Δέκα ερωτήματα για τα Χριστούγεννα (π. Ευάγγελος Παπανικολάου)

Ι. Ν. Αναλήψεως του Κυρίου Ραφήνας

 

Ο Τριαδικός Θεός (με αφορμή τη μεγάλη μας εορτή του Αγίου Πνεύματος)

  

Εικ.: Η Αγία Τριάδα, κλασική εικόνα του κορυφαίου Ρώσου αγιογράφου αγίου Ανδρέα Ρουμπλώφ. Αυτή είναι η ορθόδοξη εικόνα της Αγ. Τριάδας (βασισμένη στην επίσκεψη του Θεού στον Αβραάμ, κεφάλαιο 18 της Γένεσης, στην Παλ. Διαθήκη) και όχι εκείνη που παρουσιάζει το Θεό Πατέρα σαν γέρο και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι (για την απεικόνιση του Θεού δες εδώ).

Μια επίσκεψη εδώ, παρακαλώ:

Το Άγιο Πνεύμα ήλθε και συνέστησε εορτή που μένει στους αιώνες

Συγκεκριμένος Θεός ή απρόσωπη δύναμη;

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα και τι δίνει στον άνθρωπο

 

Τρίφωτος Θεότης 

 

Η Αγία Τριάδα στη Βίβλο

 

Ο Θεός ως αγία Τριάδα

Το "Τριαδολογικό Δόγμα" με απλά λόγια

Το μυστήριο της Θεολογίας και το μυστήριο της Οικονομίας

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ (=όραση) ΤΟΥ ΘΕΟΥ ;

Βλέποντας το Θεό - Μοναχισμός και θέα του Ακτίστου Φωτός 

Το θείον φως (Vladimir Lossky)

Η άμεση γνώση του Θεού από τους ανθρώπους

Δίψα και άμεση γνώση του Θεού, Ειρήνη και Αγάπη 

 

Η ορθόδοξη εικόνα της Πεντηκοστής.

Δώδεκα απόστολοι, στους οποίους συμβολικά ζωγραφίζονται και ο απόστολος Παύλος & οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς (αν & δεν ήταν από τους 12), ενώ στο γεγονός της Πεντηκοστής συμμετείχαν περισσότεροι από 120 μαθητές & μαθήτριες του Κυρίου - Πράξεις 1, 15. Στο κέντρο, ως γέρος βασιλιάς, ο Αρχαίος Κόσμος (γερασμένος, παρηκμασμένος, γεμάτος μανία εξουσίας και βυθισμένος στο σκοτάδι), κρατάει ένα ύφασμα με 12 περγαμηνές, το κήρυγμα των 12 αποστόλων, που πρόκειται ν' ακούσει. 

Από ψηλά φαίνεται η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος. 

Το μυστήριο της Θεολογίας και το μυστήριο της Οικονομίας

 

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Πηγή: Απομαγνητοφωνημένο κήρυγμα στον Εσπερινό τής εορτής τού Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου στην Πάτρα την 24 Μαρτίου 2023. Περιοδικό "Εκκλησιαστική Παρέμβαση" Τεύχος 320. Μάρτιος 2023.

 

"Ν": Η λέξη Οικονομία εδώ σημαίνει το σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία των ανθρώπων. Βασίζεται στην αρχαία έννοια της λέξης (τακτοποίηση) και δεν έχει σχέση με τη σημερινή καθιερωμένη έννοια των οικονομικών (χρηματικών) συναλλαγών.

ΟΟΔΕ / Εκκλησιαστική Παρέμβαση

 

... Η σημερινή εορτή είναι διπλή γιορτή, δεν αναφέρεται μόνο στην Υπεραγία Θεοτόκο, αλλά αναφέρεται και προς τον Δεσπότη Χριστό που κενώθηκε και συνελήφθη από τα αγνά αίματα τής Υπεραγίας Θεοτόκου.

Σκεπτόμουν τι ακριβώς θα μπορούσα να πω σήμερα στην αγάπη σας. Βεβαίως, γνώριζα και γνωρίζω ότι είναι μια γιορτή κατά πάντα θεολογική και δεν μπορεί κανείς, όταν έρχεται στην Εκκλησία και ακούη τα υπέροχα τροπάρια τα οποία συνέθεσαν άγιοι Πατέρες, και ο άγιος Γερμανός, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, δεν μπορεί να ακούη αυτά τα θεολογικά τροπάρια και να μην θεολογή ο ίδιος και να μην φεύγη ο λαός από την Εκκλησία χωρίς να παίρνη ένα θεολογικό λόγο από την μεγάλη αυτή εορτή.

Οπότε, θυμήθηκα δύο θεολογικά σημεία τού μεγάλου Πατρός τής Εκκλησίας μας, τού αγίου Ιωάννου τού Δαμασκηνού, ο οποίος είναι ο κορυφαίος Πατέρας τού 8ου αιώνος και έγραψε στα κείμενά του και για την Υπεραγία Θεοτόκο, αλλά συνόψισε όλη την θεολογική διδασκαλία τών οκτώ πρώτων αιώνων, όπως ακριβώς διατυπώθηκε και από μεγάλους Πατέρες, ιδιαιτέρως από τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, τον οποίο αποκαλεί πνευματικό του πατέρα, αλλά συνέλεξε και από τα Πρακτικά τών Οικουμενικών Συνόδων.

Δύο μόνο σημεία θα παρουσιάσω από το υπέροχο έργο του που λέγεται «Έκδοσις ακριβής τής ορθοδόξου πίστεως», που αναφέρονται στην σύλληψη τού Υιού και Λόγου τού Θεού, στο μυστήριο τής θείας Οικονομίας, στο μυστήριο τής κενώσεως τού Υιού και Λόγου, τής ενανθρωπήσεως, όπως συνήθως το έχουμε γνωρίσει.

 

2. Η Θεολογία και η Οικονομία

 

Το πρώτο το οποίο λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός είναι ότι υπάρχει διάκριση και διαφορά μεταξύ τής Θεολογίας και τής Οικονομίας. Όταν μιλάμε για Θεολογία, εννοούμε τον λόγο περί τού Τριαδικού Θεού, ότι ο Θεός μας δεν είναι μόνον μονάς, αλλά είναι και τριάς, είναι Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύμα. Αυτό είναι η Θεολογία. Ενώ η Οικονομία είναι το μυστήριο τής ενανθρωπήσεως τού Υιού και Λόγου τού Θεού, που ο είς τής Τριάδος, ο Υιός και Λόγος τού Θεού προσέλαβε την ανθρώπινη φύση και έγινε Θεάνθρωπος Χριστός. Αυτό λέγεται μυστήριο τής Οικονομίας, όπως λέει και ο άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός, αλλά το βλέπουμε και σε άλλους Πατέρες τής Εκκλησίας μας.

Πρόσφατα διάβαζα μια καταπληκτική ομιλία την οποία έχει γράψει ο άγιος Σωφρόνιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, στον Ευαγγελισμό τής Θεοτόκου. Λέει ότι δεν υπάρχει σύγχυση μεταξύ τού μυστηρίου τής Θεολογίας και τού μυστηρίου τής Οικονομίας. Γιατί η Οικονομία, όπως είπα προηγουμένως, είναι η ενανθρώπηση τού Υιού και Λόγου τού Θεού, όχι ενανθρώπηση όλου τού Τριαδικού Θεού. Μόνο ο Υιός και Λόγος τού Θεού ενηνθρώπησε ευδοκία τού Πατρός, βεβαίως, και συνεργεία τού Αγίου Πνεύματος.

Και το γράφει αυτό ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, γιατί πολλοί αιρετικοί την αρχαία εποχή, τον 3ο και 4ο αιώνα, έκαναν σύγχυση μεταξύ τού μυστηρίου τής Θεολογίας και τού μυστηρίου τής Οικονομίας, με αποτέλεσμα να καταλήξουν σε πολλά λάθη. Και αυτοί λέγονται Μοναρχιανοί, που πίστευαν ότι ένας είναι ο Θεός που έχει τρεις δυνάμεις ή έχει τρεις τρόπους εκφράσεως και έφταναν στο σημείο να μιλούν για το ότι επάνω στον Σταυρό έπαθε και ο Πατέρας, γιατί δεν έκαναν την διάκριση ότι άλλο είναι το μυστήριο τής Θεολογίας τού Τριαδικού Θεού και άλλο το μυστήριο τής θείας Οικονομίας· είναι οι λεγόμενοι Πατροπασχίτες, τους οποίους κατεδίκασε η Εκκλησία τού Χριστού.

Και δεν είναι ένα γεγονός το οποίο συνέβη τότε, αλλά, όπως θα πω στην συνέχεια, σε αυτό το θέμα έχει εμπλακή και η δυτική Θεολογία. Γιατί, όταν διαβάζη κανείς τους δυτικούς θεολόγους, και μάλιστα τους σύγχρονους θεολόγους τού 20ού αιώνος, θα δη ακριβώς αυτό το γεγονός, ότι συγχέουν τα τού μυστηρίου τού Τριαδικού Θεού με το μυστήριο τής θείας Οικονομίας. Γιατί εδώ έχουμε κάτι διαφορετικό, δηλαδή, ο Υιός και Λόγος τού Θεού προσέλαβε την ανθρώπινη φύση και επομένως είναι ο Θεάνθρωπος Χριστός. Αυτό έγινε με τον Υιό και Λόγο τού Θεού και όχι με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα.

Το ένα αυτό σημαντικό γεγονός για να δούμε την μεγάλη αξία τής σημερινής εορτής από θεολογικής πλευράς.

 

3. Τα άρρητα και τα ρητά, τα άγνωστα και τα γνωστά

 

Το δεύτερο το οποίο μάς λέει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός είναι ότι υπάρχουν τα άρρητα και τα ρητά στην Θεολογία, υπάρχουν τα γνωστά και τα άγνωστα. Άλλα είναι τα άρρητα που δεν μπορεί κανείς να τα κατανοήση και να τα εκφράση και άλλα είναι τα ρητά τα οποία εκφράζει· άλλα είναι τα άγνωστα στο μυστήριο τού Τριαδικού Θεού, ακόμη και στο μυστήριο τής κενώσεως, και άλλα είναι τα γνωστά. Δηλαδή, από τα δύο αυτά μυστήρια υπάρχουν αλήθειες που δεν γνωρίζουμε και υπάρχουν αλήθειες που γνωρίζουμε.

Συγκεκριμένα, λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός ότι, όταν ομιλούμε για τον Τριαδικό Θεό, ποιο είναι το γνωστό; Το γνωστό είναι ότι ξέρουμε ότι υπάρχει Θεός, ξέρουμε ότι είναι τρία πρόσωπα, διότι μάς απεκαλύφθη από τον Υιό και Λόγο τού Θεού, έτσι τα ξέρουμε, ότι υπάρχει Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Ξέρουμε, επίσης, όπως το απεκάλυψε ο Χριστός, ότι ο Πατήρ είναι αγέννητος, ο Υιός είναι γεννητός, γεννάται από τον Πατέρα προ πάντων των αιώνων, όπως το ομολογούμε και στο Σύμβολο τής Πίστεως, και το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα και πέμπεται από τον Υιό. Άρα, γνωρίζουμε αυτά από τον Θεό, επειδή μάς τα απεκάλυψε ο Χριστός.

Τι δεν γνωρίζουμε; Δεν γνωρίζουμε τι είναι η ουσία τού Θεού. Ξέρουμε ότι υπάρχει ουσία και όλα τα πρόσωπα τής Αγίας Τριάδος έχουν μία ουσία, αλλά τι είναι ουσία δεν γνωρίζουμε, επειδή δεν μετέχουμε τής ουσίας τού Θεού, αλλά μετέχουμε τών ενεργειών τού Θεού. Ένα απλό παράδειγμα από την κτίση είναι ότι μετέχουμε τών ενεργειών τού ηλίου, που κάθε μέρα στέλνει τις ακτίνες, το φως, αλλά δεν μετέχουμε τής ουσίας του, δεν μπορεί κανείς να πάη στον ήλιο, θα λέγαμε μέσα σε αυτήν την ουσία. Εδώ ισχύουν πολύ περισσότερο οι διαφορές στο μυστήριο τής Αγίας Τριάδος.

Ξέρουμε, λοιπόν, ότι υπάρχει μία ουσία, αλλά δεν ξέρουμε τι είναι η ουσία. Δεν ξέρουμε πώς υπάρχει η ουσία και στα τρία πρόσωπα τής Αγίας Τριάδος. Δεν γνωρίζουμε πώς εγεννήθη ο Υιός προ χρόνων αιωνίων από τον Πατέρα, ούτε γνωρίζουμε πώς εκπορεύεται το Άγιο Πνεύμα από τον Πατέρα. Δεν γνωρίζουμε τι είναι αγεννησία τού Πατρός, τι είναι γέννηση τού Υιού και τι είναι εκπόρευση τού Παναγίου Πνεύματος. Γνωρίζουμε ότι αυτά υπάρχουν, αλλά δεν γνωρίζουμε πώς γίνεται αυτό.

Και αυτό, βέβαια, ισχύει και για το μυστήριο τής θείας Οικονομίας, όπως λέει κι ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. Γνωρίζουμε από ό,τι μάς απεκάλυψε ο Χριστός, ότι ο Υιός και Λόγος τού Θεού έγινε άνθρωπος, προσέλαβε την ανθρώπινη φύση ο Κύριος τής Δόξης και ο μεγάλης Βουλής Άγγελος τής Παλαιάς Διαθήκης, που εμφανιζόταν στους Πατριάρχες και τους Προφήτες, Αυτός προσέλαβε σάρκα. Στην Παλαιά Διαθήκη ήταν ο άσαρκος Λόγος, στην Καινή Διαθήκη είναι ο σεσαρκωμένος Λόγος.

Μάς το λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Εν αρχή ην ο Λόγος και ο Λόγος ην προς τον Θεόν και Θεός ην ο Λόγος και ο Λόγος σαρξ εγένετο». (Ιωάν. α΄, 1-14). Και, επίσης, από τις αποφάσεις τών Οικουμενικών Συνόδων γνωρίζουμε ότι στην υπόσταση τού Λόγου ενώθηκε η θεία με την ανθρώπινη φύση, προσέλαβε η θεία φύση την ανθρώπινη φύση, ατρέπτως, ασυγχύτως, αδιαιρέτως και αχωρίστως, όπως εθέσπισε η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος, αλλά τι είναι αυτή η ένωση και πώς έγινε αυτή η ένωση το αγνοούμε.

Και δεν θέλω να επικαλεστώ παραδείγματα και χωρία τών αγίων Πατέρων, αλλά αυτό ακριβώς το τροπάριο το οποίο ακούσαμε πριν από λίγο, το τροπάριο που είναι το Δοξαστικό τών αποστίχων, το «Δοξαστικό και το Και νυν», που είναι τού αγίου Γερμανού, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως. Αφού γράφει για την ενανθρώπηση τού Υιού και Λόγου τού Θεού που γιορτάζουμε σήμερα, γράφει: «Ω μυστήριον, ο τρόπος τής κενώσεως άγνωστος, ο τρόπος τής συλλήψεως άφραστος». Αυτό σημαίνει το α το στερητικό, ότι δεν το γνωρίζουμε. Ξέρουμε ότι εκενώθη ο Υιός και Λόγος τού Θεού, ξέρουμε ότι ενώθηκε η θεία με την ανθρώπινη φύση στην Υπόσταση τού Λόγου, συνελήφθη ο Λόγος στην Παναγία μας, αλλά δεν γνωρίζουμε τον τρόπο, γιατί είναι άπαξ γενόμενο μέσα στον κόσμο. Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς είναι η κένωση και πώς έγινε ο τρόπος τής κενώσεως και δεν ξέρουμε και τον τρόπο ακόμη τής συλλήψεως.

 

 

4. Η σύγχυση στην δυτική θεολογία

 

Και αυτά είναι πάρα πολύ σημαντικά. Είναι, θα λέγαμε, το αλφαβητάρι τής ορθοδόξου πίστεως και το αλφαβητάρι τής ορθοδόξου θεολογίας. Γιατί, όσοι έχουμε την δυνατότητα να μελετάμε τα κείμενα τών δυτικών θεολόγων, τών σχολαστικών Ρωμαιοκαθολικών και τών Προτεσταντών και έχουμε την δυνατότητα να μελετάμε όλη την σύγχρονη θεολογία, θα δούμε ότι γίνεται μια σύγχυση μεταξύ τών ρητών και τών αρρήτων, μεταξύ τών αγνώστων και τών γνωστών. Και θεολογούν κατά τέτοιον τρόπο χρησιμοποιώντας την φιλοσοφία, χρησιμοποιώντας τον ορθολογισμό, για να εισέλθουν στο μυστήριο τού Τριαδικού Θεού και να ερευνήσουν λογικά και να μελετήσουν λογικά αυτό το «πώς», αυτό το άγνωστο μυστήριο τής ορθοδόξου Θεολογίας.

Και όταν διαβάζη κανείς αυτά τα κείμενά τους, αισθάνεται σαν να κάνουν έναν περίπατο, σαν να κάνουν μια περιήγηση, σαν να κάνουν βόλτες μέσα στο μυστήριο τού Τριαδικού Θεού. Και χρησιμοποιούν και αναλογίες και λένε, ότι, όπως στον Τριαδικό Θεό γίνεται αυτό, έτσι γίνεται και στον άνθρωπο, όπως στον Τριαδικό Θεό, τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, όπως λειτουργούν οι σχέσεις τών προσώπων τής Αγίας Τριάδος, έτσι ακριβώς γίνεται και στα ανθρώπινα. Είναι μέγα λάθος αυτό, είναι μεγάλη αίρεση!

Και ακούσατε σήμερα στο ανάγνωσμα από το βιβλίο τής Εξόδου ότι ο Μωϋσής είδε την βάτο να καίγεται και ο Κύριος τού μίλησε μέσα από την βάτο. Βάτος είναι η Παναγία και ο Κύριος είναι ο Κύριος τής Δόξης, ο άσαρκος Λόγος. Εκεί ακριβώς είναι ένα μυστήριο. Τού είπε, βγάλε τα υποδήματά σου, μην εγγίσης ώδε. Δηλαδή, είναι ένα μυστήριο το οποίο δεν μπορείς να το κατανοήσης, το βλέπεις, το βιώνεις, αλλά δεν μπορείς να το κατανοήσης. Βγάλε τα υποδήματα τών δερματίνων χιτώνων, βγάλε την λογική σου σκέψη.

Και όμως οι δυτικοί θεολόγοι προσπαθούν να τα ερμηνεύσουν και μάλιστα φτάνουν σε ένα σημείο για να πουν ότι αυτό που έγινε με την βάτο ήταν ένα θαύμα. Μα δεν ήταν θαύμα, ήταν το μυστήριο τής προτυπώσεως τής ενανθρωπήσεως τού Υιού και Λόγου τού Θεού. Δεν ήταν θαύμα το ότι δεν καιγόταν η βάτος. Γιατί; Διότι αυτό το φως ήταν άκτιστο, ήταν ο Κύριος τής Δόξης. Δεν ήταν κτιστό φως, γιατί η βάτος καίγεται από ένα κτιστό πυρ, όμως αυτή ήταν η άκτιστη Θεότητα που δεν καίει. Επομένως, δεν είναι ένα θαύμα, αλλά είναι μεγάλο μυστήριο.

 

5. Η βίωση τού μυστηρίου

 

Και ύστερα από αυτά, βεβαίως, θα μού πήτε: «Εμείς πώς μπορούμε να τα πιστεύσουμε αυτά, αφού δεν τα καταλαβαίνουμε; Δηλαδή, δεν υπάρχει Θεός»; Φυσικά υπάρχει Θεός. Μέχρις ενός σημείου, αδελφοί μου, το καταλαβαίνουμε. Και θέλω να πω ότι δεν μπορεί κανείς με αλαζονικό τρόπο, δεν μπορεί κανείς με τον ορθολογισμό του και με την φιλοσοφία, η οποία είναι για τα πράγματα τα ενταύθα, να διερευνήση το μυστήριο τού Αγίου Τριαδικού Θεού και το μυστήριο τής κενώσεως και τής συλλήψεως τού Υιού και Λόγου τού Θεού εκ Πνεύματος Αγίου και από την Υπεραγία Θεοτόκο.

Όμως, μπορεί κανείς να το βιώση εμπειρικά. Αυτή είναι η ζωή στην Εκκλησία μας με τα άγια Μυστήριά μας και την αγία ασκητική ζωή. Τηρώντας τις εντολές τού Χριστού, ζώντας με την μετάνοια, με την ταπείνωση, με την εξομολόγηση, με την κένωση, με την θυσία, με την προσφορά, με την αγάπη, συλλαμβάνεται ο Θεός μέσα στην καρδιά μας, δεν κατανοείται στην λογική, δεν είναι ένα θέμα ανακαλύψεως τής ανθρώπινης διάνοιας, αλλά είναι ένα θέμα αποκαλύψεως τού ιδίου τού Θεού μέσα στην καρδιά τού ανθρώπου. Γι’ αυτό και είπε ο Χριστός: «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία ότι αυτοί τον Θεόν όψονται» (Ματθ. ε΄, 8).

Μέγα μυστήριο, λοιπόν, το μυστήριο τής κενώσεως τού Υιού και Λόγου τού Θεού, μέγα μυστήριο το μυστήριο τής θεώσεως τού ανθρώπου. Οπότε, όταν ζη κανείς πραγματικά μέσα στον χώρο τής Εκκλησίας, που είναι το Σώμα τού Χριστού, τότε χωρίς να κάνη διαλογισμούς και χωρίς να χρησιμοποιή την φιλοσοφία, αισθάνεται μέσα στην καρδιά του την παρουσία τού Χριστού και βιώνει αυτόν τον Ευαγγελισμό με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Αυτό το Ευαγγέλιο, ότι έρχεται ο Χριστός, βιώνεται μέσα στην καρδιά· είναι αυτό που λέει ο Απόστολος Παύλος, «τεκνία μου, ους πάλιν ωδίνω, άχρις ού Χριστός μορφωθή εν υμίν» (Γαλάτ. δ΄, 19).

Αυτός είναι ο αγώνας, τα δάκρυα και η μετάνοια η δική μας και τών πνευματικών μας πατέρων, έως ότου μορφωθή ο Χριστός μέσα στην καρδιά μας και βιώσουμε τότε τον Ευαγγελισμό. Και τότε θα αισθανθούμε βιωματικά την παρουσία τού Χριστού μέσα στην ύπαρξή μας, ότι υπάρχει Θεός, χωρίς να θέλουμε να κάνουμε περιηγήσεις λογικές μέσα στο μυστήριο τού Τριαδικού Θεού.

Ευχηθείτε, Σεβασμιώτατε πατέρα αυτής τής Ιεράς Μητροπόλεως, τόσο αγαπητέ και στοργικέ, που θυσιάζεστε καθημερινά για να ευαγγελίζεσθε συνεχώς αυτόν τον λαό τού Θεού· ευχηθείτε η Χάρη τού Θεού που είναι διάχυτη μέσα στην Εκκλησία να μάς φωτίζη όλους για να είμαστε ταπεινά μέλη τής Εκκλησίας και να ευαγγελιζόμαστε αυτό το μυστήριο τού Θεού και το μυστήριο τής θείας κενώσεώς Του. Αμήν.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ (=όραση) ΤΟΥ ΘΕΟΥ ;

Εικ.: Ο Παλαιός των ημερών, τμήμα τοιχογραφίας από το νάρθηκα της Ιεράς Μονής Καρακάλλου.

Τριβώνιο 

Η θεωρία του Θεού δεν ανήκει στη σφαίρα των συναισθημάτων, ούτε στα επίπεδα του οπτικού πεδίου, αλλά είναι υποστατική ενότητα και επαφή του κτιστού δημιουργήματος με το άκτιστο «Είναι» του Θεού. όχι της φύσεως ή της ουσίας του, αλλά των θείων του ενεργειών, ανάλογα με τη δεκτικότητα του «πάσχοντος» τη θεωρία. 

Όταν ο Μωυσής απαίτησε να δει το Θεό, όπως φανταζόταν, άκουσε από τον ίδιο ότι αυτό είναι αδύνατο και μόνο τα «οπίσθια» μπορούσε να θαυμάσει, που σημαίνει τις θείες ενέργειες ή ιδιότητες. Ο ευρισκόμενος στη θεωρία του Θεού μαρτυρεί ότι μεταξύ του κτιστού και του άκτιστου καμιά ομοιότητα δεν υπάρχει και ότι «Θεὸν φρᾶσαι μὲν ἀδύνατον, νοῆσαι δὲ ἀδυνατώτερον» (άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος».

ΠΗΓΗ : + ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΙΩΣΗΦ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΟΥ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΘΩΝΑ, εκδ. ΙΕΡΑ ΜΕΓΙΣΤΗ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ, 2003, σ. 19. 

Συμπλήρωμα

Βλέποντας το Θεό - Μοναχισμός και θέα του Ακτίστου Φωτός 

Το θείον φως (Vladimir Lossky)

Ιστορίες Φωτός

Το Άγιο Πνεύμα ήλθε και συνέστησε εορτή που μένει στους αιώνες

Αρχιμ. Ζαχαρίας Ζάχαρου, ιερά μονή Έσσεξ

Τι & πώς (εικ. από εδώ)

Την ημέρα της Πεντηκοστής το Πνεύμα το Άγιο ήλθε και συνέστησε εορτή που μένει στους αιώνες. Μάλλον, μετέβαλε όλο τον χρόνο της ζωής μας σε εορτή, καθώς μας μετέδωσε τη χάρη να μπορούμε να πλησιάσουμε τον Θεό. Το Πνεύμα το Άγιο επεδήμησε υπό τη μορφή πυρίνων γλωσσών και μετέδωσε «την πίστη την αγία άπαξ»[1]. Ωστόσο, έκτοτε εισχώρησε στη φύση μας και καθημερινά ο Άγιος Παράκλητος επισκέπτεται τους υιούς των ανθρώπων, για να παρηγορήσει, να θεραπεύσει και να αναγεννήσει.

Η χαρά μας συνίσταται στο να προσεγγίσουμε τον Θεό και να αισθανθούμε την αγαλλίαση της παρουσίας Του. Όπως την ημέρα των Θεοφανείων το τρίτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας είχε εμφανισθεί αισθητά «εν είδει περιστεράς»[2], στην Πεντηκοστή παρουσιάσθηκε «ωσεί» φλόγες πυρός[3]. Οι Απόστολοι, παραδομένοι στη νηφάλια μέθη του Πνεύματος, άρχισαν να μιλούν «ετέραις γλώσσαις»[4] και δι’ αυτών «εγίνετο πολλά τε τέρατα και σημεία»[5]. Το πλήθος τους άκουγε με έκπληξη και θαυμασμό. Κάποιοι σκέφθηκαν ότι θα πρέπει να ήταν μεθυσμένοι, διότι νόμιζαν ότι μόνο ο «οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου»[6]. Δεν γνώριζαν ότι υπάρχει κάποιος άλλος οίνος, γλυκύτατος, που όχι μόνο ευφραίνει την καρδιά, αλλά επιπλέον τη μεταποιεί σε ναό του Θεού. 

Όταν ο Κύριος παρηγορούσε και δίδασκε τους μαθητές Του στη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου, τους αποκάλυψε ότι ο άλλος Παράκλητος θα τους υπενθύμιζε τους λόγους Του. Το Άγιο Πνεύμα αναδαυλίζει και ανάβει σαν άνθρακες τους λόγους του Λόγου του Θεού μέσα στην καρδιά, τους κάνει προσευχή, ωσότου μετατραπούν σε κάμινο φλεγομένη, στεναγμούς αλαλήτους και ο άνθρωπος, που από μόνος του «ουκ οίδε τι προσεύξηται καθό δεί»[7], αισθάνεται ως το μεδούλι των οστών του την ακατάλυτη δύναμή τους. Έπειτα από την επιδημία του Αγίου Πνεύματος τα μέλη της Εκκλησίας, προσευχόμενα πλέον «πνευματοκινήτως»[8], ανακάλυψαν την επίκληση του «υπέρ παν όνομα»[9] Ονόματος του Κυρίου Ιησού, με το Οποίο «ανοίγονται μπροστά μας απέραντοι ορίζοντες» και ο προσωπικός Θεός «γίνεται οφθαλμοφανής πραγματικότητα»[10]. 

Το χάρισμα της γλωσσολαλίας το αντικατέστησε η νοερά προσευχή, με την οποία η καρδιά καλλιεργείται με τρόπο δυνατό, που σείει όλο το είναι του ανθρώπου, αλλά συνάμα «εν τω κρυπτώ»[11], ώστε να μη χάνεται το πνεύμα της ταπεινώσεως. Χωρίς το χάρισμα της Πεντηκοστής δεν μπορεί ο πήλινος άνθρωπος να επικαλεσθεί τον Κύριο Ιησού. Επιπλέον, δεν θα μπορούσε καν να ατενίσει το πράο και ταπεινό βλέμμα του αιώνιου Κριτή, του αγαπώντος Χριστού και αυτό συνιστά την αιώνια κόλαση. 

Ο πιστός αισθάνεται τον Παράδεισο, όταν φέρει ο ίδιος φως μέσα του, που του επιτρέπει να σταθεί στην παρουσία του Κυρίου. Τότε μόνο αγάλλεται «χαρά ανεκλαλήτω και δεδοξασμένη»[12], βλέποντας τον Χριστό να «πυρσολαμπεί εις σωτηρίαν»[13] και αντικρίζοντας το κάλλος του προσώπου Του. Κατά την επιδημία Του «έδωκεν αποστόλους και ευαγγελιστάς»[14] και έκτοτε, «ιερέας τελειοί»[15], δίνοντας τη χάρη σε ανθρώπους με φθαρτό σώμα «εισελθείν εις το ενδότερον του καταπετάσματος, εις τα Άγια των Αγίων, όπου παρακύψαι οι άγιοι άγγελοι επιθυμούσι… και θεάσασθαι αυτοψεί το Πρόσωπον της Αγίας Αναφοράς»[16]. Λαμπρύνει και τους ιερείς και τους πιστούς, ώστε να δίνουν και να λαμβάνουν την ειρήνη του Χριστού, που ο Ίδιος έδωσε στους μαθητές Του[17] και κατ’ αυτόν τον τρόπο «γαληνόμορφον εκτελεί την καρδίαν»[18] των φωτόμορφων τέκνων της Εκκλησίας. Ενεργεί το φοβερό μυστήριο της πνευματικής πατρότητας, στο οποίο Πνευματοφόροι Πατέρες «ωδίνουν» με την προσευχή και τον λόγο τους τέκνα[19]· τα καθιστούν μέσα από το μυστήριο της υπακοής κληρονόμους των χαρισμάτων που δέχθηκαν, και τα καταρτίζουν σε Πατέρες, που με τη σειρά τους θα μεταδώσουν την αλήθεια της πίστεως και τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος σε αυτούς που με ταπείνωση υποτάσσονται στην εξουσία της αγάπης τους και τους παραδίδουν την καρδιά τους.

Το πρώτο που επισημαίνει το Ευαγγέλιο της Δευτέρας του Αγίου Πνεύματος είναι το γεγονός, ότι η δωρεά του Παρακλήτου θα φανερωθεί στη σχέση με τον αδελφό. «Οράτε μη καταφρονήσητε ενός των μικρών τούτων»[20]. Το Πνεύμα το Άγιο είναι «πνοή και ζωή, ο πόθος και η παραμυθία, η δόξα και η διηνεκής τρυφή της ταπεινής ψυχής»[21], ο φίλος ο μυστικός, που όμως εύκολα λυπείται και παραπικραίνεται[22]. Στην πράξη φανερώνεται στη σχέση με τον αδελφό, που μπορεί να φαίνεται ελάχιστος, αλλά στα μάτια του Θεού είναι πολυτελής, διότι «ουκ έστι θέλημα έμπροσθεν του Πατρός ημών του εν ουρανοίς ίνα απόληται εις των μικρών τούτων»[23]. Ο Θεός ζητά όλη την καρδιά του ανθρώπου, αλλά είναι απείρως «μείζων αυτής»[24] και «αχώρητος παντί». Πως είναι δυνατόν να ευδοκήσει το Πνεύμα Του, όταν Του προσφέρει το πλάσμα Του μέρος της καρδιάς του; Το Άγιο Πνεύμα, όπου επιδημήσει, «αποστολικάς καρδίας κτίζει καθαράς, και εν τοις πιστοίς ευθές εγκαινίζεται»[25]. Αυτό που μεταβάλλει τον χρόνο της ζωής μας σε εορτή, είναι η χάρη του Αγίου Πνεύματος, την οποία ελκύουμε όταν αγωνιζόμαστε να «καθαρίσωμεν την ψυχήν και την καρδίαν ημών από συνειδήσεως πονηράς»[26].

Ο καρπός της Πεντηκοστής είναι ο πλατυσμός της καρδιάς. Όταν η φωταγωγούσα και δροσίζουσα φλόγα του Παρακλήτου αγγίξει την καρδιά, σκορπά την πλάνη και χαράσσει στα βάθη της τη μορφή του Σωτήρος Χριστού. Εργάζεται κατ’ αυτόν τον τρόπο την πνευματική ενότητα αυτών που έχουν ως κοινό περιεχόμενο της καρδιάς τους τον Κύριο, ο Οποίος τους μεταδίδει τις δικές Του σκέψεις, τα δικά Του νοήματα, τη δική Του συμπάθεια προς όλους. Φλέγει την καρδιά με την άμωμη αγάπη Του και την κατακλύζει με κύματα ευγνωμοσύνης. Η θέρμη της αγάπης αυτής διευρύνει την καρδιά, για να κατανοήσει το μυστήριο πάσης σαρκός. Γεννά την επιθυμία ο κλήρος που έλαχε σε αυτή, το «περισσόν της ζωής»[27], να δοθεί σε κάθε ψυχή. Την πλαταίνει για να περιπτυχθεί όλο τον κόσμο, Ουρανό και γη. Σβήνει κάθε κίνηση ζήλειας, καθώς, όπως ο προφήτης Μωυσής, αγόμενος από το Πνεύμα του Θεού, επιθυμεί να δεί τους πάντες να προφητεύουν[28].

Η προσευχή «μετά κραυγής ισχυράς και δακρύων»[29] του ανθρώπου που έχει συλλάβει Πνεύμα Άγιο είναι: «Σώσον αγίασον πάντας»[30]. Όταν η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος ενοικεί στην ψυχή, ο πόνος και τα παθήματα μετατρέπονται σε γλυκύτητα και ειρήνη, και ο άνθρωπος αισθάνεται τέκνο του Ουρανίου Πατρός, και «συνημμένος» με τον Χριστό, «υμνεί Αυτόν και το Πανάγιον Αυτού Πνεύμα»[31].

(Από τον ιστότοπο ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ)

Παραπομπές:

[1]. Βλ. Ιούδα 1,3.
[2]. Βλ. Ματθ. 3,16· Μαρκ. 1,10· Λουκ. 3,22· Ιωάν. 1,32.
[3]. Πραξ. 2,3.
[4]. Πραξ. 2,4.
[5]. Πραξ. 2,43.
[6]. Ψαλμ. 103,15.
[7]. Βλ. Ρωμ. 8,26.
[8]. Βλ. Αναβαθμοί βαρέως, Αντίφωνο β’.
[9]. Φιλιπ. 2,9.
[10]. Βλ. Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί, σ. 43.
[11]. Βλ. Ματθ. 6,6.
[12]. Α’ Πετρ. 1,8.
[13]. Βλ. Όρθρος Πεντηκοστής, Τροπ. Δ’ Ωδής.
[14]. Βλ. Εφ. 4,11.
[15]. Βλ. Εσπερινός Πεντηκοστής, στιχηρά ιδιόμελα στο Κύριε Εκέκραξα.
[16]. Βλ. Ακολουθία Ευχελαίου, Ευχή μετά το Ε’ Ευαγγέλιο.
[17]. Βλ. Ιωάν. 14,27.
[18]. Βλ. Όρθρος Πεντηκοστής, Τροπάριο Ωδής α’ Κανόνος.
[19]. Πρβλ. Γαλ. 4,19.
[20]. Ματθ. 18,10.
[21]. Βλ. Συμεών Ν. Θεολόγου, Ύμνοι 1, Ευχή Μυστική, 22-23, εκδ. Johannes Koder, “Sources Chrétiennes”, τομ. 156, Paris, 1969, σ. 152.
[22]. Βλ. Εφ. 4,30.
[23]. Βλ. Ματθ. 18,14.
[24]. Βλ. Α’ Ιωάν. 3,20.
[25]. Όρθρος Πεντηκοστής, Ειρμός ε’ ωδής.
[26]. Βλ. Ευχή πριν τον Χερουβικό Ύμνο.
[27]. Βλ. Ιωάν. 10,10.
[28]. Βλ. Αριθμ. 11,29.
[29]. Εβρ. 5,7.
[30]. Εξαποστειλάριον Πεντηκοστής.
[31]. Βλ. Όρθρος Πεντηκοστής, Οίκος εορτής.

"Διότι Αυτός είναι ο Θεός στον οποίο πιστεύουμε. Ο ίλεως. Ο συγχωρητικός. Ο πρόθυμος. Ο υπομονετικός. Και μαζί Του κι εγώ..."

ΟΤΑΝ ΚΟΙΤΑΣ ΑΠΟ ΨΗΛΑ

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

ΒΗΜΑΤΑ

Υπάρχουν γιορτές στην παράδοση της πίστης μας που περνούν γρήγορα. Για παράδειγμα, η Ανάληψη του Χριστού για τους πολλούς είναι η επιστροφή του Χριστού στον ουρανό, το ότι μας αφήνει πλέον μόνους μας να διαχειριστούμε τα όσα μας έδωσε, το Ευαγγέλιο, την ζωή της Εκκλησίας, την πίστη. Και κοιτώντας ψηλά αναρωτιόμαστε συχνά γιατί δεν ξανακατεβαίνει για να ρυθμίσει τις ζωές μας, γιατί μας δίνει την εντύπωση και ότι μας έχει ξεχάσει, αλλά και ότι και ο Ίδιος αναμένει την Δευτέρα Παρουσία Του για να δώσει οριστική λύση στο πρόβλημα του θανάτου, στο πρόβλημα του κακού, στην ανθρώπινη αλλά και του κόσμου δυστυχία. Η Ανάληψη συνδέεται με την επιστροφή στο «Πάτερ ημών» και το «Δι’ ευχών» ως προσευχή, με το τέλος του «Χριστός Ανέστη», αλλά και σε μια, κατά βάθος, μελαγχολία, ότι η χαρά της Ανάστασης περατώθηκε και επιστρέφουμε στην πραγματικότητα στην οποία δεσπόζει η μοναξιά.

Ας δοκιμάσουμε όμως να μην κοιτούμε προς τα ψηλά, αλλά, όπως λέει το τραγούδι, «όταν κοιτάς από ψηλά». Ας μη λησμονούμε ότι ο Χριστός ανέλαβε την φύση μας και την ανέβασε ψηλά, φέροντάς την ενωμένη με την θεϊκή του και βάζοντας τον άνθρωπο δίπλα στον Θεό. Όταν λοιπόν κατανοήσουμε ότι η προοπτική μας δεν πρέπει να είναι το να κοιτάμε ψηλά, αλλά από ψηλά, τότε και η γιορτή θα λάβει το αληθινό της περιεχόμενο, αλλά και η πορεία μας στον κόσμο θα γίνει αλλιώτικη!

Κοιτώ από ψηλά δεν σημαίνει κοιτώ με υπερηφάνεια και αλαζονεία. Σημαίνει ότι δεν εξαντλώ τον εαυτό μου στα όσα μπορώ να δω στρέφοντας το βλέμμα γύρω από τον εαυτό μου, αλλά βλέπω με μάτια και νου απλωμένα. Βλέπω παραπέρα προς όλες τις κατευθύνσεις. Κάνω τον άλλο αδελφό μου. Νοιάζομαι με την προσευχή και την αγάπη να δω τι τον αναπαύει. Δεν περιορίζομαι σε όσους με αγαπούν, αλλά ανοίγομαι σε όλους. Δεν κλείνομαι σε μια ταυτότητα που μου λέει ότι το παν δεν είναι ο εαυτός μου, αλλά ο εαυτός μου που προσφέρεται. Κοιτάζω από ψηλά σημαίνει είμαι έτοιμος να τρέξω για να μοιραστώ αυτό ή Αυτόν που μου δίνει νόημα. Σημαίνει ότι δεν νικιέμαι από την μικρότητα ενός ήθους που χωρίζει, αλλά προχωρώ στον τρόπο που ενώνει. Με γενναιοδωρία και αρχοντιά. Με ετοιμότητα για συγχώρεση. Διότι Αυτός είναι ο Θεός στον οποίο πιστεύουμε. Ο ίλεως. Ο συγχωρητικός. Ο πρόθυμος. Ο υπομονετικός. Και μαζί Του κι εγώ.

Κοιτώ από ψηλά σημαίνει ότι βλέπω τα σημαντικά και όχι τα ασήμαντα. Ακόμη κι ό,τι μας πληγώνει, καταλαβαίνουμε ότι πορεύεται στο πρόσκαιρο και αυτό θα το καταπιεί. Η μοναδικότητα όμως του προσώπου μας μένει. Η αξία της αγάπης μένει. Η απόφαση να παλέψουμε εναντίον του κακού μας κάνει να αλλάζουμε και μαζί μας να αλλάζουν κι άλλοι. Και το σημαντικότερο όλων είναι η συντροφιά του Χριστού στην ζωή μας. Ψηλά είναι Εκείνος. Και κοιτώντας από ψηλά, κοιτάμε μαζί Του. Κι Εκείνος, κι όταν ζαλιζόμαστε από τις λύπες, τους πειρασμούς, κάποτε και τον κακό και φοβικό εαυτό μας, γίνεται το στήριγμα και μας συγκρατεί από την πτώση.

Ας δοκιμάσουμε στην καθημερινότητα, στις σχέσεις μας με τους άλλους, στις όποιες έγνοιές μας να κοιτάξουμε ταπεινά από ψηλά. Για να ανεβούμε!

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»
στο φύλλο της Τετάρτης 27 Μαΐου 2020

Και:

Απόδοση του Πάσχα + Ανάληψη: η αποθέωση της ανθρώπινης φύσης!...

Συγκεκριμένος Θεός ή απρόσωπη δύναμη;

π. Δ. ΜΠΟΚΟΣ, ΘΕΛΩ ΝΑ ΜΕ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΘΕΟΣ 

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ

 

 

Πολὺ τῆς μόδας ἔγιναν στὴν ἐποχή μας καὶ θεωροῦνται μοντέρνες ἰδέες τὰ θολά, βαλτωμένα ἀπόνερα πολὺ παλιῶν θρησκευτικῶν θεωριῶν γιὰ τὸ τί εἶναι ὁ Θεὸς καὶ ποιά εἶναι ἡ σημασία του γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Τὸ νὰ μιλάει κανεὶς σήμερα μὲ τοὺς «παρωχημένους» ὅρους Χριστός, Παναγία, Ἁγία Τριάδα, προσευχή, ἄγγελος, δαίμονας, διάβολος, ἅγιος, θαῦμα, Θεὸς καὶ μάλιστα Θεός-πρόσωπο, εἶναι πολὺ ξεπερασμένο. Ἀντιθέτως ἂν πεῖ τὶς μαγικὲς λέξεις ἀνώτερη ἢ ἀπρόσωπη δύναμη, συμπαντικὴ ἢ θετικὴ ἢ ἀρνητικὴ ἐνέργεια, προσωπικὴ αὔρα, διαλογισμός, γιόγκα, ἐξωσωματικὴ ἐμπειρία κ. λ. π., εἶναι εὐθυγραμμισμένος ἀπόλυτα μὲ τὴν προοδευτική, κουλτουριάρικη διανόηση, πού, νομίζοντας ὅτι ἔχει ἐξελιχθεῖ καὶ φθάσει σὲ ἀνώτερη «γνώση», περιφρονεῖ ὁτιδήποτε δὲν ἀνήκει στὴ «γνώση» αὐτή. 

Ἀλλὰ τί σημαίνει ἀπρόσωπη δύναμη; Μιὰ δύναμη ποὺ δὲν προσωποποιεῖται σὲ μιὰ συγκεκριμένη ὀντότητα. Μιὰ οὐσία, μιὰ φύση ποὺ δὲν ὑλοποιεῖται σὲ μιὰ ἰδιαίτερη ἐνσυνείδητη μορφή, δὲν «ὑποστασιάζεται» σὲ πρόσωπο, ὅπως λέει ἡ θεολογικὴ γλώσσα, δὲν ἀποτελεῖ μιὰ αὐτοτελῆ ὕπαρξη. Συνεπῶς δὲν ἔχει τὰ γνωρίσματα, τὶς ἰδιότητες ἑνὸς διακεκριμένου ὄντος. Δηλαδὴ δὲν ἔχει καμμιὰ συνείδηση τοῦ ἑαυτοῦ της. Δὲν ξέρει ὅτι ὑπάρχει, ἐφόσον δὲν μπορεῖ νὰ σκεφθεῖ. Εἶναι ὑποταγμένη στοὺς νόμους ποὺ διέπουν τὴ φύση της. Δὲν ἔχει προσωπικὴ ἐλευθερία νὰ κινηθεῖ ἔξω ἀπὸ αὐτούς, νὰ ἐνεργήσει, νὰ κάνει κάτι διαφορετικό. Δὲν ἔχει προσωπικὴ θέληση, οὔτε προσωπικὰ συναισθήματα ἢ ὁτιδήποτε ἄλλο προσωπικὸ χαρακτηρίζει μιὰ χωριστὴ ὕπαρξη. 

Ἂς τὸ δοῦμε, γιὰ πιὸ εὔκολα, σὲ μιὰ φυσικὴ δύναμη. Ἂς πάρουμε τὴν ἐνέργεια σὲ μιὰ ἀπὸ τὶς γνωστές της μορφές, π. χ. τὸν ἠλεκτρισμό. Γεμίζει τὸν φυσικὸ κόσμο, χωρὶς νὰ ὑλοποιεῖται σὲ μία συγκεκριμένη, ξεχωριστή, συνειδητὴ ὕπαρξη, ποὺ νὰ μπορεῖ δηλαδὴ νὰ σκέφτεται, νὰ αἰσθάνεται, νὰ γνωρίζει ἄλλα ὄντα, νὰ ἔρχεται σὲ σχέση μαζί τους, νὰ ἀγαπᾶ ἢ νὰ μισεῖ. Ὅποιος τὸ ἰσχυρισθεῖ αὐτὸ θὰ θεωρηθεῖ ἀμέσως ἠλίθιος. Ἐκδηλώνεται μόνο ὅπως ἐπιβάλλουν οἱ φυσικοὶ νόμοι ποὺ τὴν διέπουν. Δὲν ἔχει προσωπικὴ ἐλευθερία οὔτε θέληση νὰ πράξει κάτι ποὺ δὲν ἐντάσσεται στοὺς νόμους αὐτούς. Δὲν ἔχει συνείδηση τῆς ὕπαρξής της, δηλαδὴ δὲν ξέρει κὰν ὅτι ὑπάρχει σὰν οὐσία ἢ ἐνέργεια. Εἶναι μιὰ τυφλὴ δύναμη. Ὅποιος μπορεῖ νὰ ἐλέγξει τοὺς φυσικοὺς νόμους, μπορεῖ νὰ ρυθμίσει καὶ τοὺς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους λειτουργεῖ ὁ ἠλεκτρισμός. Ἔτσι ὁ ἄνθρωπος ὑποτάσσει τὸν ἠλεκτρισμὸ καὶ τοῦ ὑπαγορεύει μὲ τί τρόπο θὰ ἐκδηλώνεται. Ἐκεῖ ὅμως ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει ἔλεγχος τῶν φυσικῶν νόμων, ὁ ἠλεκτρισμὸς δρᾶ τυφλὰ καὶ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἕρμαιο τῆς ἀπρόσωπης δύναμής του (π. χ. κεραυνός). Δὲν μπορεῖ νὰ ἐλπίζει σὲ κάποια εὐσπλαχνία ἐκ μέρους μιᾶς ἀδυσώπητης τυφλῆς δύναμης. 

Τί σημαίνει προσωπικὴ ὕπαρξη; Νὰ ὑπάρχει κάποιος μὲ συγκεκριμένη ὀντότητα. Νὰ ἔχει συνείδηση τοῦ ἑαυτοῦ του. Νὰ νοιώθει, νὰ ξέρει ὅτι ὑπάρχει. Νὰ γνωρίζει τὸν ἑαυτό του, δηλαδὴ νὰ μπορεῖ νὰ πεῖ, «εἶμαι ὁ τάδε». Νὰ εἶναι πρόσωπο, προσωπικότητα. Νὰ σκέφτεται, νὰ θέλει, νὰ μπορεῖ νὰ ἐνεργήσει ἐλεύθερα, εἴτε γιὰ τὸ καλό του εἴτε γιὰ τὸ κακό του. Νὰ ἔχει συναισθήματα, νὰ μπορεῖ νὰ ἀγαπήσει ἢ νὰ μισήσει. Νὰ μπορεῖ δηλαδὴ νὰ σχετισθεῖ κατὰ βούλησιν μὲ ἄλλα συνειδητὰ ὄντα, νὰ κινηθεῖ πρὸς αὐτὰ ἢ νὰ ἀπομακρυνθεῖ ἀπὸ κοντά τους. Νὰ ἔχει ὅλα τὰ γνωρίσματα μιᾶς ὕπαρξης ποὺ ἔχει ἐνσυνείδητη αἴσθηση τοῦ ἑαυτοῦ της. 

Τέτοια ὅμως ὕπαρξη ἐνσυνείδητη, προσωπικὴ ὄχι ἀπρόσωπη, εἶναι καὶ ὁ Θεός, ὅπως μᾶς τὸν φανέρωσε ὁ Χριστός. Ἔχει ἀπόλυτη συνείδηση ὅτι ὑπάρχει. Εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐνεργήσει ὅπως θέλει. Δὲν ὑποτάσσεται παρὰ τὴ θέλησή του σὲ κανένα τυφλὸ νόμο. Ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ ἀγαπάει καὶ μάλιστα ἀπέραντα. Γνωρίζει τὸν ἄνθρωπο, μπορεῖ καὶ θέλει νὰ σχετίζεται μαζί του καὶ μάλιστα τὸν προσκαλεῖ σὲ μία, ἐλεύθερη πάντα, πραγματικὴ ἕνωση μαζί του. Ὅπου ὁ ἄνθρωπος δὲν χάνει τὸ δικό του πρόσωπο, τὴ δική του ὕπαρξη, τὴ δική του αὐτοσυνειδησία. Ἀλλὰ δέχεται τὴν ἐνέργεια (ἀγάπη) τοῦ Θεοῦ καί, χωρὶς νὰ χάσει τίποτε ἀπ’ τὴ δική του ἐνσυνείδητη ὀντότητα, βιώνει καὶ μιὰν ἄλλη θαυμαστὴ πραγματικότητα. Σὰν τὸ σίδερο ποὺ θερμαίνεται στὴ φωτιά, ἑνώνεται μὲ τὴν ἐνέργειά της (τὴ θερμότητα) καὶ κοκκινίζει, χωρὶς νὰ παύει ποτὲ νὰ εἶναι σίδερο. 

Ἡ ἕνωση ὅμως μὲ μιὰ ἀπρόσωπη τυφλὴ θεότητα, λένε οἱ ὑπέρμαχοί της, σημαίνει νὰ διαλυθεῖ ἡ ἀνθρώπινη ὕπαρξη μέσα στὴν ἀπρόσωπη ἀνώτερη (;) δύναμη. Ὅπως πέφτει μιὰ σταγόνα στὸν ὠκεανὸ καὶ διαχέεται, χάνεται. Γίνεται ἕνα μαζί του. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἡ σταγόνα παύει νὰ ὑπάρχει ξεχωριστά, νὰ ἔχει προσωπικὴ ζωή, ἐλευθερία, ὀντότητα. Οὔτε ὁ ὠκεανὸς οὔτε ἡ σταγόνα ἔχουν αἴσθηση ὅτι ὑπάρχουν. Ἡ ὁποιαδήποτε ἐνέργειά τους ὑποτάσσεται στοὺς νόμους ποὺ διέπουν τὴ φύση τοῦ νεροῦ. 

Δηλαδή: Ἕνωση μὲ ἀπρόσωπη δύναμη σημαίνει στὸ ἑξῆς οὐσιαστικὰ ἀνυπαρξία γιὰ μένα, ἀπώλεια τῆς αἴσθησής μου ὅτι ὑπάρχω προσωπικά. Γι’ αὐτὸ καὶ προτιμῶ τὸν Θεὸ ποὺ ὑπάρχει ὡς πρόσωπο καὶ μάλιστα τριαδικά. Τὸν Θεὸ ποὺ ξέρει τί τοῦ γίνεται, γνωρίζει καλὰ τὸν ἑαυτό του, ἀλλὰ γνωρίζει κι ἐμένα μὲ τὸ ὄνομά μου, μὲ ἀγαπάει, μὲ καλεῖ -χωρὶς νὰ μὲ ἀναγκάζει- κοντά του καὶ μοῦ χαρίζει μιὰ αἰώνια, προσωπική, ἐνσυνείδητη ζωή, πληθωρικὰ γεμάτη ἀπ’ τὸν ὑπέροχο πλοῦτο τῆς δικῆς του ζωῆς. Τὸν ἕνα τριαδικὸ Θεὸ ποὺ κοντὰ σὲ μένα γνωρίζει καὶ ὅλα τὰ ἄλλα λογικά του πρόβατα, «τὰ καλεῖ κατ’ ὄνομα» καὶ κάνει τὰ πάντα γι’ αὐτά, ὥστε νὰ τὰ συναγάγει εἰς «μίαν ποίμνην».

Εἶναι ἡ μόνη διαθέσιμη προσφορὰ αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Πῶς νὰ τὴν ἀπορρίψω; 

Γι’ αὐτὸ καὶ «πιστεύω εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα, Παντοκράτορα, …καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, …καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, …τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον…». Στὸν τρισυπόστατο προσωπικὸ Θεό, τὸν ὁποῖο ἀνακαλύπτω καὶ συναντῶ, σὲ μιὰ ἀσύγκριτη σχέση ἀγάπης, μόνο μέσα στὴ μία, ἁγία, καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μου. 

(ΛΥΧΝΙΑ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ, ἀρ. φ. 391, Φεβρ. 2016, ἐπηυξημένο)

 

Δείτε και:
 

Τρίφωτος Θεότης 

Η Αγία Τριάδα στη Βίβλο

Ο Θεός ως αγία Τριάδα
Η Αγία Τριάδα στην Αγία Γραφή
 

Η θέωση ως σκοπός της ζωής του ανθρώπου (π. Γεωργίου Καψάνη)
Η άμεση γνώση του Θεού από τους ανθρώπους

Δίψα και άμεση γνώση του Θεού, Ειρήνη και Αγάπη 

Βλέποντας το Θεό (μοναχισμός και θέα του ακτίστου Φωτός)

Οι έννοιες αγιότητα και άγιος (& η θέωση)

H παρεξηγημένη αγιότητα

Ο ρόλος της ακαδημαϊκής θεολογίας & της χαρισματικής θεολογίας (οι απόψεις του γέροντα Σωφρόνιου για το θέμα)

Μεταφορά της εμπειρίας - Η παράδοση τής εμπειρίας με λέξεις

Από τα κτιστά ρήματα στα άρρητα ρήματα

 

Η Κυριακή της Πεντηκοστής και η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος

 Η ορθόδοξη εικόνα της Πεντηκοστής.

Δώδεκα απόστολοι, στους οποίους συμβολικά ζωγραφίζονται και ο απόστολος Παύλος & οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς (αν & δεν ήταν από τους 12), ενώ στο γεγονός της Πεντηκοστής συμμετείχαν περισσότεροι από 120 μαθητές & μαθήτριες του Κυρίου - Πράξεις 1, 15. Στο κέντρο, ως γέρος βασιλιάς, ο Αρχαίος Κόσμος (γερασμένος, παρηκμασμένος, γεμάτος μανία εξουσίας και βυθισμένος στο σκοτάδι), κρατάει ένα ύφασμα με 12 περγαμηνές, το κήρυγμα των 12 αποστόλων, που πρόκειται ν' ακούσει.

 

Πενήντα μέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας εορτάζει την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος στους μαθητές του Χριστού, με την οποία ιδρύθηκε η Εκκλησία και άρχισε η ύπαρξη του χριστιανισμού στον κόσμο. Το γεγονός περιγράφεται στο 2ο κεφάλαιο του βιβλίου Πράξεις των Αποστόλων, που έγραψε ο άγιος ευαγγελιστής Λουκάς και βρίσκεται μέσα στην Καινή Διαθήκη, μετά τα ευαγγέλια.
Η εορτή αυτή θεωρείται ανάλογης σπουδαιότητας με το Πάσχα και τιμάται πανηγυρικά σε όλες τις ορθόδοξες ενορίες και ιερές μονές. Μάλιστα, μετά το τέλος της θείας λειτουργίας, τελείται ο Εσπερινός της Γονυκλισίας, με τις υπέροχες ευχές, που αναπέμπει ο ιερέας μαζί με όλο το χριστιανικό λαό προς το Θεό, πέφτοντας στα γόνατα. 

Από την Κυριακή του Πάσχα μέχρι την ημέρα της Πεντηκοστής (όπως και κάθε Κυριακή, όλο το έτος) η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει θεσπίσει να μη γονατίζουν οι χριστιανοί για να προσευχηθούν, για να θυμούνται ότι, εξαιτίας της ανάστασης του Χριστού, οι άνθρωποι δεν είναι πια δούλοι του διαβόλου, της αμαρτίας και του θανάτου, ούτε δούλοι κανενός ανθρώπου, αλλά ελεύθεροι. Έτσι, την ημέρα της Πεντηκοστής, όλη η Εκκλησία (ο ορθόδοξος χριστιανικός λαός) γονατίζει ξανά, όχι σε ένδειξη δουλικής υποταγής, αλλά λόγω της συντριβής μας για τις αμαρτίες μας και για τις θλίψεις μας – όποιες είναι για τον καθένα – και τις θλίψεις και τις πληγές όλου του κόσμου, με τον οποίο συμπάσχουμε. Το γονάτισμα αυτό συμβολίζει και την ανόρθωσή μας (καθώς σηκωνόμαστε), δηλ. την απελευθέρωσή μας διά του Χριστού από ό,τι και όποιον μας σκλαβώνει. [Περισσότερα εδώ].

 

Η Αγία Τριάδα, κλασική εικόνα του κορυφαίου Ρώσου αγιογράφου αγίου Ανδρέα Ρουμπλώφ. Αυτή είναι η ορθόδοξη εικόνα της Αγ. Τριάδας (βασισμένη στην επίσκεψη του Θεού στον Αβραάμ, κεφάλαιο 18 της Γένεσης, στην Παλ. Διαθήκη) και όχι εκείνη που παρουσιάζει το Θεό Πατέρα σαν γέρο και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι (για την απεικόνιση του Θεού δες εδώ).

Τη Δευτέρα, μια μέρα μετά την Πεντηκοστή, εορτάζουμε την περίφημη γιορτή του Αγίου Πνεύματος, κατά την οποία τιμούμε το τρίτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, που την προηγούμενη ημέρα είδαμε να επισκέπτεται τους αποστόλους και να παραμένει μαζί με τους χριστιανούς εις τον αιώνα. [Και εδώ].

 
Απόσπασμα από το αφιέρωμα Από το Πάσχα ώς του Αγίου Πνεύματος.

 
Δείτε επίσης: 

 
Τι είναι η γιορτή της Πεντηκοστής;

Όταν δε γονατίζουμε, ούτε μπροστά στο Θεό

Το δύσκολο είναι το γονάτισμα της ψυχής

Η τολμηρότητα των ευχών της Πεντηκοστής 

Περιγραφή της εικόνας της Πεντηκοστής

Ο μυστηριώδης Τρίτος (το Άγιο Πνεύμα)

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα και τι δίνει στον άνθρωπο

Το "Τριαδολογικό Δόγμα" με απλά λόγια

Το "Τριαδολογικό Δόγμα" με απλά λόγια

Η διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας για τον Τριαδικό Θεό ονομάζεται «τριαδολογικό δόγμα». Στο κείμενο αυτό θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε με απλά λόγια:
Α) Τι είναι ο Τριαδικός Θεός
Β) Ποια η πηγή της γνώσης μας γι’ Αυτόν
Γ) Τι λέει γι’ Αυτόν η Αγία Γραφή
Δ) Ποια η ιστορία της χριστιανικής διδασκαλίας γι’ Αυτόν
Ε) Συμπληρωματικά: τα ονόματα του Θεού, η απεικόνιση της Αγίας Τριάδας και η εορτή του Αγίου Πνεύματος.

Διαβάστε το εδώ, παρακαλώ.

Και συμπληρωματικά στο ιστολόγιό μας:
Η Κυριακή της Πεντηκοστής και η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος (+ ο άγιος Ιωάννης ο Ρώσος & άλλοι άγιοι των ημερών!)

 Η ορθόδοξη εικόνα της Πεντηκοστής.

Δώδεκα απόστολοι, στους οποίους συμβολικά ζωγραφίζονται και ο απόστολος Παύλος & οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς (αν & δεν ήταν από τους 12), ενώ στο γεγονός της Πεντηκοστής συμμετείχαν περισσότεροι από 120 μαθητές & μαθήτριες του Κυρίου - Πράξεις 1, 15. Στο κέντρο, ως γέρος βασιλιάς, ο Αρχαίος Κόσμος (γερασμένος, παρηκμασμένος, γεμάτος μανία εξουσίας και βυθισμένος στο σκοτάδι), κρατάει ένα ύφασμα με 12 περγαμηνές, το κήρυγμα των 12 αποστόλων, που πρόκειται ν' ακούσει.

Pentecost (the Descent of the Holy Spirit)

Orthodoxwiki

Pentecost (also called Trinity Day or Descent of the Holy Spirit) is one of the Great Feasts of the Orthodox Church, celebrated fifty days after Pascha (thus always falling on a Sunday, this year: June 19, 2016, next year: June 4, 2017, and May 27, 2018, the year after that.) 
 
Day of Pentecost

Fifty days after the Resurrection, on the excising Jewish feast of Pentecost, while the disciples and many other followers of Jesus Christ were gathered together to pray, the Holy Spirit descended upon them in the form of "cloven tongues of fire," with the sound of a mighty rushing wind, and they began to speak in languages that they did not know. There were many visitors from the Jewish diaspora to Jerusalem at that time for the Jewish observance of the feast, and they were astonished to hear these untaught fisherman speaking praises to God in their alien tongues. This account is detailed in the Acts of the Apostles, chapter 2.
The number fifty, as in the fiftieth day after Pascha, stands for eternal and heavenly fulfillment, seven times seven, plus one.

Feast of Pentecost

The Orthodox Church sees Pentecost as the final fulfillment of the mission of Jesus Christ and the first beginning of the messianic age of the Kingdom of God, mystically present in his Church. It is traditionally called the beginning of the One Holy Catholic and Apostolic Church.
Besides celebrating the coming of the Holy Spirit, the feast also celebrates the full revelation of the divine Trinity, Father, Son, and Holy Spirit. Hymns of the Church, celebrate the sign of the final act of God's self-disclosure to the world of His creation.
To Orthodox Christians, the feast of Pentecost is not just a celebration of an event in history. It is also a celebration their membership in the Church. They have lived Pentecost and received "the seal of the gift of the Holy Spirit" in the sacrament of chrismation.

Celebration of the feast
 

Three angelic figures who appeared to Abraham

 

For the feast of Pentecost the icon of the Holy Trinity, the three angelic figures who appeared to Abraham, is placed in the center of the church for veneration. This icon is used with the traditional Pentecost icon. The church building is decorated with flowers and the green leaves of the summer to show that God's divine breath comes to renew all creation. Green vestments and coverings are also used.
In many parishes the feast is celebrated starting the evening before with Great Vespers. Some parishes also serve Matins on the morning of the feast before the Divine Liturgy.
The Liturgy of Saint John Chrysostom with special hymns replacing the standard Antiphons. The hymns O Heavenly King and We have seen the True Light are sung for the first time since Easter, calling the Holy Spirit to "come and abide in us," and proclaiming that "we have received the heavenly Spirit."
An extraordinary service called the Kneeling Vespers, is observed on the evening of Pentecost. This is a Vespers service to which are added three sets of long poetical prayers, the composition of Saint Basil the Great, during which everyone makes a full prostration, touching their foreheads to the floor (prostrations in church having been forbidden from the day of Pascha (Easter) up to this point). In many parishes, this service is done immediately after the Liturgy.

After Pentecost

The Monday after Pentecost is the Feast of the Holy Spirit in the Orthodox Church, and the Sunday after Pentecost is the Feast of All Saints.
Even though the start of the Church year is considered to start in September, the liturgical center of the annual cycle of Orthodox worship is the feast of Pascha, preceded by Great Lent, and pre-lent, and followed by the fifty days of paschal celebration until the feast of Pentecost. Until the start of the next Great Lent, the Sundays and weeks following Pentecost, are numbered from Pentecost. Liturgical readings and hymns will be based on the "weeks after Pentecost" as listed in the Octoechos, Apostolos, and Lectionary arranged Gospel.

Hymns

Troparion (Tone 8) [1]

Blessed art You O Christ Our God

You have revealed the fishermen as most wise

By sending down upon them the Holy Spirit

Through them You drew the world into Your net

O Lover of Man, Glory to You!

Kontakion (Tone 8)

When the most High came down and confused the tongues,

He divided the nations;

But when he distributed the tongues of fire

He called all to unity.

Therefore, with one voice, we glorify the All-holy Spirit!

See also 

Pentecost icon (from here)

 Holy Pentecost (from here)

The Pentecost icon depicts the descent of the Holy Spirit onto the Church. It is usually displayed for veneration, at the center of the church, on the Sunday of Pentecost.
 

Design

 
The icon has the Apostles sitting, as on Mount Sion, representing the first Church community, the beginning of the Christian Church. They form a semicircle to express the unity of the Church, the Mystical Body of Christ. The icon is not a depiction of the historical events of Pentecost, but it signifies that this is a great event for all time.
As with many icons, the Apostles are pictured in an inverse perspective, the figures grow larger as they recede into the background. Also, the building that the Apostles were in, is shown as background.
 

Theology 

 

The Holy Spirit

 
At the top of the icon is another semicircle, with rays coming from it. The rays are pointing toward the Apostles, and the "tongues of fire" are seen descending upon each one of them signifying the descent of the Holy Spirit.
 

Christ

 
At the center of the group of Apostles, there is a place which is unoccupied. It is reserved for Christ, the invisible head of the Church. Some ancient icons symbolize Christ's invisible presence with an altar, the throne of His glory. Clearly, no one else can be depicted here.
 

The Apostles

 
The Apostles sit orderly, unlike the Ascension icon where they seem confused. This is to show the gift of the Holy Spirit, the inner life of grace. The gift to the Church.
The group of twelve represent the Church, not just those mentioned in the book of Acts as being with the others on the day of Pentecost. Pictured in the icon is Paul, who became an Apostle of the Church and the greatest missionary. The four Evangelists, Matthew, Mark, Luke, and John, are shown holding the not yet written books of the Gospel. Other Apostles are holding scrolls that represent the teaching authority given to them by Christ.
 

Cosmos

 
In yet another semicircle, at the bottom of the icon, is a symbolic figure of a king. He is in a dark place that represents the world enveloped by sin. This one person represents the whole world that had formerly been without the light of faith. He is bent over to show he was made old by the sin of Adam. Through the power of the Holy Spirit the Church brings light to the whole world by her teaching. Sometimes, the figure is shown coming out, into the light, having a cloth containing scrolls which represent the teaching of the Apostles.
 

Source

• Feast of Holy Pentecost

*****

External links

• Quotes about Pentecost - Orthodox Church Quotes website
• Holy Pentecost Father Alexander Schmemann
• How to Celebrate Pentecost at Home by Fr. Anthony M. Coniaris (excerpt from Making God Real in the Orthodox Christian Home)
• Icons of the Descent of the Holy Spirit (Pentecost)
  

How to Celebrate Pentecost at Home (from here)
 
Fr. Anthony Coniaris' Making God Real in the Orthodox Christian Home offers us many ways to enrich the lives of our families. The following section deals with the Feast of Pentecost.

by Fr. Anthony Coniaris

Since Pentecost is the birthday of the Church it can be celebrated in the home by baking a special birthday cake for the Church and serving it as dessert. One candle may be used to represent each 100 years of the Church's existence. Nineteen or twenty candles may be used. The whole family can sing "Happy Birthday" to the Church and blow the candles out together.
The opportunity may be used to read and discuss the Scripture lessons that are read in Church on Pentecost (Acts 2:1-11 and John 7:37-52, 8:12).
A discussion can follow on what the Church is. It is the Body of Christ through which He continues to be present in the world today: to teach us, forgive us, guide us, bless us, strengthen us. After Christ ascended into heaven, He established the Church to carry on His work. When we go to Church on Sunday, we are going to Christ. When we support the Church with our offerings, we are supporting Christ. When we listen to the Church, we are listening to Christ.

The Body of Christ

The Church is called the Body of Christ because just as Christ once used His physical Body to do the work of God in the world, so now He uses His mystical Body, the Church.

On the long high front wall of a church that was just being completed, an artist started painting a picture of Christ as the Good Shepherd. Only the firm brush strokes outlining the head could be seen. A stranger stopped in and asked curiously, "When will the picture be finished?"
A workman replied. ''That picture? It is finished.''
"Finished?" repeated the startled visitor. "Why all it is, is the outline of a head. Most of it is still missing - the eyes, mouth, arms, legs and feet - the whole body is missing!"
"You won't see that on a wall," the workman replied. "The body of Christ is the congregation of people who will be worshipping in this church. The Body of Christ is the Church."
St. Paul writes, "He (Christ) is the head of the body, the Church" (Col. 1:18). St. [John] Chrysostom said, "Christ is the head of the body, but what can the head do without hands, without feet, without eyes, without ears, without a mouth?"
As the Head of the Body, Christ issues orders to the various members. He is the brain; the One in Whom all the fullness of God dwells bodily. What a privilege God bestows on us when He ties us so intimately with Christ and with each other as to make us constitute one Body with Him as the Head. When we meditate on this analogy, we come to look at prayer as the members of the Body (the Church) reporting for duty to the Head (Christ). He continues to be present in the world today.

The Holy Spirit

Finally, parents may explain that Pentecost is the day on which the Holy Spirit came to us in His fullness. On this day we kneel three times during the church service as we pray together with the priest that the same Holy Spirit Who filled the first apostles with God's presence and power may fill us today with the same power that we may experience the reality of God in our lives.
The Holy Spirit must be constantly attained. He should be received daily. To achieve this, it is necessary to wait prayerfully and expectantly for Him as the apostles did before Pentecost. "All these with one accord devoted themselves to prayer..." (Acts 1:14). This kind of prayerful waiting is essential if we are to receive the Holy Spirit.
St. Seraphim of Sarov describes the whole purpose of the Christian life as

nothing more than the receiving of the Holy Spirit: "Prayer, fasting, vigils and all other Christian acts, however good they may be in themselves, certainly do not constitute the aim of our Christian life; they are but the indispensable means of attaining that aim. For the true aim of the Christian life is the acquisition of the Holy Spirit of God. As for fasts, vigils, prayer and almsgiving, and other good works done in the name of Christ, they are only the means of acquiring the Holy Spirit of God... [Ed. Note: emphasis mine]. Prayer is always possible for everyone, rich and poor, noble and simple, strong and weak, healthy and suffering, righteous and sinful. Great is the power of prayer; most of all does it bring the Spirit of God and easiest of all is it to exercise."
It has been said that St. Seraphim in the above words sums up the whole spiritual tradition of the Orthodox Church. For, what is greater than to possess the Holy Spirit? And what is easier than the means by which He comes to us: prayer?
No prayer is complete unless it includes a petition to the Holy Spirit that He come to dwell in us. Thus, through prayer every day becomes Pentecost.
This would be a good time to teach your children one of the best known and most used prayers of the Orthodox Church. Almost every one of our church services begins with it. It is a prayer to the Holy Spirit and should be used often in your family devotions:

O Heavenly King, the Comforter, the Spirit of Truth, Who are everywhere present and fills all things, Treasury of good gifts and Giver of Life, come and abide in us, and cleanse us of all impurity, and save our souls, 0 Good One.

[Ed. Note: In the Scriptures, Jesus tells His Disciples that He must leave so that the Spirit, the Comforter, can come. This is lived out in the Orthodox Church in the following way: this prayer is not recited between the Feasts of Pascha and Pentecost as we await the coming of the Holy Spirit on Pentecost.] 

Copies of Making God Real in the Orthodox Christian Home can be purchased from Light & Life Publishing for $10.95 SH. 4818 Park Glen Rd., Minneapolis, MN 55416 / 612-925-3888 / FAX 888-925-3918 / Web site: http://www.light-n-life.com. Excerpt reprinted with permission.  

© 1998 by Orthodox Family Life and the original author(s).
URL: http://www.theologic.com/oflweb. This web site is donated and maintained by TheoLogic Systems, which provides software and information tools for Orthodox Christians and parishes world wide.  

See also

Ελληνικά για την Πεντηκοστή εδώ
God the Holy Trinity: 'The Lover of Mankind'
God in Trinity - A Communion of Persons 
About Pentecostalism and Charismatic Move