Καρυούπολη Λακωνίας
Συντεταγμένες: 36°42′5.760″N 22°29′11.400″E / 36.70160000°N 22.48650000°E
Η Καρυούπολη είναι μικρός οικισμός της Πελοποννήσου στην Λακωνία.[2][3]
Γεωγραφικά - ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Καρυούπολη βρίσκεται στους νοτιοανατολικούς πρόποδες του Ταΰγετου σε υψόμετρο 116 μέτρα.[4] Το χωριό απέχει περίπου 48 χιλιόμετρα νότια από την Σπάρτη και 15 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το Γύθειο (έδρα του δήμου). Το χωριό ιδρύθηκε το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, από κατοίκους της Παλιάς Καρυούπολης (ερειπωμένη βυζαντινή καστροπολιτεία σήμερα, δυτικά της Δροσοπηγής) όταν αυτοί την εγκατέλειψαν για να εγκατασταθούν στην περιοχή (ονομαζόταν Μινιάκοβα τότε).[5]
Αξιοθέατα είναι το οχυρό των Καβαλλιεράκη-Φωκά (της οικογένειας των Φωκάδων) στο ύψωμα του λόφου, το οποίο έλεγχε την διέλευση προς την Μάνη. Πρόκειται για κτίσμα των αρχών του 19ου αιώνα, το οποίο αποτελείται "από δύο κύρια κτιριακά συγκροτήματα με τοξωτές πύλες, περίβολο και πολεμίστρες". Υπάρχουν επίσης, η εκκλησία του Αγίου Πέτρου, δυτικά του οχυρού ενώ ανατολικά ο πολυώροφος Πύργος του Κοσονάκου (του 1821) και δίπλα του η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου με τοιχογραφίες του 19ου αιώνα η οποία αποτελεί "χαρακτηριστικό δείγμα όψιμης Μεταβυζαντινής τέχνης της Μάνης, (1749)".[3]
Στην Καρυούπολη γεννήθηκε ο Παναγιώτης Καβαλιεράκης – Κοσονάκος, στρατηγός του 1821.[6]
Διοικητικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Εκστρατεία του Μοριά καταγράφεται με την ονομασία Karioupolis να υπάγεται στην Επαρχία Ανατολικής Σπάρτης (Sparte Orientale) → Τμήμα Φωκάς (Section de Phocas) και να έχει πληθυσμό 39 οικογένειες (συνολικά 185 άτομα). Στο Αρχείο Ιωάννου Καποδίστρια αναφέρεται ως Καρυούπολις στην Επαρχία Ανατολικής Σπάρτης → Τμήμα Μαλευρίου με 39 οικογένειες (συν. 154 άτομα).[7]
Αναφέρεται επίσημα, μετά την Τουρκοκρατία, το 1835 να ορίζεται έδρα του ομώνυμου δήμου και το 1912 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης κοινότητας.[8] Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και την τροποποίησή Κλεισθένης Ι, μαζί με την Πρωτοβά τις Βρύσες και την Λαγκάδα αποτελούν την Κοινότητα Καρούπολης[9], που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Γυθείου του Δήμου Ανατολικής Μάνης και σύμφωνα με την απογραφή 2021 απογράφησαν 42 κάτοικοι[10]
Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο είναι:
| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1951 | 135[11] |
| 1961 | 148[12] |
| 1971 | 47[13] |
| 1981 | 44[14] |
| 1991 | 53[15] |
| 2001 | 39[16] |
| 2011 | 26[17] |
| 2021 | 42[18] |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. 16. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 184.
- 1 2 «Νέα Καρυούπολη (Μινιάκοβα), Πόλεις και χωριά της Λακωνίας». lakonia.mobi. Ανακτήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2025.
- ↑ «Καρυούπολη ΛΑΚΩΝΙΑΣ, Δήμος ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΝΗΣ | buk.gr». buk.gr. Ανακτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2025.
- ↑ «Mobi - Παλιά Καρυούπολις». lakonia.mobi. Ανακτήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2025.
- ↑ «Καρυούπολη». ΜΑΝΙΑΤΙΚΑ. 29 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2025.
- ↑ «Καρυούπολις, Το οικιστικό δίκτυο της Πελοποννήσου στα χρόνια της Επανάστασης». Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
- ↑ «Καρυούπολις Λακωνίας». Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ. Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Ανακτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2025.
- ↑ «Νόμος 4555/2018 - Πρόγραμμα «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι»». e-nomothesia.gr | Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2024.
- ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2021». σελ. 21907 (σελ. 325 του pdf).
- ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Μαρτίου 1951, σελ. 123 του pdf. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-05-14. https://web.archive.org/web/20130514080510/http://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1951_1.pdf.
- ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961, σελ. 125 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf.
- ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971, σελ. 121 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981, σελ. 133 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991, σελ. 159 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001, σελ. 160 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf.
- ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10771 (σελ. 297 του pdf)
- ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2021». σελ. 21907 (σελ. 325 του pdf).
