Σιδηροδρομικός Σταθμός Άγρα
 Agras Railway Station | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Άποψη του Σιδηροδρομικού Σταθμού Άγρα. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Γενικές πληροφορίες | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Διαχειριστής Υποδομής | Σιδηρόδρομοι Ελλάδος | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Διαχειριστής Ακινήτου | ΓΑΙΑΟΣΕ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Είδος σταθμού | Επιβατικός Σταθμός | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Χιλιομετρική θέση σταθμού | • Θεσσαλονίκη - Φλώρινα (ΧΣ 120,4) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Λειτουργία | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Κατάσταση | Σε λειτουργία | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Έναρξη λειτουργίας | Ιούνιος 1894 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Παύση λειτουργίας | 2011-2012 2023-2025 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Περίοδος ανακαίνισης | 2003-2006 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Κτιριακή υποδομή | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ημ. έναρξης κατασκευής | 1891 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ημ. ολοκλήρωσης κατασκευής | 1894 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Είδος κτιρίου | Στο έδαφος | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Επίπεδα | 2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Σιδηροδρομική υποδομή | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Αριθμός γραμμών | 4 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ηλεκτροκίνηση | Όχι | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Εγκαταστάσεις | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Παροχές |  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Υπηρεσίες | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Άγρα αποτελεί την σιδηροδρομική υποδομή που εξυπηρετεί τον οικισμό του Άγρα στην Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας. Ο σταθμός βρίσκεται κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Φλώρινας και εγκαινιάστηκε το 1894 μαζί με την έναρξη λειτουργίας της γραμμής.[1]
Η στάση χωροταξικά τοποθετείται στο δυτικά του οικισμού, εξυπηρετώντας κοντινούς αντίστοιχους οικισμούς (Βρυτά, Κερασιές, Καρυδιά). Τα τελευταία χρόνια ο σταθμός εξυπηρετείται από τα δρομολόγια της Γραμμής Τ2 (
) του Περιφερειακού Σιδηρόδρομου Θεσσαλονίκης, ενώ από το 2023 έως σήμερα η σύνδεση του Άγρα με την Φλώρινα και την Έδεσσα πραγματοποιείται από μισθωμένα λεωφορεία της Hellenic Train.[2][3]
Ιστορικό
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]19ος-20ος Αιώνας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στα τέλη του 19ου αιώνα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, επιδιώκοντας να βελτιώσει τη σύνδεση μεταξύ των περιφερειών της, προχώρησε από κοινού με ιδιωτικούς επενδυτές στην κατασκευή μιας σιδηροδρομικής γραμμής κανονικού εύρους που θα συνέδεε τη Θεσσαλονίκη με το Μοναστήρι και ενδιάμεσα αστικά κέντρα. Έπειτα από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με τους εξωτερικούς επιχειρηματικούς φορείς, το έργο κατασκευής ξεκίνησε το 1891 και δημιουργήθηκε τμηματικά η νέα χάραξη σε πρώτο στάδιο από την Θεσσαλονίκη έως την Σκύδρα και έπειτα δυτικότερα έως το Μοναστήρι.[4] Πλησίον του Άγρα, κατασκευάστηκαν τρεις μεταλλικές κοιλαδογέφυρες οι οποίες συνέδεαν τον οικισμό και την ευρύτερη περιοχή της Βεγορίτιδας με την πόλη της Έδεσσας και την Θεσσαλονίκη. Στο πλαίσιο αυτό, το έργο ολοκληρώθηκε το 1894, οπότε και ξεκίνησαν τα πρώτα δρομολόγια επιβατικών και εμπορικών τρένων, συνδέοντας πολλές περιοχές και αστικά κέντρα της επαρχίας, όπως τη Βέροια, την Έδεσσα και τη Φλώρινα.
Στο πλαίσιο αυτό, κατασκευάστηκε ο σιδηροδρομικός σταθμός δυτικά του οικισμού του Άγρα, ο οποίος ήταν εξοπλισμένος με 4 αποβάθρες, ένα κεντρικό κτήριο για την εξυπηρέτηση των επιβατών, καθώς και από ένα πλήθος βοηθητικών και μηχανολογικών χώρων, προκειμένου να εξυπηρετείται η κυκλοφορία της ευρύτερης περιοχής άνω της Έδεσσας.[5]
Επιπλέον, λόγω της μεγάλης κλίσης που είχε η γραμμή κατά την χάραξή της από την Σκύδρα έως και τον Άγρα, ο σταθμός του τελευταίου διέθετε και υποδομή περιστροφικής πλάκας για τις μηχανές έλξης που συνήθως συνδεόντουσαν επικουρικά με επιβατικούς και εμπορικούς συρμούς, ώστε να μπορεί να επιτυγχάνεται ασφαλέστερα και γρηγορότερα η ανάβαση των αμαξοστοιχιών στο συγκεκριμένο τμήμα της γραμμής.[6]
21ος Αιώνας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στα πλαίσια της αναβάθμισης της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Φλώρινας την περίοδο 2003-2006, η σιδηροτροχιές της γραμμής συντηρήθηκαν και αντικαταστάθηκαν, επιτρέποντας την ανάπτυξη μεγαλύτερης ταχύτητας επί του άξονα. Η εξέλιξη αυτή αναβάθμισε ταυτόχρονα και τα συστήματα ελιγμών και εναλλαγών, ενώ οι παλαιοί σημαφόροι και τα ψαλίδια τέθηκαν εκτός λειτουργίας.[7]
Σήμερα ο σταθμός έχει αναστείλει την διοικητική του λειτουργία και δεν διαθέτει εκδοτήρια ή σταθμάρχη, ενώ ταυτόχρονα έχει υποβιβαστεί σε σιδηροδρομική στάση.[8]
Δομή Συγκροτήματος σταθμού
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Συγκρότημα Σταθμού | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Υπόμνημα:
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Το κτηριακό συγκρότημα του Σιδηροδρομικού Σταθμού Άγρα αποτελείται από μια πληθώρα βασικών και υποστηρικτικών κτηρίων και υποδομών με σκοπό τόσο την εξυπηρέτηση των επιβατών όσο και την επίτευξη ασφαλών ελιγμών και υπερβάσεων μεταξύ των αμαξοστοιχιών.[9]
Υποδομή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κεντρικό Κτήριο Επιβατών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το κεντρικό κτήριο εξυπηρέτησης επιβατών αποτελεί μια διώροφη κατασκευή του 1950 (παρόμοια με τον Σιδηροδρομικό σταθμό Εδέσσης), η οποία ανεγέρθηκε στη θέση του παλαιότερου σταθμού (1894) που ισοπεδώθηκε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο πρώτο επίπεδο βρίσκονται οριοθετημένοι χώροι που στεγάζουν τα εκδοτήρια και την αίθουσα αναμονής, θάλαμο για την αποθήκευση αποσκευών, καθώς και γραφείο σταθμάρχη. Αντίθετα, το δεύτερο επίπεδο έχει διαμορφωθεί ως οικία του σταθμάρχη. Εξωτερικά, ένα στέγαστρο από σκυρόδεμα προφυλάσσει την είσοδο και την αποβάθρα από τις καιρικές συνθήκες, ενώ η αρχιτεκτονική του κτηρίου χαρακτηρίζεται από λιτότητα και μικρές πλευρικές εσοχές, αντανακλώντας την κλασική αρχιτεκτονική γραμμή των περιφερειακών σταθμών των ΣΕΚ.[10]
Κτήριο Καφεστιατορίου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το κτήριο του καφεστιατορίου αποτελεί ένα μονοώροφο αυτοτελές κτήριο, το οποίο βρίσκεται πλησίον του κεντρικού κτίσματος επιβατών και αποτελείται από οριοθετημένη εγκατάσταση κουζίνας, καθώς και ενιαίους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους για τραπεζοκαθίσματα.[11]
Κτίσματα Κατοικιών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το κτηριακό συγκρότημα του σταθμού του Άγρα διέθετε δύο κτίσματα κατοικιών για το προσωπικό που δραστηριοποιούταν στον χώρο, τα οποία ήταν μονοώροφα και ακολουθούσαν γραμμική διάταξη τυπικής οικίας με ενοποιημένο χώρο κουζίνας και κλίνης, καθώς και εξοπλισμένο οριοθετημένο δωμάτιο υγιεινής.[12]
Περιστροφική πλάκα μηχανών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Άγρα διέθετε υποδομή περιστροφής μηχανών έλξης, οι οποίες συνήθως χρησιμοποιούνταν για την ανάβαση επιβατικών ή εμπορικών συρμών υψηλού αξονικού φορτίου, οι οποίες απαιτούσαν συμπληρωματική έλξη κατά την διέλευση του τμήματος Σκύδρα - Άγρα.[13]
Υδατόπυργος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Εντός των ορίων του σταθμού, υφίσταται κατασκευασμένος υδατόπυργος ο οποίος εξυπηρετούσε ατμάμαξες που κινούνταν επί του δικτύου. [14]
Κτήριο αποθήκευσης υλικού
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στον σταθμό του Άγρα υφίσταται ένα εκτεταμένο κτήριο αποθήκευσης υλικού και εμπορευμάτων, το οποίο χρησιμοποιούταν τόσο για την αποθήκευση σιδηροδρομικού υλικού, όσο και αγροτικών προϊόντων από τοπικούς αγροτικούς συναιτερισμούς.[15]
Σηματοδότηση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο σταθμός του Άγρα δεν διαθέτει σύγχρονη σηματοδότηση με τηλεδιοίκηση (απομακρυσμένος χειρισμός), αλλά εντός του κεντρικού κτηρίου επιβατών βρίσκεται εγκατεστημένος πίνακας τοπικού χειρισμού των αλλαγών τροχιάς του σταθμού ο οποίος τα τελευταία χρόνια παραμένει ανενεργός. Επιπλέον, ο σταθμός είχε εγκατεστημένο το παραδοσιακό σύστημα μηχανικής σηματοδότησης μέσω σημαφόρων γερμανικής παραλλαγής, οι οποίοι βρισκόντουσαν τοποθετημένοι σε εύλογη απόσταση από την είσοδο στο συγκρότημα και οι οποίοι ενημέρωναν τους οδηγούς των αμαξοστοιχιών για την ύπαρξη ή μη άλλου συρμού εντός των γραμμών.[16]
Σήμερα, λειτουργικά παραμένουν τα φωτοσήματα που ενημερώνουν τους μηχανοδηγούς των συρμών για την λειτουργία των ΑΣΙΔ επί της γραμμής, αντίστοιχο φωτόσημα το οποίο βρίσκεται στη δυτική είσοδο του σταθμού. [17]
Υπηρεσίες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ο σταθμός του Άγρα εξυπηρετείται από τα δρομολόγια της Hellenic Train και ειδικότερα από την Γραμμή Τ2 () του Περιφερειακού Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης με κατεύθυνση προς την Θεσσαλονίκη, την Φλώρινα και ενδιάμεσους σταθμούς.[18] Από τον Μάρτιο του 2023 έως και σήμερα, τα δρομολόγια της συγκεκριμένης γραμμής εκτελούνται με μισθωμένα λεωφορεία της Hellenic Train.[3]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Γρηγορίου, Αλέξανδρος (5 Μαρτίου 2005). «Ο Σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου». Ανιστόρητον. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ «Περιφερειακές Γραμμές Θεσσαλονίκης». Hellenic Train.
- 1 2 Αδάμου, Θωμαή (7 Νοεμβρίου 2024). «Επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Φλώρινας - Θεσσαλονίκης». ertnews.gr. Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2025.
- ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο. Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας "Χρήστος Καλεμκέρης" Δήμου Καλαμαριάς. σελ. 120-124. ISBN 960-87946-2-5.
- ↑ Γρηγορίου, Αλέξανδρος (5 Μαρτίου 2005). «Ο Σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου». Ανιστόρητον. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ Τερτίπης, Δημήτρης. «Φωτογραφικό Υλικό Σταθμών». dtert.gr.
- ↑ Unknown. «ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΡΥΑΔΕΣ ΜΕΣΟΝΗΣΙΟΥ: Ο Σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου (Salonique à Monastir) και ο σιδηροδρομικός σταθμός του Μεσονησίου». ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΡΥΑΔΕΣ ΜΕΣΟΝΗΣΙΟΥ. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2023.
- ↑ «ΟΣΕ : ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΝΕΝΕΡΓΟΥ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΑΓΡΑ». www.tastv.gr. 6 Απριλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2025.
- ↑ «ArcGIS Web Application». gaiaweb.gaiaose.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2025.
- ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο. Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας "Χρήστος Καλεμκέρης" Δήμου Καλαμαριάς. σελ. 120-124. ISBN 960-87946-2-5.
- ↑ «Σιδηροδρομικός Σταθμός Άγρα». www.greekrailtickets.gr.
- ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο. Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας "Χρήστος Καλεμκέρης" Δήμου Καλαμαριάς. σελ. 120-124. ISBN 960-87946-2-5.
- ↑ Σιδηροτροχιά (Τεύχος 30). Αθήνα: Σύλλογος Φίλων του Σιδηροδρόμου. σελ. 8.
- ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο. Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας "Χρήστος Καλεμκέρης" Δήμου Καλαμαριάς. σελ. 120-124. ISBN 960-87946-2-5.
- ↑ «Σαν σήμερα το πρώτο σφύριγμα τρένου στην Έδεσσα». Little Stories of Big History (στα Αγγλικά). 15 Ιουνίου 2016. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2026.
- ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). «1». Στο: Καλλιόπη Βαλτοπούλου, Θεόδωρος Αντωνιάδης, επιμ. Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο (1871 -1965). Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας «Χρήστος Καλεμκερής» Δήμου Καλαμαριάς. σελίδες 120–130. ISBN 960-87946-2-5.
- ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). «1». Στο: Καλλιόπη Βαλτοπούλου, Θεόδωρος Αντωνιάδης, επιμ. Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο (1871 -1965). Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας «Χρήστος Καλεμκερής» Δήμου Καλαμαριάς. σελίδες 120–130. ISBN 960-87946-2-5.
- ↑ «Περιφερειακές Γραμμές Θεσσαλονίκης». Hellenic Train.
| Σταθμοί | Θεσσαλονίκη  (→ Αλεξανδρούπολη/Ειδομένη/ Προαστιακός Θεσσαλονίκης  ) - Διαλογή - Σίνδος - (→ Αθήνα) - Λιανοβέργι - - - - Άγρας - (→ |
|---|---|
