Κορφοβούνι Σερρών
Συντεταγμένες: 41°0′56.95″N 23°16′54.62″E / 41.0158194°N 23.2818389°E
| Κορφοβούνι | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Περιφέρεια | Κεντρικής Μακεδονίας |
| Περιφερειακή Ενότητα | Σερρών |
| Δήμος | Ηρακλείας |
| Δημοτική Ενότητα | Ηρακλείας |
| Γεωγραφία | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Μακεδονίας |
| Νομός | Σερρών |
| Υψόμετρο | 520 μέτρα |
| Πληθυσμός | |
| Πραγματικός | 309 |
| Έτος απογραφής | 1940 |
Το Κορφοβούνι είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Ηρακλείας της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρισκόταν σε υψόμετρο 520 μέτρων στα όρη Λαχανά, σε απόσταση περίπου 2,5 χλμ. βόρεια από το Κεφαλοχώρι Σερρών.[1][2][3] Συγκροτήθηκε το 1927 ως προσφυγικό χωριό, στη θέση των παλιότερων οικισμών Σιβρή και Γενή Μαχαλέ.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Κορφοβούνι ιδρύθηκε το 1927 ως οργανωμένος προσφυγικός οικισμός, στο πλαίσιο της αποκατάστασης των ελληνικών πληθυσμών που μετακινήθηκαν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την επακόλουθη ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Δημιουργήθηκε στη θέση των προϋπαρχόντων οικισμών Σιβρή και Γενή Μαχαλέ, οι οποίοι μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920 κατοικούνταν κυρίως από μουσουλμανικό πληθυσμό.[4][5]
Με την αποχώρηση των κατοίκων αυτών, στην περιοχή εγκαταστάθηκαν Έλληνες πρόσφυγες, κυρίως αγροτικού χαρακτήρα, οι οποίοι προέρχονταν από περιοχές της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης. Η εγκατάστασή τους οργανώθηκε με τη συνδρομή της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων, η οποία ανέλαβε τη διανομή γης και τη βασική οικιστική υποδομή. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, στο Κορφοβούνι καταγράφηκαν 80 «αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών τοιούτων οικογενειών, δικαιούχων, κατά τους ισχυρισμούς τους, αποζημίωσης εξ ανταλλαγής».[6] Συνολικά εγκαταστάθηκαν 52 οικογένειες με 175 άτομα.[7][8]
Στις αρχές του 1927 αναγνωρίστηκε επίσημα ως ενιαίο χωριό και προσαρτήθηκε διοικητικά στην κοινότητα Ορλιάκου (Στρυμονικό) της Υποδιοίκησης Νιγρίτης του Νομού Σερρών.[9] Στα μέσα του ίδιου έτους, αποσπάστηκε από την προηγούμενη κοινότητα και εντάχθηκε στη νεοσύστατη κοινότητα Καλού Κάστρου (Καλόκαστρο), μαζί με το χωριό Μπάσκιοϊ (Κεφαλοχώρι).[10][11] Κατά την απογραφή του 1928 είχε πληθυσμό 190 κατοίκους.[12]
Ο οικισμός επλήγη κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Με αφορμή τη δράση ανταρτικών ομάδων στην περιοχή, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής πραγματοποίησαν εκτεταμένη εκκαθαριστική επιχείρηση στα τέλη Σεπτεμβρίου 1941 στην επαρχία Βισαλτίας.[13] Στις 29 Σεπτεμβρίου, μονάδες της Βέρμαχτ περικύκλωσαν, μεταξύ άλλων, και το Κορφοβούνι, αποκλείοντας κάθε δυνατότητα διαφυγής των κατοίκων. Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχαν συγκεκριμένα στοιχεία που να συνδέουν άμεσα τα χωριά με αντάρτικη δράση, οι Γερμανοί προχώρησαν σε εκτελέσεις και καταστροφές στο πλαίσιο αντιποίνων και εκφοβισμού του πληθυσμού. Στο Κορφοβούνι εκτελέστηκαν τουλάχιστον οχτώ κάτοικοι για κατοχή όπλων ή φυσιγγίων, ενώ καταγράφηκε και ο θάνατος ενός ακόμη κατοίκου από συγκοπή κατά τη διάρκεια των γεγονότων.[14][15][16]
Ο οικισμός εγκαταλείφθηκε το 1944 και οι περισσότεροι κάτοικοι μετεγκαταστάθηκαν στο Στρυμονικό Σερρών.[17] Καταργήθηκε επίσημα το 1951, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις ελληνικές απογραφές.[18] Κάτοψη του οικισμού είναι ορατή σε αεροφωτογραφίες της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού από την περίοδο 1945-1960.[19]
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, στην κοιλάδα που σχηματίζει το ρέμα Στρυμονικού, περιμετρικά του πρώην οικισμού προς τα δυτικά και βόρεια, τέθηκε σε λειτουργία η νέα χάραξη (Α25) της εθνικής οδού προς Θεσσαλονίκη. Έως τότε, η οδική σύνδεση πραγματοποιούνταν μέσω Καλόκαστρου και Λαχανά, ακολουθώντας παλαιότερη διαδρομή (ΕΟ12).
Σήμερα, στη θέση του Κορφουβουνίου εντοπίζονται μόνο λιθοσωροί από τα ερείπια, καλυμμένοι από επιχώσεις και φυσική βλάστηση. Το μοναδικό κτίσμα που διασώζεται είναι η εκκλησία του Προφήτη Ηλία, στον χώρο της οποίας υπάρχει ονομαστική μαρμάρινη πλάκα στη μνήμη των οικογενειών του Κορφοβουνίου κατά την περίοδο 1922-1944. Το μέρος διατηρεί ιστορικό και τοπωνυμικό ενδιαφέρον. Κάθε χρόνο στις 19-20 Ιουλίου διοργανώνεται πανηγύρι για τη γιορτή του Προφήτη Ηλία κατά την ορθόδοξη παράδοση. Επίσης, στην ευρύτερη περιοχή διακρίνονται κατεστραμμένα πυροβολεία, τα οποία κατασκευάστηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο,[20][21] ενώ στην κορυφή του ομώνυμου υψώματος «Κορφοβούνι» (599 μ.) λειτουργούν σταθμοί κεραιών.
Πληθυσμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Απογραφή | Ονομασία | Πραγματικός | Αναφ. | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Άνδρες | Γυναίκες | Σύνολο | |||
| 1928 | Κορφοβούνι (Σιβρή και Γενή-Μαχαλέ) | 99 | 91 | 190 | [12] |
| 1940 | Κορφοβούνιον | 151 | 158 | 309 | [22] |
Λογοτεχνία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Κορφοβούνι μνημονεύεται ως τόπος μνήμης και καταγωγής στο ποίημα «Αιφνιδίως χωρίς διαθήκη» του Δημήτρη Γκόγκα.[23]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Ψηφιακός Χάρτης Κτηματολογίου». Ελληνικό Κτηματολόγιο. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2026.
- ↑ Άτλας των δήμων και κοινοτήτων της Ελλάδος (1950) - Τόμος 1 - Νομός Σερρών - Επαρχία Βισαλτίας. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Τεχνικά Εργαστήρια Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού. 1950. σελ. 22.
Κορφοβούνιον
- ↑ Νεζής 2010, σελ. 412.
- ↑ Χαλκιόπουλος, Αθανάσιος (1910). Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου. Αθήνα: Τυπογραφείου "Νομικής". σελ. 15.
Γενί μαχαλέ, Σίβρι
- ↑ Carte Ethnographique de la Macédoine Grecque (κλίμακα 1:200.000) (στα Γαλλικά). Αθήνα, Ελλάδα: Λιθογραφείο Γ. Κοντογόνη. 1915.
Sivri, Yeni-mah
- ↑ Ονομαστικόν Ευρετήριον Αγροτών Προσφύγων - Τόμος 1ος. Αθήνα: Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων. 1928. σελ. ΧΧX.
Αύξων αριθ. υπεύθ. δηλώσεων 110621 - 110700: Κορφοβούνι (Σιβρή Γενή-Μαχαλά)
- ↑ Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών Μακεδονίας με τας νέας ονομασίας. Θεσσαλονίκη: Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων, Γενική Διεύθυνσις Εποικισμού Μακεδονίας, Τμήμα Στατιστικής. 1928.
- ↑ Εποικιστικός Χάρτης Μακεδονίας. Γενική Διεύθυνση Εποικισμού Μακεδονίας - Τμήμα Στατιστικής. 1924.
Σιβρή
- ↑ «ΦΕΚ 7Α΄/14-1-1927: Διάταγμα περί μετονομασίας κοινοτήτων και συνοικισμών αυτών». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (Α). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 47.
- ↑ «ΦΕΚ 79Α΄/7-5-1927: Διάταγμα περί αναγνωρίσεως κοινοτήτων τινών εν τω Νομώ Σερρών». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (Α). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 547.
- ↑ «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Κορφοβούνι (Σερρών)». Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ). Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2026.
- 1 2 Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1935). Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928 - Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς διά του από Νοεμβρίου 1928 Διατάγματος. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 316.
- ↑ Σχέδιον Επαρχίας Βισαλτίας (κλίμακα 1:100.000). Νιγρίτα: Αυτόνομη Επιτροπή Επισιτισμού Μακεδονίας, Γραφείον Επισιτισμού Νιγρίτης. 23 Ιουνίου 1942.
Κορφοβούνι
- ↑ Χατζηαναστασίου 1998, σελ. 55-56.
- ↑ Δορδανάς 2002, σελ. 69-71.
- ↑ Καβάλα 2009, σελ. 331.
- ↑ Τζούρα, Αικατερίνη (2018). Διερεύνηση προοπτικών τουριστικής ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής του Δήμου Ηράκλειας μέσω στρατηγικής συνεργασίας των ΟΤΑ, των φορέων του Δημοσίου και των ιδιωτών (πτυχιακή εργασία). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Τμήμα Διοίκησης Τουριστικών Επιχειρήσεων. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2026.
- ↑ Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (1955). Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951 - Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 166.
- ↑ «Gov.gr - Θέαση (υπόβαθρο 1945-1960)». gov.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2026.
- ↑ Καλτσούδας, Θανάσης (4 Σεπτεμβρίου 2016). «Υψωμα Κορφοβούνι». Fortifications.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2026.
- ↑ Καλτσούδας, Θανάσης (6 Φεβρουαρίου 2016). «Στρυμονικό». Fortifications.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2026.
- ↑ Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (1950). Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940 - Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 347.
- ↑ Γκόγκας 2018, σελ. 30.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Γκόγκας, Δημήτριος (2018). Ξέρω έναν τόπο. Θεσσαλονίκη. ISBN 978-9925-7392-1-9.
- Δορδανάς, Στράτος (2002). Αντίποινα των γερμανικών αρχών κατοχής στη Μακεδονία (1941-1944). Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
- Δρακάκης, Αλέξανδρος· Κούνδουρος, Στυλιανός (1940). Αρχεία περί της συστάσεως και εξελίξεως των Δήμων και Κοινοτήτων 1836-1939 και της διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους. Β. Αθήνα: Τύποις "Γραφικαί Τέχναι".
- Καβάλα, Μαρία (2009). Η Θεσσαλονίκη στη γερμανική κατοχή (1941-1944): κοινωνία, οικονομία, διωγμός Εβραίων. Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
- Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδος (1962). Στοιχεία Συστάσεως και Εξελίξεως των Δήμων και Κοινοτήτων. Νομός Σερρών. 43. Αθήνα: Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδος (ΚΕΔΚΕ).
- Κυραμαργιού, Ελένη· Παπακονδύλης, Γιάννης (2020). «Μετονομασίες των οικισμών της Ελλάδας, 19ος-21oς αιώνας». Δημήτρης Δημητρόπουλος (επιστημονικός υπεύθυνος). Αθήνα: Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
- Κυραμαργιού, Ελένη (2003). Οι μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας, 1913–1940: ένας πίνακας (πτυχιακή εργασία). Μυτιλήνη: Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
- Νεζής, Νίκος (2010). Τα Ελληνικά Βουνά. Γεωγραφική εγκυκλοπαίδεια. 2. Αθήνα: Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας Αναρρίχησης & Κληροδότημα Αθ. Λευκαδίτη, Έκδοση χαρτών: Ανάβαση. ISBN 978-960-86676-6-2.
- Χατζηαναστασίου, Τάσος (1998). Ομάδες ένοπλης αντίστασης στη βουλγαρική κατοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης, 1941-1944. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
