Τζοβάννι Β΄ Μπεντιβόλιο

Τζοβάννι Β΄ Μπεντιβόλιο
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση	12  Φεβρουαρίου 1443 Μπολόνια
Θάνατος	15  Φεβρουαρίου 1508 Μιλάνο
Τόπος ταφής	San Maurizio al Monastero Maggiore
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα	πολιτικός
Οικογένεια
Σύζυγος	Τζινέβρα Σφόρτσα
Τέκνα	Bianca Bentivoglio Αννίμπαλε Β΄ Μπεντιβόλιο Francesca Bentivoglio Eleonora Bentivoglio Antongaleazzo Bentivoglio Violante Bentivoglio, Signora di Rimini Alessandro Bentivoglio Ερμής Μπεντιβόλιο Laura Bentivoglio
Γονείς	Αννίμπαλε Α΄ Μπεντιβόλιο και Donnina Visconti
Συγγενείς	Ιωάννης του Βεσκοβάτο (γαμπρός)
Οικογένεια	Οίκος των Μπεντιβόλιο
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα	Βασιλιάς της Ιταλίας
Θυρεός
Σχετικά πολυμέσα

Πορτρέτο του Τζοβάννι Β΄ Μπεντιβόλιο, π. 1480, από τον Έρκολε ντε' Ρομπέρτι.

Ο Τζοβάννι Β΄, ιταλ.: Giovanni II Bentivoglio (12 Φεβρουαρίου 1443 – 15 Φεβρουαρίου 1508) από τον Οίκο των Μπεντιβόλιο, ήταν Ιταλός ευγενής που κυβέρνησε ως τύραννος της Μπολόνια από το 1463 έως το 1506. Δεν είχε επίσημη θέση, αλλά κατείχε την εξουσία ως ο «πρώτος πολίτης» της πόλης. Η οικογένεια Μπεντιβόλιο κυβέρνησε την Μπολόνια από το 1443, και προσπάθησε επανειλημμένα να εδραιώσει την κυριαρχία της στη διακυβέρνηση (signoria) της πόλης.

Βιογραφία

Γεννημένος στη Μπολόνια, ο Τζοβάννι Β' ήταν γιος του Αννίμπαλε Α΄ Μπεντιβόλιο, τότε αρχιδικαστή της κοινότητας, και της Ντονίνας Βισκόντι. Ήταν παιδί, όταν ο πατέρας του δολοφονήθηκε από τον αντίπαλό του Μπατίστα Κανέσκι τον Ιούνιο του 1445.

Τον Αννίμπαλε Α΄ διαδέχθηκε στη Μπολόνια ο Σάντε Μπεντιβόλιο, αβέβαιης πατρότητας και καταγωγής, αλλά φέρεται να ήταν γιος του Έρκολε Μπεντιβόλιο, εξαδέλφου του Αννίμπαλε Α΄. Αρχικά μαθητευόμενος της συντεχνίας μαλλιού της Φλωρεντίας, ο Σάντε κυβέρνησε ως κυβερνήτης (signore) της Μπολόνια από το 1443. Όταν ο Σάντε απεβίωσε το 1463, ο Τζοβάννι Β΄ Μπεντιβόλιο κατάφερε να αυτοανακηρυχθεί κύριος της κοινότητας, αν και ονομαστικά ήταν φέουδο της εκκλησίας υπό παπικό απεσταλμένο. Στις 2 Μαΐου 1464 νυμφεύτηκε τη χήρα του Σάντε, Τζινέβρα Σφόρτσα. Το 1464 απέκτησε από τον πάπα Παύλο Β΄ το προνόμιο να θεωρείται αιώνιος επικεφαλής της Γερουσίας της πόλης.

Ο Μακιαβέλλι γράφει ότι ο Αννίμπαλε, «μετά από τη δολοφονία του από τους Κανέσκι, οι οποίοι είχαν συνωμοτήσει εναντίον του, δεν επέζησε κανένας από την οικογένειά του εκτός από τον μεσέρ Τζοβάννι, ο οποίος ήταν παιδί: αμέσως μετά τη δολοφονία του, ο λαός εξεγέρθηκε, και δολοφόνησε όλους τους Κανέσκι. Αυτό προήλθε από τη λαϊκή ευνοϊκή γνώμη που απολάμβανε ο οίκος Μπεντιβόλιο εκείνη την εποχή στην Μπολόνια, η οποία ήταν τόσο μεγάλη, που αν και μετά το τέλος τού Αννίμπαλε δεν παρέμεινε εκεί κανείς, που να ήταν σε θέση να κυβερνήσει το κράτος, οι Μπολονέζοι, έχοντας πληροφορίες ότι υπήρχε κάποιος από την οικογένεια Μπεντιβόλιο στη Φλωρεντία, ο οποίος μέχρι τότε θεωρούνταν γιος ενός σιδηρουργού [του Σάντε], έστειλαν στη Φλωρεντία να τον φέρουν, και του έδωσαν την κυβέρνηση της πόλης τους, η οποία κυβερνήθηκε από αυτόν μέχρι που ο μεσέρ Τζοβάννι ήρθε στη διακυβέρνηση εν ευθέτω χρόνω» (Ο Πρίγκιπας, Κεφ. XIX).

Ηγεμόνας της Μπολόνια

Προκειμένου να εξασφαλίσει την υποστήριξη των άλλων ισχυρών οικογενειών της Ιταλίας, ο Τζοβάννι πολέμησε προσωπικά ως κοντοτιέρος. Το 1467 βρέθηκε στην υπηρεσία της Φλωρεντίας, του Μιλάνου και της Νάπολης εναντίον του Μπαρτολομέο Κολεόνι και το 1471 ξανά για το Μιλάνο, αλλά οι πρώτες στρατιωτικές του πράξεις σημειώθηκαν μόλις το 1477, όταν πολιόρκησε τη Φαέντσα για τους Σφόρτσα. Το 1482, κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Φεράρα, βοήθησε τον Έρκολε των Έστε εναντίον του πάπα Σίξτου Δ΄ και της Βενετίας. Αργότερα πολέμησε σε μικρούς αγώνες για το βασίλειο της Νάπολης, αλλά οι προσωπικές του παρεμβάσεις περιορίζονταν πάντα από τους θεσμούς της Μπολόνια.

Το 1488 η κόρη του Φραντσέσκα δηλητηρίασε τον ίδιο της τον σύζυγο, Γκαλεότο Μανφρέντι, ηγεμόνα της Φαέντσα. Οι πολίτες του τελευταίου θεώρησαν το κατόρθωμα ως μία κρυφή κίνηση για την κατάκτηση της πόλης, και επαναστάτησαν. Όταν ο Τζοβάννι έφτασε στην πόλη για να καταστείλει την εξέγερση, συνελήφθη. Απελευθερώθηκε μόνο με τη μεσολάβηση του Λαυρέντιου των Μεδίκων. Την ίδια χρονιά διορίστηκε αρχηγός της διοίκησης (capitano generale) τού στρατού τού Μιλάνου, αλλά αυτή ήταν μία σχεδόν τιμητική θέση, καθώς ο Τζοβάννι άφησε τα καθήκοντα τής διοίκησης στους γιους του. Το 1488 ο Τζοβάννι έπρεπε επίσης να καταπνίξει μία συνωμοσία εναντίον του, με επικεφαλής την οικογένεια Μαλβέτζι, τα μέλη της οποίας σχεδόν όλα απαγχονίστηκαν ή εξορίστηκαν. Το 1501 η ίδια μοίρα χτύπησε τους Μαρεσκίτι.

Το Μπεντιβόλιο είχε καταφέρει να αντισταθεί στα επεκτατικά σχέδια του Καίσαρα Βοργία, αλλά στις 7 Οκτωβρίου 1506 ο πάπας Ιούλιος Β' εξέδωσε βούλα, με την οποία καθαίρεσε και αφόρισε το Μπεντιβόλιο, και έθεσε την πόλη υπό απαγόρευση. Όταν τα παπικά στρατεύματα, μαζί με ένα απόσπασμα που έστειλε ο Λουδοβίκος ΙΒ΄ της Γαλλίας, βάδισαν εναντίον της Μπολόνια, ο Μπεντιβόλιο και η οικογένειά του διέφυγαν. Ο Ιούλιος Β΄ εισήλθε θριαμβευτικά στην πόλη στις 10 Νοεμβρίου.

Ο Τζοβάννι μετακόμισε πρώτα στο Μπουσσέτo, έδρα της οικογένειας Παλλαβιτσίνι. Μία προσπάθεια με επικεφαλής τούς γιους του, Αννίμπαλε Β΄ και Ερμή, να ανακαταλάβουν την Μπολόνια το 1507, απέτυχε. Οι Μπολονέζοι στη συνέχεια εξεγέρθηκαν εναντίον των ιδιοκτησιών του στην πόλη, καταστρέφοντας το παλάτι.

Αφορισμένος, ο Τζοβάννι τελείωσε τις ημέρες του ως κρατούμενος του Λουδοβίκου ΙΒ΄ στο Μιλάνο. Απεβίωσε το 1508 στο κάστρο των Σφόρτσα της πόλης.

Λέγεται ότι ο Τζοβάννι Μπεντιβόλιο συμβουλεύτηκε το 1504 τον διάσημο αστρολόγο Λούκα Γκαουρίκο σχετικά με το πεπρωμένο τού ίδιου και των γιων του. Δυσαρεστημένος με την αρνητική προφητεία του Γκαουρίκο, ο Μπεντιβόλιο τον υπέβαλε στα βασανιστήρια της mancuerda και τον εξόρισε από την Μπολόνια.

Επισκόπηση

Ο Τζοβάννι Β΄ Μπεντιβόλιο κυβέρνησε με αυστηρή κυριαρχία για σχεδόν μισό αιώνα, διατηρώντας μία λαμπρή Αυλή και ομορφαίνοντας την Μπολόνια, αναπτύσσοντας ιδιαίτερα τις πλωτές οδούς της. Η δυστυχία των φτωχών της πόλης, ωστόσο, ερχόταν σε έντονη αντίθεση με τη λαμπρότητα της πόλης και τις εορτές της.

Μεταξύ των έργων που παρήγγειλε, ήταν οι τοιχογραφίες που απεικονίζουν τη ζωή της Αγίας Καικιλίας στο Ορατόριο της Αγία; Καικιλίας μέσα από την αψίδα του Αγίου Τζιάκομο. Αυτές οι τοιχογραφίες ζωγραφίστηκαν από καλλιτέχνες, που ζούσαν στην πόλη εκείνη την εποχή: Φραντσέσκο Φράντσια, Λορέντζο Κόστα ο Πρεσβύτερος και Άμικο Ασπερτίνι. Ο πίνακας βωμού του Μπεντοβόλιο του Λορέντσο Κόστα, που στεγάζεται στο παρεκκλήσιο των Μπεντιβόλιο στην εκκλησία του Σαν Τζάκομο Ματζόρε, παραγγέλθηκε από τον Τζοβάννι Μπεντιβόλιο ως αναθηματικό δώρο ευχαριστίας για τη διαφυγή της οικογένειας από μία απόπειρα σφαγής από την οικογένεια Mαλβέτζι. Ο Μπεντιβόλιο διέταξε επίσης την κατασκευή του Παλάτσο Μπεντιβόλιο (Δημαρχείου) από τον αρχιτέκτονα Τζ. Νάντι, ξεκινώντας το 1498. Ο μπολονέζος αρχιτέκτονας Αριστοτίλε Φιοραβάντι, ο οποίος αργότερα εγκαταστάθηκε στη Ρωσία, δημιούργησε τα σχέδια για την ανακατασκευή του Παλάτσο ντελ Ποντεστά, αλλά η ανακατασκευή δεν πραγματοποιήθηκε από τον Μπεντιβόλιο μέχρι το 1484-1494.

Οικογένεια

Στις 2 Μαΐου 1464 ο Τζοβάννι νυμφεύτηκε τη Τζινέβρα Σφόρτσα (1440–1507), τη νόθα κόρη του Αλεσσάντρο Σφόρτσα κυρίου του Πέζαρο και της χήρας του εξαδέλφου και προκατόχου του, Σάντε Μπεντιβόλιο. Πιθανότατα υπήρχε σχέση μεταξύ τους πριν από τον γάμο τους. Ήταν, μεταξύ άλλων, η σύμβουλός του. Η Τζινέβρα χάρισε στον σύζυγό της δεκαέξι παιδιά, εκ των οποίων τα πέντε απεβίωσαν σε βρεφική ηλικία. Οι άλλοι ήταν:

Η οικογένεια Μπεντιβόλιο από τον Λορέντσο Κόστα.

• Αννίμπαλε Β΄ (1469–1540), κύριος της Μπολόνια το διάστημα 1511-1512. Νυμφεύτηκε τη Λουκρητία των Έστε, κόρη του Έρκολε Α΄ δούκα της Φερράρα.
• Eρμής (1475–1513), κοντοτιέρος.
• Aλεσσάντρο (1474–1532), νυμφεύτηκε την Iππολύτη Μαρία Σφόρτσα.
• Καμίλλα, μοναχή στο Κόρπους Κρίστι.
• Iζόττα, μοναχή στο Κόρπους Κρίστι.
• Φραντσέσκα, παντρεμένη με τον Γκαλεότο Μανφρέντι.κύριο της Φαέτσα.
• Aντονγκαλεάτσο, προκαθήμενος.
• Ελεονώρα.
• Λάουρα, παντρεύτηκε τον Ιωάννη Γκονζάγκα κύριο του Βεσκοβάτο.
• Βιολάντε, παντρεύτηκε τον Παντόλφο Δ΄ Μαλατέαστα κύριο του Ρίμινι.
• Μπιάνκα.

Ο Τζοβάννι είχε επίσης μία άλλη κόρη (άγνωστο αν είναι νόθη ή όχι), την:

• Καμίλλα, της οποίας η μητέρα λέγεται ότι ήταν μία «Λουκρητία των Έστε». Το αν αυτή η «Λουκρητία» ήταν η ίδια με την κουνιάδα της, κόρη του Έρκολε Α' των Έστε, είναι θέμα εικασιών. Η Καμίλλα παντρεύτηκε στη συνέχεια τον κοντοτιέρο Πύρρο Γκονζάγκα (εκ πατρός εγγονό του Λουδοβίκου Γ΄ Γκονζάγκα, μαρκησίου της Μάντοβα). Δεν είναι γνωστό πόσα παιδιά είχε, αλλά 3 από αυτά είναι γνωστά:
  • Ισαβέλλα Γκονζάγκα, η οποία παντρεύτηκε τον Ροδόλφο Γκονζάγκα, εξάδελφό της, και -όπως και η ίδια- δισεγγονό του Λουδοβίκου Γ΄ Γκονζάγκα.
  • Κάρλος Γκονζάγκα.
  • Λουκρέτσια Γκοντζάγκα, μαθήτρια του Mαττέο Μπαντέλλο.

Μέσω της Ισαβέλλας και του Κάρλο, η Καμίλλα και ο πατέρας της Τζοβάννι είναι πρόγονοι του Ερρίκου μεγάλου δούκα του Λουξεμβούργου, και τού εξαδέλφου του βασιλιά Φιλίππου του Βελγίου.

Πηγές

• Ady, Cecilia M. (1937). The Bentivoglio of Bologna: A Study in Despotism. London: Oxford University Press. 
• «Ginevra e Gentile». Accademia Culturale "Castelli in Aria" (στα Ιταλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2023. 
• Clarke, Georgia (1999). «Magnificence and the City: Giovanni II Bentivoglio and Architecture in Fifteenth-Century Bologna». Renaissance Studies 13 (4): 397–411. doi:10.1111/j.1477-4658.1999.tb00087.x. 
• Rendina, Claudio (1998). I capitani di ventura. Rome: Newton Compton. 
• Samoggia, Sandro (2013). «Giovanni II, il Principe di Bologna». Mia Bologna. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Ginevra Sforza Αρχειοθετήθηκε 2013-07-23 στο Wayback Machine. Archived
• Ο Πρίγκιπας του Μακιαβέλι (Κείμενο στο Διαδίκτυο).