close
Jump to content

Վերմոնտ

Փոխել հղումները
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Image
Վերմոնտ
անգլ.՝ Vermont
Վերմոնտի դրոշ Զինանշան
Image
 Image
 Image
Image
ԵրկիրԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մասն էՄայրցամաքային նահանգներ և Նոր Անգլիա
ՀիմնThese Green Mountains?
ԿարգավիճակԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում էԱՄՆ
Ներառում էԷդիսոն շրջան[1], Վաշինգտոն շրջան[2], Լամոյլ շրջան[3], Օրանջ շրջան[4], Ուինդհեմ շրջան[5], Չիթենդեն շրջան[6], Էսեքս շրջան[7], Ֆրանկլին շրջան[8], Բենինգտոն շրջան[9], Օռլինս շրջան[10], Ռաթլենդ շրջան[11], Ուինդսոր շրջան[12], Քալեդոնիա շրջան[13] և Գրանդ Այլ շրջան[14]
ՎարչկենտրոնՄոնտպիլիեր[15]
Ամենաբարձր կետMount Mansfield?
ԲԾՄ305 մետր
Օրենսդրական մարմինVermont General Assembly?
Դատական մարմինVermont Supreme Court?
Միության մուտքմարտի 4, 1791 (14-րդ)
Բնակչություն
▲643 077 մարդ (ապրիլի 1, 2020)[16] (49 տեղ)
Տարածք24 923 կմ²  (45 տեղ)
Image
Հիմնադրված էմարտի 4, 1791 թ.
Սահմանակցում էՆյու Հեմփշիր, Մասաչուսեթս, Նյու Յորք և Քվեբեկ
Ժամային գոտիEDT? և Ամերիկա/Նյու Յորք
ՀապավումVT և Vt.
ՓոխարինեցՎերմոնտի Հանրապետություն
ISO 3166-2 կոդUS-VT
Անվանված էԿանաչ լեռներ
ՄականունThe Green Mountain State
Միության մուտքմարտի 4, 1791 (14-րդ)
44°00′N 72°42′W / 44°N 72.7°W / 44; -72.7
vermont.gov​(անգլ.)

Վերմոնտ (անգլերեն՝ Լսել Vermont), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում։ Այն գտնվում է Նոր Անգլիայի տարածաշրջանում։ ԱՄՆ-ի մի մասն է կազմել 1791 թվականից։

ԱՄՆ-ի ամենափոքր նահանգներից մեկն է, տարածքի մեծությամբ 45-րդ նահանգն է (24 923 կմ²), իսկ բնակչության թվով (626,042 մարդ 2015 թվականի տվյալներով) ԱՄՆ 50 նահանգների մեջ զբաղեցնում է 49-րդ տեղը։ Վարչական կենտրոնը Մոնտպիլիերն է, խոշորագույն քաղաքը` Բերլինգթոնը։

Նահանգի պաշտոնական կարգախոսն է «Ազատություն և միասնություն» (անգլ.՝ Freedom and Unity): Պաշտոնական մականունը` «Կանաչ լեռների նահանգ», («Vermont» բառը գալիս է ֆրանսերեն՝ «Vert mont» «կանաչ լեռ» բառից)։

Աշխարհագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Image
Royalton, Vermont

Վերմոնտը գտնվում է Նոր Անգլիայում, Միացյալ Նահանգների հյուսիս-արևելքում։ Նահանգի տարածքը կազմված է 23 955 կմ² ցամաքից և 968 կմ² ջրից, այսինքն, ընդհանուր տարածքը կազմում է 24 923 կմ² (ԱՄՆ-ում հիսուն նահանգներից 45-րդ տեղում է)։

Գետի արևմտյան ափը Վերմոնտը բաժանում է Կոնեկտիկուտից, իսկ արևելյան ափը բաժանում է Նյու Հեմփշիր նահանգից (գետը կազմում է Նյու Հեմփշիրի մի մասը)։ Վերմոնտի գլխավոր լիճը Շամփլեյն լիճն է, որն էլ ԱՄՆ-ի 6-րդ ամենամեծ քաղցրահամ լիճն է։ Վերմոնտը հյուսիսարևմտյան մասով սահմանակից է Նյու Յորք նահանգին։

Վերմոնտի ձգվածությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 256 կմ։ Նահանգի արևմուտքից արևելք ձգվող ամենալայն երկարությունը 143 կմ է (Կանադայի հետ սահմանում), իսկ ամենափոքր երկարությունը `ընդամենը 60 կմ (Մասաչուսեթս նահանգի կողքին)։ Նահանգի աշխարհագրական կենտրոնը Վաշինգտոն քաղաքն է, Ռոքսբերիից 5 կմ դեպի արևելք։ Նահանգում կան վեց բնաաշխարհագրական տարածքներ, դրանք են` Հյուսիսարևելյան լեռնաշղթան (the Northeastern Highlands), Կանաչ լեռները (the Green Mountains), Տակոնիկ լեռները (the Taconic Mountains), Շամբլեն լճերը (the Champlain Lowlands), Վերմոնտի հովիտը (the Valley of Vermont) և Վերմոնտ Պիեմոնի շրջակայքը (the Vermont Piedmont): Վերմոնտի «Կանաչ լեռների նահանգ» ոչ պաշտոնական մականունը դեռևս հաստատված չէ։ Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ նահանգի անունը գալիս է Vermont անտառի անվանումից։ Մյուսները հավատում են, որ նահանգը Վերմոնտ անվանվել է այն պատճառով, որ այնտեղ գերակշռում են կանաչավուն քարերը[17][18]։

Բնակչություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Image

Ըստ ԱՄՆ մարդահամարի վիճակագրության բյուրոյի 2013 թվականի տվյալների` Վերմոնտի բնակչությունը կազմում է 626.630 մարդ (51 % կանայք, 49,0 % տղամարդիկ)։ 2012 թվականի տվյալներով Վերմոնտի բնակչության 95,4 %-ը կազմում են սպիտակամորթները, 1,1 %-ը՝ աֆրոամերիկացիներ, 1,4 %-ը` ասիացիներ։ Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների` նահանգի բնակչության 2.54% -ը խոսում են ֆրանսերեն, 1,00 %-ը իսպաներեն։

Բնակչության բաշխումը՝ ըստ էթնո-ռասայական առանձնահատկությունների.

  • Եվրոպական ծագման՝ 95,4 %
  • Ֆրանսիական և ֆրանսիա-կանադական ծագման՝ 23,3 %
  • Անգլիական ծագման՝ 18,4 %
  • Իռլանդական՝ 16,4 %
  • Գերմանական ծագման՝ 9,1 %
  • Իտալական ծագման՝ 7,5 %
  • Լատինամերիկյան ծագման՝ 1,6 %
  • աֆրոամերիկացիներ՝ 1,1 %
  • հնդկացիներ՝ 0,5 %
  • ասիացիներ՝ 1,4 %

Տնտեսություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերմոնտի ՀՆԱ-ն 2016 թվականի տվյալներով կազմել է 31,092 միլիարդ դոլար[19]։ Այս ցուցանիշով Վերմոնտը 50 նահանգների շարքում 50-րդ տեղն է զբաղեցնում, ինչպես նաև մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ցուցանիշով 38-րդ տեղում է։ 2004 թվականի տվյալներով մեկ շնչի հասնող եկամուտը կազմել է 32,770 դոլար։ 2007 թվականին Վերմոնտի համար մեկ առևտրային գործընկերը դարձավ Կանադան։ Նահանգը Կանադայի Քվեբեկ գավառի հետ ունի 4 միլիարդ դոլարի առևտուր[20]։ 2007 թվականին մանրածախ առևտուրը կազմել է 5,2 մլրդ դոլար[21]։ Ընտանիքի միջին եկամուտը կազմել է 42.692 դոլար։ Այս ցուցանիշով նահանգը զբաղեցնում է 15-րդ տեղը ԱՄՆ-ում։ 2001 թվականին Վերմոնտն արտադրել է 1.040.000 լիտր թխկիի օշարակ, ինչը կազմում էր ազգային արտադրության մոտ մեկ քառորդը։ Զբոսաշրջությունը նահանգի տնտեսության կարևոր մասն է։ Ձմռանը բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ են այցելում լեռնադահուկային հանգստավայրեր։ Առողջարանները հյուրանոցները, ռեստորանները և խանութները զբոսաշրջիկների հետաքրքրության հիմնական ոլորտներն են, հատկապես այն պատճառով, որ այս տարի նոր աշխատատեղեր են ստեղծվում բնակիչների համար։ 2005 թվականին զբոսաշրջիկները մոտ 13,4 միլիոն ուղևորություն են կատարել նահանգում` ծախսելով 1,57 միլիարդ դոլար[22]։

Մշակույթ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Image
Տոնավաճառ 1941 թվականին

Վերմոնտում անցկացվում են մի շարք փառատոներ, այդ թվում` Վերմոնտի Maple փառատոնը, Կանաչապատման փառատոնը, Apple Festival, Marlborough երաժշտական (խնձորի, երաժշտության) փառատոն։ Սիմֆոնիկ նվագախումբը, որ հովանավորվում է իշխանությունների կողմից, մեծ հարգանք ու սեր է վայելում նահանգում և ակտիվ գործունեություն է ծավալում տարածաշրջանում։ Պոետիկ հասարակությունը հրատարակում է «Կանաչ լեռների Թրուբադուրը» գրական ամսագիրը:Կատարվում է Brattleboro (անգլերեն) լեզվով։ Ամեն ամառ Թատերական ընկերությունը անցկացնում է Շեքսպիրյան փառատոն, Montpelier ն աամենամյա «Կանաչ լեռներ» կինոփառատոնը։ Վերմոնտի տեսարժան վայրերից մեկը Ջոզեֆ Սմիթի, Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի Եկեղեցի հուշահամալիրն է[23]։

Պատկերասրահ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  2. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  3. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  4. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  5. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  6. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  7. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  8. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  9. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  10. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  11. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  12. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  13. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  14. ↑ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո — 1902.
  15. ↑ https://www.britannica.com/place/Montpelier-Vermont
  16. ↑ 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
  17. ↑ «"Vermont Constitution of 1777"». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 25-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 6-ին.
  18. ↑ "UVM historian examines Vermont's mixed history of slavery and abolition
  19. ↑ "Vermont". Forbes-Best States for Business and Careers.
  20. ↑ "Unemployment Rates for States"
  21. ↑ List of U.S. states by GDP per capita (nominal)
  22. ↑ «"Gross Domestic Product (GDP) by State"». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 6-ին.
  23. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Sharon,_Vermont

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Vermont.gov – Պաշտոնական կայք
  • -Sharon, Vermont
ImageՎիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վերմոնտ» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 413)։ Image
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Վերմոնտ&oldid=10706937» էջից