Από Γεώργιο Δημ. Παπαδημητρίου, Ομότιμο Καθηγητή ΕΜΠ και Ηρακλή Κατσάρο, Ερευνητή Μεταλλευτικής Ιστορίας Λαυρεωτικής.
Στην παρούσα ανακοίνωση εξετάζεται το πρόβλημα χρησιμοποίησης του γαληνίτη από τους αρχαίους μεταλλευτές, λαμβάνοντας υπόψη ότι προσφάτως ο δεύτερος από τους συγγραφείς της παρούσας ανακοίνωσης εντόπισε αρχαία κάμινο μεγάλης διαμέτρου στην περιοχή Δημολιάκι του Λαυρίου. Η κάμινος αυτή αναγνωρίστηκε ως κάμινος φρύξης (roasting, calcination), που χρησίμευε για την πύρωση θειούχου μεταλλεύματος (γαληνίτη, PbS), με σκοπό την μετατροπή του σε οξείδιο πριν από την αναγωγική τήξη σε φρεατώδη κάμινο. Η ανακοίνωση αυτή αλλάζει τα μέχρι σήμερα γνωστά δεδομένα για τα στάδια των μεταλλουργικών εργασιών στο Λαύριο, ενισχύοντας την υπόθεση της καμίνευσης μετά από φρύξη του γαληνίτη.
Παρουσιάστηκε στο 7ο Συμπόσιο Αρχαιομετρίας της Ελληνικής Εταιρίας: (Αρχαιολογία – Αρχαιομετρία. , 30 χρόνια μετά) 9-12 Οκτωβρίου 2019.
Από την εποχή του Κωνσταντίνου Κονοφάγου αναζητούσαν ίχνη καμίνου φρύξης για να ερμηνεύσουν την κατεργασία των μεταλλευμάτων πλούσιων σε γαληνίτη. Και να που μετά από 45 και πλέον χρόνια, ήρθε η σημαντική αυτή ανακοίνωση. Κατά τον Κονοφάγο ο γαληνίτης αναμειγνύονταν σε ποσοστό το πολύ 20% με κερουσίτη και υποβάλλονταν κατευθείαν σε αναγωγική τήξη μέσα σε φρεατώδη κάμινο. Ο Bachman, με βάση την χημική σύσταση δειγμάτων αρχαίων σκωριών από διάφορες περιοχές της Λαυρεωτικής, συμπέρανε ότι προέρχονται κυρίως από γαληνίτη με κατευθείαν καμίνευση, χωρίς να αναφέρεται σε συγκεκριμένο τύπο καμίνου και συνθήκες καμινείας. Ο Rehren et al κατέληξε στο συμπέρασμα με βάση την ορυκτολογική σύνθεση πλυνιτών ότι οι αρχαίοι εξόρυσσαν τον γαληνίτη, αλλά δεν αναφέρεται στον τρόπο της μεταλλουργικής κατεργασίας του. Η υπόθεση της κατευθείαν καμίνευσης χωρίς φρύξη ενισχύονταν από την μη ανεύρεση καμίνων φρύξης. Ωστόσο, προσέκρουε στο γεγονός ότι οι σκωρίες της Λαυρεωτικής είναι φτωχές σε θείο (οι περισσότερες κάτω του 1%).
Το συμπέρασμα από την παρούσα εργασία είναι ότι η κάμινος που ανακαλύφθηκε προσφάτως στο Δημολιάκι είναι κάμινος φρύξης γαληνίτη, όπου το μετάλλευμα που εξορύσσονταν υποβάλλονταν σε πύρωση για την κατά το δυνατόν ολική απομάκρυνση του θείου (dead roasting) πριν να οδηγηθεί στις καμίνους αναγωγικής τήξης με σκοπό την παραγωγή αργυρούχου μολύβδου. Κατά πάσα πιθανότητα η κάμινος λειτούργησε κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.
Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει τα μέχρι σήμερα γνωστά δεδομένα για τα στάδια και τη ροή των μεταλλουργικών εργασιών που συνθέτουν το Τεχνολογικό Θαύμα των αρχαίων μεταλλευτών του Λαυρίου.
ούτε στον αγρό μπροστά από την κάμινο. Αυτό επιβεβαιώνει ότι δεν γινόταν τήξη, αλλά πύρωση και –όπως είναι φυσικό- έρχεται σε πλήρη αντίθεση με ότι συμβαίνει στις αρχαίες καμίνους αναγωγικής τήξης (π.χ. Μεγάλα Πεύκα, Πουνταζέζα, Αρύ, Ασημάκη)
Παρακάτω δίνεται η πλήρης επιστημονική δημοσίευση για κάθε ενδιαφερόμενο.
