Π. Τζεφέρης, Ημερίδα ΣΜΕ, Λαύριο 04.12.2024.
Ο Δρ. Πέτρος Τζεφέρης, Γενικός Διευθυντής του ΥΠΕΝ, στην παρέμβασή του για τα ορυκτά της Λαυρεωτικής, επεσήμανε: H Λαυρεωτική χαρακτηρίζεται από έναν τεράστιο αριθμό από πρωτογενή αλλά και δευτερογενή υπεργενετικά ορυκτά ως αποτέλεσμα της οξείδωσης της πρωτογενούς μεταλλοφορίας. Τα ορυκτά αυτά, εκτός από την ιστορική, αισθητική και μουσειακή τους αξία, συνεχίζουν να προσφέρουν τεράστιες συγκινήσεις στην επιστημονική κοινότητα. Από τα περίπου 6 χιλ. είδη ορυκτών που έχουν μέχρι σήμερα καταγραφεί στη Γη και αναγνωρίζονται επίσημα από την Διεθνή Ορυκτολογική Ένωση (ΙΜΑ), τα 794 προέρχονται από την περιοχή του Γεωπάρκου Λαυρεωτικής. Αύριο, κυριολεκτικά αύριο, αυτός ο αριθμός μπορεί να έχει αυξηθεί. Κάθε χρόνο ανακαλύπτονται και νέα ορυκτά από την περιοχή της Λαυρεωτικής τα οποία αναγνωρίζονται διεθνώς από την ΙΜΑ ως παγκοσμίως πρωτότυπα ορυκτά. Έτσι η Λαυρεωτική κατατάσσεται μεταξύ των σημαντικότερων περιοχών στον πλανήτη σε αριθμό αλλά και αισθητική αξία καταγεγραμμένων ορυκτών. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι το Λαύριο είναι η περιοχή με την μεγαλύτερη πυκνότητα εντοπισμού ορυκτών παγκοσμίως. Τα ορυκτά του Λαυρίου, σε όποιο μουσείο του κόσμου κι αν ευρίσκονται, αποτελούν σημαντικό τμήμα της Παγκόσμιας Ορυκτολογικής και γεωλογικής Κληρονομιάς, προσφέροντας παράλληλα ένα διαρκές πεδίο μελέτης για τους ερευνητές.
Να ευχηθώ χρόνια πολλά, σήμερα γιορτάζει ο τομέας μας και έχουμε κάθε λόγο να είμαστε χαρούμενοι,
Επιτρέψτε μου, μια ολιγόλεπτη παρέμβαση για την επιστημονική παρακαταθήκη σχετικά με τα ορυκτά του Λαυρίου,
Εκτός από την εκτεταμένη πρωτογενή μεταλλοφορία που μας έδωσε τα πρωτογενή μεταλλικά ορυκτά που γνωρίζουμε (γαληνίτη-galena, σφαλερίτη, χαλκοπυρίτη, σιδηροπυρίτη κλπ.), η Λαυρεωτική χαρακτηρίζεται από έναν επίσης τεράστιο κατάλογο από δευτερογενή υπεργενετικά ορυκτά ως αποτέλεσμα της οξείδωσης της πρωτογενούς μεταλλοφορίας.
Τα ορυκτά αυτά, εκτός από την ιστορική, αισθητική και μουσειακή τους αξία, συνεχίζουν να προσφέρουν τεράστιες συγκινήσεις στην επιστημονική κοινότητα.
Τα τελευταία 150 χρόνια, από το 1881 που ο “Σερπιερίτης” (Serpierite) ανακαλύφθηκε στην περιοχή του Λαυρίου και πήρε το όνομα αυτό, μέχρι σήμερα, η επιστημονική έρευνα για τα ορυκτά του Λαυρίου συνεχίζεται. Μια ματιά στο διάγραμμα, μας δίνει την ακόλουθη εικόνα:
Από τα περίπου 6 χιλ. είδη ορυκτών που έχουν μέχρι σήμερα καταγραφεί στη Γη και αναγνωρίζονται επίσημα από την Διεθνή Ορυκτολογική Ένωση (ΙΜΑ), τα 794 προέρχονται από την περιοχή του Γεωπάρκου Λαυρεωτικής και αποτελούν το 13% των ορυκτών παγκοσμίως. Τα ορυκτά αποτελούν σημαντικό μέρος της Παγκόσμιας Ορυκτολογικής Κληρονομιάς. Άρα η Λαυρεωτική δεν είναι μόνο η περίφημη περιοχή της εξόρυξης αργύρου από τους αρχαίους Αθηναίους, αλλά κατατάσσεται μεταξύ των σημαντικότερων περιοχών στον πλανήτη σε αριθμό αλλά και αισθητική αξία καταγεγραμμένων ορυκτών. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι το Λαύριο είναι η περιοχή με την μεγαλύτερη πυκνότητα εντοπισμού ορυκτών παγκοσμίως. Δείτε το δεύτερο διάγραμμα όπου παρουσιάζονται οι παγκόσμιες θέσεις με την μεγαλύτερη παραγωγικότητα πρωτοτύπων ορυκτών.
Επανερχόμαστε στο πρώτο διάγραμμα για δύο ακόμη στοιχεία:
- Από τα 794 ορυκτά, τα 740 ορυκτά υπάρχουν στη φύση ως αποτέλεσμα γεωλογικών διεργασιών και ανεξάρτητα των μεταλλευτικών έργων. Υπάρχουν ακόμη και 150 ορυκτά των «σκωριών» που έχουν εντοπιστεί ως αποτέλεσμα των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων. Το 1995, η Διεθνής Ορυκτολογική Ένωση (IMA) αποφάσισε ότι δεν θα αναγνωρίζει στο μέλλον τέτοια ανθρωπογενή ορυκτά, ωστόσο, θεωρήθηκε ορθό η κατάσταση των μέχρι τότε αναγνωρισμένων ορυκτών να παραμείνει αμετάβλητη. Παρά την υφιστάμενη προβληματική σχετικά με την αυθεντικότητά τους, τα ορυκτά «σκωριών» και γενικότερα τα «ανθρωπογενή» ορυκτά έχουν μεγάλη αισθητική κι επιστημονική σημασία.
- 25 από την μία κατηγορία και 7 από την άλλη είναι τα πιο σημαντικά ορυκτά, τα χαρακτηριστικά ορυκτά της Λαυρεωτικής (type Localities) δηλ. ορυκτά τα οποία για πρώτη φορά εντοπίστηκαν και μελετήθηκαν στην περιοχή του Λαυρίου. Τα ορυκτά αυτά φέρουν την ένδειξη (TLΜ ή TL) καταδεικνύοντας ότι το ορυκτό είναι χαρακτηριστικό για την περιοχή, ενώ παράλληλα διαμορφώνουν μια ιδιαίτερη σημειολογία για τις θέσεις/ορυχεία εντοπισμού και γενικότερα το Λαύριο.
Η στατιστική αλλάζει κάθε μέρα, σε ένα κατεξοχήν δυναμικό περιβάλλον. Τα ορυκτά του Λαυρίου, σε όποιο μουσείο του κόσμου κι αν ευρίσκονται, αποτελούν σημαντικό τμήμα της Παγκόσμιας Ορυκτολογικής και γεωλογικής Κληρονομιάς, προσφέροντας παράλληλα ένα διαρκές πεδίο μελέτης για τους ερευνητές.
Η έρευνα αυτή όμως θα πρέπει να συνεχίζεται. Παρά το γεγονός ότι μέχρι σήμερα γίνεται μη συστηματικά και κάπως αντισυμβατικά, η έρευνα έχει ενταθεί, ειδικότερα την περίοδο που διανύουμε και μετά το πρόσφατα ανακηρυχθέν Παγκόσμιο Γεωπάρκο Λαυρεωτικής, χάρις στην αφύπνιση της ακαδημαϊκής κοινότητας και των τοπικών φορέων και αρχών. Κι εννοώ τόσο το Δήμο Λαυρεωτικής καθώς και την Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής (Ε.ΜΕ.Λ), που αποτελούν επικουρικούς φορείς που συνδράμουν την έρευνα αυτή και γενικότερα τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης. Kαι φυσικά να μην παραλείψω το ΤΠΠ Λαυρίου για το οποίο θα μας μιλήσει ο καθηγητής κ. Δημ. Καλιαμπάκος. Oμως και Πολιτεία με τη σειρά της συμβάλει με τον τρόπο της καθ θα συνεχίσει να το κάνει, όπως ακούσατε από τον κ. ΓΓΕΟΠΥ του Υπ. Περιβάλλοντος κι Ενέργειας με μια σειρά διατάξεων αναφορικά και με το ζήτημα αυτό.
Eυχαριστώ.
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ:
https://lavrion.gr/ by Rieck, B.
Τζεφέρης, Π., 2017: Μεταλλευτική Περιήγηση ΑΕ, Huffingtonpost, 21/09/2017. https://www.huffingtonpost.gr/petros-tzeferis/metalleftiki-periigisi-ae_b_18057068.html
mindat.org, Lavrion Mining District, Lavreotiki, East Attica, Attica, Greece
Skarpelis, N. and Argyraki, A., 2009: Geology and origin of the supergene ore at the Lavrion Pb-Ag-Zn deposit, Attica, Greece. Resource Geol., 59, 1–14p.
Rieck, B, & Tzeferis, P., 2021: Type Locality Minerals from the Lavrion Mining District. Anniversary volume which will be published by the Lavreotiki Municipality: : The Lavrion “Argyritis Land” and the victorious Naval Battle of Salamis Lavreotiki then and now”
Voudouris, P. and Melfos, V., 2021: The Lavrion mines: Geological, Metallogenic and Mineralogical overview Anniversary volume which will be published by the Lavreotiki Municipality: The Lavrion “Argyritis Land” and the victorious Naval Battle of Salamis Lavreotiki then and now”.
