«Αγκάθι το αμάραντο» της Γιολάντα Πέγκλη. Έλαβε το Β΄βραβείο ποίησης το 1973

Kίτρινο και όχι κίτρινο

του κυδωνιού να πούμε

που ποτέ δεν το ’χεις σίγουρο

έτσι που μόλις ακουμπήσει σαπίζει

ή που φωνή φαρμάκι αφήνει ο Σεπτέμβρης

«μέμνησο!» και γλιστράει

απ’ την αγία υπομονή

στην έξοδο την υπεραγία

...

και καλά να μη γνωρίζεις το τι

και το πότε για το καύκαλο

αλλ’ εκείνο το καλάθι το αλαλάζον

καταμεσής του δρόμου

κλότσα το π’ ανάθεμά το ν’ ανοίξει ο τόπος

το βλέπεις, πας ν’ αποκτήσεις άκρα καχεκτικά

τα χέρια, άσε, πάνε,

να κοιτάξουμε τα υπόλοιπα

τα θαμμένα, τα πού αιωρούνται

πέτρες, στέγες, ό,τι

αυτές οι δυσανάγνωστες υπογραφές

καλά με είχαν βάλει σε υποψία

κι άρχιζα να μπολιάζω τ’ αειθαλή

με πόνο φυλλοβόλο

...

πρέπει να έχεις καρδιά γενναία, βάρβαρη

αυτό είναι το συμπέρασμα, αλλιώς

την εγγύηση δεν την σημαδεύεις μεσόφρυδα

κάνεις πως αστοχείς

(ασ’ τη να βρίσκεται για μια δύσκολη ώρα)

κι ύστερα μπουκάρει το Απαραβίαστο

...

συνηθίζεις, τι να γίνει, και στο απάνθρωπο,

αμπαρώνεις, θειαφίζεις,

πετάς στην άσφαλτο τους βολβούς

τα καθίσματα

ας θηλάσουν τώρα τα ζώα μόνο

και το αγκάθι της πίκρας

το αμάραντο

σχετικά με την ποιήτρια 

https://genesis.ee.auth.gr/dimakis/Parodos/4/3a.html

«Αγκάθι το αμάραντο» της Γιολάντα Πέγκλη. Έλαβε το Β΄βραβείο ποίησης το 1973

Kίτρινο και όχι κίτρινο

του κυδωνιού να πούμε

που ποτέ δεν το ’χεις σίγουρο

έτσι που μόλις ακουμπήσει σαπίζει

ή που φωνή φαρμάκι αφήνει ο Σεπτέμβρης

«μέμνησο!» και γλιστράει

απ’ την αγία υπομονή

στην έξοδο την υπεραγία

...

και καλά να μη γνωρίζεις το τι

και το πότε για το καύκαλο

αλλ’ εκείνο το καλάθι το αλαλάζον

καταμεσής του δρόμου

κλότσα το π’ ανάθεμά το ν’ ανοίξει ο τόπος

το βλέπεις, πας ν’ αποκτήσεις άκρα καχεκτικά

τα χέρια, άσε, πάνε,

να κοιτάξουμε τα υπόλοιπα

τα θαμμένα, τα πού αιωρούνται

πέτρες, στέγες, ό,τι

αυτές οι δυσανάγνωστες υπογραφές

καλά με είχαν βάλει σε υποψία

κι άρχιζα να μπολιάζω τ’ αειθαλή

με πόνο φυλλοβόλο

...

πρέπει να έχεις καρδιά γενναία, βάρβαρη

αυτό είναι το συμπέρασμα, αλλιώς

την εγγύηση δεν την σημαδεύεις μεσόφρυδα

κάνεις πως αστοχείς

(ασ’ τη να βρίσκεται για μια δύσκολη ώρα)

κι ύστερα μπουκάρει το Απαραβίαστο

...

συνηθίζεις, τι να γίνει, και στο απάνθρωπο,

αμπαρώνεις, θειαφίζεις,

πετάς στην άσφαλτο τους βολβούς

τα καθίσματα

ας θηλάσουν τώρα τα ζώα μόνο

και το αγκάθι της πίκρας

το αμάραντο

σχετικά με την ποιήτρια 

https://genesis.ee.auth.gr/dimakis/Parodos/4/3a.html

Ποιήματα της Γιολάντας Πέγκλη

http://genesis.ee.auth.gr/dimakis/POETS/pi.html

Ακούστε: Ποιητική Συλλογή της Γιολάντας Πέγκλη που εκδόθηκε το 1970.

Η μαγεμένη κάμαρα

Πρόσεξε βιογράφε μην κάνεις και κλάψει
το παιδί που πριν φιλήσει το μαξιλάρι μου
έλιωσε με το φεγγάρι
η πλαϊνή κάμαρα ποτέ δεν ακούμπησε
στον ίδιο τοίχο με την κάμαρά μου
ποτέ χέρι στο χέρι μου δεν ακούμπησε.
Αν θες με δυο λόγια τη ζωή μου, μάθε
πως άρχισα να τραγουδώ ενώ τα πόδια μου
είχαν ριζώσει μέσα στα νερά.
Πως τραγουδούσα όσο τα νερά ανέβαιναν.
Τραγουδούσα όταν ανέβηκαν τα νερά.
Αργότερα βέβαια το κελί μου ανακαινίστηκε
ο μόνος αυτόπτης μάρτυρας εξιλεώθηκε
ζωγραφίζοντας έναν ήλιο στην οροφή
ένα μονοτάξιο δημοτικό σχολείο
άρχισε να λειτουργεί στο χώρο του
έμεινε ακίνητη η αδικαίωτη σάρκα
κανένας δεν έδωσε σημασία
σε κάποιους στεναγμούς και αποδόθηκε
στην ιδιοσυστασία του εδάφους το ότι
μάτωναν πού και πού οι παλιοί τοίχοι.
Μια μέρα, ένας μικρός μαθητής
πέταξε ψηλά τη σάκα του
σκόρπισαν στην ταξη οι γομολάστιχες, τα μολύβια.
- "Ακούστε, ακούστε πώς τρέχει το ποταμάκι
κάτω από το τσιμέντο!" φώναξε. 

***
Ακούστε

Δεν ανοίγω δεν ανοίγω
πίσω απ' την πόρτα φίλος
πίσω απ' την πόρτα παιδί
πίσω απ' την πόρτα ζητιάνος
πίσω απ' την πόρτα σκυλί
πίσω απ' την πόρτα ταχυδρόμος
πίσω απ' την πόρτα κανείς
δεν ανοίγω δεν ανοίγω
υποχωρώ παραιτούμαι αντιστέκομαι
διαχωρίζομαι λιποθυμώ
αρνούμαι
όταν νυχτώσει το υπόσχομαι
θ' αφήσω στο σκαλί το ρούχο μου
θ' αφήσω στο σκαλί το ψωμί μου
θ' αφήσω στο σκαλί το τριαντάφυλλό μου
το τελευταίο
υπόσχομαι υπόσχομαι
χέρια όμως όχι φοβάμαι
λέξεις όμως όχι φοβάμαι
πρόσωπα όμως όχι φοβάμαι
μάτια όμως όχι φοβάμαι φοβάμαι
έχω φυλάξει μια σφαίρα
μάτια όμως όχι μάτια όμως όχι
έχω φυλάξει μια ανάσα


αγαπώ το κόκκινο
περισσότερο από το μαύρο.

***
Μονόπρακτο

Και βέβαια δε θα σας απασχολήσω για πολύ, καλέ μου φίλε. Ναι,
το βλέπετε κι εσείς, ούτε το κάθισμα είναι απαραίτητο.
Φανταστείτε, φανταστείτε όμως
έναν άσπλαχνο δρόμο.
Φανταστείτε έναν περίβολο που συστέλλεται.
Ή επιτέλους, σκοινιά και ξύλα και πανιά
αλλά όχι καράβια.
Και ποια η γνώμη σας αν δίχως ίχνος γαλάζιου τον ανατρέπαμε
τον καταργούσαμε τελικά τον ουρανό.
Ναι, η ώρα εργασίας. Καταλαβαίνω. Φυσικά.
Οπωσδήποτε μιαν άλλη φορά. Οπωσδήποτε
την άλλη φορά που δε θα μπορώ πάλι να πεθάνω
να ζήσω. Και για το κάθισμα σωστά, σωστά
περαστική άλλωστε είμαι κι εγώ
στα δημόσια γραφεία συμπεριφέρομαι ακριβώς σαν κάπου αλλού
να με περιμένουν, βαθιά στις τσέπες μου κρύβω τα μαντήλια
κρύβω τα χέρια μου, σέβομαι ξέρετε τον ξένο χρόνο
σέβομαι τις επιχειρήσεις
κι εσας σας επισκέπτομαι μόνο
με το θάρρος της παλιάς γνωριμίας.
Επιτρέψτε μου απλώς να παρατηρήσω
πώς το ωραίο αυτό δερμάτινο κάθισμα...
λοιπόν...
το ωραίο αυτό δερμάτινο κάθισμα...
όχι βέβαια πως θα διέθετα τον καιρό...
και όχι ότι θα πίστευα ποτέ βεβαια πως ένας άνθρωπος όρθιος
κι ένας άνθρωπος καθιστός... ω, ποτέ. Ωστόσο -
και προπαντός αν η αγωνία δεν αφήνει λεκέδες από ιδρώτα...
Χα!Χα! Μην θορυβείστε.
Δεν είναι έρωτας. Δεν είναι λιποθυμία.
Κι άλλωστε εσείς, τι -

Πιστέψτε, όλο και πιο συχνά τελευταία
θέλω να πω "καλημέρα"
και φωνάζω "νερο, νερο!"

Λάζαροι εν αποσυνθέσει: Το 1964 η Γιολάντα Πέγκλη εκδίδει την πρώτη της Ποιητική Συλλογή στην Αθήνα.

           Κοινωνικά

Το συμβούλιο είχε επιτυχία. Αποφασίσαμε
πως οι μέρες θα πρέπει να είναι ανώνυμες
το εορτολόγιο υπόθεση αυστηρά προσωπική
οι ώρες να μετρούν από κτίσεως Ρώμης
ή από ελεύσεως ενός θεού.
Έτσι αδειάσαμε τα συρτάρια μας
απ' την επανάληψη αιτημάτων και διαψεύσεων
και σταματήσαμε τις ρομαντικές αιμορραγίες της μνήμης
με μια εισβολή συγκλονιστικών συστημάτων
που προστάτευαν τους αγίους απ' τα σκουλήκια τους
και τους ήρωες απ' την αλήθεια.

Κι εξακολουθήσαμε να χαράζουμε στο κελί μας
μηνύματα για τη ζωή
που δεν θα διαβάσουν
παρά οι μελλοθάνατοι που θα πάρουν τη θέση μας.

Γιολάντα Πέγκλη (βιογραφικό)

Η ποιήτρια-δοκιμιογράφος Γιολάντα Πέγκλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1934. Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1959 με ποιηματά της στο περιοδικό "Νέοι σταθμοί" και το 1964 με την πρώτη της συλλογή "Λάζαροι εν αποσυνθέσει".  Έχει μεταφράσει παιδική και εφηβική λογοτεχνία.

Έχει τιμηθεί:

1971: Βραβείο ποίησης Πανεπιστημίου Αθηνών.

1973: Β' Κρατικό Βραβείο ποίησης

2002: Βραβείο για έργο ποιητικό του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη για το σύνολο του ποιητικού της έργου.

Εργογραφία

Λάζαροι εν αποσυνθέσει. Αθήνα, 1964.

Άνθρωπος πάσχων. Αθήνα, 1965.

Η θαυμάσια περιπέτεια. Αθήνα, 1966.

Ακούστε. Αθήνα, 1970.

Προς φαρισαίους. Αθήνα, 1971.

Αγκάθι το αμάραντο. Αθήνα, 1972.

Φεβρούριος. Αθήνα, 1978.

Μην πατάτε τη χλόη. Αθήνα, 1981.

Όμορφος κόσμος. Αθήνα, 1984.

Το βιβλίο της Ρίτας. Αθήνα, 1985.

Λέηζερ. Αθήνα, Διάττων, 1989.

Της γλυκειάς πατρίδας και εκλογή ποιημάτων 1964-1996. Αθήνα, 1996

Ας σταθούμε εδώ. Αθήνα, Γαβριηλίδης, 2004

Αγκάθι το αμάραντο/ Πέγκλη Γιολάντα

Κίτρινο και όχι κίτρινο
του κυδωνιού να πούμε
που ποτέ δεν το 'χεις σίγουρο
έτσι που μόλις ακουμπήσει σαπίζει
ή που φωνή φαρμάκι αφήνει ο Σεπτέμβρης
«μέμνησο!» και γλιστράει
απ' την αγία υπομονή
στην έξοδο την υπεραγία

τότε σβόλοι σβόλοι το χώμα
τρίτα, τέταρτα πόδια δεν επαρκούν
όλη νύχτα να τσακίζεσαι να τα προφτάσεις
τόσα προσκλητήρια νεκρών
και τη μέρα τίποτα να μη μαρτυράει

και καλά να μη γνωρίζεις το τι
και το πότε για το καύκαλο
αλλ' εκείνο το καλάθι το αλαλάζον
καταμεσής του δρόμου
κλότσα το π' ανάθεμά το ν' ανοίξει ο τόπος
το βλέπεις, πας ν' αποκτήσεις άκρα καχεκτικά
τα χέρια, άσε, πάνε,
να κοιτάξουμε τα υπόλοιπα
τα θαμμένα, τα που αιωρούνται
πέτρες, στέγες, ό,τι

αυτές οι δυσανάγνωστες υπογραφές
καλά με είχαν βάλει σε υποψία
κι άρχισα να μπολιάζω τ' αειθαλή
με πόνο φυλλοβόλο

κίνηση καθαρτήρια μήπως δώσει ο θεός
και βγει το άθροισμα λανθασμένο

στα άρτια και στα ρηχά ασβέστη

πρέπει νάχεις καρδιά γενναία, βάρβαρη
αυτό είναι το συμπέρασμα, αλλιώς
την εγγύηση δεν τη σημαδεύεις μεσόφρυδα
κάνεις πως αστοχείς
(άσ' τη να βρίσκεται για μια δύσκολη ώρα)
κι ύστερα μπουκάρει το Απαραβίαστο
το μεγάλο μαράζι

και πού θράσος ν' απλώσεις χέρι
ίσως λοιπόν αυτό να είναι το χειρότερο
και δόξα τω θεώ δεν έγινε

συνηθίζεις, τι να γίνει, και στο απάνθρωπο
αμπαρώνεις, θειαφίζεις
πετάς στην άσφαλτο τους βολβούς
τα καθίσματα

ας θηλάσουν τώρα τα ζώα μόνο
και το αγκάθι της πίκρας
το αμάραντο.

Ασυγχρονία Ι / Πέγκλη Γιολάντα

Επειδή αυτό το κάτι που περιμένω
πλαγιάζει στις νύχτες που αντέχουν, δεν αντέχονται
παραμένει άκλιτο σκαλώνοντας προς το ταβάνι
δεν με περιμένει
λέω στον επισκέπτη
περνάει το τρένο γι' αυτό τρέμει το σπίτι
ενώ περνά το μέγα όχημα συμπαρασύροντας
αγάπες δόντια πεποιθήσεις
κι ούτε εγγράφεται ως σκηνικό με μύγες πολλές
ούτε διακόπτω τα τραταρίσματα.
«να γιατί παραμένω φορητή, πες ανθοδέσμη,
μήπως παρουσιαστείς εσύ
μου ρίξεις στους ώμους το πανωφόρι σου
με οδηγήσεις στο πλησιέστερο φαρμακείο
εξ' αιτίας που σε όλη τη γη
δεν υπάρχει αργαλειός να υφάνει ένα ρούχο
για το ρούχο που έβαλα ενέχυρο τη δύσκολη ώρα
αλλά και για να δεις πως ένα πλάσμα
που σχεδόν δεν αναπνέει
ζει»  

Το Αλλοθι / Πέγκλη Γιολάντα

Πού βρισκόσαστε το τελευταίο
εικοσιτετράωρο; Πού βρισκόσαστε
την πρώτη μέρα της ζωής σας;
Οι καιροί αλλάζουν, οι αιμοδότες
αποσυνδέουν τις φλέβες τους
απ' τα τηλεφωνικά καλώδια
οι δρόμοι μονής κατευθύνσεως αποξενώνουν
ποτέ ο ένας Ιούδας δεν μοιάζει με τον άλλο
εξαφανίσεις στις εφημερίδες
στα κομοδίνα δισκία
το πλήθος γίνεται συνετό, αδιαφορεί
οι ληστές ασκούν έφεση πεθαίνουμε πιο μόνοι
θλίψη, θλίψη πολλή
ακόμη και για έναν άνθρωπο
προσοχή! Βεβαιωθείτε το ταχύτερο
αν υπάρχουν μάλλινα στο φαρμακείο του σπιτιού
μιλήστε παντού για τα άρρωστα νεύρα μας
εξασφαλίστε ένα γερό άλλοθι
με μια δήλωση περί απλής συνωνυμίας
η άσφαλτος αναλιγώνει
ξαναγίνεται άμμος
όταν αποσυρθούν τα νερά της νύχτας
θα μας βρουν πνιγμένους.

Το Οδοιπορικό / Πέγκλη Γιολάντα

Επαψα να προσεύχομαι. Εχω σωθεί.
Επαψα ν' αγαπώ
μέσα απ' το σώμα μου έχω περάσει.
Είμαι το παιδί που δεν άντεξε
το ερήμωνε η ευρυχωρία, θα διηγούνται.
Οταν μεγάλωσε έβρισκε
πως μοιάζει ο έρωτας με πανικό.
Ξάπλωνε στο χιόνι και μετρούσε τι πολλά φώτα
έχουν τα σπίτια όταν τα κοιτάζεις απ' έξω.
Για στοιχειώδη ανάπαυση άφηνε
να της αποσπούν τρομαχτικές δωρεές
πανδοχείς τρίτης κατηγορίας. Εντούτοις
στο τελευταίο της γράμμα έδειχνε καλά
μιλούσε για αεροπορικά εισιτήρια
και επιστροφή στα ήπια κλίματα.
Μάθαμε όμως από τρίτο
πως στο μεταξύ αρρώστησαν τα μάτια της.
Εβλεπε παντού λέπια, δεν μπορούσε
να ξεχωρίσει τους συγγενείς της.
Αρνιόταν να ρωτήσει περαστικό
τι γράφουν οι πινακίδες στους δρόμους.
Αρχισε να φέρνει κύκλους
σαν γλάρος παγιδεύτηκε στην ακροθαλασσιά
μύρισε αλάτι, ξεγελάστηκε, είπε:
«Εδώ τελειώνει ο κόσμος!» Οταν άκουσε
τα κοχύλια να της μιλούν όλα μαζί
τα πήρε για χτυπημένα παιδιά
τα σήκωσε στην αγκαλιά
άρχισε να τρέχει πάνω στα νερά
να φωνάζει «βοήθεια!».

Ο ανοιχτός λογαριασμός / Πέγκλη Γιολάντα

Το νου σου, διαχειριστή των ονείρων μου,
είναι σε κατάκλειστο τόπο που μαθαίνω εγώ
για γεωγραφίες και ουρανούς
και που κατηγορούμαι επί αλητεία.
Κι η πιο μικρή χαραμάδα καμμιά φορά
ισοδυναμεί με χίλιες πόρτες.
Αυτό με κάνει και παραμένω διανυκτερεύουσα
πες, ένας κυκλικός καρπός.
Μια φλούδα μου
έτσι σε τύχω μπροστά μου
και πας, κακομοίρη μου.

«Ευρύχωρα τετράγωνα για ακτήμονες» .....Γιολάντα Πέγκλη

Απορρόφησα τα γεγονότα απροετοίμαστη
κατά μέγα μέρος περαστική
άδεια ζωή διοξείδιο του άνθρακα εκατόν είκοσι λεπτά μετά
το αιφνίδιο πέρασε στο αίμα
και στο κεντρικό νευρικό σύστημα
άλλες περιοχές διεγείροντας, καταστέλλοντας άλλες.
Αρχισα να ξεχνάω, να μην ξέρω, αμβλύνθηκε ο χρόνος
οι λάθος κινήσεις πολλαπλασιάσθηκαν
κρύωνα σαν τα αγγεία του δέρματός μου
να είχαν διευρυνθεί, κι αυτό να προκαλούσε
την απώλεια της φυσιολογικής μου θερμοκρασίας
οι αναστολές σχεδόν αποφλοιωμένες αλλ' επιτέλους
το σύνδρομο αποστερήσεως ανεκτό.
Ο δυνατός καφές κι η θερμοφόρα
προκάλεσαν οικτρά αποτελέσματα
δάκρυα και μνημονικά κενά, μυθοπλασίες.
Ως να ξημερώσει άχνισε η φλέβα στο λαιμό μου
έφυγε ο ύπνος μείναν τα όνειρα, άγιασα.
Εκτοτε πιο μεγάλο αδιέξοδο
απ' τη μέσα μεριά του καναπέ δε γνώρισα
πίσω απ' τα μαξιλάρια του
έμαθα να τετραγωνίζομαι
έμαθα ν' αντέχω όπως κάθε ανυπεράσπιστο.

(και λοιπόν τι έχω να πω...) / Πέγκλη Γιολάντα

και λοιπόν τι έχω να πω, μα πιο καλά να μην πω γιατί μου θυμίζουν επίσης ότι ποτέ μου δεν κατάφερα να χειριστώ επιτυχώς τους χρόνους των ρημάτων

ό,τι διηγούμαι ή τέλειωσε ή δεν θα συμβεί ποτέ

παράδειγμα το ρήμα επιθυμώ το ρήμα υπάρχω