close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ιερά Μητρόπολις Γάνου και Χώρας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ιερά Μητρόπολις Γάνου και Χώρας
Image
Σφραγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Γάνου και Χώρας (1913)
Γενικές πληροφορίες
Ίδρυση13ος/14ος αιώνας
XώραΤουρκία
ΈδραΧώρα
ΥπαγωγήΟικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως
Ναοί2
Μονές1
Διοίκηση
Πατριαρχικός ΕπίτροποςΜητροπολίτης Σηλυβρίας Μάξιμος (Βγενόπουλος)[1]

Η Ιερά Μητρόπολις Γάνου και Χώρας είναι μία από τις έντεκα ενεργές επαρχίες (Μητροπόλεις) του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Τουρκία.[1]

Η Μητρόπολη βρίσκεται στα παράλια της θάλασσας του Μαρμαρά στην Ανατολική Θράκη. Παλαιότερα έδρα της ήταν το Γάνος (σήμερα Gaziköy), και από το 16ο αιώνα η Χώρα (σήμερα Hoşköy). Συνορεύει βόρεια και δυτικά με τη Μητρόπολη Ηρακλείας, νοτιοανατολικά με τη Θάλασσα του Μαρμαρά και νοτιοδυτικά με τη Μητρόπολη Μυριοφύτου και Περιστάσεως[2].

Η έδρα χηρεύει από τις 3 Οκτωβρίου 2022, οπότε παραιτήθηκε ο τελευταίος Μητροπολίτης, Αμφιλόχιος (Τσούκος).

Ιστορικά στοιχεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γάνος (η Γάνος, αργότερα το Γάνος) ιδρύθηκε από Μεγαρείς αποίκους τον 6ο αιώνα π.Χ., στην ακτή της θάλασσας του Μαρμαρά, 165 χλμ. νοτιοδυτικά της Κωνσταντινούπολης. Η Χώρα ιδρύθηκε γύρω στο 1235 από τον αυτοκράτορα Ιωάννη Γ' Δούκα Βατάτζη, επίσης παραθαλάσσια, 5 χλμ. νοτιοδυτικά του Γάνου[2].

Πριν τον 13ο αιώνα, ο Γάνος αποτελούσε τμήμα της επισκοπής Πανίου της Μητροπόλεως Ηρακλείας. Πριν το 1324 έγινε αυτόνομη αρχιεπισκοπή και πριν το 1347 προβιβάστηκε σε Μητρόπολη. Τον 16ο αιώνα η έδρα της Μητρόπολης μεταφέρθηκε από το Γάνος στη Χώρα.

Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών Ελλάδας-Τουρκίας το 1923 δεν έμεινε καθόλου Ορθόδοξος πληθυσμός στα εδάφη της Μητρόπολης[2]. Ο τίτλος του Μητροπολίτη Γάνου και Χώρας, υπερτίμου και εξάρχου Θράκης παραλίας αποδόθηκε κατά τα επόμενα πολλά χρόνια σε τιτουλάριους επισκόπους του Πατριαρχείου[2] (στον Παγκράτιο Παραδείση ή Βατοπεδινό από το 1943 ως το 1952 και στον Νεκτάριο Χατζημιχάλη από το 2007 ως το 2009).

Σήμερα η Μητρόπολη Γάνου και Χώρας θεωρείται ενεργή και χηρεύει από την παραίτηση του Αμφιλόχιου (Τσούκου) στις 3 Οκτωβρίου 2022. Πατριαρχικός επίτροπος έχει οριστεί ο Μητροπολίτης Σηλυβρίας Μάξιμος (Βγενόπουλος)[1].

Επισκοπικός κατάλογος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
ΌνομαΈτηΣημειώσεις
Κωνσταντίνος1324 – 1325[3]
Μηνάς~ 1329[4] ~ 1331[3]
Νίκανδρος~ 1387[3]
Γεννάδιος~ 1434[3] ~ 1439Ως «Γάννου» υπέγραψε την ενωτική Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας (6 Ιουλίου 1439)[5]
Γρηγόριος~ 1450[3]
Παχώμιος1572 – 1585[3]
Διονύσιος1585 – 1594[3]
Μακάριος1601[6] – 1603[3]α΄ θητεία, καθαιρέθηκε, κατόπιν Νικαίας[7]
Νεόφυτος~ 1610κατόπιν Κερασούντος[3]
Ιγνάτιος~ 1613[3]
Γερμανός~ 1616[3]
Μακάριοςπριν τον Ιούνιο 1620[8] ~ 1623β΄ θητεία, από Νικαίας, καθαιρέθηκε εκ νέου, κατόπιν Σηλυβρίας[7]
Ιγνάτιος; – 1 Απριλίου 1624παραιτήθηκε λόγω γήρατος[9]
ΙωαννίκιοςΑπρίλιος 1624[9] – 1636κατόπιν Ηρακλείας, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Ιάκωβος7 Αυγούστου 1637 – 21 Αυγούστου 1639[10]από Σίδης[11], παραιτήθηκε[12]
Παΐσιος18 Σεπτεμβρίου 1639 – 18 Μαρτίου 1648[13]από Ρόδου[14]
ΓαβριήλΜάρτιος 1648[13] – 26 Νοεμβρίου 1651[15]μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης, ιερομάρτυρας
ΚοσμάςΜάρτιος 1652[15] ;
Δωρόθεος~ 1654[3]
Γερμανός~ 1666[3]
Χριστόφορος1670[3] – Ιανουάριος 1672καθαιρέθηκε[16]
Λεόντιος~ 1672[3]
Κωνστάντιος~ 1688[3]
Άνθιμος1705[3] – 3 Σεπτεμβρίου 1716κατόπιν Μελενίκου
Γρηγόριος1720 – 1722[3]
Ιερόθεος~ 1733[3]
Βαρθολομαίος1744[3]
ΝεόφυτοςΜάρτιος 1744[17] – 1749
Προκόπιος4 Οκτωβρίου 1749 – Ιανουάριος 1770[18]κατόπιν Σμύρνης, μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης
Παΐσιοςπριν τον Μάρτιο 1770[19] – μετά τον Σεπτέμβριο 1774[20]
Ματθαίος; – 1780[3]
ΚύριλλοςΜάρτιος 1780 – 31 Αυγούστου 1798από Πόσνας και Σεραγίου, παραιτήθηκε, αργότερα Δρύστρας
ΓεράσιμοςΣεπτέμβριος 1798 – 28 Μαΐου 1821 †εκτελέστηκε από τους Οθωμανούς
Λεόντιος Β΄μέσα 1821 – Μάιος 1835κατόπιν Σισανίου
Μακάριος Β΄Μάιος 1835 – 15 Απριλίου 1837 †από Κρήνης
Μελέτιος27 Απριλίου 1837 – 21 Μαΐου 1841από Ελαίας, κατόπιν Δημητριάδος
Ματθαίος Γ΄ (Αριστάρχης)21 Μαΐου 1841 – Δεκέμβριος 1845από Δημητριάδος, παραιτήθηκε
Κύριλλος Β΄Δεκέμβριος 1845 – Αύγουστος 1848 †από Κορυτσάς
Κύριλλος Γ΄ (Κυριακίδης)20 Αυγούστου 1848 – 15 Μαρτίου 1853κατόπιν Αδριανουπόλεως
Χρύσανθος (Τζούνης)15 Μαρτίου 1853 – 17 Απριλίου 1873παραιτήθηκε
Γρηγόριος Γ΄ (Μισλιάνος)17 Απριλίου 1873 – Ιούλιος 1873 †από Κασσανδρείας
Τιμόθεος Α΄ (Λαμπρίδης)14 Ιουλίου 1873 – 12 Μαΐου 1875 †από Χαλεπίου, δολοφονήθηκε από ληστές
Παρθένιος (Παπαφωτεινός)22 Μαΐου 1875 – 11 Φεβρουαρίου 1881κατόπιν Σωζοαγαθουπόλεως
Βενέδικτος (Αδαμαντίδης)11 Φεβρουαρίου 1881 – 17 Φεβρουαρίου 1886από Αγχιάλου, κατόπιν Πισιδίας
Πολύκαρπος (Κωνσταντινίδης)9 Μαρτίου 1886 – 1 Αυγούστου 1891κατόπιν Βάρνης
Διονύσιος Β΄ (Καρδαράς ή Κυρίτσης ή Κυρίτζης)1 Αυγούστου 1891 – 10 Σεπτεμβρίου 1897 †από Ξάνθης
Κωνσταντίνος Β΄ (Μικρούλης)27 Σεπτεμβρίου 1897 – 23 Μαΐου 1900από Παραμυθίας, κατόπιν Σωζοαγαθουπόλεως
Κωνσταντίνος Γ΄ (Βαλλιούλης ή Αποστόλου ή Κωνσταντινίδης)3 Ιουνίου 1900 – 3 Ιουνίου 1906από πρώην Μυριοφύτου, κατόπιν Πισιδίας
Κωνστάντιος Β΄ (Ισαακίδης)3 Ιουνίου 1906 – 21 Αυγούστου 1906από Βεροίας, παραιτήθηκε
Κωνσταντίνος Δ΄ (Χατζηαποστόλου)22 Αυγούστου 1906 – 12 Μαΐου 1909από πρώην Μελενίκου, κατόπιν Αγχιάλου
Σεραφείμ (Σκαρούλης)14 Μαΐου 1909 – 29 Ιουλίου 1913 †από Σισανίου
Τιμόθεος (Λαμνής)10 Σεπτεμβρίου 1913 – 7 Οκτωβρίου 1924από Φιλιππουπόλεως, κατόπιν Μετσόβου
Παγκράτιος (Παραδείσης ή Βατοπεδινός)5 Οκτωβρίου 1943 – 30 Μαΐου 1952 †από Λεύκης
Νεκτάριος (Χατζημιχάλης)29 Αυγούστου 2007[21] – 31 Δεκεμβρίου 2009 †από πρώην Λέρου
Αμφιλόχιος (Τσούκος)30 Μαΐου 2018 – 3 Οκτωβρίου 2022από Νέας Ζηλανδίας, παραιτήθηκε
  1. 1 2 3 Οικουμενικόν Πατριαρχείον.
  2. 1 2 3 4 Kiminas 2009, σελ. 56.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Δράκος 1892, σελ. 55.
  4. Hunger & Kresten 1981, σελ. 564.
  5. Η Αγία και Οικουμενική εν Φλωρεντία Σύνοδος. σελ. 668.
  6. Αποστολόπουλος 1987, σελ. 223.
  7. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελίδες 388-389.
  8. Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αθανάσιος (1963). Ιεροσολυμιτική Βιβλιοθήκη, ήτοι κατάλογος των εν ταις βιβλιοθήκαις του αγιωτάτου αποστολικού τε και καθολικού ορθοδόξου πατριαρχικού θρόνου των Ιεροσολύμων και πάσης Παλαιστίνης αποκειμένων ελληνικών κωδίκων, τόμος τέταρτος (1899) (PDF). Βρυξέλλες: Culture et Civilisation. σελ. 9. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουνίου 2025.
  9. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελ. 388.
  10. Καδάς, Σωτήριος (2014). Τα διακοσμημένα χειρόγραφα του επισκόπου Γάνου και Χώρας Ιακώβου (πρώην Σιμωνοπετρίτου ιερομονάχου). Θεσσαλονίκη: Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών Α.Π.Θ. σελ. 31. ISBN 9789607856517.
  11. Αποστολόπουλος 1987, σελ. 417.
  12. Αποστολόπουλος 1987, σελ. 426.
  13. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελ. 197.
  14. Αποστολόπουλος 1987, σελ. 427.
  15. 1 2 Αποστολόπουλος 1987, σελ. 310.
  16. Αποστολόπουλος 1987, σελ. 150.
  17. Χαμουδόπουλος, Μηνάς (1882). «Πατριαρχικαί πινακίδες». Εκκλησιαστική Αλήθεια Β (ΙΕ): 230. https://books.google.de/books?id=7EkWAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA230#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2022.
  18. Χαμουδόπουλος, Μηνάς (1882). «Πατριαρχικαί πινακίδες». Εκκλησιαστική Αλήθεια Β (ΙΣΤ): 248. https://books.google.de/books?id=7EkWAAAAYAAJ&hl=el&pg=PA248#v=onepage&q&f=false. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2022.
  19. Κώδιξ, σελ. 230.
  20. «Acte patriarhie cesti referitoare la Mitropolia Proilavului». Studii istorice greco-romane: 296. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/1939_-_Demostene_Russo%2C_Acte_patriarhice%C5%9Fti_referitoare_la_Mitropolia_Proilavului.pdf. Ανακτήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2022.
  21. Kiminas 2009, σελ. 57.