The Wayback Machine - https://web.archive.org/web/20220101151840/https://independent.academia.edu/%CE%91%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%B1%CF%82%CE%91%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B7%CF%82AndreasAthanasiadis
Skip to main content
Με το τέλος του εμφυλίου, ένα μεγάλο πλήθος Ελλήνων πολιτών είχε ήδη μετακινηθεί εκτός επικράτειας. Οι ροές αυτές είχαν ξεκινήσει επί κατοχής και πολλαπλασιάστηκαν στη διάρκεια του εμφυλίου και κυρίως με τη λήξη του. Ο πληθυσμός αυτός που... more
Με το τέλος του εμφυλίου, ένα μεγάλο πλήθος Ελλήνων πολιτών είχε ήδη μετακινηθεί εκτός επικράτειας. Οι ροές αυτές είχαν ξεκινήσει επί κατοχής και πολλαπλασιάστηκαν στη διάρκεια του εμφυλίου και κυρίως με τη λήξη του. Ο πληθυσμός αυτός που βρέθηκε εκτός συνόρων δεν αποτελούσε ενιαίο σύνολο και κατευθύνθηκε προς διάφορες χώρες των Βαλκανίων, της Ανατολικής Ευρώπης και περιοχές της Σοβιετικές Ένωσης.
Η καταγραφή της ιστορίας των πολιτικών αυτών προσφύγων, στις χώρες εγκατάστασής τους, έτυχε του ενδιαφέροντος των μελετητών ευρύτερα και τα τελευταία χρόνια και της επιστημονικής κοινότητας.
Μπορούμε να πούμε ότι ιδιαίτερα έχει μελετηθεί η μετακίνηση των σλαβομακεδόνων, κυρίως όμως αυτή που είχε κατεύθυνση προς την -τότε- Ομοσπονδιακή Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΟΛΔΜ).
Δεν έχει όμως παρουσιαστεί μέχρι σήμερα, στην ελληνική βιβλιογραφία, μια ευρύτερη μονογραφία ή μια συλλογική εργασία που να προσεγγίζει το ζήτημα της εγκατάστασης και βίωσης των σλαβομακεδόνων στις χώρες των υπολοίπων Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. To εγχείρημα φαντάζει δύσκολο λόγω προβλημάτων με τις απαιτούμενες αρχειακές διαθεσιμότητες, που προφανώς είναι διάσπαρτες σε διάφορα αρχειακά ιδρύματα και κράτη, εκεί όπου είχαν εγκατασταθεί σλαβομακεδόνες πρόσφυγες μετά τον εμφύλιο.

Στην παρούσα μελέτη, προσπαθήσαμε να διερευνήσουμε ένα από τα  ζητήματα που απασχόλησαν τον σλαβομακεδονικό (και όχι μόνο) προσφυγικό πληθυσμό που εγκαταστάθηκε μετά την ήττα του ΔΣΕ στις βαλκανικές (πλην της ΟΛΔΜ) και ανατολικές Λαϊκές Δημοκρατίες. Προσπαθήσαμε να προσεγγίσουμε συγκεκριμένα τη σλαβομακεδονική οργάνωση «Ήλιντεν», από την ίδρυσή της, που έγινε στην υπερορία με πρωτοβουλία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ), μέχρι και τη διάλυσή της, με πρωτοβουλία και πάλι του ΚΚΕ.
Στη μελέτη μας, επιλέξαμε να αναδείξουμε συγκεκριμένες πτυχές του θέματος∙ επιλέξαμε συγκεκριμένα να περιοριστούμε στην αναζήτηση του βαθμού εξάρτησης της Ήλιντεν από το ΚΚΕ και κυρίως να καταγράψουμε την πορεία της Ήλιντεν σε σχέση με τη μεταβολή των θέσεων της ηγετικής ομάδας του ΚΚΕ πάνω στο «Μακεδονικό», όπως αυτές -οι μεταβολές- γίνονταν εμφανείς στο πλαίσιο των αλλαγών που επέρχονταν στο εσωτερικό του κομμουνιστικού κόμματος αλλά και στον διεθνή περίγυρο. Μας ενδιέφερε επίσης να διερευνήσουμε αν τα στελέχη της ηγετικής ομάδας της Ήλιντεν λειτουργούσαν πρώτιστα ως σλαβομακεδόνες ή πρώτιστα ως κομμουνιστές.
Research Interests:
[αν υπάρξει κάποιο πρόβλημα με το κατέβασμα του pdf του κειμένου, μπορείτε να μου δώσετε το mail σας για να σας στείλω το κείμενο της μελέτης] […] Η παρούσα μελέτη παρακολουθεί όψεις των διαδικασιών μέσω των οποίων προσφυγικοί... more
[αν υπάρξει κάποιο πρόβλημα με το κατέβασμα του pdf του κειμένου, μπορείτε να μου δώσετε το mail σας για να σας στείλω το κείμενο της μελέτης]

[…] Η παρούσα μελέτη παρακολουθεί όψεις των διαδικασιών μέσω των οποίων προσφυγικοί πληθυσμοί Καυκασίων (αλλά και ευρύτεροι προσφυγικοί πληθυσμοί) της Μακεδονίας εντάσσονται στην αριστερά, αποτυπώνει εκφάνσεις των αντιδράσεων του αστισμού έναντι αυτών των εντάξεων και παραθέτει (ως περιπτώσεις μελετών) τις αφηγήσεις ή τις διαδρομές διαφόρων προσφυγικών προσωπικοτήτων ή απλών προσφύγων (κυρίως μέσω των αναμνήσεων-αφηγήσεών τους), γνωστών ή -κυρίως- άγνωστων προσώπων στο ευρύ κοινό, που συνέδεσαν τη μοίρα τους με το αριστερό κίνημα. Αναζητεί ταυτόχρονα τα ψήγματα εκείνα που ενδεχομένως συνδέουν την προσφυγική ταυτότητα των παραπάνω προσώπων με την αριστερή πολιτική τους ταυτότητα. […]
[…] Είναι βέβαια έξω από το πλαίσιο της παρούσης μελέτης η αποτύπωση των περιπετειών της προσφυγικής αυτής ομάδας στη γενέθλια γη, παρόλ’ αυτά κρίνεται αναγκαίο να γίνει μια συνοπτική παρουσίαση πτυχών της βίωσης των Ελλήνων κυρίως του Καρς, εντός των οποίων -ενδεχομένως-  ανιχνεύονται στοιχεία της πολιτικής και κοινωνικής τους στάσης ως πρόσφυγες πλέον στην περιοχή της Μακεδονίας. […]
Research Interests:
Πληροφορίες για το βιβλίο, εδώ: http://www.epikentro.gr/index.php?isbn=9789604586974 ==== Παρουσίαση [...] Από την εποχή της ενσωμάτωσης μέρους της γεωγραφικής Μακεδονίας στον ελληνικό κορμό, ορίστηκε ως πρόβλημα "εθνικής... more
Πληροφορίες για το βιβλίο,
εδώ: http://www.epikentro.gr/index.php?isbn=9789604586974

====
Παρουσίαση
[...] Από την εποχή της ενσωμάτωσης μέρους της γεωγραφικής Μακεδονίας στον ελληνικό κορμό, ορίστηκε ως πρόβλημα "εθνικής ασφαλείας" ο "βουλγαρισμός", δηλαδή η πραγματική ή ενδεχόμενη υιοθέτηση εκ μέρους ενός τμήματος των σλαβοφώνων της ελληνικής επικράτειας της βουλγαρικής εθνικής ταυτότητας. Ιδιαίτερα προβληματικές θεωρήθηκαν οι περιοχές εκείνες όπου, παρά την πύκνωσή τους με ελληνικούς προσφυγικούς πληθυσμούς, ο σλαβόφωνος πληθυσμός διατηρούσε την αριθμητική του υπεροχή.
Ανάμεσα στις περιοχές που δημιουργούσαν φοβικό σύνδρομο στην ελληνική εθνική πολιτική, πρώτη θέση κατείχε η περιφέρεια της Φλώρινας. Το φοβικό σύνδρομο κυριάρχησε στις πολιτικές που επιλέχθηκαν για την περιοχή και χαρακτήρισε όλη την προσπάθεια ενσωμάτωσης του σλαβόφωνου πληθυσμού της στον εθνικό κορμό.
Πολύ σύντομα, και εμφανώς από τις εκλογές του 1926, η Φλώρινα ακολούθησε τις πολιτικές και κοινωνικές διαιρέσεις και συγκρούσεις που παρουσιάστηκαν στην επικράτεια καθ' όλη την κοινοβουλευτική περίοδο του Μεσοπολέμου. Παράλληλα όμως με τις διαιρέσεις μεταξύ γηγενών και προσφύγων, βενιζελικών και αντιβενιζελικών, δημοκρατικών και βασιλικών, στη Φλώρινα υπήρξε και ο διαχωρισμός μεταξύ Ελλήνων και "Βουλγάρων". Ενώ όμως ήταν εύκολο να οριστούν ως Έλληνες ή "ελληνόφρονες" οι Μοναστηριώτες πρόσφυγες από τη Σερβία, οι πρόσφυγες από την Ανατολή και οι βλαχόφωνοι ή αλβανόφωνοι κάτοικοι κάποιων κοινοτήτων της περιφέρειας, δυσκολία αποτελούσε στο να διευκρινιστεί ποιοι ήταν οι ακραιφνείς Έλληνες ανάμεσα στους σλαβόφωνους. Έτσι (παρα)δόθηκε η δυνατότητα σε θεσμικά ή εξωθεσμικά κέντρα της περιοχής ή του κέντρου να προσδιορίζουν την ποιότητα της ελληνικότητας του γηγενούς αυτού πληθυσμού, ενώ δεν υπήρξε αμφισβήτηση -μόνο- για εκείνους που κατά την ενσωμάτωση έφεραν -αυτοί ή μέλη των οικογενειών τους- τίτλους συμμετοχής τους στη "Μακεδονική Διαμάχη" με την ελληνική -σαφώς- πλευρά.
Ο φόβος της κατηγορίας του "βουλγαρισμού" εξελίχθηκε σε κυρίαρχο εργαλείο επιβολής στα χέρια των τοπικών αστυνομικών αρχών και της διορισμένης διοικητικής γραφειοκρατίας, αλλά και πεδίο πολιτικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης του πληθυσμού της περιοχής κυρίως εκ μέρους παραγόντων της πολιτικής του ελίτ, που είχαν επιπρόσθετα αναλάβει τον ρόλο της διαμεσολάβησης και κατοχύρωσης μιας αναμφισβήτητης ελληνικότητας για τον πληθυσμό αυτό.
Το παρόν κείμενο αναζητεί τον "βουλγαρισμό" μέσα στις αποτυπώσεις των "πολιτικών και εθνικών φρονημάτων" των πολιτών της περιφέρειας Φλώρινας κατά την περίοδο τον Μεσοπολέμου. Προσπαθεί να προσεγγίσει τις επιλογές αλλά και τις δυνατότητες επιλογών, των πολιτών της περιοχής Φλώρινας, ανασκαλεύει το παρελθόν και βλέπει τις πολιτικές που χαράχτηκαν, επιλέχθηκαν ή επιβλήθηκαν έναντι αυτών στην περιοχή. [...] (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα
--------
Αρκτικόλεξα - Συντομογραφίες
Πρόλογος - Στράτος Δορδανάς
Προλογικό σημείωμα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Γη και Εθνική Ταυτότητα
1.1 Η υποχρεωτική συμβίωση
1.2 Η ιδιοκτησία ως ζήτημα "Εθνικής Ασφαλείας"
1.3 Η συνεχιζόμενη διεκδίκηση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Στην πορεία της ενσωμάτωσης
2.1 Πολιτικές αφομοίωσης και μακεδονικός τοπικισμός
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Εθνικισμός και κομμουνισμός στην "επικράτεια" των σλαβοφώνων
3.1 Η παρουσία της ΕΕΕ στη μεσοπολεμική Φλώρινα
3.2 Η κομμουνιστική οργάνωση περιοχής Φλώρινας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Επιπρόσθετες ανασφάλειες
4.1 Ο κίνδυνος των κομιτατζήδων και οι αποτυπώσεις του στην περιοχή
4.2 Οι ύποπτοι εντός του αστικού πληθυσμού ή "περί του ποιού (του εν Φλωρίνη) πράκτορος [μεταναστεύσεως] Μενελάου Γέλε"
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Πολιτικές επιλογές και ενδοεθνοτικές διαιρέσεις
5.1 Η ανίχνευση της ψήφου των σλαβοφώνων, από την ενσωμάτωση έως τις εκλογές του 1932
5.2 Οι δημοτικές εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου 1934, μια "διένεξις τοπικιστικού και φυλετικού χαρακτήρος"
5.3 Η τελευταία κοινοβουλευτική περίοδος του Μεσοπολέμου, μια νέα "οξεία διαίρεσις"
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Η βίαιη προσαρμογή
6.1 Οδεύοντας προς τη βασιλομεταξική δικτατορία
6.2 Το "Νέον Κράτος" στην περιοχή της Φλώρινας
Επιλογικά
Πηγές
Ευρετήριο Ονομάτων
Ευρετήριο Όρων
-----
Λεπτομέρειες
ISBN13 9789604586974
Εκδότης ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
Χρονολογία Έκδοσης Οκτώβριος 2017
Αριθμός σελίδων 424
Διαστάσεις 24x17
Επιμέλεια ΚΟΤΣΥΦΟΥ ΕΛΕΝΗ, ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ
Κωδικός Πολιτείας 1568-0452
Θέμα
ΙΣΤΟΡΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ - ΕΘΝΟΛΟΓΙΑ/arrow ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΑΔΑarrow

από: https://www.politeianet.gr/books/9789604586974-athanasiadis-ap-andreas-epikentro-sti-skia-tou-boulgarismou-apotuposeis-politikon-kai-ethnikon-fronimaton-ton-politon-tis-perifereias-florinas-kata-tin-periodo-tou-mesopolemou-274981
=====
Βλ. επίσης:
https://www.protoporia.gr/sti-skia-toy-voylgarismoy-p-464407.html
Research Interests:
Ανδρέας Απ. Αθανασιάδης, «Μήπως εκλονίσθη το εθνικόν του υπόστρωμα;»: Η εποπτεία και ο έλεγχος της «νομιμοφροσύνης» του διδασκάλου στη μετεμφυλιακή Ελλάδα (1950-1974), χ.ε., Κοζάνη 2016 (ISBN 978-960-93-8058-4)
Research Interests:
Για την πώληση σε βιβλιοπωλεία, βλ. https://www.protoporia.gr/gennitheis-eis-kaykason-rosias-p-331167.html
Research Interests:
Ραϋμόνδος Αλβανός - Ανδρέας Αθανασιάδης, «Μέρες απελευθέρωσης στη Δυτική Μακεδονία: Πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές στο στάδιο μετάβασης της εξουσίας», στο Προκόπης Παπαστράτης - Μιχάλης Λυμπεράτος - Λη Σαράφη (επιμ.), Από την... more
Ραϋμόνδος Αλβανός - Ανδρέας Αθανασιάδης, «Μέρες απελευθέρωσης στη Δυτική Μακεδονία: Πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές στο στάδιο μετάβασης της εξουσίας», στο Προκόπης Παπαστράτης - Μιχάλης Λυμπεράτος - Λη Σαράφη (επιμ.), Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά. Μια τομή στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας (Πρακτικά Συνεδρίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο, 19-23 Νοεμβρίου 2014), Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία, Αθήνα 2016, σ. 343-353
Research Interests:
Research Interests:
Η αξιολόγηση των μαθητών στο δημοτικό σχολείο
Research Interests: