Τσερκέζκιοϊ Βισαλτίας Σερρών
Συντεταγμένες: 40°59′31.67″N 23°23′33.97″E / 40.9921306°N 23.3927694°E
| Τσερκέζκιοϊ | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Περιφέρεια | Κεντρικής Μακεδονίας |
| Περιφερειακή Ενότητα | Σερρών |
| Δήμος | Βισαλτίας |
| Δημοτική Ενότητα | Βισαλτίας |
| Γεωγραφία | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Μακεδονίας |
| Νομός | Σερρών |
| Υψόμετρο | 19 μέτρα |
| Πληθυσμός | |
| Πραγματικός | 100 |
| Έτος απογραφής | 1913 |
Το Τσερκέζκιοϊ, επίσης γνωστό ως Τσερκέζ-Μαχαλά, είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Βισαλτίας της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρισκόταν στην πεδιάδα των Σερρών, δυτικά του ποταμού Στρυμόνα, σε απόσταση 1,5 χλμ. βορειοδυτικά από το Δημητρίτσι Σερρών.[1][2][3]
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οθωμανική περίοδος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο οικισμός ιδρύθηκε μετά το 1864, στο πλαίσιο της εγκατάστασης προσφύγων Κιρκάσιων (Τσερκέζοι) από τον Καύκασο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η μετοικεσία αυτή ήταν συνέπεια της εκδίωξής τους από τον ρωσικό στρατό κατά τη μακροχρόνια σύγκρουση Ρωσίας-Καυκασίων, με αποκορύφωμα το 1864. Η οθωμανική διοίκηση, ασκώντας πολιτική πανισλαμισμού, εγκατέστησε τους Κιρκάσιους σε διάφορες παραμεθόριες ή στρατηγικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανίων και της Μακεδονίας, με στόχο τη δημογραφική ενίσχυση του μουσουλμανικού στοιχείου.[4]
Στο σαντζάκι των Σερρών, οι Κιρκάσιοι εγκαταστάθηκαν κυρίως μετά το 1866, τόσο στην πόλη των Σερρών όσο και σε αγροτικές περιοχές και διάφορα τσιφλίκια.[4] Το Τσερκέζκιοϊ φέρεται να δημιουργήθηκε ως χωριό εποικισμού Τσερκέζων κοντά στο Δημητρίτσι και η ονομασία του προήλθε από την τουρκική λέξη Çerkez («Τσερκέζος») και την κατάληξη -köy («χωριό»), δηλαδή «χωριό των Τσερκέζων».
Εκτός από το Τσερκέζκιοϊ κοντά στο Δημητρίτσι, φέρεται να ιδρύθηκε και δεύτερος οικισμός Κιρκάσιων με την ίδια ονομασία, σε θέση ανατολικά του σημερινού Τραγίλου. Αναφορές της εποχής καταγράφουν ληστρικές ενέργειες Κιρκάσιων στην περιοχή της Νιγρίτας στα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ γίνεται λόγος για συνεχή εισροή Κιρκάσιων προσφύγων. Ωστόσο, πλην των δύο χωριών με την ονομασία Τσερκέζκιοϊ, δεν τεκμηριώνεται μαζική εγκατάστασή τους στη Βισαλτία, αν και ορισμένοι περιφέρονταν ένοπλοι ή υπηρετούσαν σε τοπικές θέσεις, προκαλώντας φόβο στον χριστιανικό πληθυσμό.[5][6]
Ο οικισμός αποτυπώθηκε σε αυστροουγγρικό χάρτη του 1879 ως τσιφλίκι.[7] Σύμφωνα με την «Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου» του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου που εκδόθηκε το 1910 στην Αθήνα, την περίοδο εκείνη αριθμούσε 170 μουσουλμάνους κατοίκους.[8] Σε μεταγενέστερους υπολογισμούς της Επιτελικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Στρατού που δημοσιεύθηκαν το 1919, αναφέρονται 100 μωαμεθανοί κάτοικοι πριν το 1912.[9]
Σύγχρονη ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η περιοχή απελευθερώθηκε από τον οθωμανικό έλεγχο τον Οκτώβριο του 1912. Τον Φεβρουάριο του 1913, κατά τις ενδοσυμμαχικές συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, ο οικισμός πέρασε διαδοχικά υπό βουλγαρικό και ελληνικό έλεγχο. Στις 24 Φεβρουαρίου, μετά από σφοδρή μάχη στο γειτονικό Δημητρίτσι, οι Βούλγαροι υποχώρησαν, έχοντας προηγουμένως καταστρέψει το χωριό και διαπράξει θηριωδίες κατά του άμαχου πληθυσμού. Την επόμενη ημέρα, στο Τσερκέζκιοϊ υπογράφηκε προσωρινή ανακωχή μεταξύ των δύο πλευρών.[10][11]
Με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, ο οικισμός περιήλθε στην ελληνική επικράτεια και κατά την ελληνική απογραφή του 1913 είχε πληθυσμό 100 κατοίκων.[12] Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ελληνικού Στρατού, τον Αύγουστο του 1915 ο πληθυσμός ανερχόταν σε 127 Έλληνες (εκ των οποίων 57 ήταν πρόσφυγες) και 40 μουσουλμάνους κατοίκους.[9][13] Κάτοψη του οικισμού αποτυπώθηκε σε βρετανικό στρατιωτικό χάρτη κατά την περίοδο του Μακεδονικού Μετώπου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σύμφωνα με τον οποίο, το 1917 αποτελούνταν από 12 κτήρια.[14][15][16]
Το 1920 προσαρτήθηκε στη νεοσύστατη κοινότητα Δημητριτσίου της Υποδιοίκησης Νιγρίτης του νομού Σερρών, μαζί με το χωριό Μέργιανη (Λυγαριά).[17][18] Την ίδια χρονιά καταργήθηκε οριστικά, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις ελληνικές απογραφές.[19][20] Σήμερα, δεν σώζονται ερείπια ή ίχνη του οικισμού και στη θέση του υπάρχουν αγροκτήματα και ένα εξωκκλήσι.
Πληθυσμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Απογραφή | Ονομασία | Κάτοικοι | Αναφ. | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Άνδρες | Γυναίκες | Σύνολο | |||
| 1913 | Τσερκέζ Μαχαλά (Τσερκέζκιοϊ) | 52 | 48 | 100 | [12] |
| 1915 | Τσερκέζ Μαχαλά | 84 | 83 | 167 | [9] |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Gov.gr - Θέαση». gov.gr. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2025.
- ↑ 41° 41° Saloniki (κλίμακα 1:200.000) (στα Γερμανικά). Βιέννη, Αυστροουγγαρία: Καισαροβασιλικό Στρατιωτικό Γεωγραφικό Ινστιτούτο Βιέννης, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Καρόλου (Digital Library of Charles University). 1900.
Čerkesköj
- ↑ 41° 41° Θεσσαλονίκη (κλίμακα 1:200.000). Αθήνα, Ελλάδα: Κ. Α. Κοντογόνης, Bibliothèque numérique de l’Institut Catholique de Paris. 1914.
Τσερκέσκοϊ (τ)
- 1 2 Μαυρίδης, Δημήτριος (2023). Η εθνολογική σύσταση του σαντζακίου Σερρών (1890-1912): Ο πόλεμος των στατιστικών (διπλωματική εργασία) (PDF). Θεσσαλονίκη: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Σχολή Οικονομικών και Περιφερειακών Σπουδών, Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών. σελ. 117-121. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
- ↑ Μπαρτζούδης, Γεώργιος (2024). Γη της Βισαλτίας: Αρχαία χρόνια, Βυζάντιο, Τουρκοκρατία. σελ. 123-124. ISBN 9798881238698. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
- ↑ Μπάκας, Ιωάννης (2000). Ο αντίκτυπος της βαλκανικής αναταραχής (1855-1880) στη Νιγρίτα και τα χωριά της. Η Νιγρίτα - Η Βισαλτία δια μέσου της ιστορίας, Πρακτικά Β΄ Επιστημονικού Συμποσίου (Νιγρίτα, 17-20 Οκτωβρίου 1996). Θεσσαλονίκη: Δήμος Νιγρίτας. σελ. 425-442. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
- ↑ Seres (κλίμακα 1:300.000) (στα Γερμανικά). Βιέννη: Καισαροβασιλικό Στρατιωτικό Γεωγραφικό Ινστιτούτο Βιέννης, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας (Bibliothèque nationale de France). 1879.
Ciftl.
- ↑ Χαλκιόπουλος, Αθανάσιος (1910). Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου. Αθήνα: Τυπογραφείου "Νομικής". σελ. 51.
Τσερκές-μαχαλέ
- 1 2 3 Στατιστικοί πίνακες του πληθυσμού κατ' εθνικότητας των νομών Σερρών και Δράμας. Αθήνα: Επιτελική Υπηρεσία του Ελληνικού Στρατού. 1919. σελ. 8.
68. Τσερκέζ Μαχαλά
- ↑ Παπαθανασίου, Ευάγγελος (1970). Ιστορία της Νιγρίτης και της επαρχίας Βισαλτίας. Νιγρίτα: Η Φωνή της Βισαλτίας. σελ. 104-105.
- ↑ Μπαρτζούδης, Γεώργιος (2020) [2016]. Η απελευθέρωση της περιοχής Νιγρίτας και οι συμπλοκές με τους Βουλγάρους (Οκτώβριος 1912 - Φεβρουάριος 1913). Σέρρες. σελ. 39, 59-62. ISBN 978-960-93-7596-2. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
- 1 2 Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1915). Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913 (PDF). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 47.
Τσερκέζ Μαχαλά (Τσερκέζκιοϊ)
- ↑ Carte Ethnographique de la Macédoine Grecque (κλίμακα 1:200.000) (στα Γαλλικά). Αθήνα, Ελλάδα: Λιθογραφείο Γ. Κοντογόνη. 1915.
Tserkeskioi
- ↑ Dimitric (Edition 2, Scale 1:20.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 7 Σεπτεμβρίου 1917. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
Cerkeskoj
- ↑ Orljak (Edition 1A, Scale 1:50.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 12 Δεκεμβρίου 1917. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
Cerkeskoj
- ↑ Nigrita (Scale 1:50.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 29 Σεπτεμβρίου 1916. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
Cerkeskoj
- ↑ Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) 2Α΄/4-1-1920. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 8.
- ↑ Υπουργείο Εσωτερικών, Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, Τμήμα Δημοτικής και Κοινοτικής Διοικήσεως, επιμ. (Απρίλιος 1962). Στοιχεία Συστάσεως και Εξελίξεως των Δήμων και Κοινοτήτων (Τόμος 43, Νομός Σερρών). Αθήνα: Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδος (ΚΕΔΚΕ). σελ. 26.
Τσερκέζ - κιόϊ
- ↑ «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Τσερκέζ-Κιόϊ (Σερρών)». Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2025.
- ↑ Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1921). Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός (PDF). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 278.
