ΛΑΤΙΝΩΝ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΛΕΚΑΝΟΠΕΔΙΟΥ

Νικόλαος Μπάρδης

Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, Ανδρέας Μιχαλόπουλος, μας δίνει την ταυτότητα των λατινικών σπουδών και των ρωμαϊκών μνημείων της Αθήνας

Σε μία πόλη όπως η Αθήνα, με μία μακραίωνη ιστορία, και ένα θησαυρό μνημείων, θα ήταν άδικο να ασχολούμαστε και να θαυμάζουμε μόνο ορισμένες πτυχές του ένδοξου παρελθόντος της. Βρέθηκα λοιπόν με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Λατινικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, Ανδρέα Μιχαλόπουλο, και μου παρουσίασε ενδιαφέροντα μνημεία που στολίζουν την πρωτεύουσα και ανάγονται στους ρωμαϊκούς χρόνους. Μου εξήγησε επίσης με απόλυτα εύστοχες θέσεις τη σχέση των σημερινών Ελλήνων με τα λατινικά, καθώς και τη σπουδαιότητα της διδασκαλίας τους στο σχολείο.
Σε μία συνηθισμένη βόλτα στο κέντρο της πόλης, είναι αδύνατο να μην «πέσει» κανείς πάνω σε μνημεία-τοπόσημα, τα οποία οι περισσότεροι αγνοούν ότι κατασκευάστηκαν τους ρωμαϊκούς χρόνους. Ο κ. Μιχαλόπουλος μας έδωσε με ενάργεια το προφίλ και το ιστορικό υπόβαθρο αυτών των μνημείων. «Το 86 π.Χ. ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας (Lucius Cornelius Sulla) κατέλαβε και λεηλάτησε την Αθήνα. Πολλά μνημεία της καταστράφηκαν και σπουδαία έργα τέχνης μεταφέρθηκαν στη Ρώμη. Η πόλη έπαψε να έχει πολιτική και στρατιωτική σημασία, ωστόσο συνέχισε να ακτινοβολεί ως κέντρο πολιτισμού, γραμμάτων και τεχνών.

Ο πρώτος Ρωμαίος αυτοκράτορας, Οκταβιανός Αύγουστος (Imperator Caesar Divi Filius Augustus, 27 π.Χ.-14 μ.Χ.), συνεχίζοντας τα σχέδια του θετού πατέρα του, Ιουλίου Καίσαρα, εκπόνησε για την Αθήνα ένα δαπανηρό και φιλόδοξο πρόγραμμα ανοικοδόμησης κατεστραμμένων μνημείων και ανέγερσης νέων επιβλητικών οικοδομημάτων. Στα χρόνια του ολοκληρώθηκε η Αγορά του Καίσαρος και του Αυγούστου, γνωστότερη ως «Ρωμαϊκή Αγορά» (Forum Romanum), που αποτέλεσε την καρδιά της ζωής της πόλης κατά τα ρωμαϊκά χρόνια.
Η δυτική είσοδός της ήταν η λεγόμενη πύλη της Αρχηγέτιδος Αθηνάς, που σώζεται στις μέρες μας, ενώ το ανατολικό πρόπυλο βρισκόταν πολύ κοντά στο λεγόμενο Αγορανομείο (μέσα του 1ου αι. μ.Χ.), από το οποίο σώζεται μέρος της πρόσοψης, ένα πλατύ κλιμακοστάσιο και τμήματα του βόρειου και του νότιου τοίχου του. Το διασημότερο κτίσμα της Ρωμαϊκής Αγοράς είναι το Ωρολόγιο του Κυρρήστου ή Πύργος των Ανέμων (γνωστότερο στις μέρες μας ως «Αέρηδες»), που σχεδιάστηκε από τον αστρονόμο Ανδρόνικο από την Κύρρο (μάλλον το 47 π.Χ., ίσως και νωρίτερα). Πρόκειται για οκταγωνικό, μαρμάρινο πύργο, με κωνική στέγη, στην κορυφή της οποίας υπήρχε ανεμοδείκτης. Ήταν ένα είδος μετεωρολογικού σταθμού της εποχής, που λειτουργούσε παράλληλα και ως υδραυλικό και ηλιακό ρολόι».

«Η Αθήνα γνώρισε καινούργια άνθιση στα χρόνια του φιλέλληνα αυτοκράτορα Αδριανού (Publius Aelius Hadrianus, 117-138 μ.Χ.), ο οποίος χάρισε στην πόλη έργα κοινής ωφελείας και λαμπρά αρχιτεκτονήματα και την κατέστησε εκ νέου σπουδαίο πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο. Μεταξύ άλλων δημιούργησε μια ολόκληρη νέα συνοικία (στη θέση που καταλαμβάνει σήμερα το Ζάππειο, ο Εθνικός Κήπος και η πλατεία Συντάγματος), ανήγειρε μεγαλοπρεπή Βιβλιοθήκη (132 μ.Χ.) και αποπεράτωσε τον τεράστιο ναό του Ολυμπίου Διός (131-132 μ.Χ.), η κατασκευή του οποίου είχε ξεκινήσει επί Πεισίστρατου (15 από τους κίονες παραμένουν όρθιοι στις μέρες μας).

»Εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη τους οι Αθηναίοι ανήγειραν την Πύλη του Αδριανού (γύρω στο 135 μ.Χ.), μια επιβλητική θριαμβική αψίδα, στην οποία υπήρχαν οι επιγραφές: “Αἵδ’ εἰσ’ Ἀθῆναι Θησέως ἡ πρὶν πόλις” [Αυτή είναι η Αθήνα, που ήταν παλιά η πόλη του Θησέα] και “Αἵδ’ εἰσ’ Ἁδριανοῦ καὶ οὐχὶ Θησέως πόλις” [Αυτή είναι η πόλη του Αδριανού και όχι του Θησέα]. Επίσης, στολίδι και σημείο αναφοράς της σύγχρονης Αθήνας αποτελεί το επιβλητικό ρωμαϊκό Ωδείο του Ηρώδου Αττικού (γνωστότερο ως “Ηρώδειο”), το οποίο χτίστηκε μεταξύ 165-175 μ.Χ. στη νοτιοδυτική πλαγιά της Ακρόπολης με δαπάνες του σοφιστή και ρήτορα, Ηρώδη (Tiberius Claudius Atticus Herodes), στη μνήμη της γυναίκας του, Ρηγίλλης. Είχε εντυπωσιακή τριώροφη πρόσοψη, πλούσια διακοσμημένη, ήταν στεγασμένο με οροφή από ξύλο κέδρου και χωρούσε περίπου 5.000 άτομα».
Φεύγοντας όμως από τα εντυπωσιακά αυτά ρωμαϊκά αρχιτεκτονήματα που κοσμούν τον αστικό ιστό της πρωτεύουσας, στρέψαμε την κουβέντα στη σχέση που διατηρούν οι σύγχρονοι Έλληνες με τη λατινική γλώσσα, η οποία, σύμφωνα με τον Ανδρέα Μιχαλόπουλο, «δεν είναι αυτή που θα έπρεπε να είναι. Η διδασκαλία των Λατινικών είναι πολύ περιορισμένη στο σχολείο, ενώ η ρωμαϊκή ιστορία διδάσκεται συνοπτικά και αποσπασματικά, με αποτέλεσμα να υπάρχει τεράστιο έλλειμμα λατινογνωσίας και ρωμαιογνωσίας στη χώρα μας. Είναι πραγματικά λυπηρό που ο μέσος Έλληνας γνωρίζει ελάχιστα τον ρωμαϊκό πολιτισμό, ο οποίος αποτελεί τον βασικό πυλώνα του σύγχρονου ευρωπαϊκού κόσμου.
»Πιθανότατα δεν έχει ακούσει τίποτα για πολύ σπουδαίους συγγραφείς όπως ο Βεργίλιος, ο Κάτουλλος, ο Οράτιος, ο Οβίδιος, ο Κικέρωνας, ο Τίτος Λίβιος, ο Σενέκας, ο Απουλήιος ή για ιστορικές μορφές που καθόρισαν την πορεία του κόσμου, όπως ο Σκιπίωνας, ο Πομπήιος, ο Αύγουστος ή ο Τραϊανός. Πολύ φοβάμαι ότι η εικόνα που έχει ο σύγχρονος Έλληνας για τον ρωμαϊκό κόσμο προέρχεται κυρίως από χολιγουντιανές ταινίες τύπου “Gladiator” και από κόμιξ όπως ο “Asterix”».
Γι' αυτούς τους λόγους, η σπουδαιότητα της διδασκαλίας των Λατινικών στο σχολείο είναι πολύ μεγάλη, «καθώς τα λατινικά είναι μάθημα με σαφή ευρωπαϊκό προσανατολισμό», μου εξηγεί ο κ. Μιχαλόπουλος. «Η λατινική ήταν για αιώνες η γλώσσα της διοίκησης, της επιστήμης και των τεχνών και αποτελεί ουσιαστικά τη μητρική γλώσσα του δυτικού πολιτισμού. Πιστεύω ότι η εκμάθηση της λατινικής και η γνωριμία των Ελλήνων μαθητών με τη λατινική λογοτεχνία και τον ρωμαϊκό πολιτισμό είναι βασική προϋπόθεση για τη διαμόρφωση της ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής πολιτισμικής τους ταυτότητας, ενώ παράλληλα αποτελεί ένα υγιές αντίβαρο στον μονομερή και κακώς νοούμενο ελληνοκεντρισμό που διέπει την ελληνική εκπαίδευση. Επιπλέον, η γνώση της λατινικής μπορεί να υποβοηθήσει σημαντικά τη γλωσσομάθεια των μαθητών, καθώς οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενες ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, ιταλικά, πορτογαλικά) είναι λατινογενείς».
Μελετώντας βέβαια κανείς τη ρωμαϊκή ιστορία, και βλέποντας την αλληλεπίδραση που είχαν οι Λατίνοι με τους Αρχαίους Έλληνες, θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε, με βάση τα τωρινά δεδομένα, αν οι σημερινοί Ιταλοί, απόγονοι των Λατίνων, έχουν κάποιες ομοιότητες με τους Έλληνες, και πως εξηγείται αυτό ιστορικά. «Οι γόνοι των “καλών” οικογενειών της Ρώμης μάθαιναν ελληνικά και σπούδαζαν στην Αθήνα λογοτεχνία, ρητορική και φιλοσοφία», μας εξηγεί ο κ. Καθηγητής. «Άλλωστε, στο ανατολικό κομμάτι της ρωμαϊκής επικράτειας η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ να είναι η lingua franca. Οι Ρωμαίοι αντιμετώπισαν με μεγάλο σεβασμό τον πολιτισμό, τη λογοτεχνία, τη σκέψη και τη γλώσσα των Ελλήνων. Οι Ρωμαίοι λογοτέχνες συναγωνίστηκαν δημιουργικά τους Έλληνες προκατόχους τους και αφομοίωσαν μύθους, θέματα, είδη, μέτρα και τεχνική.
»Ο ποιητής Οράτιος, αναγνωρίζοντας την ανωτερότητα του ελληνικού πολιτισμού και τη μεγάλη επιρροή του στον αντίστοιχο ρωμαϊκό, έγραψε: Graecia capta ferum victorem cepit et artes intulit agresti Latio [Η κατακτημένη Ελλάδα κατέκτησε τον άγριο κατακτητή της και εισήγαγε τις τέχνες στο αγροτικό Λάτιο]. Ο ρωμαϊκός πολιτισμός διαμορφώθηκε πάνω στις στέρεες βάσεις του ελληνικού πολιτισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία αυτού που σήμερα καταλαβαίνουμε και ορίζουμε ως “ελληνορωμαϊκό” πολιτισμό, ο οποίος αποτέλεσε και τη βάση για τον σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτισμό». Έτσι, τυχόν ομοιότητες στη νοοτροπία, τον χαρακτήρα, και εν γένει στις ζωές των σύγχρονων Ελλήνων και Ιταλών, δικαιολογούνται στο έπακρο από την ίδια την ιστορία.
Πριν ολοκληρωθεί αυτή η άκρως ενδιαφέρουσα και διδακτική συζήτηση, ρώτησα τον κ. Μιχαλόπουλο για το τι μπορεί να μας διδάξει σήμερα η ιστορία και ο πολιτισμός των Ρωμαίων, τόσο πάνω στη γλώσσα και τις τέχνες, όσο και στην πολιτική. «Αναμφισβήτητα, μπορούμε να μάθουμε πολλά», μας λέει ο Ανδρέας Μιχαλόπουλος. «Για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Κικέρωνα, “Historia magistra vitae est”, δηλαδή η “ιστορία είναι δάσκαλος για τη ζωή”. Η μελέτη του παρελθόντος μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο οδηγό για το παρόν και το μέλλον. Αυτός, άλλωστε, ήταν και ένας εκ των βασικών σκοπών της ρωμαϊκής ιστοριογραφίας, δηλαδή η προβολή θετικών ιστορικών παραδειγμάτων προς μίμηση αλλά και αρνητικών παραδειγμάτων προς αποφυγή. Πιστεύω ακράδαντα και προσπαθώ να το μεταδώσω και στους φοιτητές μου, ότι ο ρωμαϊκός κόσμος και η λατινική λογοτεχνία είναι ένας πολύ γοητευτικός και πλούσιος θησαυρός, που χαρίζει απλόχερα μεγάλη απόλαυση σε όποιον θελήσει να τον ανακαλύψει».
http://www.protothema.gr
 Πίσω στα παλιά 

ΠΕΙΡΑΙΑΣ : ΤΑ ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΚΤΙΤΗΣ ΛΙΘΟΣ

Ακτίτης Πειραϊκός Λίθος - Τα λατομεία της Πειραϊκής

Του Στέφανου Μίλεση


Η γνωστή μας Πειραϊκή (χερσόνησος) τόσο κατά την αρχαιότητα όσο και λίγο παλαιότερα στις μέρες μας ονομάζονταν Ακτή. Ήταν ονομαστή για τα Λατομεία της, από τα οποία έβγαζαν το περίφημο Ακτίτη Λίθο, λευκόφαιου χρώματος, που σημαίνει λίθος εκ της Ακτής. Στην ουσία πρόκειται περί ενός είδους ασβεστόλιθου που οι ειδικοί τον ονομάζουν Μαργαϊκό Ασβεστόλιθο.


Πολλά έργα της αρχαίας εποχής είχαν οικοδομηθεί με τον λίθο αυτό μεταξύ άλλων και το αρχαίο τείχος του Πειραιά αλλά και διάσπαρτα μνημεία σε όλη την Αττική.


Τα αγκωνάρια του Πειραιά:
Με την ίδρυση του Δήμου Πειραιά και μετέπειτα οι πειραιώτες τα αποκαλούσαν τα "αγκωνάρια του Πειραιά". Ήταν γνωστά δε τα Λατομεία της Πειραϊκής που λειτουργούσαν μέχρι και την δεκαετία του '50 κατατρώγοντας στην ουσία τον περίφημο αυτό λίθο και χρησιμοποιώντας τον για οιανδήποτε κατασκευή στο όνομα του κέρδους. Τα ανοίγματα των λατομείων αυτών χρησιμοποιήθηκαν ευρέως από το 1900 ώς σημεία που μαζεύονταν άτομα φυγόδικα, δραπέτες, ύποπτης ηθικής και κρύβονταν εντός αυτών, ενώ λίγο αργότερα στα ίδια σημεία γίνονταν ευρέως χρήση ναρκωτικών ουσιών. Ήταν πολύ επικίνδυνο να διασχίσει κάποιος την Ακτή από την Έπαυλη του Σκουλούδη και μετά (σημερινό Νοσοκομείο Μεταξά) χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την ζωή του εξαιτίας των ατόμων αυτών.


Η ενοικίαση της Πειραϊκής:
Η τακτική που ακολουθούσε ο Δήμος ήταν απλή. Χώριζε όλο το μήκος της Πειραϊκής Χερσονήσου σε ζώνες με αριθμούς και την νοίκιαζε σε ιδιώτες με σκοπό την εξόρυξη. Για να καταλάβουμε τον συστηματικό βαθμό καταστροφής των αρχαίων τειχών που υπάρχουν κατά μήκος της ακτής αρκεί να σκεφτούμε ότι η ακτή ήταν χωρισμένη σε 150 ζώνες που τα ονόμαζαν "οικόπεδα". Κάθε ζώνη (οικόπεδο) ήταν και ένα λατομείο. Υπήρχαν λατομεία που απασχολούσαν μέχρι και 60 εργάτες έκαστο. Συχνά οι ενοικιαστές ιδιώτες έμπαιναν ο ένας στην ζώνη ενοικίασης του άλλου και η προσφυγή στα δικαστήρια ήταν δεδομένη. 

Η Πειραϊκή σε ζώνες προς ενοικίαση από το Δημόσιο προς ιδιώτες. Περισσότερες από 150 ζώνες (δηλαδή Λατομεία) κατέστρεφαν συστηματικά και για χρόνια τα αρχαία που βρίσκονται κατά μήκος της ακτής


Η εξόρυξη γίνονταν με φουρνέλα, ενώ από την ανυπαρξία εποπτικού ελέγχου πολλά αρχαία καταστρέφονταν, διαμελίζονταν προκειμένου να χρησιμοποιηθεί σε οικοδομές.


"Διαθέτω 60 εργάτες εξόρυξης...σε όποια ποσότητα αγκωναριών θέλετε και σε όποιες διαστάσεις..."
Και φτάνουμε στο 1913 όπου η κατάσταση ήταν πλέον ανεξέλεκτη. Όποιος ήθελε, και διέθετε φουρνέλο μπορούσε να εξάγει Πειραϊκό Πέτρωμα. Η ασυδοσία ήταν τέτοια που όταν δεν έβρισκαν λίθους στην Ακτή, έβγαιναν και πάνω στον δρόμο ακόμα και στα λιγοστά σπίτια που είχαν αρχίσει να εμφανίζονται. Προσέξτε την ανακοίνωση της Χωροφυλακής. Κάνει λόγο για παράνομες λατομήσεις οδών και μόνο. Τα υπόλοιπα επιτρέπονται....



Οι αστυνομικοί προσποιούνται αδυναμία διακρίσεως των δρόμων από τα οικόπεδα


Η καταστροφή αυτή συνεχίζονταν αδιάκοπα μέχρι και την δεκαετία του '60, όταν επιτέλους έγινε αντιληπτό ότι η ιστορία μετατρέπονταν σε υλικό οικοδομών.


Και στην αρχαιότητα βεβαίως υπήρχαν λατομεία στην περιοχή. Από τα λατομεία αυτά όμως προέκυψαν πολλά από τα μνημεία που προκαλούν παγκόσμιο θαυμασμό μέχρι σήμερα, ενώ ο ακτίτης λίθος χρησιμοποιήθηκε από τον Κόνωνα για την επανοχύρωση του Πειραιά (394 π.Χ.) έπειτα από την καταστροφή του παλαιότερου Θεμιστόκλειου τείχους.


Από την σελίδα του δημοσιογράφου και ερευνητή Κουτουζή (http://www.koutouzis.gr/periigites.htm) βρίσκουμε την αναφορά του περιηγητού Ντότγουελ ο οποίος αναφέρει για την Πειραϊκή:


«Όρατά είναι ακόμη πάνω στη χερσόνησο τα αρχαία λατομεία.Μερικά υπόγεια δωμάτια είναι λαξευμένα στο βράχο. Προς το παρόν αποτελούν καταφύγιο των ζώων, πού άλλοιώτικα, σ' αύτή τη γυμνή περιοχή, τη δίχως ίχνος σκιάς, θα ήταν εκτεθειμένα στην καυτή ατμόσφαιρα του καλοκαιριού. 


Τα λατομεία αυτά μοιάζουν σα μικρογραφία αν θελή­σεις να τα συγκρίνεις με τα θαυμάσια λατομεία των Συρακουσών. Φαίνεται, σύμφωνα με τον Ξενοφώντα, ότι στον Πελοποννησιακό πόλεμο χρησιμοποιήθηκαν σα φυλακές γιά τα πληρώματα τεσσάρων πλοίων των Συρακουσίων, πού είχε συλλάβει ό θρασύλλος - ανταποδίδοντας έτσι τη φυλάκιση των Αθηναίων στα λατομεία των Συρακουσών».



Αρχαίο Λατομείο στον Πειραιά (φωτογραφία από ΚΣΤ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων)


 Η κατάσταση μετά την δεκαετία του '60:
Και αν τα λατομεία τελικά σταμάτησαν να εγκληματούν την ιστορία, η κατάσταση δεν βελτιώθηκε γιατί αμέσως με το κλείσιμο, η λεηλασία συνεχίστηκε με την διαταγή επιχωμάτωσης (μπαζώματος δηλαδή) για εξεύρεση χώρων αναψυχής. 


Το 1968 ακολούθησε νέο μπάζωμα από τον Δήμο Πειραιά για την βελτίωση της παραλιακής λεωφόρου ενώ νέα μπαζώματα, ιδιωτικά αυτή την φορά για την κατασκευή βάσεων τραπεζοκαθισμάτων, τεντών και αλουμινοκατασκευών προς τέρψη των θαμώνων τοπικών ουζοκατασκευασμάτων και φρέσκων κατεψυγμένων θαλασσινών. 


Μόλις το 1982 όλη η Ακτή από τον παραλιακό δρόμο μέχρι την θάλασσα χαρακτηρίστηκε μνημείο ιστορικό αλλά ακόμα και με την απόφαση αυτή τα μαγαζιά που βρίσκονταν πάνω από τον δρόμο συνέχιζαν να μετατρέπονται σε παραλιακά με την τοποθέτηση τραπεζιών στην έναντι της παραλίας πλευρά. 


Ο Ακτίτης Λίθος σήμερα - η χρήση του - η ανεύρεσή του:



Θέατρο Διονύσου σε φωτογραφία του 1897 από την Γερμανική Αρχαιολογική Σχολή
Ο χρόνος δεν εξαιρεί φυσικά ούτε τις θαυμάσιες αρχαίες κατασκευές, ειδικά όταν αυτές καταπονούνται για λόγους τουριστικούς, περιβαντολογικούς ή λειτουργικούς όπως είναι τα αρχαία θέατρα που μέχρι σήμερα λειτουργούν ανεβάζοντας παραστάσεις. Πολλά πετρώματα των κατασκευών αυτών πρέπει να αντικατασταθούν και φυσικά για την αντικατάσταση απαιτείται ο περίφημος Ακτίτης πειραϊκός λίθος.Από που όμως σήμερα εξάγεται;


Από πληροφορία που μου έδωσε ο ερευνητής Δημοσθένης Μπούκης, εξάγεται από ένα μικρό λατομείο που βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του "Χατζηκυριάκειου Ορφανοτροφείου". 
Ο Λίθος αυτός είναι προσφορά του ιδρύματος για να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες που προκύπτουν όπως η συντήρηση του Ωδείου Ηρώδου του Αττικού και του Διονυσιακού αρχαίου θεάτρου. Φυσικά εξάγεται σε πολύ μικρή ποσότητα και γιαυτό τον λόγο στην περίπτωση του Θεάτρου του Διονύσου επειδή οι απαιτήσει σε πέτρα είναι τεράστιες θα χρησιμοποιηθεί και άλλου είδους πέτρωμα. Ηδυνατότητα εξαγωγής Ακτίτη λίθου από το οικόπεδο του Χατζηκυριάκειου Ιδρύματος φυσικά είναι περιορισμένη και δεν καλύπτει τις ανάγκες αναστήλωσης των αρχαίων μνημείων.


ΠΗΓΗ: http://pireorama.blogspot.gr/2012/10/blog-post_20.html
http://avagnon.blogspot.gr
 Πίσω στα παλιά

www.lidoriki.com

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ

Τα εντυπωσιακά μνημεία που θεωρούνται τα αρχαιότερα της Ευρώπης

Οι πυραμίδες είναι το σήμα κατατεθέν της Αιγυπτιακής αρχιτεκτονικής. Ωστόσο, στον Ευρωπαϊκό χώρο οι αρχαιότερες πυραμίδες ή πυραμιδοειδή κτίσματα όπως είναι η ακριβής... περιγραφή τους, βρίσκονται στην Ελλάδα. Οι ιστορικές αναφορές στις ελληνικές πυραμίδες είναι ελάχιστες αλλά συνολικά ξεπερνούν τις 26.
Σε αντίθεση με τις Αιγυπτιακές, οι ελληνικές πυραμίδες έχουν μικρότερο μέγεθος και είναι κατασκευασμένες με λίθους. Ο σκοπός κατασκευής τους παραμένει αδιευκρίνιστος αλλά αποτελούν μοναδικά ιστορικά μνημεία.
Η πυραμίδα του Λυγουριού, των Χανίων, των Βιγκλαφίων είναι μερικές από τις πιο γνωστές στην Ελλάδα με τις περισσότερες να μην διασώζονται σε καλή κατάσταση, εξαιτίας της φθοράς του χρόνου και του ανθρώπινου παράγοντα. πυραμίδα-
Η πιο καλοδιατηρημένη είναι η πυραμίδα του Ελληνικού. Σύμφωνα με τον Παυσανία, η πυραμίδα χτίστηκε για να ταφούν οι νεκροί από την μάχη του Προίτου και του Ακρισίου. Οι δύο άντρες ήταν απόγονοι του Βασιλιά του Άργους, Δαναού και ήρθαν αντιμέτωποι για τη βασιλεία σε μία μάχη δίχως νικητή. Τότε χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά οι ασπίδες. Για να τιμήσουν τους νεκρούς τους, κατασκευάστηκε ένα κοινό μνημείο που ήταν διακοσμημένο με αργολικές ασπίδες.
Η χρήση του μνημείου ως τάφου δεν είναι διασταυρωμένη, καθώς δεν έχει διευκρινιστεί εάν ο Παυσανίας αναφέρεται σε αυτή ή στη γειτονική πυραμίδα του Λυγουριού. Ίσως να χτίστηκε ως φρούριο ή ως παρατηρητήριο για τα άστρα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η ιστορική πυραμίδα είναι χτισμένη σε σημείο στρατηγικής σημασίας.
Συγκεκριμένα βρίσκεται στον αρχαίο δρόμο που οδηγούσε από το Άργος στην Τεγέα. Είναι κατασκευασμένη από τεράστιες πέτρες από ασβεστόλιθο. Έχει μια στέρεη βάση και πάνω της συνεχίζουν τέσσερις άνισες πλευρές. Η δυτική πλευρά της είναι 14,70 μέτρα, η βόρεια 12.58, η ανατολική 8.62 και η νότια 8.61. Στην ανατολική πλευρά που κοιτάζει προς τη θάλασσα βρίσκεται η πύλη της πυραμίδας. Αποτελείται από δύο μεγάλες πέτρες που ενώνονται σε τοξοειδές σχήμα. Οι αρχαιολογικές έρευνες που έγιναν έφεραν στο φως ένα λουτρό, ένα πηγάδι και μία δεξαμενή. Υπολογίζεται κατά προσέγγιση, ότι χτίστηκε τον 4ο αι. π.Χ.
Ωστόσο, έρευνα του τμήματος Φυσικής του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου αναφέρει ότι η πυραμίδα είναι χτισμένη το 2.720 π.Χ. Έαν ισχύει η χρονολόγηση του Εδιμβούργου τότε η πυραμίδα του Ελληνικού είναι από τις αρχαιότερες στον κόσμο. Σήμερα μεγάλο μέρος του κτίσματος διατηρείται σε καλή κατάσταση ενώ η κορυφή του έχει από τις αρχαιότερες γήινες πυραμίδες βρίσκεται στην περιοχή της Θήβας. Ο λόφος του Αμφείου, όπως είναι γνωστό το μνημείο, είναι στην ουσία ένας τύμβος σε μορφή πυραμίδας. Χρονολογείται από το 2.000 π.Χ. και αποτελείται από τρεις βαθμίδες. Είναι μια μεγάλη πυραμίδα λαξευμένη στο χώμα και βρίσκεται στην ακρόπολη της Θήβας.
Χρησιμοποιήθηκε για να ενταφιαστούν οι Βασιλείς της πόλεις, ο Ζύθος και ο Αμφίων. Τα δίδυμα αδέρφια ήταν οι ιδρυτές της Θήβας, όπως αναφέρεται στην Οδύσσεια. Το «Άμφειον» πήρε το όνομα του από τον δεύτερο αδερφό και έχει ύψος 33 μέτρα.
Ο Θεόδωρος Σπυρόπουλος, σημαντικός αρχαιολόγος, ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την έρευνα και διαμόρφωση του λόφου του Αμφείου την δεκαετία του ’70. Ανακάλυψε υπόγειους τύμβους και ατελείωτους διαδρόμους στο εσωτερικό του. Ο διπλός τάφος των αδερφών ανακαλύφθηκε στην κορυφή της πυραμίδας, με αγγεία και χρυσά κοσμήματα να κοσμούν το εσωτερικό του.
Η πιο εντυπωσιακή πυραμίδα που προκαλεί δέος με το μέγεθος της, βρίσκεται σε υψόμετρο 2.407 μέτρων στην κορυφή του Ταΰγετου στην Λακωνία. Στην πραγματικότητα είναι η προέκταση του βουνού. Αρχικά υπήρχαν αμφιβολίες σχετικά με το αν αποτελεί δημιούργημα της φύσης ή εάν έχει παρέμβει ανθρώπινο χέρι. Ωστόσο, η λεία επιφάνεια της κορυφής έρχεται σε αντίθεση με το υπόλοιπο βουνό καθώς το πέτρωμα είναι διαφορετικό στην κορυφή. Η τετράπλευρη πυραμίδα αποτελείται από απόλυτα κάθετες και ίσες πλευρές.
Η επικρατέστερη εκδοχή, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι λαξεύτηκε ώστε να πάρουν αυτή τη μορφή. Το όνομα του νομού είναι η απόδειξη της ύπαρξης της πυραμίδας από τα αρχαία χρόνια παρόλο που η χρονολόγηση της δεν έχει υπολογιστεί.
Στα αρχαία ελληνικά «Λακωνία» σήμαινε ο κωνικός λίθος, δηλαδή η πέτρα που έχει σχήμα κώνου. Ο αρχαίος γεωλόγος Παυσανίας, αναφέρει ότι η κορυφή του βουνού χρησιμοποιούταν ως τόπος θυσίας για τους Λακεδαιμονίους.

DimokratiaNews.gr

BΡΕΘΗΚΕ Ο ΤΑΦΟΣ ΤΗΣ ΝΕΦΕΡΤΙΤΗΣ ;

 

Βρετανός αρχαιολόγος ισχυρίζεται ότι ανακάλυψε μυστική είσοδο στον τάφο του νεαρού βασιλιά Τουταγχαμόν, που οδηγεί στον τάφο της Νεφερτίτη.

Προχώρησε σε σάρωση υψηλής ανάλυσης στους τοίχους του ταφικού μνημείου του Τουταγχαμόν και στη συνέχεια υποστήριξε ότι, τα στοιχεία «δείχνουν» κρυφές εισόδους τις οποίες οι κατασκευαστές του τάφου άφησαν σκοπίμως «μπλοκαρισμένες».
Η είσοδος στη βόρεια πλευρά του τάφου του Τουταγχαμόν οδηγεί στην αδιατάρακτη ταφή του αρχικού ιδιοκτήτη του ταφικού μνημείου, δηλαδή της βασίλισσας Νεφερτίτης, υποστηρίζει ο αρχαιολόγος Νίκολας Ριβς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα.
Εν ολίγοις, ο Ριβς υποστηρίζει ότι εντόπισε τον χαμένο τάφο της Νεφερτίτης.
Η καλλονή βασίλισσα Νεφερτίτη
Η διαδικτυακή Daily Mail, που έχει κάνει το θέμα πρώτη είδηση, υπογραμμίζει ότι 100 χρόνια μετά την ανακάλυψη του τάφου του Τουταγχαμόν (από τον βρετανό αρχαιολόγο Χάουαρντ Κάρτερ, τον Νοέμβριο του 1922), το παιδί - βασιλιάς της Αρχαίας Αιγύπτου, συνεχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά του.
Σύμφωνα με τους Times οι ειδικοί αδυνατούσαν μέχρι τώρα να δώσουν μία επαρκή εξήγηση στο ερώτημα, γιατί ο νεκρικός θάλαμος του Τουταγχαμόν ήταν τόσο μικρός.
Ο Ριβς υποστηρίζει ότι η ανακάλυψη αυτής της κρυφής εισόδου σημαίνει ότι η ιδέα της δημιουργίας του δωματίου του Φαραώ ήταν στην ουσία μεταγενέστερη -γεγονός όχι σπάνιο όσον αφορά στα ταφικά μνημεία και τα έθιμα.
Η μυστική είσοδος φέρει θρησκευτικές παραστάσεις -αρμόζουσες σε μία βασίλισσα του κύρους της Νεφερτίτης- και δείχνει καλυμένη με κάποιο υλικό, πιθανώς ασβέστη.
Ο θάνατος της, η χρονολογία, οι συνθήκες, παραμένουν μυστήριο...

Διάσημη για την ομορφιά της, η καλλονή Νεφερτίτη ήταν σύζυγος του φαραώ Ακενατόν, γνωστή ως η Κυρά των Δύο Χωρών, της Άνω και της Κάτω Αυγύπτου. Βασίλεψε τον 14ο αιώνα π.Χ.
Το όνομα της σήμαινε «έφτασε η όμορφη».
Υπάρχει ωστόσο, διάσταση απόψεων ως προς τη σχέση του Τουταγχαμόν με τη Νεφερτίτη.

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι, ο Τουταγχαμόν ήταν ένα από τα 6 παιδιά που είχε αποκτήσει με τον Ακετανόν, παρότι αναλύσεις DNA που έγιναν το 2010, τον φέρουν να έχει σχέση με τη μούμια που είναι γνωστή ως Η νεότερη κυρία.

http://www.thetoc.gr
 πίσω στα παλιά

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΟΥΝ ΟΤΙ Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ Ο Β’ ΕΙΝΑΙ ΘΑΜΜΕΝΟΣ ΣΤΗ ΒΕΡΓΙΝΑ

 

Αποκαλυπτική έρευνα ομάδας Ελλήνων και Ισπανών επιστημόνων

Οστό με τρύπα θεωρείται το κουτσό πόδι του Μακεδόνα βασιλιά - Πανοπλία του Μεγάλου Αλεξάνδρου βρέθηκε επίσης στην Βεργίνα, στον τάφο του ετεροθαλούς αδελφού του Αρριδαίου

Μια εξαιρετική αρχαιολογική ανακάλυψη έρχεται στο προσκήνιο για τους τάφους της Βεργίνας. Ένα οστό με μια τρύπα στο γόνατο, που βρέθηκε από τους επιστήμονες στον Τάφο Ι της Βεργίνας, επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για τον τάφο του Μακεδόνα βασιλιά Φιλίππου του Β', πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο Φίλιππος γνωρίζαμε από ιστορικές πηγές ότι τρία χρόνια πριν από τον θάνατό του, το 336 π.χ., είχε τραυματιστεί σε μάχη από δόρυ στο πόδι με αποτέλεσμα να φέρει μια τρύπα στο γόνατο. Εξαιτίας αυτού του τραύματος ο Φίλιππος κούτσαινε από το ένα πόδι.

Σήμερα, 2.300 χρόνια μετά, οι επιστήμονες, με επικεφαλής τον παλαιοανθρωπολόγο Αντώνη Μπαρτσιώκα, ανακάλυψαν ότι το οστό στο γόνατο του Φιλίππου φέρει ακόμα την οπή από τον τραυματισμό του στην μάχη!
Στον ίδιο τάφο, δίπλα στον βασιλιά Φίλιππο είναι θαμμένη η Κλεοπάτρα, τελευταία σύζυγος του πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, την οποία δολοφόνησε μαζί με το νεογέννητο παιδί της, η πρώτη σύζυγος του Φιλίππου, Ολυμπιάδα.

Ο Αρριδαίος, ετεροθαλής αδελφός του Μεγάλου Αλεξάνδρου, βρέθηκε θαμμένος στον τάφο ΙΙ ενώ η πανοπλία που βρίσκεται στο πλευρό του, θεωρείται ότι ανήκει στον μεγάλο στρατηλάτη, αφού ο Αρριδαίος ήταν ανίκανος για μάχη, αλλά απλά κατά την διάρκεια της στέψης του, είχε χρησιμοποιήσει μερικά από τα αντικείμενα που ανήκαν στον αδελφό του.
Από το 1987 ο επιστήμονας E. Borza και το 2.000 η αρχαιολόγος Όλγα Παλαγγιά είχαν υποστηρίξει ότι στον τάφο ΙΙ βρίσκεται θαμμένος ο Αρριδαίος, αφού πρόκειται για ένα σκελετό που δεν φέρει καθόλου σημάδια από τραύματα και σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ο ετεροθαλής αδελφός του Μεγάλου Αλεξάνδρου ήταν ανίκανος για μάχη, εξαιτίας των διανοητικών ασθενειών από τις οποίες έπασχε.
Ο Αρριδαίος τάφηκε, όχι μόνο μαζί με την πανοπλία του αδελφού του, αλλά και με την ασπίδα του και αυτό προκύπτει από τις παραστάσεις επάνω στην ασπίδα, που επιβεβαιώνουν την καταγωγή του Μέγα Αλέξανδρου από τον Αχιλλέα, όχι από την πλευρά του πατέρα του, αλλά από την πλευρά της μητέρας του, της Ολυμπιάδας.
Τα νέα επιστημονικά στοιχεία ήρθαν στο φως από ομάδα Ελλήνων και Ισπανών επιστημόνων με επικεφαλής τον Αντώνη Μπαρτσιώκα και τον Juan Luis Arsuaga, οι οποίοι χρησιμοποίησαν τις πιο σύγχρονες μεθόδους για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους.

Με την σημαντική αυτή επιστημονική ανακάλυψη αλλάζουν τα μέχρι σήμερα δεδομένα για την Βεργίνα και πλέον καθίσταται σίγουρο ότι ο Φίλιππος ο Β' είναι θαμμένος εκεί, αλλά ότι και προσωπικά αντικείμενα ενός από τους μεγαλύτερους βασιλείς στον κόσμο, ανά τους αιώνες, του Μεγάλου Αλεξάνδρου, βρίσκονται θαμμένα στο σημείο αυτό της Μακεδονίας.
Η νέα επιστημονική έρευνα δημοσιεύθηκε στο αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences.

http://www.protothema.gr

πίσω στα παλιά

TA AΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΤΟΥΒ ΠΕΙΡΑΙΑ

 

 

Περιλαμβάνουν φρέατα, υπόγειες δεξαμενές, ενωτικές σήραγγες και υδραγωγείο.

-+

Ακούστεαπό Archaeology Newsroom

 

Τα αρχαία συστήματα ύδρευσης του Πειραιά

 

Τα έργα ύδρευσης της αρχαίας πόλης του Πειραιά, τα οποία αποκαλύφθηκαν κατά τις σωστικές ανασκαφές που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο του έργου της ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ «Επέκταση της Γραμμής 3: τμήμα Χαϊδάρι-Πειραιάς» αποτελούν αναμφίβολα ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας. Περιλαμβάνουν φρέατα, υπόγειες δεξαμενές, ενωτικές σήραγγες και υδραγωγείο. Κατασκευάστηκαν σε διαδοχικές ιστορικές περιόδους που συμπίπτουν με αντίστοιχες αλλαγές στις κοινωνικές δομές και στην οργάνωση της πόλης, ώστε να καλύπτουν τις μεταβαλλόμενες ανάγκες υδροδότησης, με εναλλακτικές τεχνικές και επεμβάσεις στα προϋπάρχοντα έργα.

«Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση» είναι το θέμα ημερίδας που διοργανώνουν η Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων και η Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, την Παρασκευή 15 Μαΐου 2015, στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου (Αίθουσα Τελετών Κτηρίου Διοίκησης).

Όπως αναφέρουν οι διοργανωτές της ημερίδας: «Η κατανόηση της λειτουργίας του αρχαίου υδροσυστήματος και η εξέλιξή του μέσα στο χρόνο συνδέεται με ζητήματα που απασχολούν σήμερα τον τεχνικό κόσμο, όπως η αειφορία των κατασκευών, η ευφυής αξιοποίηση περιορισμένων υδατικών πόρων και η τροποποίηση υπαρχόντων συστημάτων ώστε να ανταποκρίνονται σε νέες ανάγκες και διαχειριστικές προτεραιότητες. Παράλληλα, συμβάλλει στην περαιτέρω προσέγγιση της κοινωνικής λειτουργίας και φωτίζει πτυχές της καθημερινής ζωής στην αρχαιότητα. Για το σκοπό αυτό απαιτείται διεπιστημονική προσέγγιση και συνέργεια πολλών γνωστικών πεδίων σε μία υπό εξέλιξη έρευνα που επιδιώκει να αποτελέσει έναν διαρκή διάλογο παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος, ανοιχτό σε εναλλακτικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις».

http://www.archaiologia.gr/αρχαιο

ΤΟ “ ΕΠΟΙΗΣΕΝ “ ΣΤΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΓΡΑΦΙΑ “

 

 

Εικ. 2. Το κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου, λεπτομέρεια από το «αγγείο François». Πηγή: Τιβέριος Μ., «Ελληνική τέχνη: Αρχαία αγγεία», Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1996.

-+

Γιώργος Αθ. Παπαθανασόπουλος

2704'1510:04

Οι συντελεστές της αρχαίας αττικής αγγειογραφίας

Επισημαίνοντας ο John Beazley ορισμένες αναντιστοιχίες μεταξύ της περιγραφής της περίφημης επιτάφιας αρματοδρομίας προς τιμήν του Πατρόκλου στο έπος και της εικαστικής της απόδοσης στο αγγείο François, λέει ότι αυτό οφείλεται στον Κλειτία, το ζωγράφο που υπογράφει την παράσταση στο αγγείο. Εξηγεί ο Beazley ότι ο ζωγράφος έκανε αυτό το λάθος γιατί ήταν μόνος, αφού προφανώς ούτε ο μορφωμένος του σύμβουλος αλλά ούτε και κανείς άλλος βρισκόταν κοντά του, που να θυμάται τα γεγονότα όπως τα κατέγραψε ο Όμηρος στη ραψωδία χ της Οδύσσειας (σημ. 1). Ο Beazley είχε χρησιμοποιήσει την ίδια έκφραση και προηγουμένως (σ. 42), αναφερόμενος στη βασισμένη στον Μελέαγρο του Ευριπίδη παράσταση της θήρας του καλυδώνιου κάπρου προσθέτοντας ότι: ο Ευριπίδης με τη σειρά του είχε βασίσει την αφήγησή του σε ένα παλιότερο ποίημα, ίσως το ίδιο που χρησιμοποίησε ο Κλειτίας ή ο μορφωμένος σύμβουλός του.

Ο Beazley, όμως, με αυτές του τις φράσεις επεσήμανε μία λεπτομέρεια την οποία, ανεξήγητα, ούτε ο ίδιος ούτε και όλοι οι άλλοι μελετητές που τον ακολούθησαν δεν διερεύνησαν περαιτέρω. Γιατί ποιος μπορεί να ήταν αυτός ο σοφός σύμβουλος του Κλειτία που γνώριζε στις λεπτομέρειές του τον ομηρικό μύθο αν όχι ο ραψωδός, ή ο ποιητής, του οποίου το όνομα, και μόνον εκείνου, θα μπορούσε να συνοδεύει το όνομα του άφθαστου καλλιτέχνη της μελανόμορφης αγγειογραφίας;

Στο θεμελιώδες, συνθετικό δίτομο έργο του Attic Black-figure vase-painters και Attic Red-figure vase-painters, ο Beazley συγκέντρωσε την αρχαιολογική γνώση της εποχής του, εξετάζοντας αναλυτικά χιλιάδες εικονογραφημένα αγγεία που σώζονται ακέραια ή αποσπασματικά, και οδηγήθηκε στην αναγνώριση και συστηματική ταξινόμηση των ζωγράφων-δημιουργών του μελανόμορφου και του ερυθρόμορφου ρυθμού της αρχαίας αττικής αγγειογραφίας.

Ο Beazley, αλλά και όλοι οι άλλοι μελετητές θεώρησαν ότι το ο τάδε ΕΠΟΙΗΣΕΝ αναφέρεται στους αγγειοπλάστες, βάσει της παραδοσιακής ερμηνείας του ρήματος ποιώ, πράγμα που ενίσχυσε τη διαμορφωμένη από παλιά άποψη, ότι δηλαδή δύο είναι οι συντελεστές που συμπράττουν και ενίοτε υπογράφoυν τα έργα τους, ο αγγειοπλάστης που υπογράφει με το ΕΠΟΙΗΣΕΝ και βέβαια ο ζωγράφος που υπογράφει με το ΕΓΡΑΦΣΕΝ.

Ωστόσο, για τους συντελεστές της παραγωγής των έργων της αττικής αγγειογραφίας προκύπτουν αναπάντητα ερωτήματα, καθώς και ζητήματα ερμηνείας αν προσεγγίσει κάποιος το θέμα εξετάζοντας και άλλου είδους παραμέτρους. Στην κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να ερευνηθεί το ενδεχόμενο να είναι τρεις και όχι δύο οι συντελεστές της δημιουργίας της αττικής μελανόμορφης και ερυθρόμορφης αγγειογραφίας, της ύψιστης αυτής καλλιτεχνικής παραγωγής του αρχαίου ελληνικού κόσμου:

-ο αγγειοπλάστης (σημ. 2), ο κεραμέας δηλαδή που κατασκευάζει το αγγείο, ο οποίος όμως δεν υπογράφει παραμένοντας πάντοτε, κατά τη γνώμη μου, ανώνυμος,

-ο αγγειογράφος, που φιλοτεχνεί στις επιφάνειες του αγγείου την παράσταση και υπογράφει με το ΕΓΡΑΦΣΕΝ και,

-ο ποιητής, που χωρίς αμφιβολία, όπως πιστεύω, είναι ο γνώστης του μύθου, που υπογράφει με το ΕΠΟΙΗΣΕΝ και είναι αυτός που ιστόρησε στον αγγειογράφο το περιστατικό που επρόκειτο να αποδοθεί στην παράσταση, αναγράφοντας ενίοτε και τα ονόματα των πρωταγωνιστών της. Αν μάλιστα ο αγγειογράφος είναι και γνώστης του μύθου, τότε υπογράφει με το ο τάδε ΕΓΡΑΦΣΕΝΚΑΙ ΕΠΟΙΗΣΕΝ.

Από όσα γνωρίζω, δεν υπάρχει αναφορά ή πραγματεία αρχαιολόγου, ιστορικού τέχνης ή τεχνοκριτικού γύρω από αυτά τα αγγεία, από την οποία να μην προκύπτει ο καθηλωτικός θαυμασμός για τις καλλιτεχνικές αξίες που εκπέμπουν. Πιστεύω ότι ανάλογα συναισθήματα θα προκαλούσαν οι παραστάσεις και στους αρχαίους Αθηναίους που επρόκειτο να αγοράσουν αυτά τα αγγεία, αλλά ίσως και κάτι περισσότερο αφού θα υπήρχε και η ψυχική ταύτισή τους με προσωπικότητες που αποδίδονταν στις παραστάσεις.

Η παράθεση στις επιφάνειες των αγγείων των ονομάτων των συντελεστών με τα ο τάδε ΕΓΡΑΦΣΕΝ και ο τάδε ΕΠΟΙΗΣΕΝ σήμαινε ασφαλώς και κυρίως την προβολή του άξιου ζωγράφου και του καταξιωμένου ποιητή. Και οι δύο προφανώς ενδιαφέρονταν όχι μόνο για την επαγγελματική τους προβολή στην αθηναϊκή κοινωνία αλλά και για την προσωπική τους ικανοποίηση, αφού για την κοινή τους δημιουργία ανέμεναν ευμενή σχόλια από τους ίδιους κοινωνικούς κύκλους στους οποίους απευθύνονταν (σημ. 3).

Σε μια αποστροφή του κειμένου του Boardman αποδίδεται με γοητευτικό και αξιόπιστο τρόπο η σχετική με τη διαδικασία επιλογής των αγγείων ατμόσφαιρα: «…Έχουμε να κάνουμε με μια εποχή που ο Άμασις και ο Εξηκίας –άνθρωποι και όχι τυπολογικά κρυπτογραφήματα– δούλευαν στους πάγκους τους στην Αθήνα όχι πολύ μακριά ο ένας από τον άλλο, και οπωσδήποτε συναντιώνταν καθημερινά. Ήταν μια εποχή που οι δανδήδες, οι πολιτικοί, οι ποιητές και οι στρατιωτικοί της Αθήνας περιδιάβαζαν έξω από τα μαγαζιά, έρριχναν μια ματιά στα ωραία φρεσκοψημένα αγγεία, σχολίαζαν καμιά επιγραφή που παίνευε κάποιον ωραίο της εποχής, χαμογελούσαν με τις αναφορές στην καθημερινή ζωή ή την πολιτική που μας διαφεύγουν σήμερα και χαίρονταν την πρώτη αληθινά λαϊκή εικονογραφική τέχνη της αρχαιότητας» (σημ. 4).

Στην επικρατούσα άποψη γίνεται αποδεκτή μια ακατανόητη και αναντίστοιχη με τα δεδομένα της εποχής ισοπεδωτικού χαρακτήρα προσέγγιση. Δύσκολα δηλαδή πιστεύω θα ήταν επιτρεπτή στην αρχαία αθηναϊκή κοινωνία η ισοδύναμη θέση της υπογραφής του αγγειοπλάστη, που υποτίθεται «εποίησεν» με την έννοια του «έκανε» (σημ. 5) το αγγείο, με εκείνην του αγγειογράφου με τα εκπληκτικά δημιουργήματα της αττικής αγγειογραφίας, αφού ο αγγειοπλάστης δεν αφιέρωνε παρά ελάχιστο χρόνο για να κατασκευάσει ένα αγγείο, σε σύγκριση και με το χρόνο του αγγειογράφου, η δημιουργία του οποίου, εκτός από τη διάρκεια, απαιτούσε επιπλέον και πνευματική διεργασία. Δεν ερμηνεύεται δηλαδή πώς γίνεται στο αγγείο του François οι καλλιτεχνικές αξίες που προβάλλονται –σε συνδυασμό με τα ονόματα των πολλών δεκάδων ανθρωπίνων μορφών και ζώων αλλά και αντικειμένων ακόμα που παρατίθενται–, κάθε μία ξεχωριστά αλλά και ως μέρη ενιαίων συνθέσεων στις έξι επάλληλες ζώνες, να ισοσταθμίζονται με την κατασκευή ενός αγγείου, το οποίο παίρνει την υπόστασή του από την απεικόνιση που φέρει, παρά από την κατασκευή του.

Δεν μπορεί φυσικά να αποδειχτεί, αλλά αν ανάμεσα στα γραπτά αγγεία του μελανόμορφου ρυθμού είχε βρεθεί ένα μόνο με την επιγραφή ο τάδε ΕΠΟΙΗΣΕΝ, τότε δεν θα ήταν υπερβολικό να υποθέσω ότι οι πάντες θα θεωρούσαμε πως η υπογραφή θα αφορούσε στον αγγειογράφο που ζωγράφισε το αγγείο, ή ακόμη και τον αγγειογράφο που ήταν όμως συγχρόνως και αγγειοπλάστης, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα περνούσε ποτέ από το νου κανενός ότι, μονοσήμαντα, η υπογραφή ΕΠΟΙΗΣΕΝ υποδείκνυε τον κεραμέα-αγγειοπλάστη. Έχουν όμως σωθεί αγγεία που, είτε με τη μία είτε με τις δύο υπογραφές, αντιστοιχούν σε ένα απειροελάχιστο ποσοστό του συνόλου των γραπτών αγγείων, που μπορούμε να υποθέσουμε ότι παρήχθησαν στην Αττική. Επομένως, αφού δεν υπάρχουν αρχαιολογικά στατιστικά τεκμήρια και τα μόνα σχετικά δεδομένα που διαθέτουμε έχουν απλώς σημειολογική αξία, η μόνη δυνατότητα που βλέπω να υπάρχει για να προσεγγιστεί περισσότερο το θέμα των συντελεστών στη διαδικασία της παραγωγής των γραπτών αγγείων είναι η διατύπωση μιας άποψης που θα έχει τις περισσότερες πιθανότητες να ανταποκρίνεται στην αρχαία πραγματικότητα.

Οι βιοτέχνες αγγειοπλάστες-κεραμείς, γηγενείς ή επήλυδες, δεν ανήκαν στα ανώτερα στρώματα της κοινωνίας. Το πιθανότερο είναι ότι το περιβάλλον κατασκευής των αγγείων, που ο Boardman θεωρεί εργασία βρώμικη και ρυπαρή (σημ. 6), δεν θα ήταν ευνοϊκό για να αναπτυχθεί η βούληση για πνευματική καλλιέργεια. Είναι αμφίβολο ακόμα και το αν οι αγγειοπλάστες γνώριζαν γραφή. Η κύρια εργασία τους συντελούνταν με τη χρήση τροχού, συνεχιζόταν με το στέγνωμα των κεραμικών στο ύπαιθρο σε σκιά, ακολούθως στο πρώτο ψήσιμο στον κλίβανο και η εργασία τους ολοκληρωνόταν με το δεύτερο και τελικό ψήσιμο, όταν πια το αγγείο είχε εικονογραφηθεί. Ο αγγειοπλάστης που θεωρείται ότι σ’ αυτόν αναφέρεται το ο τάδε ΕΠΟΙΗΣΕΝ των επιγραφών ασφαλώς ήταν άριστος τεχνίτης, παρέμενε όμως πάντοτε χειρώναξ που ανήκε στην κατηγορία των ανώνυμων πολιτών της Αθήνας. Είναι ο τεχνίτης που με τους βοηθούς του, εκτός από το πλάσιμο του πηλού, εξασφαλίζει και έχει προετοιμάσει την κατάλληλη άργιλο, μεριμνά συνεχώς για τη διάθεση του νερού, την καύσιμη ύλη, όπως και για τον κλίβανο τον οποίο και έχει προκατασκευάσει.

Επιπλέον το πλάσιμο ενός αγγείου με χρήση τροχού δεν αιτιολογεί το ΕΠΟΙΗΣΕΝ, όπως θα ήταν για παράδειγμα η παραγωγή ενός αγγείου τέλειου περιγράμματος, με λεπτό τοίχωμα, πλασμένο χωρίς τροχό. Η χρήση του τροχού σημαίνει τυποποίηση της παραγωγής εκατοντάδων χιλιάδων αγγείων που, αν ανάμεσά τους κάποια αστοχούσαν, εύκολα και αμέσως ξαναπλάθονταν με το ίδιο τους το υλικό, που πρακτικά θα σήμαινε μηδενική απώλεια χρόνου, συγκρινόμενου βέβαια με το χρόνο που θα χρειαζόταν ο αγγειογράφος αν δεν τον ικανοποιούσε η δημιουργία του και έπρεπε να την επαναλάβει. Η διαδικασία παραγωγής των αγγείων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «βιομηχανικού τύπου» αφού είναι εντελώς τυποποιημένη, με την έννοια του απρόσωπου προϊόντος. Αντίθετα κάθε γραπτό αγγείο είναι μοναδικό, πράγμα που δεν συμβαίνει στα μη γραπτά αγγεία, που χαρακτηρίζονται μόνον από τους τύπους τους οι οποίοι δεν αλλάζουν και δεν τροποποιούνται. Κάθε αγγείο ανήκει στην κατηγορία του, που είναι τύπος κατασταλαγμένος. Οι τύποι των αγγείων, μαζί με τις διαφοροποιήσεις τους, είναι της τάξεως των εκατό, και για εκατονταετίες οι αμφορείς παραμένουν αμφορείς, οι κρατήρες κρατήρες, οι κύλικες κύλικες κ.ο.κ. Η μόνη εντυπωσιακή αλλαγή της μορφής αρχαίου αγγείου, που συντελείται όμως κατά τη διάρκεια πολλών αιώνων, είναι αυτή των Παναθηναϊκών αμφορέων που από κοντοί και παχείς αρχικά, δηλαδή από τον 8ο αι. π.Χ., καταλήγουν στον 3ο αι. μ.Χ. να είναι ραδινοί. Στην εικονογράφηση των Παναθηναϊκών αμφορέων ουδέποτε χρειάστηκε ο «σοφός σύμβουλος», γιατί οι παραστάσεις που φέρουν περιορίζονται στην παρουσία μόνον της Αθηνάς στη μία όψη τους και του αγωνίσματος στο οποίο ο νικητής πρώτευσε στην άλλη, δεν ανήκουν δηλαδή στον ηρωικό-μυθολογικό κύκλο και γι’ αυτό δεν υπάρχει η υπογραφή του ΕΠΟΙΗΣΕΝ με την έννοια τουιστόρησε. Το ίδιο επίσης συμβαίνει με τους γαμικούς λέβητες και τις λουτροφόρους, που φέρουν, αποκλειστικά, γνωστές σκηνές του καθημερινού οικογενειακού βίου, όπου πάλι ο σοφός σύμβουλος είναι περιττός. Και αν αυτό συμβαίνει στις ευχάριστες στιγμές του οικογενειακού βίου, το ίδιο παρατηρείται και στην απεικόνιση των πλέον δυσάρεστων γεγονότων, αφού στα εκπληκτικά δημιουργήματα της αττικής αγγειογραφίας, τις λευκές ληκύθους, τα ειδικής και αποκλειστικής χρήσης αυτά αγγεία που συνοδεύουν στον τάφο το νεκρό, πάλι ο σοφός σύμβουλος απουσιάζει. Οι παραστάσεις των λευκών ληκύθων αποδίδουν την έντονη συναισθηματική φόρτιση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αναχώρηση του πολεμιστή από τη γυναίκα του, που μετατρέπεται στην αποχώρησή του από τη ζωή και τη συνάντησή του με τον Χάροντα. Ούτε εδώ το ΕΠΟΙΗΣΕΝ υπάρχει. Δεν έχει θέση στην επιφάνεια των λευκών ληκύθων. Το τραγικό γεγονός του θανάτου, η θλίψη και ο πόνος με ή χωρίς τον Χάροντα, το ακάτιο ή το όνομα του νεκρού δεν χρειάζονται ποιητή, δηλαδή αφηγητή, για να παρουσιάσει την ανείπωτης θλίψης σκηνή.

Σε αντίθεση με τους παναθηναϊκούς αμφορείς, τους γαμικούς λέβητες και τις λευκές ληκύθους υπάρχει και η μεγάλη κατηγορία αγγείων που φέρουν τις υπογραφές των δημιουργών τους. Είναι η κατηγορία των συμποσιακών (ή συμποτικών) αγγείων με τις εμπνευσμένες από τα έπη παραστάσεις, που χρησιμοποιούνταν σε συμπόσια για τη μεταφορά, την ανάμιξη, το κέρασμα και την οινοποσία, όπως οι κρατήρες, οι αμφορείς, οι ψυκτήρες, οι στάμνοι, οι κύλικες, τα κύπελλα, οι κάνθαροι και τα ρυτά.

Η τέχνη της αγγειογραφίας του μελανόμορφου, αλλά και του ερυθρόμορφου ρυθμού κορυφώνεται στα χρόνια που τα έπη, τα οποία εξαιτίας της καταγραφής τους στο πρώτο ήμισυ του 6ου αι. π.Χ. ασφαλώς θα ήταν το αντικείμενο μιας έντονης συζήτησης σχετικά με την απόδοσή τους, ακούγονταν πάντοτε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα αθηναϊκά συμπόσια. Οι συνδαιτυμόνες χαίρονται και διασκεδάζουν πίνοντας κρασί και στη μέθη τους μέσα θέλουν να ταυτιστούν με τους μυθικούς ήρωες που παριστάνονταν στα αγγεία του κρασιού. Είναι αυτοί που μεγαλόφωνα συζητούν, κρίνουν και αντιδικούν για την επικαιρότητα, «αναπολώντας» τις παλιές και καλύτερες εποχές των προγονικών ηρωικών χρόνων.

Γιώργος Αθ. Παπαθανασόπουλος

Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων

http://www.archaiologia.gr/

ΟΙ ΑΙΓΕΣ , ΟΙ ΤΑΦΟΙ ΚΑΙ ΤΑ “ ΔΩΡΑ “ ΤΟΥΣ

ΓΙΩΤΑ ΜΥΡΤΣΙΩΤΗ

• 3

Κομψός, περίτεχνος, χάλκινος καθρέφτης με τον Ερωτα

 

Ποιοι είναι οι εύποροι πολίτες των Αιγών που μιμούνται τη βασιλική μεγαλοπρέπεια στη μεταθανάτια ζωή τους, με νεκρικές κλίνες, στεφανωμένοι και πορφυροντυμένοι; Ποια αιτία έκοψε το νήμα της ζωής μιας κοπελίτσας, για να «ταξιδεύει» έως σήμερα αγκαλιά με τον καθρέφτη του Ερωτα;
Μπροστά σε νέα μυστήρια βρίσκονται οι αρχαιολόγοι της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας, που προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα πλούσια ευρήματα ασύλητων και συλημένων τάφων του 4ου αι. π.Χ. Είκοσι, συνολικά, ήρθαν στο φως το περασμένο καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια ανάδειξης της νεκρόπολης Αιγών (έργο ΕΣΠΑ) και, όπως επισημαίνει η προϊσταμένη της Εφορείας Αγγελική Κοτταρίδη, παρά την πιθανή Γαλατική λεηλασία (σε 15) μάς εκπλήσσουν με τα πολύτιμα και σπάνια κτερίσματά τους.
Στον πιο πλούσιο τάφο της ομάδας, τα υπολείμματα νεκρικής κλίνης διακοσμημένης με πήλινες ανάγλυφες πλάκες, φέρουν την Αθηνά τυλιγμένη στο ιμάτιό της να παρακολουθεί μια μάχη Ελλήνων με βαρβάρους –ένα θέμα που απηχεί προφανώς την εκστρατεία της Ανατολής.
Σπάνια ευρήματα έκρυβε και ο τάφος μιας κοπέλας, «πολυαγαπημένης των γονιών της που της χάρισαν στο ταξίδι χωρίς γυρισμό χρυσά στολίδια, σκουλαρίκια και χάντρες και τον μοναδικό καθρέφτη που βρέθηκε έως τώρα στις Αιγές –ένα χάλκινο κομψοτέχνημα, έργο προφανώς ενός πολύ επιδέξιου τορευτή», περιγράφει η κ. Κοτταρίδη. «Στο καπάκι του καθρέφτη ο Ερωτας, στο σχήμα τρυφερού παιδιού, έρχεται πετώντας να αγκαλιάσει τον θεό του πόθου και του πάθους, τον Διόνυσο, που με μορφή θαλερού νέου κάθεται πάνω στα βράχια που είναι στρωμένη η δορά του πάνθηρα».
Ποιος είναι, όμως, ο στεφανωμένος άνδρας που αποκάλυψε ένας πλούσια κτερισμένος κιβωτιόσχημος ασύλητος τάφος –σπάνιο για τη νεκρόπολη των Αιγών– που χρονολογείται στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου; Επιτύμβιο με επιγραφή δεν βρέθηκε και ως εκ τούτου, όπως επισημαίνει η κ. Κοτταρίδη, μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε. Ο νεκρός, ηλικίας περίπου 50 ετών, στεφανωμένος με χάλκινο επίχρυσο στεφάνι κισσού, ήταν ξαπλωμένος σε ξύλινη κλίνη. Στο σώμα του ήταν ακουμπισμένη μια ερυθρόμορφη οινοχόη με παράσταση συμποσίου και γύρω του σκεύη συμποσίου, μεταξύ αυτών ένας χάλκινος κάδος άριστης ποιότητας για το ανακάτεμα του οίνου με το νερό.
Ιχνη πορφύρας από τα ενδύματα του νεκρού, υφασμάτων από τα στρωσίδια και κατάλοιπα της ξύλινης κλίνης με επίχρυση διακόσμηση αντίστοιχης με εκείνη των χρυσελεφάντινων κλινών από τον τάφο του Φιλίππου, παραπέμπουν σε εύπορο αστό.
Η «Ανατομία ενός τύμβου της νεκρόπολης των Αιγών» θα ανακοινωθεί σήμερα (1.30 μ.μ.) από την κ. Αγγελική Κοτταρίδη, στο Αρχαιολογικό Συνέδριο Μακεδονίας-Θράκης.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΙΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΦΩΚΙΔΑ 2010 - 2014

 

Σημαντική ημερίδα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδος

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδος σε συνεργασία με την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας - Περιφερειακή Ενότητα Φωκίδας και το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών διοργανώνει το Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2015, 17. 00, ημερίδα με θέμα τα νέα πορίσματα της αρχαιολογικής έρευνας για την περίοδο 2010 – 2014.
Σκοπός της ημερίδας είναι η παρουσίαση του έργου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδος σε συνεργασία με συναρμόδιες Δ/νσεις του Υπουργείου Πολιτισμού και άλλους επιστημονικούς φορείς, και συγκεκριμένα τη Δ/νση Προϊστορικών & Κλασικών Αρχ/των, την 24η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, για την προστασία και ανάδειξη των μνημείων της Φωκίδας κατά τη διάρκεια των ετών 2010-2014, μίας περιόδου ιδιαίτερα δύσκολης λόγω της οικονομικής κρίσης που γνώρισε η χώρα.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην παρουσίαση των νέων αρχαιολογικών ευρημάτων τα οποία έχουν απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα αλλά και τα ΜΜΕ ακόμη και σε διεθνές επίπεδο, όπως ο μυκηναϊκός τάφος της Άμφισσας και ο εντοπισμός του αρχαίου Ιπποδρόμου του δελφικού μαντείου. Επίσης, θα προβληθούν για πρώτη φορά αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία αλλάζουν τον αρχαιολογικό χάρτη της Φωκίδος και παράλληλα προσφέρουν νέες δυνατότητες ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών, όπως η προσφάτως ανασκαμμένη βασιλική των βυζαντινών χρόνων στην περιοχή του Χρισσού, τα Νεώρια της Κίρρας και ο καμαροσκεπής τάφος ρωμαϊκών χρόνων από τη Στρώμη.
Σημαντικό μέρος της ημερίδας είναι αφιερωμένο στα έργα ΕΣΠΑ που εκτελούνται στην ευρύτερη περιοχή των Δελφών και χρηματοδοτούνται από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, όπως το έργο της Πυρόσβεσης Δελφών, το έργο «Ψηφιακοί Δελφοί», το έργο της Ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου Δελφών και τα υποέργα της Άρδευσης του Παραδοσιακού Ελαιώνα και της Αποχέτευσης της Κίρρας. Τα έργα αυτά συμβάλλουν, όχι μόνο στην ανάδειξη και αξιοποίηση του μνημειακού αποθέματος της περιοχής, αλλά και στην εξασφάλιση θέσεων εργασίας για περισσότερες από σαράντα οικογένειες.
Τέλος, θα αναπτυχθούν ενότητες, όπως το έργο της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής που δραστηριοποιείται από το τέλος του 19ου αι. στους Δελφούς, η αναστήλωση του αρχαίου Θεάτρου των Δελφών, πρόγραμμα το οποίο χρηματοδοτείται από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος, τα έργα ανάδειξης των μεσαιωνικών μνημείων, τα νέα συμπεράσματα για τη χρήση και λειτουργία του Δελφικού τοπίου, το πρόγραμμα μελέτης των μνημείων της Δωρίδος, το έργο και οι μελέτες συντήρησης για την προστασία των μνημείων της Φωκίδος.
Θεωρούμε λοιπόν ότι, με αφορμή αυτό το πλούσιο επιστημονικό έργο, θα δοθεί η ευκαιρία να προβληθεί, τόσο η συμβολή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδος στην προστασία και ανάδειξη των μνημείων, όσο και ο ενεργός ρόλος της στην κοινωνική συνοχή, την πνευματική ενδυνάμωση και την οικονομική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών σε επαφή με τις οποίες δραστηριοποιείται.
Στο πλαίσιο της ημερίδας, την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2015, θα πραγματοποιηθεί ξενάγηση στα μνημεία της Άμφισσας από το επιστημονικό προσωπικό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδος (πληροφορίες – κρατήσεις θέσεων κα Ανθούλα Τσαρούχα, 2265082313).
Η ημερίδα και η ξενάγηση θα είναι ανοικτές για το κοινό χωρίς κόστος συμμετοχής.

"DORIDA news" -

ΚΥΘΗΡΑ , ΚΑΤΑΔΥΣΗ ΣΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΟΥ ΕΛΓΙΝ

 

Στο φως ανάγλυφα φαραωνικής εποχής και επιγραφή στον θεό Ρα που είχαν κλαπεί από την Αίγυπτο. Τμήμα του πλοίου παραμένει σε αρκετά καλή κατάσταση

Δύτες ερευνούν το ναυάγιο του πλοίου «Μέντωρ» με το οποίο ο λόρδος Ελγιν μετέφερε τα Γλυπτά του Παρθενώνα, αλλά και ανάγλυφα από την Αίγυπτο

Ο βυθός του Αιγαίου φαίνεται ότι κρύβει ακόμα μυστικά από την ιστορία των γλυπτών αριστουργημάτων του Παρθενώνα. Τα γλυπτά που λεηλάτησε ο Eλγιν, για τα οποία εντείνεται η δυναμική διεκδίκησης της επιστροφής τους, πριν καταλήξουν στην Αγγλία, είχαν παραμείνει 2-3 χρόνια στον βυθό των Κυθήρων.

Το καράβι το οποίο τα μετέφερε, ο «Μέντωρ», βούλιαξε τον Σεπτέμβριο του 1802 κοντά στο λιμανάκι του Αβλέμονα. Δύο αιώνες μετά, η Εφορία Εναλίων Αρχαιοτήτων έχει προχωρήσει σε συστηματικές ανασκαφικές έρευνες.

Ο Eλγιν είχε οργανώσει αποστολή στα Κύθηρα και προσέλαβε σφουγγαράδες που επί 2-3 χρόνια βουτούσαν και μάζεψαν ό,τι υπήρχε στον βυθό. Με ανύπαρκτα τεχνικά μέσα, καταδύθηκαν σε βάθος 20-22 μέτρων και κατάφεραν να ανασύρουν τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Μάλλον χωρίς να γνωρίζουν τι ακριβώς περιείχαν τα κιβώτια και πόσο πολύτιμα ήταν.

«Το πλοίο ήταν ένα εμπορικό μπρίκι που είχε χρησιμοποιηθεί και ως πολεμικό. Από το σκαρί σώζεται τμήμα μήκους 11 μέτρων και πλάτους 5 μέτρων σε αρκετά καλή κατάσταση. Το υπόλοιπο έχει καταστραφεί. Οι σφουγγαράδες με εντολή του Eλγιν, για να μπουν μέσα στο πλοίο έπρεπε να καταστρέψουν τμήματα της ''κουβέρτας'' προκειμένου να ανασύρουν τα κιβώτια με τα Γλυπτά. Συνολικά ανασύρθηκαν 16 κιβώτια» λέει ο αρχαιολόγος κ. Δημήτρης Κουρκουμέλης.

Οι έρευνες έφεραν στο φως αντικείμενα του πληρώματος και των επιβατών. Για πρώτη φορά ανασύρθηκαν και προϊόντα λεηλασίας.

Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων κάνει έρευνες επί τρία συνεχή χρόνια (2011-13) με τη συμβολή των Ιδρυμάτων Νιάρχου και Λάτση καθώς και του Kytherian Research Group. «Είχαν γίνει και παλαιότερα αποστολές με δεδομένη τη φημολογία ότι ίσως υπάρχουν ακόμα Γλυπτά από τον Παρθενώνα και οι αυτοψίες είχαν σκοπό να επιβεβαιωθούν ή να απορριφθούν οι πληροφορίες.

Το 2009 πριν ανοίξει το Μουσείο της Ακρόπολης η Εφορεία πήγε στο ναυάγιο καθώς υπήρχαν φήμες για το 17ο κιβώτιο. Εκείνο που εντοπίσαμε ήταν σχιστολιθικές πλάκες με απολιθώματα ψαριών που αποτελούσαν μέρος από το φορτίο του πλοίου. Τα τελευταία χρόνια η έρευνα γίνεται με μεθοδικό τρόπο και συστηματική ανασκαφή στο ναυάγιο. Ολοκληρώθηκε η χαρτογράφηση του πλοίου με φωτομωσαϊκό και αποτελεί τη βάση για τις ανασκαφικές τομές και την έρευνα με αναρροφητήρα. Σταδιακά ανασύρθηκαν αντικείμενα του πληρώματος και των επιβατών του πλοίου όπως: μελανοδοχεία, σφραγιδόλιθος, πιάτα, κουτιά, νομίσματα, θραύσματα από αγγεία, πιστόλες, μπουκάλια κρασί κλπ.

Πρόκειται για τμήματα από αιγυπτιακά ανάγλυφα

Ευρήματα
Πέρσι προχωρήσαμε την ανασκαφή λίγο έξω από το γνωστό σκαρί και εντοπίσαμε δύο τμήματα από αιγυπτιακά ανάγλυφα. Τα ένα είναι από άγαλμα φαραωνικής εποχής μάλλον της 8ης δυναστείας του 1300 π.Χ. και το δεύτερο από επιγραφή στον θεό Ρα της πτολεμαϊκής περιόδου.

Ο ''Μέντωρ'' είχε περάσει από την Αλεξάνδρεια πριν έρθει στην Ελλάδα. Είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα ανακτά αρχαιότητες από την ''περισυλλογή'' που γινόταν εκείνη την περίοδο. Eχουν μια ιδιαίτερη αξία, καθώς είναι τα πρώτα που ανελκύονται από το σύνολο των αρχαιοτήτων που ο Eλγιν και οι περί αυτόν είχαν πάρει από την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο» λέει ο κ. Δ. Κουρκουμέλης. Oσο για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, όπως σημειώνει «η εκτίμηση είναι ότι έχουν όλα ανασυρθεί. Υπάρχει και η μαρτυρία του Ιταλού επιστάτη, ονόματι Λουιτζιέρι που ακολουθούσε τον Eλγιν,

ο οποίος στο ημερολόγιό του σημειώνει ότι τα έβγαλαν όλα».

ΕΘΝΟΣ

 πίσω στα παλιά

ΑΝΦΙΠΟΛΗ ΟΠΩΣ..ΒΕΡΓΙΝΑ

 

Ρεπορτάζ: Xρήστος Μαζάνης
Δέος και θαυμασμό σε όλη την αρχαιολογική κοινότητα προκαλούν τα νέα ευρήματα του ταφικού μνημείου της Αμφίπολης, που είδαν το φως της δημοσιότητας την Κυριακή. Το ψηφιδωτό δάπεδο πίσω από τoν χώρο των Καρυάτιδων είναι μοναδικό, ενώ, σύμφωνα με διακεκριμένους αρχαιολόγους που μίλησαν στο zougla.gr, θα δώσει περισσότερα στοιχεία για την ταυτότητα του νεκρού ή των νεκρών. Αν και από την πλευρά κάποιων επιστημόνων υπάρχει ακόμα επιφυλακτικότητα στο να κάνουν δηλώσεις, φαίνεται ότι υπάρχει ένα σημείο στο οποίο πολλοί συμφωνούν. Κι αυτό αφορά τον συμβολισμό του Ερμή ως ψυχοπομπού.
Ωστόσο, εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι στον τάφο της Περσεφόνης στις Αιγές, υπάρχει μία αναπαράσταση η οποία φέρεται να παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με το συγκεκριμένο ψηφιδωτό!Ο Ερμής ως ψυχοπομπός οδηγούσε τις ψυχές στον Κάτω Κόσμο, δηλαδή στον ΆδηΑδιαμφισβήτητα λοιπόν, ο Ερμής, ο οποίος απεικονίζεται και στο ψηφιδωτό της Αμφίπολης, θεωρούνταν πως οδηγούσε τις ψυχές στον Κάτω Κόσμο, δηλαδή στον Άδη. Σύμφωνα όμως με κάποιους ερευνητές και ιστορικούς, ο Ερμής οδηγούσε και άρμα θεοτήτων.
Το ποιος είναι τελικά ο δαφνοστεφανωμένος άνδρας πάνω στο άρμα στο εσωτερικό του ταφικού μνημείουστον λόφο Καστά, αλλά και το τι κρύβεται στον επόμενο χώρο θα το διαπιστώσει η αρχαιολογική έρευνα, η οποία συνεχίζεται. Η κεντρική παράσταση πάντως απεικονίζει άρμα σε κίνηση που σύρεται από δύο λευκά άλογα και το οδηγεί γενειοφόρος άνδρας με στεφάνι δάφνης στο κεφάλι. Μπροστά από το άρμα απεικονίζεται ο θεός Ερμής ως ψυχοπομπός, ο οποίος φορά πέτασο, μανδύα, φτερωτά σανδάλια και κρατά κηρύκειο. Η σύνθεση έχει κατεύθυνση από τα ανατολικά προς τα δυτικά.

(Ερμής Πετασοφόρος Ψυχοπομπός - Μακεδονικό 325 300 π.Χ. Αμφίπολη τύμβος Καστά)
Τι λέει η μυθολογία για τον Ερμή που έφερνε τους νεκρούς στον Κάτω Κόσμο
Ο Ερμής, γνωστός και με το επικό Ερμείας, είναι ένας απ' τους παλαιότερους θεούς με γνήσια ελληνική λαϊκή καταγωγή. Κατά τη μυθολογία, γεννήθηκε σε μια σπηλιά στην Κυλλήνη (στο σημερινό όρος Ζήρια) της Κορινθίας, από τον Δία και την πανέμορφη νύμφη Μαία, την κόρη του Άτλαντα.
(Πολλές είναι οι αρχαίες πηγές που παρουσιάζουν τον Ερμή συνδεδεμένο με καθαρά χθόνιες θεότητες, όπως είναι η Δήμητρα, ο Πλούτων, ο Τροφώνιος κ.ά.)

(Ο ψυχοπομπός Ερμής σε αγγειογραφίες εμφανίζεται να επαναφέρει στον Επάνω Κόσμο τη βασίλισσα του Άδη, την Κόρη Περσεφόνη)

Στον Όμηρο μνημονεύεται με το αρχαιότερο όνομά του Ερμής ο Κυλλήνιος, αλλά και με τους επιθετικούς προσδιορισμούς «εύσκοπος αργεϊφόντης», «διάκτορος», δηλαδή ψυχοπομπός. Στον Όμηρο χρησιμοποιούνται συχνότερα τα επίθετα «χρυσόραβδος» και «αγγελιοφόρος», ενώ στον Ησίοδο αποκαλείται «ξακουστός κήρυκας των θεών» και «προστάτης των βοσκών και των αιγοπροβάτων».

Η μυθολογία αναφέρει ότι αμέσως μετά τη γέννησή του επινόησε και κατασκεύασε την πρώτη λύρα και έδειξε, από τη βρεφική του ακόμη ηλικία, την επιδεξιότητά του να μπορεί να κλέβει ακόμη και τα βόδια του Απόλλωνα.

(Ερμής σε ζωγραφική αγγείου από την Ν.Δήλο 450-400 π.Χ.)

(Βυζαντινό μωσαϊκό του 5-6 αι μ.Χ.)
Ο Ερμής, όπως και ο Προμηθέας, επειδή ανακάλυψε τη φωτιά και τα πυρεία, και συγχρόνως τη θυσία, προφανώς μια θυσία για το δωδεκάθεο, θεωρείται κατά βάση «ένας ανταγωνιστής του δόλιου πυρφόρου Προμηθέα».Ο Ερμής γρήγορα εξελίχθηκε σε τόσο πολυσχιδή θεότητα, ώστε κάλυπτε σχεδόν κάθε εκδήλωση της ζωήςΜολονότι στην επική ποίηση φαίνεται να έχει βοηθητική θέση έναντι των άλλων ολύμπιων θεών, πολύ γρήγορα εξελίχθηκε σε τόσο πολυσχιδή θεότητα, ώστε κάλυπτε σχεδόν κάθε εκδήλωση της ζωής. Είναι ο πλέον πολυάσχολος θεός, καθώς έχει πολλά καθήκοντα στον Επάνω Κόσμο: κατ' αρχάς είναι ο αγγελιοφόρος του Δία, είναι επίσης θεός των διασταυρώσεων των δρόμων και των ορίων-συνόρων (Ερμής Τρικέφαλος ή Τετρακέφαλος), προστάτης των θυρών των σπιτιών και των πυλών των ναών (Πύλαιος και Προπύλαιος Ερμής), θεός των γραμμάτων και της ρητορικής (λόγιος Ερμής), προστάτης των αθλητών και των αγώνων (αγώνιος Ερμής), προστάτης των εμπόρων (αγοραίος και κερδώος Ερμής). Μάλιστα προστάτευε όχι μόνο το θεωρούμενο σήμερα ως νόμιμο, αλλά και το τυχαίο εύρημα, το λεγόμενο έρμαιον, που σημαίνει «δώρο του Ερμή», δηλαδή το θεόσταλτο δώρο (εξ ου και Ερμής Τύχων) ή το απροσδόκητο πολύτιμο εύρημα ή ακόμη και το προϊόν κλοπής ή αρπαγής (εξ ου και άναξ φηλητών ή δόλιος ή ληιστήρ Ερμής). Διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ.
O τάφος της Περσεφόνης στις Αιγές και οι ομοιότητεςΜεγάλες ομοιότητες υπάρχουν με την παράσταση του τάφου της Περσεφόνης στη Βεργίνα
Όπως ανέφεραν αρχαιολόγοι στο zougla.gr, στις Αιγές και συγκεκριμένα στον τάφο της Περσεφόνης υπάρχει μια παράσταση η οποία φέρεται να έχει κάποιες ομοιότητες με αυτήν του ταφικού μνημείου της Αμφίπολης.

(Παράσταση που βρίσκεται στον τάφο της Περσεφόνης στις Αιγές)
Τι αναφέρει η αρχαιολόγος Αγγελική Κοτταρίδη για τον τάφο της Περσεφόνης στις Αιγές
Όπως αναφέρει η διευθύντρια της ΙΖ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, υπεύθυνη για τον αρχαιολογικό χώρο των Αιγών, Αγγελική Κοτταρίδη, πρόκειται για «τάφο χτισμένο με ιδιαίτερη προσοχή από μεγάλους πώρινους γωνιόλιθους, με διαστάσεις 3Χ4,5 μ. κι είναι ένα από τα μεγαλύτερα μνημεία του είδους του που έχουν βρεθεί, ωστόσο παρά το μέγεθός του το μνημείο δεν έχει πρόσοψη και κανονική είσοδο και εξακολουθούσε να λειτουργεί σαν υπόγεια θήκη, όπου η ταφή έγινε από πάνω.
Ο τάφος είχε συληθεί πιθανότατα από τους Γαλάτες που λεηλάτησαν την βασιλική νεκρόπολη των Αιγών. Η λιγοστή κεραμική που βρέθηκε μέσα σ' αυτόν δείχνει πως χρονολογείται γύρω στο 350 π.Χ.
Το μνημείο ανήκε σε μια νεαρή γυναίκα περίπου 25 χρονών που πρέπει να πέθανε στη γέννα και θάφτηκε εδώ μαζί με το βρέφος της. Τα οστά ενός άντρα που υπήρχαν μέσα στα πεσμένα χώματα, από τον τρόπο και τη θέση που βρέθηκαν, φαίνονται να σχετίζονται με την μεταγενέστερη τυμβωρυχία, πράγμα όχι ασυνήθιστο στη νεκρόπολη των Αιγών.
Η γειτνίαση του τάφου της με εκείνον του Φιλίππου Β΄ δείχνει πως η γυναίκα αυτή θα πρέπει να ήταν μια από τις επτά συζύγους του βασιλιά, πιθανότατα η Νικησίπολις από τις Φερές, η μητέρα της Θεσσαλονίκης».
Το διακοσμητικό πλαίσιο του ψηφιδωτού και η ασπίδα του Φιλίππου
Υπάρχει ακόμα μια παρατήρηση που επισημαίνουν στο zougla.gr ιστορικοί και ερευνητές. Στο ανάκτορο των Αιγών υπάρχει ένα διακοσμητικό πλαίσιο στην ασπίδα του Φιλίππου το οποίο φέρεται να μοιάζει με αυτό του ψηφιδωτού της Αμφίπολης.

(Το διακοσμητικό πλαίσιο του ψηφιδωτού της Αμφίπολης)

(Η ασπίδα του Φιλίππου)
zougla.gr

πίσω στα παλιά

ΑΝΑΖΗΤΟΥΝ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ

 

Νέα ευρήματα με «όπλο» τη σύγχρονη τεχνολογία αναζητούν Έλληνες και ξένοι αρχαιολόγοι – δύτες από το περίφημο ναυάγιο των Αντικυθήρων, οι οποίοι ετοιμάζονται να καταδυθούν στο βυθό την ερχόμενη Πέμπτη.

Η υπερσύγχρονη στολή κατάδυσης βάρους 240 κιλών

Το ναυάγιο είχε ανακαλυφθεί τυχαία από σφουγγαράδες το 1900 και τότε είχαν έρθει στην επιφάνεια με πρωτόγονα μέσα, ο περίφημος μηχανισμός των Αντικυθήρων και μοναδικά αριστουργήματα, όπως τα αγάλματα του εφήβου των Αντικυθήρων και του Φιλοσόφου.

Σύμφωνα με πληροφορίες η όλη επιχείρηση θα στηθεί σε πλοίο του πολεμικού ναυτικού και είναι η πρώτη φορά στα παγκόσμια χρονικά που θα χρησιμοποιηθεί σε υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα, το Exosuit, όπως ονομάζεται αυτή η υπερσύχρονη στολή κατάδυσης, βάρους 240 κιλών, από κράμα αλουμινίου και κόστους 1,5 εκατ. ευρώ, που επιτρέπει στους δύτες να παραμένουν για αρκετή ώρα στο βυθό, ακόμη και σε βάθος 300 μέτρων.

Χρειάστηκαν δύο χρόνια προετοιμασίας και συνεργασίας της εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού με το Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης, και την τελευταία εβδομάδα ξεκίνησαν οι καταδύσεις και οι γεωφυσικές έρευνες, με ανιχνευτές μετάλλων, ενώ το πρόγραμμα των ερευνών στο βυθό των Αντικυθήρων θα ολοκληρωθεί στις 15 Οκτωβρίου. Στόχος των ερευνητών είναι να εντοπιστεί ολόκληρος ο θησαυρός που μετέφερε το αρχαίο πλοίο, το οποίο ήταν γεμάτο λάφυρα από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ρωμαίων στρατηγών.

Ο περίφημος μηχανισμός που ανακαλύφθηκε τυχαία από σφουγγαράδες στο ναυάγιο των Αντικυθήρων

Μετά την αρχική ανακάλυψη, το ναυάγιο των Αντικυθήρων εξερευνήθηκε μια ακόμη φορά, το 1976, από τον γνωστό Γάλλο εξερευνητή Ζακ Ιβ Κουστώ. Ο μοναδικός Έλληνας, που όχι μόνο έλαβε μέρος στις πολύμηνες τότε υποβρύχιες έρευνες με το Καλυψώ αλλά είχε και την εποπτεία όλης της επιχείρησης, ήταν ο αρχαιολόγος -αυτοδύτης και πρώην γενικός διευθυντής αρχαιοτήτων Λάζαρος Κολώνας.

Το ναυάγιο είχε εντοπιστεί σε βάθος 55 μέτρων αλλά πιστεύεται πως το ρωμαϊκό πλοίο, γεμάτο λάφυρα από στρατιωτικές επιχειρήσεις, που έπεσε σε θαλασσοταραχή και βούλιαξε στα μέσα του 1ου αιώνα Μετά Χριστών, κρύβει ακόμη πολλούς θησαυρούς, θαμμένους επί αιώνες στο βυθό των Αντικυθήρων.

ΕΘΝΟΣ 23/9/1

πισω στα  παλια

ΑΛΛΟΣ ΕΝΑΣ ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

 

2/5/2014

Υπεύθυνος: Επιμέλεια: Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Βρέθηκε ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου ή προστίθεται άλλη μία εικασία στις 140 άλλες που έχουν ώς τώρα διατυπωθεί; Αυτή τη φορά τα δεδομένα είναι διαφορετικά και η τοποθεσία συγκλίνει με τις αναφορές που υπάρχουν από τις αρχαίες πηγές. Εχουμε λοιπόν μια σπασμένη σαρκοφάγο από κρύσταλλο και 37 οστά που εξετάζονται με την ελπίδα να ταυτιστούν με τον νεκρό Αλέξανδρο.

Η ομάδα αρχαιολόγων και ιστορικών του Πολωνικού Κέντρου Αρχαιολογίας που διενεργεί την έρευνα ισχυρίζεται πως βρήκε τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου ερευνώντας την κρύπτη μιας παλαιοχριστιανικής εκκλησίας. Ανακάλυψαν ένα μαυσωλείο από μάρμαρο και χρυσό το οποίο θα μπορούσε να είναι ο χαμένος τάφος του Μακεδόνα βασιλιά.

Η εκκλησία βρίσκεται στην περιοχή Κομ ελ Ντικ στο κέντρο της Αλεξάνδρειας σε απόσταση 60 μέτρων από το Τζαμί Νεμπί Ντάνιελ, στα θεμέλια του οποίου σύμφωνα με την αραβική παράδοση ήταν ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μάλιστα είχε ζητηθεί από Αμερικανούς αρχαιολόγους η άδεια να ερευνηθεί το δάπεδο του μουσουλμανικού τεμένους για να αποκλειστεί και αυτό το ενδεχόμενο, κάτι που δεν είχε τη σύμφωνη γνώμη των αιγυπτιακών αρχών και δεν πραγματοποιήθηκε.

Η κρυστάλλινη σαρκοφάγος έχει υποστεί βλάβη από λεηλασία γύρω στα 270 π.Χ. κατά τη διάρκεια των πολιτικών αναταραχών που έπληξαν την Αλεξάνδρεια επί Αυρηλίου και τα οστά φαίνεται να έχουν σπάσει από εκείνη τη βάρβαρη εισβολή στον τάφο. Η ερευνητική ομάδα θεωρεί πως ανήκουν σε ενήλικο άνδρα. Ο ακριβής προσδιορισμός της ηλικίας του θα γίνει κατόπιν ανάλυσης των οστών με ραδιενεργό άνθρακα. Μόνο τότε οι ερευνητές θα μπορέσουν να πιστοποιήσουν ή να αποκλείσουν το ενδεχόμενο το σκελετικό αυτό υλικό να ανήκει στο διασημότερο άνδρα της ελληνικής ιστορίας.

Στην ίδια θέση βρέθηκαν σπασμένα αγγεία Πτολεμαϊκής και Ρωμαϊκής εποχής. Στην εύλογη απορία πώς είναι δυνατόν το σώμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου να βρίσκεται σε κρυστάλλινη σαρκοφάγο, οι ερευνητές έχουν μια εξήγηση. Σημειώνουν πως το σώμα τοποθετήθηκε σε κρυστάλλινη σαρκοφάγο, καθώς κάποιος από τους Πτολεμαίους βασιλείς είχε υφαρπάξει την αρχική χρυσή λάρνακα.

Η ανακάλυψη αυτή εξετάζεται με πολλή προσοχή από το Ανώτατο Αιγυπτιακό Συμβούλιο Αρχαιοτήτων, καθώς υπάρχει μεγάλο παρελθόν με τις ανεπιτυχείς αναζητήσεις της θέσης του τάφου, που χτίστηκε γύρω στο 280 π.Χ. από τον Πτολεμαίο Φιλάδελφο και υπήρξε προσκυνηματικός τόπος για αρκετούς αιώνες. Οι αρχαίες πηγές αναφέρονται σε πολλούς Ρωμαίους αυτοκράτορες που τον επισκέφθηκαν, ανάμεσα στους οποίους ο Ιούλιος Καίσαρας και ο Οκτάβιος Αύγουστος. Ηταν γνωστή η τοποθεσία του τάφου ώς τον 4ο αι.μ.Χ., καθώς γίνεται λόγος γι' αυτόν από τους πρώτους Πατέρες της Εκκλησίας.

Το Μνημείο ήταν προφανώς ερμητικά κλειστό και κρυμμένο τον 3ο ή 4ο αι. μ.Χ. πιθανώς για να προστατευθεί από τους χριστιανούς μετά την αλλαγή της επίσημης θρησκείας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, σύμφωνα με την εφημερίδα «Γουόρλντ Ντέιλι Νιους». Την ίδια περίοδο, δηλαδή τέλη 4ου αιώνα, χάνεται η Σορός του Μεγάλου Αλεξάνδρου κατά τη διάρκεια θρησκευτικών ταραχών στην Αλεξάνδρεια και έκτοτε ο τάφος αγνοείται.

Η πολωνική ανακάλυψη ίσως είναι μία από τις σοβαρότερες των τελευταίων χρόνων και πρέπει να εξεταστεί από τη διεθνή αρχαιολογική κοινότητα με μεγάλη προσοχή. Εξάλλου και το ίδιο το οικοδόμημα που έκρυβε την κρυστάλλινη σαρκοφάγο αποτελεί ένα αριστούργημα αρχιτεκτονικής.
http://www.enet.gr

 πίσω στα παλιά

ΠΛΑΤΩΝ , Ο ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ

 

Της ΝΙΝΕΤΤΑΣ ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ - ΡΑΣΣΙΑ
Αρχιτέκτων και μηχανικός του τάφου της Αμφίπολης και όλων των θολωτών μακεδονικών τάφων, όπως αυτός που τώρα αποκαλύπτεται στο λόφο Καστά, φαίνεται πως ήταν ο Πλάτων (427 π.Χ. - 347 π.Χ.).
Διάσημος σ' όλο τον ελληνικό κόσμο ο Αθηναίος φιλόσοφος και για τις γνώσεις του στα μαθηματικά και τη γεωμετρία, ήταν ο μόνος στον οποίο θα μπορούσε να απευθυνθεί ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος Β', ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου για να του σχεδιάσει ένα ταφικό μνημείο που να αντέχει στο χρόνο και να μη βουλιάζει όπως συνέβαινε ώς τότε με τους κιβωτιόσχημους τάφους κάτω από τη μεγάλη πίεση όγκου χωμάτων που τους σκέπαζαν.
Την άποψη ότι στη γεωμετρία αλλά και στα κατασκευαστικά σχέδια του Πλάτωνα βασίζεται η δημιουργία των μονοθάλαμων μακεδονικών τάφων όπως αυτοί κτίζονται από τον 4ο ώς τον 2ο αι. π.Χ., έχει διατυπώσει με σειρά ερευνητικών εργασιών ήδη από το 2000 ο αρχιτέκτων μηχανικός και βαθύς γνώστης της ιστορίας και αρχαιολογίας Ιορδάνης Δημακόπουλος. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από παρατηρήσεις του κ. Δημακόπουλου σε 100 θολωτούς μακεδονικούς τάφους που έχουν ώς τώρα ανασκαφεί αλλά και σε αναφορές σε αρχαίες πηγές.
Οντας ο ίδιος υψηλόβαθμο στέλεχος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας είχε την ευκαιρία να δει από κοντά και να μελετήσει τα κατασκευαστικά σχέδια των μακεδονικών τάφων. Πρώτη και κύρια παρατήρηση που έκανε ήταν πως ο κύκλος και το τετράγωνο είναι δύο σχήματα που εφαρμόζονται στην κάτοψη και την πρόσοψη των μακεδονικών τάφων. Τετράγωνη είναι η κάτοψη, σχεδόν τέλειος κύβος ως την ψαλίδα του θόλου είναι ο θάλαμος: «το ιδεατό στερεό», σύμφωνα με τον Πλάτωνα, όπως μας λέει. «Μάλιστα στον "Τίμαιο" (55d. 55e και 62d) ο ιδρυτής της Φιλοσοφικής Σχολής των Αθηνών, μαθητής του Σωκράτη και δάσκαλος του Αριστοτέλη, αναφέρεται στα πλεονεκτήματα του τετραγώνου και του κύβου στις θλιπτικές δυνάμεις».
Παρατηρώντας ο κ. Δημακόπουλος την τετραγωνική κάτοψη των μονοθάλαμων τάφων αναρωτήθηκε γιατί επαναλαμβάνεται συνεχώς. «Ως μηχανικός γνώριζα πως το τετράγωνο με τις ίσες πλευρές και ο κύβος με ίσες έδρες παρουσιάζει στατικώς ενδιαφέρον. Θέλησα όμως να το ψάξω περισσότερο. Οι εξηγήσεις που έδιναν οι μελετητές οι οποίοι συσχέτιζαν την παρατήρηση αυτή με την πλατωνική αντίληψη περί φύσης, είδα πως δεν έχουν σχέση με τα στατικά. Ο Πλάτων αναφέρει στον Τίμαιο ότι το σταθερότερο στην έδραση και στην πίεση είναι το τετράγωνο και ο κύβος».
Στον τάφο των Λευκαδίων με τη μνημειακή πρόσοψη ήδη από το 1966 είχε παρατηρήσει ο αρχαιολόγος Φ. Πέτσας ότι ο όγκος του θαλάμου εσωτερικά αντιστοιχεί με κύβο, οι έδρες του είναι ίσες με την τετραγωνική του κάτοψη. «Το ίδιο συμβαίνει και στον τάφο της Μεγάλης Τούμπας στη Βεργίνα, τον λεγόμενο τάφο του Φιλίππου Β'. Εχει μήκος 4,46μ. Χ 4,46μ. πλάτος και ύψος 5,30 ως το κλειδί του θαλάμου, διαστάσεις που αντιστοιχούν σε κύβο κατά προσέγγιση. Αν δεν χρησιμοποιήσει κανείς τον γνωστό τύπο για το εμβαδόν του κύκλου (3,14159 r2 ), αλλά τον βαβυλωνιακό τύπο 3r2, τότε ο όγκος ισούται με 94,33 κ.μ., όσο δηλαδή το 4,46χ4,46χ4,74 μ.» σύμφωνα με τον κ. Δημακόπουλο. «Αυτό δείχνει ότι επιδιώχθηκε η ισοδυναμία του εσωτερικού χώρου του θαλάμου με κύβο διαστάσεων 15χ15χ16 αττικούς πόδας».
«Στον κύκλο και στον κύβο αναφέρεται ο Πλάτων στο πλαίσιο του δόγματος της Κοσμολογίας (Τίμαιος 27 c) σύμφωνα με την οποία όλα τα στοιχεία της φύσης μηδέ εξαιρουμένων των έμβιων όντων έχουν σχήματα. Κάποιοι συνέδεαν την αντίληψή του περί τη φύση του κόσμου με τα σχήματα αυτά. Στους Νόμους του όμως, ένα έργο της ωριμότητάς του, ο Πλάτων αναφέρεται πολύ συγκεκριμένα σε έναν ιδιαίτερα τιμητικό τύπο τάφου, περιγράφοντας στην ουσία έναν μονοθάλαμο μακεδονικό τάφο με τον τύμβο του. Χαρακτηρίζει το οικοδόμημα ως υπόγεια "θήκη" στεγασμένη με "ψαλίδα προμήκη" με λίθινες κλίνες στο εσωτερικό της και κατασκευασμένη εκ "λίθων ποτίμων και αγήρων εις δύναμιν". Γνωρίζει δηλαδή ακόμη και το είδος του υλικού κατασκευής του κτηρίου».
Δυο σπουδαίοι αρχαιολόγοι με διεθνή αναγνώριση, ο Χρ. Τσούντας (1857-1934) και ο Κ. Ρωμαίος (1874-1966), είχαν συσχετίσει την κατασκευή των μακεδονικών τάφων με όσα αναφέρονται στους Νόμους του Πλάτωνα, όπως μας επισημαίνει ο κ. Δημακόπουλος, ο οποίος θεωρεί δε ότι ο φιλόσοφος στα χρόνια της ωριμότητάς του φαίνεται να δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τα οικοδομήματα. Δεν αποκλείει να είχε πάντα μια σχέση με κατασκευαστές κτηρίων, να γνώριζε ανθρώπους της δουλειάς, τεχνίτες οικοδομικών έργων, γιατί στη διαθήκη του, που έχει διασωθεί ολόκληρη στον Διογένη Λαέρτιο ΙΙΙ, 42, σημειώνεται: «Ευκλείδης ο λιθοτόμος οφείλει μοι τρεις μνας».
«Ο Πλάτωνας είχε εκπονήσει μια γεωμετρική κατασκευή, χρησιμοποιώντας το διάγραμμα των επτά ομόκεντρων κύκλων για την παραγωγή του μεικτού στερεού του θαλάμου των μακεδονικών τάφων». Η επιτυχία του σχεδίου αυτού έκανε τον Φίλιππο να νιώθει ότι του οφείλει ιδιαίτερες τιμές. Γι' αυτό όταν πέθανε ο Πλάτων το 347 π.Χ. και το πληροφορήθηκε ύστερα από κάποιες μέρες, οργάνωσε μια επικήδεια τελετή, ένα είδος μνημοσύνου, «επιτιμηθήναι», όπως αναφέρει ειρωνευόμενος τον Φίλιππο ο ιστορικός Θεόπομπος τον 3ο αι. π.Χ. γιατί τίμησε τον Πλάτωνα αντί για την πατρίδα ή κάποιο ηγεμόνα.
Ως τότε, οι μακεδονικοί τάφοι ήταν κιβωτιόσχημοι, δεν ήταν θολωτοί και παρουσίαζαν στατικά προβλήματα. Συνεπώς, αν δεν έδινε τα σχέδια ο Πλάτωνας, ίσως σήμερα να μη θαυμάζαμε τους βασιλικούς τάφους της Βεργίνας με τις περίφημες ζωγραφικές απεικονίσεις στην πρόσοψη, όπως επίσης της Αμφίπολης, των Λευκαδίων, του Δίου, της Πέλλας και πολλούς ακόμη στους οποίους παρατηρείται η τετραγωνική κάτοψη του θαλάμου (ισοτιμία πλάτους και μήκους).
http://www.enet.gr/

H ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ ΜΕ ΤΟ ΜΕΓΆΛΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ

 

• Αμφίπολη: Θα μιλήσει το μνημείο

Ακόμη μια πτυχή του... μυστικού του τάφου της Αμφίπολης την ώρα που αναμένονται νέες ανακοινώσεις - Η τολμηρή πρόταση του Δεινοκράτη - Ηθελε να σκάψει το Αγιο Ορος για να πάρει τη μορφή του Αλέξανδρου! - Γιατί αρνήθηκε ο στρατηλάτης

Την ώρα που αναμένονται ανακοινώσεις για την πορεία του του ανασκαφικού έργου στην Αρχαία Αμφίπολη, μία νέα πτυχή του... μυστικού του μνημείου έρχεται στο φως. 
Ο Δεινοκράτης ήταν αρχιτέκτονας από τη Ρόδο και σύμβουλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, είναι ο αρχιτέκτονας του βασιλικού τάφου της ελληνιστικής περιόδου που βρέθηκε στην Αμφίπολη. Συγκεκριμένα η προϊσταμένη της ΚΗ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Ἀρχαιοτήτων Σερρών, Κατερίνα Περιστέρη, δήλωσε:
«Κατά την περίοδο που χρονολογείται ο ταφικός περίβολος, μετά τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου, μέχρι το τέλος του 4ου  π.Χ. αιώνα, διαδραματίζονται σπουδαία ιστορικά γεγονότα στην περιοχή της Αμφίπολης. Σημαντικοί στρατηγοί και ναύαρχοι του Μ. Αλεξάνδρου σχετίζονται με την περιοχή, εδώ ο Κάσσανδρος εξορίζει και θανατώνει το 311 π.Χ. τη νόμιμη σύζυγο του Μ. Αλεξάνδρου, Ρωξάνη, και το γιο του, Αλέξανδρο Δ’. Επιπλέον, τον ταφικό περίβολο έχει σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Δεινοκράτης». 
Ο Δεινοκράτης σχεδίασε επίσης την πόλη της Αλεξάνδρειας, τη νεκρική πυρά του Ηφαιστίωνα και ανακατασκεύασε το Ναό της Αρτέμιδος στην Εφεσο.
Η συνάντησή του με τον Μέγα Αλέξανδρο έγινε όταν ο στρατηλάτης έψαχνε τοποθεσία για την κατασκευή μεγαλοπρεπούς πόλεως στο όνομά του. Τότε ο Δεινοκράτης είχε προτείνει την κατασκευή της στο όρος Άθως στην Ελλάδα.
Γράφει ὁ Πλούταρχος στὸ «Περὶ τῆς Ἀλεξάνδρου τύχης ἢ ἀρετῆς» ότι ο Δεινοκράτης είπε στον Μέγα Αλέξανδρο:
«Εχω σκεφτεῖ, βασιλιά, νὰ ἐμπιστευθῶ τὴν ὁμοιότητα τοῦ σώματός σου σὲ ὕλη ἄφθαρτη καὶ ζωντανὴ ποὺ νὰ ἔχει θεμέλια αἰώνια καὶ βάρος ἀκίνητο καὶ ἀπαρασάλευτο. Δηλαδὴ τὸ ὄρος Ἄθως τῆς Θράκης, ἐκεῖ  ὅπου ἔχει τὸ μεγαλύτερο ὄγκο του καὶ ὑψώνεται περιφανέστατος καὶ ἔχει ὕψος καὶ πλάτη συμμετρικὰ καὶ βραχώδεις ἐκτάσεις καὶ συναρμογὲς καὶ διαστήματα μὲ κάποια μορφή. Ὁ Ἄθως αὐτός εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν τέχνη νὰ κατεργαστῇ καὶ νὰ μετασχηματιστῂ  ὧστε νὰ ὀνομάζεται ἀνδριάντας τοῦ Ἀλεξάνδρου καὶ νὰ εἶναι ἀληθινὸς ἀνδριάντας αὐτοῦ, ποὺ μὲ τὰ πόδια του θὰ ἐγγίζῃ τὴ θάλασσα, μὲ τὸ ἕνα  χέρι θὰ ἀγκαλιάζῃ καὶ θὰ ὑποβαστάζῃ πόλη ἰκανὴ νὰ περιλάβῃ 10.000 κατοίκους. Μὲ τὸ δεξί χέρι κρατῶντας φιάλη νὰ χύνῃ ἀπὸ αὐτὴ σπονδὲς πρὸς τιμὴ τῶν θεῶν ὁλόκληρο ποταμὸ ποὺ  θὰ ρέῃ ἀκατάπαυστα καὶ θὰ ἐκβάλλῃ στὴ θάλασσα. Τὰ χρυσὰ καὶ χαλκὰ καὶ τὰ ἐλεφάντινα καὶ τὰ ξύλινα καὶ τὰ ἔγχρωμα ἔργα, ὅλες τὶς μικρὲς καὶ ἀγοραστὲς εἰκόνες ποὺ τὶς κλέβουν ἄς τὶς ἀφήσουμε».
Πρότεινε δηλαδή να χαράξει το Αγιο Ορος με τη μορφή του Αλεξάνδρου. Το γιγαντιαίων διαστάσεων άγαλμα με το ένα χέρι θα κράταγε την πόλη και με το άλλο θα κράταγε ένα κύπελλο το οποίο θα γέμιζε με τα νερά του βουνού και όταν ξεχείλιζε αυτά θα έτρεχαν στη θάλασσα.
Ο Μέγας Αλέξανδρος όταν άκουσε την τολμηρή πρόταση, θαύμασε τον καλλιτέχνη αλλά την απέρριψε λέγοντας: «Ἄσε τὸν Ἄθω νὰ μένει στὴ θέση του, ἀρκεῖ ὅτι εἶναι μνημεῖο τῆς ὕβρεως τοῦ βασιλιᾶ (ἐννοούσε τὸν Ξέρξη, ποὺ εἶχε ἐπιχειρήσει νὰ κατασκευάσῃ διώρυγα). Ἐμένα θὰ μὲ κάνῃ γνωστὸ ὁ Καύκασος καὶ τὰ Ἠμωδά ὄρη (Ἱμαλάια) καὶ ὁ Τάναης καὶ ἡ Κασπία θάλασσα. Οἱ πράξεις μου θὰ εἶναι οἱ εἰκόνες μου...
Ο πραγματικός λόγος όμως που ο Αλέξανδρος απέρριψε την πρόταση, ήταν γιατί ο Δεινοκράτης δεν είχε υπολογίσει τις συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων, καθώς σιτηρά δεν θα μπορούσαν να καλλιεργηθούν κοντά στην πόλη, αλλά θα έπρεπε να μεταφέρονται μέσω θαλάσσης. Η τοποθεσία της σημερινής Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο, ήταν πολύ γονιμότερη από το τραχύ έδαφος του όρους Άθως.
Συγκεκριμένα του απάντησε: «Δεινοκράτη, μὲ εὐχαριστεῖ τὸ μεγαλεῖο καὶ ἡ ὀμορφιὰ τοῦ σχεδίου σου, ἀλλὰ νομίζω πὼς  ἡ δημιουργία μιᾶς ἀποικίας στὴ θέση αὐτὴ δὲν εἶναι καλή, γιατὶ ὅπως ἕνα παιδὶ δὲν μπορεῖ νὰ τροφοδοτηθῇ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ χωρὶς γάλα, ἔτσι καὶ μία πόλη δὲν μπορεῖ νὰ συντηρηθῇ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ χωρὶς ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ νὰ ἔχῃ εὔφορα χωράφια καὶ ἄφθονο φαγητὸ ἀπὸ πλούσιες σοδειές. Ἔτσι, ἐνὼ ἡ πρωτοτυπία τοῦ σχεδίου σου ἔχει τὴν ἔγκρισή μου, ἀποδοκιμάζω τὴν θέση ποὺ ἔχεις ἐπιλέξει γιὰ τὴν ἐκτέλεσή του. Θέλω ὅμως νὰ μείνῃς κοντά μου, γιατὶ θὰ χρειαστῶ τὶς ὑπηρεσίες σου».

Ετσι έκτοτε οι δύο άντρες έμειναν μαζί.
Το 332 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος διόρισε τον Δεινοκράτη υπεύθυνο της μελέτης για την τοπογραφική και πολεοδομική κατασκευή της πόλης της Αλεξάνδρειας, στη μεσογειακή ακτή της Αιγύπτου. Ο Δεινοκράτης σχεδίασε την πόλη σε μορφή καννάβου, δηλαδή σε πλέγμα οριζόντιων και κάθετων γραμμών. Ο σχεδιασμός αποτέλεσε πρότυπο κατασκευής πόλεων κατά την ελληνιστική περίοδο.
Στη Βαβυλώνα σχεδίασε το νεκρικό μνημείο για τον στρατηγό του Μεγάλου Αλεξάνδρου Ηφαιστίωνα που πέθανε το 324 π.Χ.. Ήταν χτισμένο από πέτρα (που δεν ήταν διαθέσιμη στην γύρω περιοχή) και έμοιαζε με Βαβυλωνιακό ναό, είχε 6 ορόφους και ήταν επιχρυσωμένο.
Επίσης σε συνεργασία με τον Παιώνιο και τον Δημήτριο, ανακατασκεύασαν τον ναό της Αρτέμιδος, - ένα από τα επτά θαύματα της Αρχαιότητας —, ο οποίος είχε καταστραφεί από τον (κατά τα άλλα άγνωστο) Ηρόστρατο, στις 21 Ιουλίου 356 π.Χ., την ίδια μέρα, που απ' ότι λέγεται, γεννήθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος.
Εργάστηκε και για τη δημιουργία ταφικού μνημείου για τον πατέρα του Αλέξανδρου, Φίλιππο Β`, το οποίο όμως δεν κατάφερε να ολοκληρώσει.

http://www.protothema.gr/

ΔΕΙΤΕ ΝΕΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ

 

 

Η συνέχεια του ψηφιδωτού δαπέδου στον τύμβο Καστά, στην Αμφίπολη αποκαλύφθηκε ενώ συνεχίζεται η αφαίρεση των χωμάτων από τον προθάλαμο (pics)

news247 Αύγουστος 26 2014 19:08

Συνεχίζονται οι ανασκαφικές εργασίες στον τύμβο Καστά, στην Αμφίπολη, από την ΚΗ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων. Αφαιρέθηκε και ο τελευταίος δόμος από τον τοίχο σφράγισης, που έκλεινε την πρόσοψη του ταφικού μνημείου, αποκαλύπτοντας τη συνέχεια του ψηφιδωτού δαπέδου.

Στο κέντρο και μπροστά από την είσοδο, αποκαλύπτεται βοτσαλωτό δάπεδο, που αποτελείται από ορθογώνια και τετράγωνα σχήματα, πλαισιωμένα από ασπρόμαυρους ρόμβους. Στο κάτω μέρος της πρόσοψης εμφανίζεται στη νωπογραφία ταινία, μπλε χρώματος, η οποία παρακολουθείται και στους πλευρικούς τοίχους.

Συνεχίζεται η αφαίρεση των χωμάτων από τον προθάλαμο, σε πλάτος δυο μέτρων περίπου, από τον τοίχο της εισόδου. Ο εσωτερικός χώρος, καλύπτεται ακόμη από όγκο χωμάτων, ο οποίος θα αφαιρείται, με ιδιαίτερη προσοχή, στις επόμενες μέρες. Επίσης, πραγματοποιούνται, συστηματικά, εργασίες συντήρησης και στερέωσης τόσο της πρόσοψης του μνημείου, όσο και του εσωτερικού του αποκαλυπτόμενου χώρου.

Παράλληλα με την πρόοδο της ανασκαφικής έρευνας δημιουργούνται οι εργοταξιακές υποδομές, που θα εξασφαλίσουν καλύτερες συνθήκες εργασίας στους εργαζόμενους και ασφαλέστερη προστασία στο ταφικό μνημείο από τις καιρικές συνθήκες. Σήμερα, ολοκληρώθηκε και η τοποθέτηση του προσωρινού στεγάστρου, που καλύπτει εξωτερικά το μνημείο.

Τέλος, υπό την διεύθυνση της κ. Κ. Περιστέρη δημιουργήθηκε διεπιστημονική ομάδα αποτελούμενη από τις ειδικότητες πολιτικού μηχανικού, αρχιτέκτονος, γεωτεχνικού, τοπογράφου, συντηρητή και γεωλόγου, η οποία θα παρέχει την αναγκαία τεχνική υποστήριξη σε επίπεδο μελετών και εργασιών, που απαιτούνται για την διασφάλιση του μνημείου. Δόθηκε προτεραιότητα στις μελέτες και εργασίες για την απορροή των ομβρίων, για την στατική ενίσχυση των αποκαλυπτομένων τοίχων, για την συντήρηση επιφανειών, ποικίλης υφής, και των χρωμάτων.

Οι ανωτέρω εργασίες θα απασχολήσουν την διεπιστημονική ομάδα εργασίας τις αμέσως επόμενες μέρες.

http://news247.gr/ei