Σπαρτούντα Χίου
 |
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. |
Συντεταγμένες: 38°32′43.1″N 25°59′30.1″E / 38.545306°N 25.991694°E
| Σπαρτούντα | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Αποκεντρωμένη Διοίκηση | Αιγαίου |
| Περιφέρεια | Βορείου Αιγαίου |
| Περιφερειακή Ενότητα | Βορείου Αιγαίου |
| Δήμος | Χίου |
| Δημοτική Ενότητα | Καρδαμύλων |
| Γεωγραφία | |
| Νομός | Χίου |
| Υψόμετρο | 530 μέτρα |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 30 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Ταχ. κώδικας | 823 00 |
Η Σπαρτούντα[1][2] ή Σπαρτούς[3] είναι ορεινό χωριό της Χίου στο Βόρειο Αιγαίο.
Γενικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Σπαρτούντα είναι χτισμένη στο βόρειο τμήμα του νησιού στις πλαγιές του Πελιναίου όρους, σε υψόμετρο 530 μέτρων και αποτελεί τον ορεινότερο οικισμό της Χίου. Ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2021 είναι 30 κάτοικοι. Διοικητικά αποτελεί δημοτική ενότητα η οποία ανήκει στον Δήμο Καρδαμύλων, ενώ μέχρι το 1997 ήταν αυτόνομη κοινότητα.[1] Η Σπαρτούντα είναι το πιο κοντινό χωριό στην κορυφή του Πελιναίου και είναι άμεσα συσχετισμενή με την ιστορία του. Βρίσκεται στην δυτική πλευρά του. Είναι στην καρδιά του Πελιναίου όρους και είναι χώρος κατάλληλος για αναρρίχηση και εξερεύνηση, γι' αυτό και την επισκέπτεται συχνά κόσμος με αυτά τα ενδιαφέροντα. στην κορυφή της (1.297 μέτρα) υπάρχει το εκκλησάκι Αγία Τριάδα που γιορτάζει κάθε χρόνο με πλήθος κόσμου. Από τα αρχαία χρόνια το Πελιναίο αποτέλεσε τόπο θρησκευτικής λατρείας. Κοντά στην κορυφή του υπήρχε το ιερό του Πελιναίου Δία. Κατά τον μεσαίωνα στο ίδιο σημείο υπήρχε μικρή εκκλησία αφιερωμένη στον Προφήτη Ηλία (που είναι ο ενοριακός ναός του χωριού και γιορτάζει 20 Ιουλίου)[4] ενώ αργότερα χτίστηκε το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας στην κορυφή του βουνού που δεσπόζει έως σήμερα.
Δημογραφική εξέλιξη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού κατά τις τελευταίες δεκαετίες είναι η εξής:
| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1991 | 59 |
| 2001 | 44 |
| 2011 | 36 |
| 2021 | 30 |
Ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Σπαρτούντα δημιουργήθηκε πριν από περίπου 2 αιώνες. Για την δημιουργία της εικάζεται ότι ένας Σπαρτιάτης ο οποίος κρύβονταν για εγκλήματα που είχε διαπράξει. Ένας προορισμός του ήταν η Χίος, όπου όταν κατέφθασε πήγε να κρυφτεί στο χωριό της Βολισσού. Εκεί όταν καθόταν και έβλεπε από μακριά το επιβλητικό Πελιναίο να είναι τυλιγμένο στα σύννεφα αποφάσισε να πάει στην κορυφή και να ιδρύσει ένα χωριό, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει την καινούργια κρυψώνα του διότι ήταν τόσο ψηλά που δεν θα μπορούσαν να τον ανακαλύψουν οι διώκτες του. Έτσι το χωριό ονομάστηκε Σπαρτούντα επειδή ο ιδρυτής του ήταν Σπαρτιάτης. Υπάρχουν βέβαια εικασίες οι οποίες λένε ότι ο οικισμός ονομάστηκε έτσι από ένα κίτρινο θαμνώδες και αρωματικό φυτό, το σπάρτο, το οποίος φύεται κάθε άνοιξη και γεμίζει με χρώμα και άρωμα τα βουνά. Όσον αφορά τη νεότερη ιστορία η Σπαρτούντα δεν γνώρισε πόλεμο επειδή ήταν πολύ απομακρυσμένη και δεν είχε ιδιαίτερο πλούτο. Επίσης κατά τον δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο οι Γερμανοί κατακτητές δεν πέρασαν από το χωριό έκτος από έναν ο οποίος δεν εγκαταστάθηκε εκεί.
Στο χωριό επίσης υπάρχει ένα σχολείο το οποίο δεν λειτουργούσε πάντα. Ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, καθορίζονταν η λειτουργία του. Αν δηλαδή τα παιδιά ήταν λιγότερα πήγαιναν σχολείο στο διπλανό χωριό των Καμπιών. Αντίστοιχα αν στα Καμπιά είχε λιγότερα παιδιά εκείνα ερχόντουσαν στο σχολείο της Σπαρτούντας. Το 2005 σταμάτησε οριστικά η λειτουργία του.
Στη Σπαρτούντα έχει βρεθεί κεραμοσκεπής τάφος με κτερίσματα,[5] και ένα αρχαίο κεραμευτικό καμίνι.[6] Επιπλέον, βρέθηκαν και ιστορικά κοσμήματα που βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού.
Απασχόληση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι περισσότερες οικογένειες ασχολούνται με την κτηνοτροφία.
Εκκλησίες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στη Σπαρτούντα υπάρχουν αρκετές εκκλησίες οι οποίες είναι η Αγία Τριάδα (κορυφή του βουνού)[7] η Αγία Ειρήνη, οι Άγιοι Ανάργυροι, ο Άγιος Νεκτάριος, η Αγία Παρασκευή η Παναγία και ο Προφήτης Ηλίας που είναι και η κεντρική εκκλησία του χωριού.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 Σταματελάτος, Μιχαήλ· Βάμβα-Σταματελάτου, Φωτεινή (2001). Επίτομο γεωγραφικό λεξικό της ̔Ελλάδος. Αθήνα: Ερμής. σελ. 665. ISBN 978-960-320-133-5.
- ↑ «Δημοτικές Ενότητες - Δήμος Χίου». 6 Νοεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
- ↑ «Σπαρτούς Χίου». Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ. Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
- ↑ «Σπαρτούντα». discoverchios.gr. 1 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
- ↑ Τόμος 17, 1961/62, Χρονικά-Μέρος Β'. 1963, σελ. 267. http://ir.lib.uth.gr/xmlui/handle/11615/9821.
- ↑ Τόμος 17, 1961/62, Χρονικά-Μέρος Β'. 1963, σελ. 80. http://ir.lib.uth.gr/xmlui/handle/11615/9821.
- ↑ «Στην Αγία Τριάδα στην κορυφή του Πελιναίου». Alithia.gr. 15 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Σπαρτούντα Χίου Αρχειοθετήθηκε 2009-09-03 στο Wayback Machine.
