Περδικάκι Αιτωλοακαρνανίας
Συντεταγμένες: 39°3′0″N 21°21′43″E / 39.05000°N 21.36194°E
| Περδικάκι Αιτωλοακαρνανίας | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Αποκεντρωμένη Διοίκηση | [[Αποκεντρωμένη_Διοίκηση Δυτικής Στερεάς Ελλάδος |
| Περιφέρεια | Δυτικής Ελλάδας |
| Περιφερειακή Ενότητα | Αιτωλοακαρνανίας |
| Δήμος | Αμφιλοχίας |
| Δημοτική Ενότητα | Ίναχου |
| Γεωγραφία | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Στερεάς Ελλάδας |
| Νομός | Αιτωλοακαρνανίας |
| Υψόμετρο | 740 μέτρα |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 269 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Σακαρέτσι |
| Ταχ. κώδικας | 300 17 |
| Τηλ. κωδικός | 2647 |
Το Περδικάκι είναι χωριό του ορεινού Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας[1][2], πρώην κοινότητα και σήμερα δημοτική ενότητα Ινάχου στον Δήμο Αμφιλοχίας.
Τοποθεσία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το χωριό βρίσκεται σε υψόμετρο 740 μέτρων και η συνολική έκταση της πρώην κοινότητας υπολογίζεται στα 72.000 στρέμματα.
Απέχει 110 χιλόμετρα από την πρωτεύουσα του νομού, το Μεσολόγγι, 60 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα της επαρχίας Βάλτου, την Αμφιλοχία, και 70 χιλιόμετρα από το Αγρίνιο.
Είναι κτισμένο σε ένα βαθούλωμα με λόφους και λίγα χωράφια και κυκλώνεται από ελατοσκέπαστα βουνά, που αποτελούν συνέχεια της Οροσειράς της Πίνδου, ενώ στα ανατολικά ριζά του διαβαίνει ο ποταμός Αχελώος[3].
Ονομασία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το χωριό μάλλον πήρε την ονομασία του από την τοποθεσία του, καθώς είναι βυθισμένο ανάμεσα στις πλαγιές των μικρών λόφων που το περιβάλλουν, καταπράσινες από το ομώνυμο βότανο περδικάκι.
Το χωριό, με την παλαιά του ονομασία «Σακαρέτσι»[2][4], εμφανίζεται επί Όθωνα ως οικισμός του Δήμου Ιδομένης[5][6] με 885 κατοίκους σε απογραφή του 1844[7].
Υπάρχει η άποψη ότι οι Σαρακατσάνοι πήραν το όνομά τους από το Σακαρέτσι και ήταν Σακαρετσάνοι[2][8][9][10][11].
Πληθυσμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο πληθυσμός του χωριού στην απογραφή του 2021 ανερχόταν στα 269 άτομα.
Ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία. Εκτρέφουν περίπου δέκα χιλιάδες γιδοπρόβατα και πολλές αγελάδες[12]. Το χωριό έχει εξωραϊστεί αρκετά, με μια πλατεία, παραδοσιακή πέτρινη βρύση και ασφαλτοστρωμένους εσωτερικούς δρόμους[3][12].
Κάθε καλοκαίρι ο Σύλλογος Σαρακατσάνων Βάλτου διοργανώνει αντάμωμα και πλήθος κόσμου συρρέει από όλη την Ελλάδα για να διασκεδάσει με παραδοσιακή βλάχικη μουσική και ντόπια παραδοσιακά φαγητά[13]. Γίνεται και αναπαράσταση ηθών και εθίμων των Σαρακατσάνων με τη συνοδεία χορευτικών τμημάτων[3][13].
Ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Περδικάκι υπήρξε πιθανότατα αρχαίο ελληνικό πόλισμα, με άλλο όνομα στη αρχαιότητα, καθώς και μεσαιωνική κώμη με το όνομα Σακαρέτσι[1].
Στο Σακαρέτσι ποτέ δεν εγκαταστάθηκε τουρκική φρουρά κατά την Τουρκοκρατία[14]. Οι χωριανοί είχαν εκκλησία, υποτυπώδες σχολείο, Μάθαιναν τη γλώσσα και την ιστορία τους κι εκτελούσαν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα ελεύθερα.
Αρματολικές οικογένειες του Σακαρετσιού[13] ήταν με βεβαιότητα του Μπουκουβάλα (Γιάννης Μπουκουβάλας, αρματολάρχης Αγράφων)[15] και του Καραΐσκου ή Ίσκου[16][17]. Νόθος γιος του καπετάνιου Δημητρίου Ίσκου ήταν ο ιδιοφυής στρατηγός της Ελληνικής Επανάστασης Γεώργιος Καραϊσκάκης.
Οι Σακαρετσιάνοι ήταν από τους πρώτους που έλαβαν μέρος στην επανάσταση του 1821 κάτω από την αρχηγία των οπλαρχηγών του Βάλτου και κυρίως του Ανδρέα΄Ισκου. Αναφέρονται τα ονόματα των[18]: Κατσαδούρη Γεώργιου, Αναστασίου Κώστα, Αναστασίου Σωτηρίου, Γιαταγάνα Κώστα, Γκιάτη Γεωργάκη, Διάκου Πάνου, Δράκου Θεοδώρου, Κακαράτζα Γιωργάκη, Κοτζίνη Στέργιου, Κουά ή Κουβά Αθανασίου, Κουτζίκου Ιωάννη, ή Γιαννίκου, Μέρκου Δημήτρη, Μέρκου Νικολάου, Μπακόλα Νίκου, Νταγκλή Αθανασίου, Ντάικου Δημήτρη, Πριόβολου Γεωργίου, Ρεγκούτα Βασιλείου, Σιαρλή Αναγνώστη, Σιαρλή Δημήτρη, Σιάσου Ιωάννη, Σιάσιου Κώστα, Σιτή Γεωργίου, Χαντζάρα Γεωργίου και Χαρατσάρη Δημήτρη.
Υπήρξε ομαδική συμμετοχή 60 Σακαρετσιάνων σε μάχη κατά των Τούρκων στη Μηλιά της Κανάλας το 1825 με οπλαρχηγό τον συγχωριανό τους, Νικόλαο Μπακόλα, όταν ο Μουστάμπεης κατέβαινε από τα Άγραφα για να ενισχύσει τον Κιουταχή, που πολιορκούσε το Μεσολόγγι. Υπάρχει κατάλογος 23 Σακαρετσιάνων στους οποίους, το 1844, η τότε Κυβέρνηση απένειμε αριστεία και διπλώματα για τους αγώνες τους υπέρ της Ανεξαρτησίας της Πατρίδας. Επίσης, με αφορμή βασιλικό διάταγμα[19], πολλοί Σακαρετσιάνοι υπέβαλαν τότε τα δικαιολογητικά τους, από τα οποία φαίνεται η συμμετοχή τους στον Αγώνα.
Στους Βαλκανικούς πολέμους το 1912-14, οι οποίοι συνεχίστηκαν με τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, που είχε για την Ελλάδα ως προέκταση τη Μικρασιατική εκστρατεία του 1919 και την καταστροφή του 1922, πολλοί Σακαρετσιάνοι έλαβαν μέρος και έφτασαν μέχρι το Εσκή Σεχίρ, τον Σαγγάριο ποταμό. Από αυτούς, 28 σκοτώθηκαν.
Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, 67 κάτοικοι του χωριού πήγαν στο μέτωπο για να πολεμήσουν τον φασιστικό στρατό του Μουσολίνι, εκ των οποίων σκοτώθηκαν τέσσερις και δύο επέστρεψαν σοβαρά τραυματισμένοι.
Σημαντική ήταν η συμμετοχή των Σακαρετσιάνων στην Εθνική Αντίσταση κατά τη διάρκεια της κατοχής. Στο Περδικάκι, συνάντησε το χειμώνα του 1942 τον Άγγλο Αξιωματικό Κρις Γουντχάουζ ο στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας πριν την επιχείρηση ανατίναξης του Γοργοποτάμου[13][20].
Διοικητικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1836 με βασιλικό διάταγμα (πληθυσμός 1150 άτομα – απογραφή 1836) ορίστηκε έδρα του νεοσύστατου τότε Δήμου Ιδομένης[5]. Όταν το 1912 θεσμοθετήθηκαν οι κοινότητες, σχηματίσθηκε η κοινότητα Σακαρετσίου με τα χωριά Σακαρέτσι, Προβιανή ή Βρουβιανά, Βερβίτσα (Αυλάκι) και Μηλιά[6].
Το Σακαρέτσι μετονομάσθηκε σε Περδικάκι το 1930[21][4]. Το 1965, τα δύο χωριά Βρουβιανά και Αυλάκι αποσπάστηκαν και σχημάτισαν ξεχωριστή κοινότητα με έδρα τα Βρουβιανά.
Με το σχέδιο «Καποδίστριας» καταργήθηκαν οι κοινότητες και αναβίωσαν οι δήμοι[22][6]. Έτσι, η κοινότητα Περδικακίου (Σακαρετσίου) καταργήθηκε και αποτέλεσε ένα από τα 15 Δημοτικά Διαμερίσματα του Δήμου Ινάχου με έδρα τους Χαλκιοπούλους[6]. Το 2010, ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Ινάχου και προσαρτάται στο δήμο Αμφιλοχίας[6].
Δημογραφικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η πρόσφατη δημογραφική εξέλιξη του οικισμού, βάσει των εθνικών απογραφών, είναι η εξής:
| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1991 | 474 |
| 2001 | 373 |
| 2011 | 356 |
| 2021 | 269 |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 Αραβαντινός, Παναγιώτης (1856). Χρονογραφία της Ηπείρου των τε ομόρων ελληνικών και ιλλυρικών χωρών. Διατρέχουσα κατά σειράν τα εν αυταίς συμβάντα από του σωτήριου έτους μέχρι του 1854: Περιέχουσα και τοπογραφικόν πίνακα αναπτύσσοντα την πολιτειογραφικήν, ιστορικήν και γεωγραφικήν κατάστασιν των εν τω κειμένω ενδιαλαμβανόμενων επαρχιών, πόλεων, κωμών, και θέσεων, προς δε τούτοις και ακριβή στατιστικήν έκθεσιν πάσης της Ηπείρου. Αθήνα. σελ. 146-147.
«Σαρακατσάνοι ή Σακαρετσάνοι ποιμένες σκηνίται έχοντες την καταγωγήν των εκ τινος κώμης του Βάλτου Σακαρέτσι, όπου οι προγονοί των κατοικούντες μετά των συγχωριανών τους, εξεπατρίσθησαν μετελθόντες την σκηνίτιδα ζωήν».
- 1 2 3 Κρυστάλλης, Κώστας. Άπαντα. σελ. 543.
Άλλοι θέλουσι τούτους Σακαρετσιάνους εκ του χωρίου του Βάλτου της Ακαρνανίας Σακαρέτσι.
- 1 2 3 «Περδικάκι». Γυμνάσιο Εμπεσού (στα Αγγλικά). 7 Δεκεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2026.
- 1 2 «Πανδέκτης: Sakaretsi -- Perdikaki». pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2026.
- 1 2 Φ.Ε.Κ.80/28-12-1836
- 1 2 3 4 5 ΕΕΤΑΑ - Διοικητικές μεταβολές οικισμών
- ↑ Stamatakēs, I. D. (1846). Πιναχ χωρογραφικος της Ελλαδος: περιέχων τα ονόματα, τας αποστάσεις και τον πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων, Κωμοπόλεων και Χωρίων. Blassaridos.
- ↑ Μακρής, Ευριπίδης (1984). Ζωή και παράδοση των Σαρακατσαναίων. Ιωάννινα.
Συμφωνώ και τάσσομαι ανεπιφύλακτα με την άποψη του Αραβαντινού, ο οποίος χρονικά ήταν πιο κοντά στα πράγματα, ότι οι Σαρακατσάνοι πήραν το όνομά τους από το Σακαρέτσι και ήταν Σακαρετσάνοι.
- ↑ Καρακώστας, Παύλος (1999). Το Σακαρέτσι. Αθήνα. σελ. 261.
Ο Μακρής ασχολήθηκε με πολύ προσοχή και μεράκι με το ζήτημα της κοιτίδας των Σαρακατσιάνων. Επιχειρηματολογεί και τεκμηριώνει. Διερευνά το θέμα με απίσκεψη στο Σακαρέτσι και στη ερύτερη περιοχή του. Συναντά ανθρώπους του τόπου που θεωρείται κοιτίδα των Σαρακατσιάνων, συζητά μαζί τους, ακούει το λόγο τους και την εκφορά του και καταλήγει, όχι αυθαίρετα ότι οι Σακαρετσιάνοι και οι Σαρακατσιάνοι έχουν πολλά κοινά στοιχεία γλωσσικά, εθιμικά και άλλα λαογραφικά, πολλά κοινά οικογενειακά ονόματα. Είναι ο μόνος από όσους αναφέρονται στο θέμα που πήγε επί τόπου και είδε τους Σακαρετσιάνους και τον τόπο από κοντά, για να υποστηρίξει τελικά ότι οι Σαρακατσιάνοι κατάγονται από το Σακαρέτσι.
- ↑ Σύγχρονη Εγκυκλοπαίδεια «ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗ». 11. σελ. 338.
Δισεπίλυτον είναι το ζήτημα της αρχικής κοιτίδος των Σαρακατσαναίων. Πιθανώς κατάγονται ούτοι εκ τινος χωρίου της Ακαρνανίας Σακαρέτσι ονόματι, όθεν εκπατρισθέντες πρό αιώνων ηκουλούθησαν νομαδικήν ζωήν.
- ↑ Λαζαρίδης, Κώστας (1956). Περιοδικό «Ηπειρωτική Εστία». 5. σελ. 363.
Πάντως εγώ νομίζω ότι δεν πρέπει να αποκλειστεί ότι η καταγωγή των Σαρακατσαναίων και η ονομασία τους προέρχεται από το χωριό του Βάλτου Σακαρέτσι.
- 1 2 «Περδικάκι: Η «μικρή Ελβετία» της Αιτωλοακαρνανίας (video)». Agriniopress. 12 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2026.
- 1 2 3 4 AgrinioNews (21 Ιανουαρίου 2020). «Περδικάκι - Το χωριό της καλοσύνης και της φιλοξενίας». Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2026.
- ↑ ntokas, lampros (19 Μαρτίου 2016). «Ο πιο τρομακτικός δρόμος της Ελλάδας διασχίζει ένα γκρεμό. Δείτε γιατί κατατάχτηκε στους πιο επικίνδυνους διεθνώς». ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2026.
- ↑ Γαβρίνα, Δήμητρα (2004). Το Ιστορικό Μουσείο Ιστορίας & Τέχνης Ι.Π. Μεσολογγίου (PDF). Βόλος: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. σελ. 36.
- ↑ Δημουλάς, Δημήτριος (1998). Οδοιπορικό Βάλτου (PDF). Τρίκαλα: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ Τρικάλων. σελ. 21.
- ↑ Αραβαντινός, Παναγιώτης (1880). Συλλογή δημωδών ασμάτων της Ηπείρου. P. Perrē.
- ↑ Νίκου Τέλωνα: «Οι πρόμαχοι της πατρίδος Βαλτινοί Αγωνιστές του '21»
- ↑ Φ.Ε.Κ. αριθ. 9, 22 Μαρτίου 1833 εν Ναυπλίω
- ↑ Γνησιος, Ελευθεριος. Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου στη Δημόσια Ιστορία, σελ. 7. https://apothesis.eap.gr/archive/item/185553.
- ↑ Φ.Ε.Κ. 251/24-7-1930
- ↑ Φ.Ε.Κ. 244/4-12-1997
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- «Περδικάκι». Εγκυκλοπαίδεια Δομή. 27. Αθήνα: Εκδόσεις «Δομή» Α.Ε.. 2007, σελ. 284. ISBN 960-8177-79-0.
- Καρακώστα-Αηδόνη, Αλεξάνδρα (2004). Κλέφτες και Αρματολοί του ορεινού Βάλτου. Αγρίνιο. ISBN 960-92262-1-3.
- Τέλωνας, Νικόλαος (2004). Οι πρόμαχοι της Πατρίδας – Βαλτινοί Αγωνιστές του '21. Αμφιλοχία: Ιεραποστολικός Σύλλογος Αμφιλοχίας «Ο Κυρηναίος».
- Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων, Σαρακατσάνοι, Α΄ Συνέδριο Σαρακατσαναίων Ελλάδος και Διασποράς, Πρακτικά 9 & 10 Μαρτίου 1996 ISBN 960-85979-0-0
- Σκαφίδας, Βασίλειος (Σεπτέμβριος 1950). «Σαρακατσάνοι ή Σαρακατσαναίοι». Ελληνική Δημιουργία (62): 361-366.
- Φυλλάδιο του του Δημοτικού Διαμερίσματος Περδικακίου με τη συνεργασία του Μορφωτικού - Εξωραϊστικού Ομίλου Περδικακίου "Το Σακαρέτσι" (και με δαπάνη του συγχωριανού επιχειρηματία κ. Χριστόφορου Κουρέτση του Κων/νου)
