Ιερά Μητρόπολις Προύσης
| Ιερά Μητρόπολις Προύσης | |
|---|---|
 | |
| Γενικές πληροφορίες | |
| Ίδρυση | 3ος αιώνας μ.Χ. |
| Xώρα | Τουρκία |
| Έδρα | Προύσα |
| Υπαγωγή | Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως |
| Ενορίες | 2 |
| Ναοί | 5 |
| Μητροπολιτικός Ναός | Άγιος Παντελεήμονας Απολλωνιάδος |
| Διοίκηση | |
| Μητροπολίτης | Ιωακείμ |
Η Ιερά Μητρόπολις Προύσης είναι επισκοπή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Μητρόπολη της Μικράς Ασίας που ανήκει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.
Βρίσκεται στις ακτές της θάλασσας του Μαρμαρά και έδρα της είναι η πόλη της Προύσας (σημ. Bursa).[1]
Σήμερα Μητροπολίτης της είναι ο Ιωακείμ (Μπίλλης).
Ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια στην περιοχή έδρασαν σημαντικές θεολογικές μορφές επισκόπων όπως ο Άγιος Πατρίκιος (3ος αι.) και ο Άγιος Τιμόθεος (4ος αι.).[2]
Η μητρόπολη αναφέρεται ήδη από το 325, ως επισκοπή της Μητρόπολης Νικομηδείας. Το 1190 έγινε ξεχωριστή Μητρόπολη και στις 6 Απριλίου 1326 κατελήφθη από τους Οθωμανούς. Το 1922, με την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, η Μητρόπολη απέμεινε χωρίς ποίμνιο και διατηρήθηκε μόνο ως τίτλος.
Η Μητρόπολη σήμερα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Είναι μια από τις Μητροπόλεις που αναγεννήθηκαν επί του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Το 2007, στον τίτλο του Μητροπολίτη προστέθηκε ο «Υπέρτιμος και Έξαρχος Βιθυνίας[3]». Το 2012 αγοράστηκαν από το Πατριαρχείο δύο ερημωμένοι από το 1922 ναοί:
- ο Ναός των Ταξιαρχών στη Συγή, κοντά στα Μουδανιά της Προύσας και
- ο Ναός της Παναγίας Παντοβασίλισσας της Τρίγλιας,
Η αναστήλωση τους έχει προγραμματιστεί και χειροτονήθηκε μόνιμος ιερέας. Οι λειτουργίες γίνονται κυρίως στον προτεσταντικό ναό της Προύσας αλλά τελούνται μερικές φορές και στον Ορθόδοξο ναό του Αγίου Παντελεήμονα στην Απολλωνιάδα, καθώς επίσης και σε ανακαινισμένους ναούς που λειτουργούν ως πολιτιστικά κέντρα και σε ερείπια άλλων ναών.
Στις 19 Ιανουαρίου του 2019 (6 Ιανουαρίου με το Ιουλιανό ημερολόγιο) τελέστηκαν για πρώτη φορά τα Θεοφάνια στην Προύσα μετά το 1922. Είχε προηγηθεί Θεία Λειτουργία από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στον ανακαινισμένο Ιερό Ναό του Αγίου Βασιλείου που λειτουργεί σαν πολιτιστικό κέντρο[4].
Σήμερα το ποίμνιο της Μητρόπολης είναι κυρίως σλαβόφωνο. Συνορεύει στον βορρά με την Ιερά Μητρόπολη Νικαίας, στα δυτικά με την Ιερά Μητρόπολη Νικομηδείας και στα ανατολικά με την Ιερά Μητρόπολη Αγκύρας.
Δικαιοδοσία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα].jpg)
Η Μητρόπολη Προύσης περιλάμβανε τους εξής οικισμούς:
Επισκοπικός κατάλογος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Όνομα | Έτη | Σχόλια |
|---|---|---|
| Πατρίκιος | 3ος αι. | Άγιος ιερομάρτυρας |
| Τιμόθεος | 4ος αι. | Άγιος ιερομάρτυρας |
| Στέφανος | ~ 458/459 | συμμετείχε σε Σύνοδο επί Πατριάρχη Γενναδίου[5] |
| Θεόκτιστος | ~ 553[5] | |
| Θεόδωρος | ~ 787[6] | |
| Κοσμάς | 11ος αιώνας[7] | |
| Μάξιμος | β΄ μισό 12ου αιώνα[8] | |
| Νικόλαος | ~ 1256[9] | |
| Νεόφυτος (Νικόλαος Αμαγείρευτος[10]) | 1283[11] – 1285[12] | |
| Ιωάννης | ~ 1294[13] | |
| Νικόλαος | προ του 1315[α] – μετά το 1331[β] | |
| Μητροφάνης | ; ~ 1467[16] | |
| Θεόδουλος | ~ 1467 ~ 1484[17] | |
| Γρηγόριος | πριν το 1565[γ] – μετά τον Ιανουάριο 1580[19] | |
| Ιωάσαφ | Μάιος 1605 – 1634[20] | από Λαοδικείας[21],
απομακρύνθηκε λόγω γήρατος[22] |
| Χρύσανθος | Αύγουστος 1634[22] – 1643; | πνίγηκε σε ταξίδι προς την Κωνσταντινούπολη[23] |
| Κλήμης | Ιούνιος 1643[24] – 1654 ή 1655[25] † | |
| Παρθένιος Μογίλαλος | Ιανουάριος 1655[25] – 1657 | μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης |
| Μελέτιος | Μάιος 1657[26] – 1658 | καθαιρέθηκε[27] |
| Γαβριήλ | 1658 | προεδρικώς,
Άγιος ιερομάρτυρας, εκτελέστηκε |
| Διονύσιος | 1659 – 1662 | προεδρικώς, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης |
| Παρθένιος Μογίλαλος | 1662 – ; | β΄ θητεία |
| Άνθιμος | ; – 1671[28] | |
| Καλλίνικος | 1671[28]/72[29] – 1688 | μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης |
| Κύριλλος | πριν το 1706[30] – μετά τον Δεκέμβριο 1709[31] | |
| Δανιήλ | ~ 1741[32] | |
| Μελέτιος | πριν τον Απρίλιο 1756[33] – πριν τον Ιανουάριο 1777 | κατόπιν Νικομηδείας[34] |
| Θεόφιλος | ~ Μάιος 1782[35] | |
| Άνθιμος | πριν τον Μάρτιο 1782[36] – μετά τον Ιανουάριο 1807[37] † | διάκονος του Μελετίου, ο οποίος και τον επέβαλε[34] |
| Ιωαννίκιος | Αύγουστος 1807[38] – 18 Ιουνίου 1817 | κατόπιν Τυρνόβου,
απαγχονίστηκε από τους Οθωμανούς στις 4 Ιουνίου 1821 |
| Πανάρετος | Ιούνιος 1817 – Απρίλιος 1821 | από Μηθύμνης,
κατόπιν Νικομηδείας |
| Γεράσιμος (Αργυράκης ή Φρυδάς ή Κρης) | Απρίλιος 1821 – Νοέμβριος 1824 | κατόπιν Αδριανουπόλεως |
| Νικόδημος (Καΐρης) | Νοέμβριος 1824 – Ιούνιος 1833 | από Δράμας και Φιλίππων |
| Άνθιμος | Ιούνιος 1833 – 1 Απριλίου 1837 | από Σερρών,
κατόπιν Εφέσου, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης[39] |
| Χρύσανθος (Καράμαλης) | 1 Απριλίου 1837 – Ιούνιος 1846 † | από Σμύρνης |
| Κωνστάντιος (Καλογεράς ή Μηνδρινός) | Ιούνιος 1846 – 21 Φεβρουαρίου 1870 † | από Στρωμνίτσης |
| Νικόδημος (Κωνσταντινίδης) | 2 Απριλίου 1870 – 22 Ιανουαρίου 1886 † | από Εδέσσης |
| Ναθαναήλ (Παπανίκας) | 27 Ιανουαρίου 1886 – 25 Οκτωβρίου 1908 | από Σερρών |
| Δωρόθεος (Μαμμέλης) | 25 Οκτωβρίου 1908 – 6 Μαρτίου 1921 † | από Νικοπόλεως |
| Κωνσταντίνος (Αράμπογλου ή Καρατζόπουλος) | 10 Φεβρουαρίου 1922 – 8 Μαΐου 1924 | από Κυζίκου,
κατόπιν Δέρκων, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης |
| Νικόδημος (Κομνηνός ή Ανδρέου) | 24 Μαΐου 1924 – 10 Απριλίου 1935 † | από Βάρνης |
| Πολύκαρπος (Δημητριάδης) | 28 Ιανουαρίου 1936 – 16 Αυγούστου 1953 † | από Μύρων |
| Διονύσιος (Ψιάχας) | 21 Ιουνίου 2003 – 6 Ιανουαρίου 2008 † | από Νέας Ζηλανδίας |
| Ελπιδοφόρος (Λαμπρινιάδης) | Μάρτιος 2011 – 11 Μαΐου 2019 | κατόπιν Αμερικής |
| Ιωακείμ (Μπίλης) | 17 Μαρτίου 2021 – σήμερα | [40] |
Υποσημειώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Συνυπογράφει συνοδική απόφαση επί Πατριάρχου Ιωάννου ΙΓ'[14]
- ↑ υπογράφει συνοδικό έγγραφο επί Πατριάρχου Ησαΐα[15]
- ↑ υπογράφει την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιωάσαφ Β΄ (Ιαν. 1565)[18]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Ιερά Μητρόπολη Προύσης». Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2020.
- ↑ Ιερά Μητρόπολις Αυστρίας, μνήμη Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Πατρικίου, Ἐπισκόπου Προύσης, καί τῶν σύν αὐτῷ Ἀκακίου, Μενάνδρου καί Πολυαίνου
- ↑ Kiminas, Demetrius (31 Μαρτίου 2009). The Ecumenical Patriarchate: A History of Its Metropolitanates with Annotated Hierarch Catalogs. Wildside Press LLC. σελ. 81. ISBN 978-1434458766. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2020.
- ↑ «Σε κλίμα συγκίνησης τα Θεοφάνεια στην Τρίγλια σήμερα, για πρώτη φορά στην ιστορία από το 1922!». Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2021.
- 1 2 Laurent 1963, σελ. 275.
- ↑ Πατριάρχου Γερμανού, Ευρισκόμενα πάντα, σελ. 208
- ↑ Laurent 1963, σελ. 276.
- ↑ Laurent 1963, σελ. 277.
- ↑ von Miklosich, Franz Ritter· Müller, Joseph (1860). Acta patriarchatus Constantinopolitani 1315-1402 e codibus manu scriptis bibliothecae Palatinae Vindobonensis. Βιέννη: Gerold. σελ. 119.
- ↑ Παχυμέρης, Γεώργιος (2000). Συγγραφικαὶ Ἱστορίαι. Παρίσι: Α. Failler. σελίδες VII.34:ΙΙΙ, σ. 101.
- ↑ Preiser-Kapeller, Johannes (2008). Das Episkopat im späten Byzanz : ein Verzeichnis der Metropoliten und Bischöfe des Patriarchats von Konstantinopel in der Zeit von 1204 bis 1453. Saarbrücken: VDM Verlag Dr. Müller. ISBN 978-3836487863.
- ↑ Βάση Δεδομένων Βυζαντινής Ιστορίας. Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών - EIE https://byzantine-history-infobank.anavathmis.eu/record/?id=47084. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουνίου 2022. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ Failler, Albert (1993). «Un acte inédit du patriarche de Constantinople Jean XII (2 juin 1294)». Revue des études byzantines 51: 78. https://www.persee.fr/doc/rebyz_0766-5598_1993_num_51_1_1870. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2024.
- ↑ Καλέκα, Μανουήλ (1865). Τα ευρισκόμενα πάντα. Παρίσι: Jacques-Paul Migne. σελ. 1090.
- ↑ Καλέκα, Μανουήλ (1865). Τα ευρισκόμενα πάντα. Παρίσι: Jacques-Paul Migne. σελ. 1212.
- ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1903). «Μάρκος Ξυλοκαράβης: πατριάρχης οικουμενικός και είτα πρόεδρος Αχριδών». Византийский временник 10: 14. http://digital.lib.auth.gr/record/67552/files/arc-2007-26504.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2021.
- ↑ Ζαχαριάδου, Ελισάβετ Α. (1996). Δέκα τουρκικά έγγραφα για την Μεγάλη Εκκλησία (1483-1567). Αθήνα: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών. σελ. 132. ISBN 960-7094-69-7.
- ↑ Μπέκερ, Άουγκουστ Ιμμάνουελ (1849). Historia politica et patriarchica Constantinopoleos. σελ. 185. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2020.
- ↑ Χαμουδόπουλος, Μηνάς (1881-1882). «Αποσπάσματα πατριαρχικών σελίδων». Εκκλησιαστική Αλήθεια Β (ΜΕ): 731. https://books.google.de/books?id=7EkWAAAAYAAJ&lpg=PA731&ots=ch0jdS98Cp&pg=PA731#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2022.
- ↑ Σάθας, Κ.Ν. Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη - Γ΄ Τόμος. σελ. 570.
- ↑ Αποστολόπουλος 1987, σελ. 236.
- 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελ. 383.
- ↑ Αποστολόπουλος 1987, σελ. 173.
- ↑ Αποστολόπουλος 1987, σελ. 172.
- 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελίδες 327-328.
- ↑ Αποστολόπουλος 1987, σελ. 323.
- ↑ Αποστολόπουλος 1987, σελ. 292.
- 1 2 Κλήμος, Γεώργιος. «Καλλίνικος Β' ο Ακαρνάν, Οικουμενικός Πατριάρχης Κων/λεως». Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021.
- ↑ «Τα πατριαρχικά σιγίλλια». Ιερά Βασιλική Σταυροπηγιακή Μονή του Κύκκου. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2020.
- ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1897). Ανάλεκτα Ιεροσολυμιτικής σταχυολογίας, τόμ Β΄. Πετρούπολη: Εκ του Τυπογραφείου Β. Κιρσπάουμ. σελ. 381. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουνίου 2025.
- ↑ Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1897). Ανάλεκτα Ιεροσολυμιτικής σταχυολογίας, τόμ Β΄. Πετρούπολη: Εκ του Τυπογραφείου Β. Κιρσπάουμ. σελ. 384. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουνίου 2025.
- ↑ Κτιτορικόν ή προσκυνητήριον της ιεράς και βασιλικής μονής του Μεγάλου Σπηλαίου, σελ. 97
- ↑ «Όρος Συνοδικός (28 Απριλίου 1756)». Εκκλησιαστική Αλήθεια. Κ (38): 423. 9 1900. https://books.google.de/books?id=sIwXAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA423#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2022.
- 1 2 Κοµνηνός Υψηλάντης 1870, σελ. 565.
- ↑ «Σιγίλλιον του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Γαβριήλ του Δ΄» (PDF). Δήμος Αργιθέας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 23 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2021.
- ↑ Κατάλογος χειρογράφων κωδίκων της βιβλιοθήκης της κατά το αγιώνυμων όρος του Άθω ιεράς και μεγαλώνυμου Σκήτης της αγίας Θεομήτορος Άννης (μέρος Α') (PDF). σελ. 101.
- ↑ «Δύο συνοδικοί τόμοι». Εκκλησιαστική Αλήθεια Β (ΜΖ): 765. 1881-1882. https://books.google.de/books?id=7EkWAAAAYAAJ&lpg=PA731&ots=ch0jdS98Cp&hl=el&pg=PA765#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2022.
- ↑ Μητροπολίτης από Μ.Πρωτοσυγκέλλων, Αθηναγόρας (1932). «Ο θεσμός των συγκέλλων εν τω Οικουμενικώ Πατριαρχείω». Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών: 276. https://ir.lib.uth.gr/xmlui/bitstream/handle/11615/19053/article.pdf?sequence=1&isAllowed=y. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2022.
- ↑ Μανουήλ Γεδεών, σελ. 697.
- ↑ «Εκλογές νέων Αρχιερέων και προαγωγές στην Πατριαρχική Αυλή». Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2021.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Για τον επισκοπικό κατάλογο αντλήθηκαν πληροφορίες και από το ιστολόγιο του θεολόγου Μάρκου Μάρκου, από τον οποίο σε συνεργασία με τον ερευνητή συγγραφέα Δημήτριο Κυμηνά τηρείται πλήρης βιβλιογραφία και καταγραφή των σχετικών πηγών, που πρόκειται να δημοσιευθούν μελλοντικά μαζί με τις βιογραφίες σε έντυπη μορφή.
- Γεδεών, Μανουήλ (1885). Πατριαρχικοί Πίνακες: Ειδήσεις ιστορικαί βιογραφικαί περί των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως: από Ανδρέου του Πρωτοκλήτου μέχρις Ιωακείμ Γ' του από Θεσσαλονίκης, 36-1884. Κωνσταντινούπολη: Lorenz & Keil.
- Κοµνηνός Υψηλάντης, Αθανάσιος (1870). Εκκλησιαστικών και πολιτικών των εις δώδεκα, Βιβλίον Η, Θ΄και Ι΄ ήτοι Τα µετά την Άλωσιν (1453-1789), (Εκ χειρογράφου της ιεράς µονής του Σινά). Κωνσταντινούπολη: εκδιδόντος Αρχιµ. Γερµανού Αφθονίδου Σιναΐτου.
- Αποστολόπουλος, Δημήτρης Γ. (1987). Η Νομική Συναγωγή Του Δοσιθέου. Μία Πηγή Και Ένα Τεκμήριο. Αθήνα: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών. σελ. 150.
- (Αγγλικά) Kiminas, Demetrius (2009). The Ecumenical Patriarchate: A History of Its Metropolitans with Annotated Hierarch Catalogs. Wildside Press LLC. ISBN 978-1434458766.
- (Γαλλικά) Laurent, V. (1963). Le Corpus des sceaux de l' empire Byzantin. V.1 (L'eglise). Παρίσι: Centre National de la Recherche Scientifique.
