close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τσερκέζκιοϊ Τραγίλου Σερρών

Προσθήκη συνδέσμων
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 40°53′44.12″N 23°47′24.47″E / 40.8955889°N 23.7901306°E / 40.8955889; 23.7901306

Το «Τσερκέζκιοϊ» ανακατευθύνει εδώ. Για άλλες χρήσεις, δείτε: Τσερκέζκιοϊ (αποσαφήνιση).
Τσερκέζκιοϊ
Τσερκέζκιοϊ is located in Greece
Τσερκέζκιοϊ
Τσερκέζκιοϊ
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚεντρικής Μακεδονίας
Περιφερειακή ΕνότηταΣερρών
ΔήμοςΒισαλτίας
Δημοτική ΕνότηταΤραγίλου
Γεωγραφία
Γεωγραφικό διαμέρισμαΜακεδονίας
ΝομόςΣερρών
Υψόμετρο6 μέτρα
Πληθυσμός
Πραγματικός0
Έτος απογραφής1913
δεδομένα

Το Τσερκέζκιοϊ, επίσης γνωστό ως Τσερκέζ-Μαχαλά ή Τσερκέζ-Κούλε, είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Βισαλτίας της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Διοικητικά, πρόκειται για τον αρχικό οικισμό του σημερινού κατοικημένου χωριού Τράγιλος Σερρών και βρισκόταν σε απόσταση περίπου 2,5 χλμ. ανατολικά-βορειοανατολικά από αυτό, κοντά στις ελώδεις όχθες της πρώην λίμνης Αχινού.[1][2][3][4]

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οθωμανική περίοδος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός ιδρύθηκε μετά το 1864, στο πλαίσιο της εγκατάστασης Κιρκάσιων (Τσερκέζων) προσφύγων από τον Καύκασο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι οποίοι εκδιώχθηκαν βίαια από τον ρωσικό στρατό κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης σύρραξης Ρωσίας-Καυκασίων, η οποία κορυφώθηκε εκείνη τη χρονιά. Οι οθωμανικές αρχές, εφαρμόζοντας πολιτική ενίσχυσης του μουσουλμανικού πληθυσμού, μετέφεραν τους πληθυσμούς αυτούς σε παραμεθόριες και στρατηγικής σημασίας περιοχές της αυτοκρατορίας, μεταξύ των οποίων τα Βαλκάνια και ιδιαίτερα στη Μακεδονία, με στόχο τη δημογραφική ενίσχυση του μουσουλμανικού στοιχείου.[5]

Στο σαντζάκι των Σερρών, οι Κιρκάσιοι εγκαταστάθηκαν κυρίως μετά το 1866, τόσο στην πόλη των Σερρών όσο και σε αγροτικές περιοχές και διάφορα τσιφλίκια.[5] Η ονομασία Τσερκέζκιοϊ προήλθε από την τουρκική λέξη Çerkez («Τσερκέζος») και την κατάληξη -köy («χωριό»), δηλαδή «χωριό των Τσερκέζων».

Πέρα από τον οικισμό Τσερκέζκιοϊ που βρισκόταν κοντά στον σημερινό Τράγιλο, είχε δημιουργηθεί και δεύτερος οικισμός Κιρκάσιων με το ίδιο όνομα στην περιοχή του Δημητριτσίου. Στις πηγές της εποχής αναφέρονται περιστατικά ληστρικών επιδρομών από Κιρκάσιους στις γύρω περιοχές της Νιγρίτας κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ γίνεται επίσης λόγος για συνεχιζόμενη άφιξη Κιρκάσιων προσφύγων. Παρ’ όλα αυτά, πέρα από τους δύο συγκεκριμένους οικισμούς, δεν υπάρχουν ενδείξεις για ευρείας κλίμακας εγκατάστασή τους στον χώρο της Βισαλτίας. Ορισμένοι ωστόσο φαίνεται πως περιφέρονταν οπλισμένοι ή κατείχαν θέσεις στην τοπική διοίκηση, προκαλώντας φόβο στον χριστιανικό πληθυσμό.[6][7]

Το 1876, σε υπηρεσιακή έκθεση του Έλληνα πρόξενου Σερρών, Ιωάννη Παπακωστόπουλου, αναφέρεται ότι στον οικισμό διέμεναν 100 οικογένειες Οθωμανών που μιλούσαν την κιρκασιακή γλώσσα.[8] Η στατιστική μελέτη του Βούλγαρου Βασίλ Κάντσωφ, «Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική», εκτιμά ότι το 1900 ο οικισμός είχε 20 Κιρκάσιους κατοίκους.[9] Σύμφωνα με την «Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου» του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου, που εκδόθηκε το 1910 στην Αθήνα, ο οικισμός είχε πληθυσμό 75 ορθοδόξων Ελλήνων και 100 μουσουλμάνων.[10] Σε υπολογισμούς της Επιτελικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Στρατού που δημοσιεύθηκαν το 1919, αναφέρονται 60 μωαμεθανοί κάτοικοι την περίοδο πριν το 1912.[11]

Σύγχρονη ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός εγκαταλείφθηκε κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων και για τον λόγο αυτό δεν καταγράφηκε στην ελληνική απογραφή του 1913.[12] Σύμφωνα με δημοσίευμα του 1914, στον οικισμό υπήρχαν 15 ακατοίκητα σπίτια. Σε αυτά επιχείρησαν να εγκατασταθούν 57 οικογένειες προσφύγων από το Αχμέτ Βέη του Λουλέ Μπουργκάς (Αρκαδιούπολη) της Ανατολικής Θράκης, οι οποίοι προηγουμένως είχαν εγκατασταθεί προσωρινά στο Γενίκιοϊ, κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Ωστόσο, οι τοπικές αρχές δεν επέτρεψαν την εγκατάστασή τους στο Τσερκέζκιοϊ, καθώς τα σπίτια είχαν ήδη εκμισθωθεί στον Ισραηλίτη Λιάου από τον Τούρκο ιδιοκτήτη τους, πριν εκείνος εγκαταλείψει την περιοχή.[13] Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτελικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Στρατού, τον Αύγουστο του 1915 ο οικισμός παρέμενε ακατοίκητος,[11] ενώ σε βρετανικό στρατιωτικό χάρτη της περιόδου του Μακεδονικού Μετώπου (Μάρτιος 1918), αποτυπώθηκαν μόνο τρία ερειπωμένα κτίρια στο σημείο του παλαιού οικισμού.[3][14]

Το ερειπωμένο Τσερκέζκιοϊ προσαρτήθηκε το 1920 στη νεοσύστατη κοινότητας Μουνουχίου (Μαυροθάλασσα) της Υποδιοίκησης Νιγρίτης του νομού Σερρών, μαζί με το χωριό Κούλια (Πύργος).[15][16][17] Καθώς ήταν ακατοίκητο, δεν καταγράφηκε στην ελληνική απογραφή του ίδιου έτους.[18]

Μετά τη λήξη του ελληνοτουρκικού πολέμου (1919–1922) και την εφαρμογή της συμφωνίας ανταλλαγής πληθυσμών το 1923, τα πρώτα κύματα προσφύγων άρχισαν να φτάνουν στην Ελλάδα. Βασική προτεραιότητα των αρχών ήταν η άμεση τακτοποίησή τους όπου μπορούσε να εξευρεθεί δυνατότητα διαμονής, ακόμη και προσωρινά. Στη Μακεδονία, δεν ήταν σπάνιο φαινόμενο η εγκατάσταση προσφύγων σε εγκαταλελειμμένους οικισμούς, στους οποίους μέχρι πρότινος κατοικούσαν μουσουλμανικοί ή άλλοι πληθυσμοί, που είτε είχαν ήδη αποχωρήσει μετά τους πολέμους είτε επρόκειτο να μετακινηθούν βάσει της συμφωνίας ανταλλαγής.[19][20] Στο εγκαταλελειμμένο Τσερκέζκιοϊ, σύμφωνα με στοιχεία του 1928 της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων, προωθήθηκαν 360 δικαιούχοι, αρχηγοί οικογενειών μαζί με τα μέλη των οικογενειών τους, οι οποίοι διεκδικούσαν αποζημίωση στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληθυσμών.[21][22][23]

Ωστόσο, εξαιτίας της έλλειψης ευνοϊκών συνθηκών διαβίωσης, ο προσφυγικός οικισμός δημιουργήθηκε περίπου 2,5 χλμ. δυτικότερα, σε τοποθεσία πολύ κοντά στη Μαυροθάλασσα. Το 1926 ο νέος αυτός οικισμός ονομάστηκε Τράγιλος, προς τιμήν της αρχαίας ομώνυμης πόλης που βρισκόταν στην ίδια ευρύτερη περιοχή της Βισαλτίας.[24][25] Σύμφωνα με την ελληνική απογραφή του 1928, ο πληθυσμός του ανερχόταν σε 300 κατοίκους.[26]

Με τα εγγειοβελτιωτικά έργα της πεδιάδας των Σερρών τη δεκαετία του 1930, όπως τον εγκιβωτισμό του ποταμού Στρυμόνα και την αποξήρανση της λίμνης Αχινού, η περιοχή του πρώην οικισμού Τσερκέζκιοϊ απαλλάχτηκε από τις ελώδεις εκτάσεις. Σήμερα, δεν σώζονται ερείπια ή ίχνη του οικισμού και στη θέση του υπάρχουν αγροκτήματα.[1]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 «Gov.gr - Θέαση». gov.gr. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
  2. ↑ 41° 41° Θεσσαλονίκη (κλίμακα 1:200.000). Αθήνα, Ελλάδα: Κ. Α. Κοντογόνης, Bibliothèque numérique de l’Institut Catholique de Paris. 1914. Τσερκέσκοϊ (χ)
  3. 1 2 Doskombos (Edition 1A, Scale 1:20.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 11 Μαρτίου 1918. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025. Cerkeskoj
  4. ↑ Γεωγραφικός Χάρτης της Νέας Ελλάδος (κλίμακα 1:500.000). Σύνθεση και σχεδιασμός: Γκ. Κούστας. Εκδοτικός Οίκος Ελευθερουδάκης, Ρ. Κιπερτ, Ο. Μελχιγγ Κίπερτ, Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Πρίνστον (Princeton University Library). 1921. Τερκες
  5. 1 2 Μαυρίδης, Δημήτριος (2023). Η εθνολογική σύσταση του σαντζακίου Σερρών (1890-1912): Ο πόλεμος των στατιστικών (διπλωματική εργασία) (PDF). Θεσσαλονίκη: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Σχολή Οικονομικών και Περιφερειακών Σπουδών, Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών. σελ. 117-121. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
  6. ↑ Μπαρτζούδης, Γεώργιος (2024). Γη της Βισαλτίας: Αρχαία χρόνια, Βυζάντιο, Τουρκοκρατία. σελ. 123-124. ISBN 9798881238698. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
  7. ↑ Μπάκας, Ιωάννης (2000). Ο αντίκτυπος της βαλκανικής αναταραχής (1855-1880) στη Νιγρίτα και τα χωριά της. Η Νιγρίτα - Η Βισαλτία δια μέσου της ιστορίας, Πρακτικά Β΄ Επιστημονικού Συμποσίου (Νιγρίτα, 17-20 Οκτωβρίου 1996). Θεσσαλονίκη: Δήμος Νιγρίτας. σελ. 425-442. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
  8. ↑ Παπαδάκη, Λύδια (Μάρτιος 2003). «Εθνολογικές Κατηγοριοποιήσεις του Πληθυσμού των Οθωμανικών Σερρών». Περιοδικό Ίστωρ (Αθήνα: Εκδόσεις Βάνιας) (13): 5-24. ISSN 1105-2791. «89. Τσερκέζ-Κούλε».
  9. ↑ Κάντσωφ, Βασίλ (1900). Македония. Етнография и статистика (στα Βουλγάρικα). Σόφια: Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών. 107. Черкезъ МахалаCS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  10. ↑ Χαλκιόπουλος, Αθανάσιος (1910). Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου. Αθήνα: Τυπογραφείου "Νομικής". σελ. 52. Τσερκέζ-κιοϊ
  11. 1 2 Στατιστικοί πίνακες του πληθυσμού κατ' εθνικότητας των νομών Σερρών και Δράμας. Αθήνα: Επιτελική Υπηρεσία του Ελληνικού Στρατού. 1919. σελ. 8. 69. Τσερκέζ Κούλια
  12. ↑ Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1915). Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913 (PDF). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 47.
  13. ↑ Τσιάπος, Αργύρης (2021). Οι Σέρρες & οι Σερραίοι, Μέρος Γ΄: Οκτώβριος 1912-1918 (PDF). Σέρρες. σελ. 137. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2025.
  14. ↑ Vrasta (Edition 1, Scale 1:50.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 16 Απριλίου 1918. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025. Cerkeskoj
  15. ↑ Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) 2Α΄/4-1-1920. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 7.
  16. ↑ Υπουργείο Εσωτερικών, Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, Τμήμα Δημοτικής και Κοινοτικής Διοικήσεως, επιμ. (Απρίλιος 1962). Στοιχεία Συστάσεως και Εξελίξεως των Δήμων και Κοινοτήτων (Τόμος 43, Νομός Σερρών). Αθήνα: Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδος (ΚΕΔΚΕ). σελ. 44-45. Τσερκέζ Μαχαλά (ή Τσερκέ - κιόϊ)CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: editors list (link)
  17. ↑ «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Τσερκέζ Μαχαλά (ή Τσερκέζ-Κιόϊ) (Σερρών)». Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
  18. ↑ Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1921). Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 31 Αυγούστου 1920. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 279.
  19. ↑ Αραμπατζή, Χριστίνα (2008). «Β. Διαμόρφωση προσφυγικών οικισμών - χωροθέτηση προβλήματα συγκρότησης». Προσφυγικοί οικισμοί στη Χαλκιδική κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα (διδακτορική διατριβή). Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. σελ. 98. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2025.
  20. ↑ Γραφάκου, Μαριάννα (2016). Η αστική αποκατάσταση των προσφύγων από την Κιουτάχεια: πρόνοια, εκπαίδευση, συσσωμάτωση στο πλαίσιο του νεοελληνικού κράτους. Η περίπτωση της Φλώρινας (μεταπτυχιακή εργασία). Φλώρινα: Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας. Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης. σελ. 42. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Ιουλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2025.
  21. ↑ Ονομαστικόν Ευρετήριον Αγροτών Προσφύγων - Τόμος 1ος. Αθήνα: Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων. 1928. σελ. ΧΧIX. Αύξων αριθ. υπεύθ. δηλώσεων 103061 - 103420: Τσερκέζ-Μαχαλέ
  22. ↑ Εποικιστικός Χάρτης Μακεδονίας. Γενική Διεύθυνση Εποικισμού Μακεδονίας - Τμήμα Στατιστικής, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. 31 Δεκεμβρίου 1924. Τσερκέζκιοϊ
  23. ↑ Εποικιστικός Χάρτης Μακεδονίας (κλίμακα 1:400.000). Σχεδιαστής: Μ. Μηλιαρέσης, Χαράκτης: Λ. Αρχοντόπουλος. Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων - Γενική Διεύθυνση Εποικισμού Μακεδονίας - Τμήμα Στατιστικής, Γραφικαί Τέχναι Ασπιώτη-ΕΛΚΑ Α.Ε., Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (United Nations Library & Archives). 1926. Τραγιλός
  24. ↑ Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) 55Α΄/15-2-1926. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 405.
  25. ↑ «Αρχαία Τράγιλος». Δήμος Βισαλτίας. 18 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2025.
  26. ↑ Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1935). Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928 - Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς διά του από Νοεμβρίου 1928 Διατάγματος. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 316.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Τσερκέζκιοϊ_Τραγίλου_Σερρών&oldid=11384936"