, έτοιμα ν' αρπάξουν.
Ποιος βρίσκεται πιο πάνω και πιο κάτω
ανάμεσα σε καύκαλα γυμνά,
που σε κοιτάζουν κιόλας με τις άδειες τρύπες των
          ματιών τους;
Η πεντάμορφη με το ρόδο κι η γκαβή κολοκύθα.
Το κρανίο του Γιόρικ και του Μεγαλέξαντρου.
«Εστι δε πίστις ελπιζομένων υπόστασις,
πραγμάτων έλεγχος ου βλεπομένων.»
Πόσο να βυθιστώ πιο βαθιά;
Απ' αλλού δεν μπορώ να φύγω.
Ας κατέβουμε χαμηλά,
ας κατέβουμε ακόμα πιο χαμηλά.
Αυτό το φως δεν παύει να φέγγει.

Στεργιόπουλος «Ο ήλιος του μεσονυκτίου» Ποιητική Συλλογή του Κώστα Στεργιόπουλου , που το 1992 έλαβε το κρατικό βραβείο Ποίησης (Εκδόσεις : Νεφέλη)

Ο ήλιος του μεσονυχτίου

                                      «Εστι δε πίστις...»
                                         ( «Προς Εβραίους», 11,1.)

Σαν τον ήλιο του μεσονυχτίου,
ας κατέβουμε χαμηλά.
Αυτός δεν είναι ήλιος. Είναι το είδωλό του,
που φέγγει ακόμα, ενώ εκείνος πια έχει δύσει.
Θ' αφήσω πάλι την ελπίδα να περάσει μέσα από «κε-
        φαλή βελόνης».
Η φύση με βρεγμένα φτερά δε μπορεί να πετάξει,
κουβαλώντας σε μόρια ύλης κάτι από την ψυχή των
       προγόνων.
Ας κατέβουμε χαμηλά.
Τα μάτια μας διεσταλμένα για να κοιτάζουν,
τα χείλια μας ανυπόμονα να γευτούν.
Γένος αμαρτωλό,
ξεχνάμε ακόμα ως και το θαύμα.
Τα χέρια μας αεικίνητα, έτοιμα ν' αρπάξουν.
Ποιος βρίσκεται πιο πάνω και πιο κάτω
ανάμεσα σε καύκαλα γυμνά,
που σε κοιτάζουν κιόλας με τις άδειες τρύπες των
          ματιών τους;
Η πεντάμορφη με το ρόδο κι η γκαβή κολοκύθα.
Το κρανίο του Γιόρικ και του Μεγαλέξαντρου.
«Εστι δε πίστις ελπιζομένων υπόστασις,
πραγμάτων έλεγχος ου βλεπομένων.»
Πόσο να βυθιστώ πιο βαθιά;
Απ' αλλού δεν μπορώ να φύγω.
Ας κατέβουμε χαμηλά,
ας κατέβουμε ακόμα πιο χαμηλά.
Αυτό το φως δεν παύει να φέγγει.

«Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Η σκιά και το φως» Ποίηση του Κώστα Στεργιόπουλου.

 

Το 1961 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. 

     Η Συλλογή εκδόθηκε από τις εκδόσεις : Δίφρος.

Ο άγνωστος από την Ποιητική Συλλογή: Η οχιά και το φως (1960) του Κώστα Στεργιόπουλου

Στα σκοτεινά έγκατά μας κατοικεί κάποιος που το κλειδί κρατάει της ύπαρξής μας, χαμένος πάντα, μοναχός κι ανεξιχνίαστος, με μνήμη πιο παλιά απ' τον κόσμο, φορτωμένος με τις πληγές μας όλες και τις τύψεις μας. Θλιμμένος περιπαιχτικός ή και χαρούμενος, αόρατος μας κυβερνά· δέχεται απ' έξω τον αντίχτυπο και δίνει την απάντηση. Τα παρελθόντα μάς θυμίζει και τα μέλλοντα μας προμυνά. Κάποτε, ωστόσο, μας αφήνει ανυποψίαστους. Κι εκεί που ανίδεοι σχεδιάζουμε νέες εξορμήσεις, εκείνος γέρνει πια κατάκοπος, έχει νυστάξει κι είν' έτοιμος ν' αποδημήσει, αδιαφορώντας για τα δικά μας τα εφήμερα επίγεια σχέδια. Το διαβάσαμε στο βιβλίο "Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄τεύχος"  της Γ΄τάξης του Γενικού Λυκείου

Κώστας Στεργιόπουλος (βιογραφικό σημείωμα)

  Ο Κώστας Στεργιόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926 και πέθανε το 2016. Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Εργάστηκε ως λέκτορας στην έδρα Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (1966-1969) και ως βοηθός στο Σπουδαστήριο Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του ίδιου πανεπιστημίου (1969- 1972).

Παύτηκε από τη χούντα και στη μεταπολίτευση υπηρέτησε ως καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (1974-1984). Το 1986 αναγορεύτηκε ομότιμος καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο.

Ο Κ. Στεργιόπουλος πρωτοεμφανίστηκε τις στήλες της «Νέας Εστίας» το 1943 και το 1949 δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Χινοπωρινά». Συνεργάστηκε ως κριτικός της λογοτεχνίας με τα περιοδικά «Ξεκίνημα» (1946-1947) και «Εποχές» (1963-1967), όπως και με την εφημερίδα «Νίκη» (1962-1963).

Τιμήθηκε με το Β' Κρατικό Βραβείο Ποίησης 1961, το Α' Κρατικό Βραβείο Κριτικής Μελέτης Δοκιμίου 1974, το Βραβείο Κριτικής Μελέτης της Ομάδας των 12 του 1963, το Α' Κρατικό Βραβείο Ποίησης 1993, το Βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών το 2002 και το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας το 2004.

Οι ποιητικές συλλογές του είναι οι παρακάτω:

Τα τοπία του φεγγαριού (1955)

Η σκιά και το φως (1960)

Το χάραμα του μύθου (1963)

Ο κίνδυνος (1965, β' έκδοση συμπληρωμένη 1972)

Τα τοπία του ήλιου (1971)

Eκλειψη (1974)

Τα μισά του πλου (1979, β' έκδοση 1999)

Αλλαγή φωτισμού (1984, β' έκδοση 1999)

Ο ήλιος του μεσονυκτίου (1991, β' έκδοση 1999)

και Παλίρροια (1998).

Οι οκτώ πρώτες συλλογές έχουν συγκεντρωθεί σε δύο τόμους: Τα Ποιήματα Α' 1944-1965 (1988) και Τα Ποιήματα Β' 1965-1983 (1992). Επίσης συγκεντρώθηκαν σε μία έκδοση οι δύο τελευταίες συλλογές μαζί με την έως τότε ανέκδοτη Oσο είναι ακόμα καιρός καθώς και ένα επίμετρο με μεταφράσεις ποιημάτων, κυρίως από τα γαλλικά, στον τόμο Τα Ποιήματα Γ' 1983-2005 (2006).

πηγές: http://www.poema.gr/dokimio.php?id=238

και http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=767858

Ο ύπνος

Κώστας Στεργιόπουλος 

Ποιητική Συλλογή: ΠΑΛΙΡΡΟΙΑ (1998)

Τον έπαιρνε ο ύπνος.
Κατάκοπο σε μια γωνιά τον έπαιρνε ο ύπνος,
ενώ οι άλλοι γύρω φλυαρούσαν.
Μήνες, μέρες, χρόνια
τον κυνηγούσε επίμονα, σπασμωδικά.
Μα τώρα ο ύπνος ερχόταν μόνος του,
βάραινε στα βλέφαρά του.
Σα να μην ήταν αυτός,
σα να μην είμαστε εμείς.
Και δεν ήθελε πια τίποτ' άλλο.

Ο ψίθυρος των πραγμάτων

Κώστας Στεργιόπουλος

Τα πράγματα δε μου μιλούν, στέκω ν' ακούσω
τους τελευταίους τους ψιθύρους, καθώς πεθαίνουν.
Οπως η λυπημένη θάλασσα της γαλήνης.
Περίλυπο το άλλο μου πρόσωπο τα επισκοπεί,
πάνω από νοτισμένες στέγες κι από καμινάδες που
    παλεύουν νότος και βορράς
κι αλλάζουν στη βροχή και στον καπνό κατεύθυνση.
Ξημερώνει στους καπνοσυλλέκτες και στις κεραίες των
    τηλεοράσεων.
Κι ωστόσο, αντίκρυ εκεί στον τοίχο, πέφτει ακόμα
φως τόσο γλυκό,
υπόλοιπο απ' αυτό που λέγαμε άλλοτε ψυχή.
Ούτε το σκέφτεσαι πως πάει να δύσει.
Ο κόσμος βουίζει γύρω πιο πραγματικός.
Ο ήλιος είναι πιο ζεστός στα μέλη.
Εργα της τύχης και της τόλμης.
Ωσπου να λάμψει ξάφνου εμπρός σου
ο άγιος αστραφτερός κρατώντας το σπαθί,
όταν δε θα μπορεί πια να ξυπνήσει η σκέψη.
Ομως εγώ μόνο γι' αυτή τη ζωή μιλώ.
Την άλλη, κι αν την πιστεύω, δεν την ξέρω.


ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ: ΤΑ ΜΙΣΑ ΤΟΥ ΠΛΟΥ (1979)

Η τετελεσμένη μοίρα

Θα 'θελα κάποτε να γυρίσω πάλι εκεί,
κοντά στα θεόρατα κύματα και τους ασά-
   λευτους κάβους.
Θα 'θελα να γυρίσω πάλι κάποτε,
ακόμα κι αν ξαναβυθιστώ στην πέτρα,
κι αν βουλιάξω
κάτω απ' τα κυπαρίσσια και τις ξερολιθιές.

Να 'μαι εγώ εδώ κι εκείνα εκεί
δεν το βαστώ. Δεν υποφέρεται
τέτοιος ζωντανός χωρισμός.

Ας ξεριζώσει λοιπόν τα δέντρα και τα παράθυρα,
κι ας με ξαναφέρει πάλι αυτός ο άνεμος.
Δε μπορώ πια οι άλλοι να μ' αναγκάζουν,
να μ' αναγκάζει η ίδια η ανάγκη
κι η τετελεσμένη μοίρα.

Ο ήλιος να σέρνει τις αλυσίδες του στη θάλασσα.

Να ουρλιάζει γύρω το μελτέμι.

Η νύχτα να πέφτει σκούρα σα μελάνι.

«Δε θα ξαναπάς ποτέ!»,
μου 'λεγε ο άνεμος αυτός.

ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ: ΤΑ ΤΟΠΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ (1971)

ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ

Η ΣΚΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΩΣ (1960) του Κώστα Στεργιόπουλου

Νυχτερινός άνεμος

Από πού έρχεται πάλι αυτός ο άνεμος,
από πού έρχεται πάλι αυτή η πνοή;
Τόσον καιρό, στ' αλήθεια, πια δεν πίστευα,
νόμιζα πως μου πέτρωσε η ψυχή.
Και ξάφνου, πάλι, να: αυτός ο άνεμος!

Σκοτεινή μνήμη, φερμένη από τα βάθη
της νύχτας... Σιωπηλή φύση
τις φυλλωσιές που ανήσυχα κινεί...
Φέρνει, ώς εδώ στην κάμαρα, μια αρχαία φωνή,
σέρνει με φρίκη ένα ξερό φύλλο στην αυλή
και μες στον ύπνο μου χτυπούν παράθυρα.

Σκοτεινή μνήμη... Σιωπηλή φύση...

Από πού έρχεται πάλι αυτός ο άνεμος
και σαλεύει τα φύλλα της ψυχής;

Ο Αγνωστος

Στα σκοτεινά έγκατά μας κατοικεί
κάποιος που το κλειδί κρατάει της ύπαρξής μας,
χαμένος πάντα, μοναχός κι ανεξιχνίαστος,
με μνήμη πιο παλιά απ' τον κόσμο, φορτωμένος
με τις πληγές μας όλες και τις τύψεις μας.

Θλιμμένος, περιπαιχτικός ή και χαρούμενος,
αόρατος μας κυβερνά:
δέχεται απ' έξω τον αντίχτυπο
και δίνει την απάντηση.
Τα παρελθόντα μας θυμίζει
και τα μέλλοντα μας προμηνά.

Κάποτε, ωστόσο, μας αφήνει ανυποψίαστους.
Κι εκεί που ανίδεοι σχεδιάζουμε νέες εξορμήσεις,
εκείνος γέρνει πια κατάκοπος, έχει νυστάξει
κι είν' έτοιμος ν' αποδημήσει, αδιαφορώντας
για τα δικά μας τα εφήμερα επίγεια σχέδια.

Τα κοιμητήρια

Τόποι χλοεροί, με μάρμαρα και κυπαρίσσια,
με χώμα μουσκεμένο από πολλά δάκρυα,
που εμείς τους λέμε
νεκροταφεία ή κοιμητήρια.

Εκεί δεν κατοικεί κανείς.

Λησμονημένοι τόποι,
που θαρρούμε πως κοιμίζουν τους
αγαπημένους μας.
Κάποτε μόνο ο άνεμος διαβαί-
νοντας βγάνει φωνή,
κάποτε μόνο αφήνει λυπημέ-
νη τη φωνή του το πουλί.

Εκεί κανείς δεν κατοικεί.
Ήλιος και βροχή,
παιχνίδια του αττικού χειμώνα.

Τα κοιμητήρια είναι για τους ζωντανούς.
Οι νεκροί έχουν πεθάνει.

Με τα δόντια

Σκοποί τελευταίο νούμερο,
ανάμεσα στους απογόνους των δεινοσαύρων.
Να κρατήσουμε πρέπει μ’ έναν κόκκο σινάπεως.
Ολιγόπιστοι, μα όχι άπιστοι.
Με τα δόντια πρέπει να κρατήσουμε,
δεκατιζόμενοι.
Ο κόσμος μας ετοιμοθάνατος,
κι ο καιρός μας ένας μεθυσμένος,
που προσπαθούμε να τον στηρίξουμε,
τρεκλίζοντας κι εμείς μαζί του.
Κνίσες και τελετουργικές θυσίες στο Μαμμωνά.
Μικροαστός στο τιμόνι κι η συντροφιά όλο χαμόγελα,
καταβροχθίζοντας εκεί τα σφάγια.
Σφίγγες ωραίες,
με μυστικά και δίχως μυστικά,
«ποπ» και «οπ»,
και τα πόδια τους γδύνουν τον αέρα.
Αυτή τη λίγη πίστη
με πόσο πείσμα την κρατώ.
Γιατί χανόμαστε αλλιώς,
το καράβι κάνει νερά
και κατεβαίνουμε όλοι στον πάτο.

Ανάμεσα στους ανθρωποφάγους

Τους είδα που άναβαν την πυρά,
κι η σιωπή τους βάρυνε απάνω μου
σαν απόφαση.
Τα τροχισμένα δόντια, τ’ αρπαχτικά νύχια.
Μα εκείνοι σώπαιναν πάντα
ανέκφραστοι κάτω απ’ τα μασκαρεμένα τους
πρόσωπα,
φορτωμένα στολίδια ψεύτικα
και λοφία.
Πίσω απ’ τις λόχμες,
σάλευαν κρυμμένα πλήθος δόρατα,
αόρατα μάτια και φτερά·
ενώ, βαθιά απ’ το δάσος,
έφταναν κιόλας ήχοι από σκοτεινά τύμπανα,
απόμακρα ουρλιαχτά, βραχνά μουγκρίσματα,
μαζί με βρυχηθμούς άλλων θηρίων.
Κι εγώ να περιμένω
δεμένος στο στύλο πιστάγκωνα,
ελπίζοντας και μη ελπίζοντας,
μόνος
ανάμεσα στους ανθρωποφάγους.

Νυχτερινός άνεμος

Από πού έρχεται πάλι αυτός ο άνεμος,
από πού έρχεται πάλι αυτή η πνοή;
Τόσον καιρό, στ' αλήθεια, πια δεν πίστευα,
νόμιζα πως μου πέτρωσε η ψυχή.
Και ξάφνου, πάλι, να: αυτός ο άνεμος!

Σκοτεινή μνήμη, φερμένη από τα βάθη
της νύχτας... Σιωπηλή φύση
τις φυλλωσιές που ανήσυχα κινεί...
Φέρνει, ώς εδώ στην κάμαρα, μια αρχαία φωνή,
σέρνει με φρίκη ένα ξερό φύλλο στην αυλή
και μες στον ύπνο μου χτυπούν παράθυρα.

Σκοτεινή μνήμη... Σιωπηλή φύση...

Από πού έρχεται πάλι αυτός ο άνεμος
και σαλεύει τα φύλλα της ψυχής;