close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Θέμα Δυρραχίου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Το Δυρράχιον ήταν διοικητική διαίρεση του Βυζαντίου. Βρισκόταν στην περιοχή της σημερινής Αλβανίας, ανατολικά της Αδριατικής. Ιδρύθηκε τον 9ο αι. και ονομάστηκε έτσι από την πρωτεύουσά του το Δυρράχιο (Dyrrachium).

Η ίδρυση του Θέματος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Τα Βυζαντινά Θέματα την εποχή του Βασίλειου του Βουλγαροκτόνου (1025)

Η ακριβής ημερομηνία της ίδρυσης του Θέματος Δυρραχίου είναι ασαφής, ένας Βυζαντινός Στρατηγός καταγράφεται στο Δυρράχιο (842) αλλά έχουν διασωθεί πολλές σφραγίδες Στρατηγών της εποχής. Ο Τζων Μπάγκνελ Μπιούρυ προτείνει την ίδρυση του Θέματος Δυρραχίου στις αρχές του 9ου αιώνα μαζί με το Θέμα Πελοποννήσου και το Θέμα Κεφαλληνίας. Ο ιστορικός Τζέιντραν Φερλούγκα τοποθετεί την ίδρυση του θέματος την περίοδο της βασιλείας του Νικηφόρου Α΄.[1][2][3] Τα όρια του ήταν ασαφή, στα βόρεια βρισκόταν το Θέμα Δαλματίας και το Μεσαιωνικό βασίλειο της Διόκλειας, στα νότια το Θέμα Νικοπόλεως. Ο Κονστάντιν Γίρετσεκ αναφέρει ότι έφτανε στα βόρεια μέχρι το Δριβάστο και το Πουλτ, το Μπεράτ βρισκόταν στο κέντρο, στα νότια έφτανε μέχρι την Δεάβολη και την Οχρίδα.[4] Την περίοδο που είχαν οι Βυζαντινο-Βουλγαρικοί πόλεμοι στα τέλη του 10ου και στις αρχές του 11ου αιώνα η πόλη του Δυρραχίου πρέπει να ήταν αυτόνομη υπό την κυριαρχία της Βουλγαρίας.[5] Από τα μέσα του 11ου αιώνα ο κυβερνήτης της πόλης πήρε τους τίτλους Δουξ ή Κατεπάνω.[6] Την διετία 1040-1041 τα στρατεύματα του Θέματος υπό την ηγεσία του Τιχομίρ επαναστάτησαν και ενώθηκαν με τα στρατεύματα του επαναστάτη Πέτρου Δελεάνου.[7] Στα τέλη του 11ου αιώνα και τον 12ο αιώνα η πόλη του Δυρραχίου και η επαρχία του είχε κορυφαία σημασία για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η πόλη αποτελούσε το κορυφαίο εμπορικό λιμάνι στην δύση αλλά και το βασικό σημείο για να ελέγξουν τόσο τους εισβολείς από την Ιταλία όσο και τους δυτικούς Σέρβους ηγεμόνες. Ο Δουξ του Δυρραχίου αποτελούσε το μεγαλύτερο αξίωμα σε όλες τις δυτικές επαρχίες, δύο από αυτούς την δεκαετία του 1070 ο Νικηφόρος Βρυέννιος ο Πρεσβύτερος και ο Νικηφόρος Βασιλάκης χρησιμοποίησαν την θέση τους ακόμα και να διεκδικήσουν την αυτοκρατορία. Ο γιος ή εγγονός του Νικηφόρου Βρυέννιου του Πρεσβύτερου Νικηφόρος Βρυέννιος ο Νεότερος θα παντρευτεί την Άννα Κομνηνή η οποία στο έργο της Αλεξιάδα μας παρέχει σημαντικές πληροφορίες για το Θέμα και την πόλη του Δυρραχίου.[8]

Οι Νορμανδικοί Πόλεμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

΄

Image
Χάρτης της διοικητικής διαίρεσης του Βυζαντίου (έτος 1045)

Το Θέμα του Δυρραχίου ήταν το πεδίο δράσης όταν ξέσπασαν οι Βυζαντινο-Νορμανδικοί Πόλεμοι, σε συμμαχία με την Δημοκρατία της Βενετίας συνέτριψε στην πρώτη μάχη τους Νορμανδούς (1081). Ο Αλέξιος Κομνηνός παραχώρησε τότε σημαντικά προνόμια στους Βενετούς σε ολόκληρη την αυτοκρατορία ως ανταμοιβή για την βοήθεια, το Δυρράχιο εποικίστηκε μόνιμα με εμπόρους από την Βενετία και το Αμάλφι.[9][10] Το Δυρράχιο ωστόσο κατακτήθηκε από τον κορυφαίο βασιλιά των Νορμανδών Ροβέρτο Γυισκάρδο (1082), το διατήρησε μέχρι τον θάνατο του (1085). Ο Αλέξιος Α΄ κάλεσε τότε τους εποίκους του Δυρραχίου από την Βενετία και το Αμάλφι να τον βοηθήσουν στην εκδίωξη των Νορμανδών από την πόλη με την υπόσχεση ακόμα μεγαλύτερων προνομίων και δώρων, τους εκδίωξαν με επιτυχία.[11] Με την ανάκτηση του ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός εμπιστεύτηκε την διοίκηση του Δυρραχίου σε στενούς συγγενείς του.[12][13][14]

Στην ευρύτερη περιοχή δημιουργήθηκε το Πριγκιπάτο του Αρβάνου με πρωτεύουσα την Κρούγια (1190) στην ενδοχώρα του Δυρραχίου, το κυβέρνησε ο αρχαιότερος καταγραμμένος Αλβανός Προγόν, τον διαδέχθηκαν οι γιοι του Γκιν και Ντιμιτρί. Το Πριγκιπάτο ήταν θεωρητικά αυτόνομο, βρισκόταν ωστόσο υποτελές στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία αφού ο Πρόγον είχε τον τίτλο του Άρχωντος.[15] Ο χαρακτήρας του πριγκιπάτου ήταν καθαρά Αλβανικός, στο Partitio Terrarum Imperii Romaniae καταγράφονται δυο σημαντικά αστικά Αλβανικά κέντρα το Άρβανον και η Δεάβολη.[16] Οι Αλβανοί είχαν εξαπλωθεί και σε γειτονικές περιοχές του παλιότερου Θέματος, όπως επίσης και σε παραλιακές περιοχές της Ελληνικής Ηπείρου.[17] Οι Αλβανοί κατοικούσαν επίσης στις κεντρικές περιοχές της σημερινής Αλβανίας, στις ορεινές ανατολικές ακτές της Λίμνης Σκόδρας, στην Ρωμαϊκή επαρχία της Δαρδανίας, είχαν έντονη παρουσία μέσω του ποταμού Δρίνου.[18] Σύμφωνα με το Partitio Terrarum Imperii Romaniae οι Αλβανοί κατοικούσαν επίσης στην Βαγενετία και τη Γκλαβίτσα.[19]

Η διάλυση του Θέματος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Άρχοντες του Θέματος είχαν σχετική αυτονομία, μετά την λεηλασία της Κωνσταντινούπολης στην Δ΄ Σταυροφορία η πόλη του Δυρραχίου αναγκάστηκε να παραδοθεί στην Δημοκρατία της Βενετίας (1205).[20] Το καλοκαίρι του 1205 οι Βενετοί προχώρησαν σε εκστρατεία στην Κωνσταντινούπολη με στόχο να τοποθετήσουν Λατίνο Πατριάρχη τον Τομάσο Μοροζίνι, στον δρόμο τους κατέλαβαν το Δυρράχιο.[21] Η Δημοκρατία της Βενετίας κατέκτησε κατόπιν σημαντικά τμήματα του πρώην Θέματος, ανάμεσα τους την Γκλαβίτσα και την Βαγενετία. Οι Βενετοί δεν κατάφεραν ωστόσο να αποκτήσουν πραγματική εξουσία αφού τα περισσότερα εδάφη επανέκτησε την ίδια χρονιά ο Μιχαήλ Α΄ Κομνηνός Δούκας που κυβερνούσε το Δεσποτάτο της Ηπείρου, διατήρησαν μόνο το Δυρράχιο και μερικές παραλιακές πόλεις.[22] Το Άρβανον σε κάθε περίπτωση επέλεξε να ασπαστεί την Ορθόδοξη Εκκλησία, δήλωσε την υποταγή του στο Δεσποτάτο της Ηπείρου και την συμμαχία του με την Σερβία, ο Ντιμιτρί ανακήρυξε την Δημοκρατία της Βενετίας ως τον μεγαλύτερο εχθρό του.[23]

Γνωστοί κυβερνήτες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Nesbitt & Oikonomides 1991, σ. 40
  2. ↑ Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press, "Dyrrachion", (T. E. Gregory), σ. 668
  3. ↑ Pertusi 1952, σ. 177
  4. ↑ Zakythinos 1941, σ. 211
  5. ↑ Nesbitt & Oikonomides 1991, σ. 40
  6. ↑ Nesbitt & Oikonomides 1991, σ. 40
  7. ↑ Stephenson 2004, σ. 130
  8. ↑ Angold, σ. 130
  9. ↑ Αλεξιάδα, 5.1.1
  10. ↑ A.A. Vasiliev, "Ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας", "Εκδόσεις Μπεργαδή", Τόμος Α΄, σ. 471
  11. ↑ Αλεξιάδα, 6.6.4
  12. ↑ Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press, "Dyrrachion", (T. E. Gregory), σ. 668
  13. ↑ Angold 1997, σσ. 129, 152
  14. ↑ Stephenson 2004, σσ. 151–152, 159–160
  15. ↑ Ducellier 1999, σ. 781
  16. ↑ Ducellier 1999, σ. 782
  17. ↑ Ducellier 1999, σ. 781
  18. ↑ Ducellier 1999, σσ. 781-782
  19. ↑ Soustal & Koder 1981, σ. 119
  20. ↑ Stephenson 2004, σ. 184
  21. ↑ Ducellier 1999, σ. 782
  22. ↑ Ducellier 1999, σσ. 786-787
  23. ↑ Ducellier 1999, σ. 787
  24. ↑ Zakythinos 1941, σ. 212
  25. ↑ Zakythinos 1941, σσ. 212–213
  26. ↑ Zakythinos 1941, σ. 218
  27. ↑ Zakythinos 1941, σ. 213
  28. ↑ Zakythinos 1941, σ. 213
  29. ↑ Zakythinos 1941, σσ. 213-214
  30. ↑ Zakythinos 1941, σσ. 213-214
  31. ↑ Zakythinos 1941, σ. 214
  32. ↑ Zakythinos 1941, σ. 214
  33. ↑ Zakythinos 1941, σ. 218
  34. ↑ Zakythinos 1941, σσ. 214-215
  35. ↑ Zakythinos 1941, σ. 215
  36. ↑ Zakythinos 1941, σ. 214
  37. ↑ Zakythinos 1941, σσ. 215-216
  38. ↑ Zakythinos 1941, σσ. 216-217
  39. ↑ Zakythinos 1941, σ. 217
  40. ↑ Stephenson 2004, σ. 184
  41. ↑ Zakythinos 1941, σ. 217
  42. ↑ Stephenson 2004, σ. 184
  43. ↑ Zakythinos 1941, σσ. 217-218
  44. ↑ Stephenson 2004, σ. 184
  45. ↑ Stephenson 2004, σ. 184
  46. ↑ Zakythinos 1941, σ. 218

Πηγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Angold, Michael (1997). The Byzantine Empire, 1025–1204: A Political History (Second ed.). London and New York: Longman.
  • Dragojlović, Dragoljub (1990). "Dyrrachium et les Évéchés de Doclea jusqu'a la fondation de l'Archevéche de Bar". Balcanica. 21: 201–209.
  • Darrouzès, Jean, ed. (1981). Notitiae Episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanae. Paris: Institut français d'études byzantines.
  • Ducellier, Alain (1981). La façade maritime de l'Albanie au Moyen Age. Durazzo et Valona du ΧIe au XVe siècle [The Albanian Seaboard in the Middle Ages. Durazzo and Valona from the 11th to the 15th Century] (in French). Thessaloniki: Institute for Balkan Studies.
  • Ducellier, Alain (1999), "Albania, Serbia and Bulgaria", in Abulafia, David (ed.), The New Cambridge Medieval History, Volume V: c. 1198-c. 1300, Cambridge University Press, σσ. 779–795,
  • Ferluga, Jadran (1964). "Sur la date de la création du thème de Dyrrachium". Actes du XIIe Congrès international d'études byzantines. Beograd: Naučno delo, σσ. 83–92.
  • Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press.
  • Moravcsik, Gyula, ed. (1967) [1949]. Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (2. ed.). Washington: Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies.
  • Nesbitt, John; Oikonomides, Nicolas, eds. (1991). Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, Volume 1: Italy, North of the Balkans, North of the Black Sea. Vol. 1. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
  • Pertusi, A. (1952). Constantino Porfirogenito: De Thematibus (Στα Ιταλικά). Rome: Biblioteca Apostolica Vaticana.
  • Stephenson, Paul (2004). Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Zakythinos, Dionysios (1941). "Μελέται περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ τῆς ἐπαρχιακῆς διοικήσεως ἐν τῷ Βυζαντινῷ κράτει" [Studies on the administrative division and provincial administration in the Byzantine state]. Ἐπετηρίς Ἐταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν (in Greek). 17: 208–274.
  • Soustal, Peter; Koder, Johannes (1981). Tabula Imperii Byzantini, Band 3: Nikopolis und Kephallēnia (in German). Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Θέμα_Δυρραχίου&oldid=11573642"