Τεκές Κιουτουκλού Μπαμπά

Τεκές Κιουτουκλού Μπαμπά
τεκές
Ανατολική πλευρά του τουρμπέ (ταφικού μνημείου).
Γεωγραφικές συντεταγμένες	41°4′32″N 25°3′30″E
Διοικητική υπαγωγή	Δήμος Αβδήρων
Τοποθεσία	Σέλινο Ξάνθης
Χώρα	Ελλάδα
Πολυμέσα
Δεδομένα ()

Εσωτερικό του τουρμπέ - κύριος θόλος.

Ο Τεκές Κιουτουκλού Μπαμπά (τουρκικά: Kütüklü Baba Tekkesi) είναι οθωμανικό ταφικό μνημείο (τουρμπές - τουρκικά: türbe), το οποίο εκτιμάται ότι χρονολογείται από τον 15ο-16ο αιώνα. Το μνημείο βρίσκεται στην δυτική όχθη της λίμνης Βιστωνίδας βορειοδυτικά του Σέλινου, στο Νομό Ξάνθης στη Θράκη. Βρίσκεται κοντά στην αρχαία Αναστασιούπολη - Περιθεώριο.

Όνομα

Στους τουρκόφωνους της περιοχής το μνημείο είναι γνωστό ως ο Τεκές του Κιουτουκλού Μπαμπά (τουρκικά: Kütüklü Baba Tekkesi - μεταφράζεται ως ο τεκές:μέρος συνάθροισης δερβίσηδων του Κιουτουκλού Μπαμπά) ενώ στους ελληνόφωνους είναι γνωστό ως ο Τεκές. Ο χαρακτηρισμός τεκές, δηλαδή μοναστήρι δερβίσηδων και όχι ταφικό μνημείο τουρμπές, είναι εσφαλμένος. Αυτό οφείλεται στο ότι πριν το 1826 στο χώρο υπήρξε τεκές δερβίσηδων, ο οποίος καταστράφηκε από τον Σουλτάνο Μαχμούτ Β΄. Ο Σουλτάνος Μαχμούτ την εποχή εκείνη έκανε εκστρατεία εκδίωξης όλων των σωμάτων Γενιτσάρων των οποίων τα μέλη συσχετιζόταν με το τάγμα των Μπεκτασήδων δερβίσηδων.

Ιστορία

Σύμφωνα με μια θεωρία ο Κιουτουκλού Μπαμπά ήταν ένας περιστρεφόμενος δερβίσης, ο οποίος υπηρέτησε τις άτακτες δυνάμεις του Οθωμανού στρατηγού Γαζή Εβρενός και έκτισε το κτήριο αυτό κατά την στρατιωτική περιοδεία του.

Περιγραφή

Είναι οθωμανικό μνημείο, το οποίο σύμφωνα με την αρχιτεκτονική δομή του (οκταγωνική) πιθανολογείται ότι χτίστηκε το 15ο ή αρχές του 16ου αιώνα . Σήμερα διασώζεται μόνο το μαυσωλείο (τουρμπές), το οποίο είναι λιθόκτιστο οκταγωνικό κτήριο με θολωτή οροφή. Πιθανόν το μνημείο να έχει χτιστεί πάνω στα ερείπια παλαιότερου χριστιανικού ναού.

Το μνημείο σήμερα είναι θρησκευτικό χώρος και για τους μουσουλμάνους και τους χριστιανούς κάτοικους της περιοχής. Για τους μουσουλμάνους είναι ο τάφος (τουρμπές) του Κιουτουκλού Μπαμπά, ενώ το ανατολικό μέρος του μνημείου έχει μετατραπεί σε αυτοσχέδιο ναό του Αγίου Γεωργίου από τους χριστιανούς.

Παράδοση - Λαογραφία

Σύμφωνα με με μια θεωρία (Τσιγάρας) η προσέλευση των μουσουλμάνων οφείλεται στο ότι η λατρεία του Αγίου Γεωργίου συνδέεται με την μπεκτασίδικη/αλεβίτικη πρακτική. Ο Ζεγκίνης έχει γράψει ότι όταν ήρθαν πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη στην περιοχή το 1920, βρήκαν δερβίσηδες μέσα στον τεκέ και έμαθαν ότι ο τεκές ήταν αρχικά χριστιανική εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο. Η ύπαρξη της παράδοσης αυτής επιβεβαιώνεται και από τον βυζαντινολόγο Χαράλαμπο Μπακιρτζή. Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση, η εκκλησία αυτή ήταν το σημείο όπου τάφηκε ο ιππότης της Καταλανικής Εταιρείας Μπερενγκέρ Ντ' Εντένσα, ο οποίος σκοτώθηκε σε μια συμπλοκή με τους άντρες του συμπολεμιστή του Εν Ροκαφόρ κατά την πορεία τους από την Καλλίπολη προς τη Θεσσαλονίκη το 1307. Σύμφωνα με τον Lowry, αν υπήρχε στην περιοχή εκκλησία τον 14ο αιώνα, το πιο πιθανόν είναι ότι αυτή χρησιμοποιήθηκε ως οικοδομικό υλικό για να χτιστεί ο τεκές.

Βιβλιογραφία

• Heath W. Lowry (2009). In the Footsteps of the Ottomans: A Search for Sacred Spaces & Architectural Monuments in Northern Greece. Istanbul: Mary Martin Booksellers / Bahçesehir University Publications. ISBN 9789756437865. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2012.