Κουλούμι Λακωνίας
Συντεταγμένες: 36°34′0.120″N 22°24′0.000″E / 36.56670000°N 22.40000000°E
To Κουλούμι είναι χωριό της τοπικής κοινότητας Μίνας, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Οιτύλου, του δήμου Ανατολικής Μάνης, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Λακωνίας, στην περιφέρεια Πελοποννήσου. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 120 μέτρων.[2]
Ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στο χωριό έχουν βρεθεί κατάλοιπα βυζαντινού οικισμού[3] και στο χωριό σώζεται ο ναός των Ασωμάτων, που χρονολογείται από τον 12ο αιώνα.[4] Στην κτητορική επιγραφή του ναού του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πολεμίτα, του 1278, αναφέρεται η λέξη «κουλουμιάτης», η οποία πιθανόν αναφέρεται σε κάτοικο του χωριού.[5] Το όνομα του χωριού προέρχεται από τη λατινική λέξη cumulus, η οποία σημαίνει σωρός ή λόφος.[4]
Η παλαιότερη μνεία στον οικισμό γίνεται στον κατάλογο χωριών της Μάνης του 1618 που συντάχθηκε για τον δούκα του Νεβέρ ανάμεσα στους οικισμούς της Κάτω Μάνης ως chouloumia με 60 νοικοκυριά.[6] Αναφέρεται επίσης σε υπόμνημα του 1655 το οποίο φυλάσσεται στο Γενικό Αρχείο του Σιμάνκας ως Culumia.[7] Στον κώδικά του Muazzo το 1695 αναφέρεται ως villa Calamj με 33 μάχιμους άνδρες,[8] ενώ στην ενετική απογραφή του Grimani το 1700 αναφέρεται ως Calumia με 24 νοικοκυριά και 86 κατοίκους.[9] Το χωριό αναφέρεται επίσης στη Χωρογραφία του Πιερ-Αντόνιο Πασίφικο το 1700 ως Culumi και σε φορολογικό κατάστιχο του 1692 ως Culcomia. Το χωριό αναφέρεται ως Κουλούμι στο ποίημα του Νηφάκη Ιστορία της Μάνης όλης, ήθη, χωρία και ιντράδες δια στίχων πολιτικών του 1798.[7] Στο έγγραφο Etat du Magne (Η κατάσταση της Μάνης) του 1813 που εστάλη από τον Γάλλο πρόξενο μετεφρασμένο από τον πίνακα κάποιου Μανιάτη οπλαρχηγού ως Culumi με 120 μάχιμους άντρες.[10]
Στην στατιστική της γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής του 1829 αναφέρεται ως Apano et Kato Koulumi στην περιοχή της Μαΐνης με 30 νοικοκυριά.[11] Στην απογραφή του 1844 αναφέρεται ως Κουλούμι με 201 κατοίκους. Στην απογραφή του 1861 είχε 219 κατοίκους, στην απογραφή του 1879 αναφέρεται ως Κουλούμια με 171 κατοίκους και στην απογραφή του 1907 είχε 168 κατοίκους. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως Κουλούμι, το 1928 ως Καλούμι, το 1940 ως Καλούμιον και από τον 1951 και έπειτα αναφέρεται ως Κουλούμιον.[5]
Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:
| Απογραφή[5] | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1907 | 168 |
| 1920 | 98 |
| 1928 | 76 |
| 1940 | 82 |
| 1951 | 10 |
| 1961 | 9 |
| 1971 | 5 |
| 1981 | 12 |
| 1991 | 30 [2] |
| 2001 | 19 |
| 2011 | 17 |
| 2021 | 6 [12] |
Αξιοθέατα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ο Ναός των Ασωμάτων (ή του Ταξιάρχη) είναι σταυροειδής, δικιόνιος, με τρούλο. Το εσωτερικό του είναι ασβεστωμένο και κάτω από το στρώμα ασβέστη έχουν βρεθεί τοιχογραφίες του 13ου και 14ου αιώνα.[13]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
- 1 2 Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου (2001). Επίτομο Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας. Αθήνα: Ερμής. σελ. 383. ISBN 960-320-133-2.
- ↑ Μόσχος, Τάκης; Μόσχου, Λήδα (1981). «Παλαιομανιάτικα. Οι Βυζαντινοί αγροτικοί οικισμοί τής Λακωνικής Μάνης». Αρχαιολογικά Ανάλεκτα εξ 'Αθηνών XIV (1): 3-28. https://www.searchculture.gr/aggregator/digital-files-from-preservator/edm-record/TAPA/000054-11631_21893.
- 1 2 Κόμης 2005, σελ. 360.
- 1 2 3 Κόμης 2005, σελ. 361.
- ↑ Κόμης 2005, σελ. 474.
- 1 2 Κόμης 2005, σελ. 445.
- ↑ Κόμης 2005, σελ. 480.
- ↑ Κόμης 2005, σελ. 483.
- ↑ Κόμης 2005, σελ. 493.
- ↑ Κόμης 2005, σελ. 510.
- ↑ Ελληνική Στατιστική Αρχή (2024) Απογραφή Πληθυσμού-Kατοικιών 2021
- ↑ «Ι. Ναός Ασωμάτων, Κουλούμι, Λακωνία». Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2025.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Κόμης, Κώστας (2005). Πληθυσμός και οικισμοί της Μάνης: 15ος-19ος αιώνας (2η έκδοση). Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. ISBN 960-233-027-9.
