close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μόρντεχαϊ Ανιελέβιτς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μόρντεχαϊ Ανιελέβιτς
Image
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα		Mordechaj Anielewicz (Πολωνικά)[1] και מרדכי אניעלעװיטש (Γίντις)
Γέννηση1919[2][3][4]
Βίσκουφ[5]
Θάνατος8  Μαΐου 1943[6][3][4]
Γκέτο της Βαρσοβίας[7]
Τόπος ταφήςΒαρσοβία
Χώρα πολιτογράφησηςΠολωνία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΠολωνικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητααντιστασιακός[8]
Οικογένεια
ΣύντροφοςΜίρα Φύχρερ
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατόςΑντιπλοίαρχος
Πόλεμοι/μάχεςΕξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΤάγμα του Σταυρού του Γκρούνβαλντ, 3η τάξη
Cross of Valour (1939)[9]
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Ο Μόρντεχαϊ Ανιελέβιτς (πολωνικά: Mordechai Anielewicz‎‎, γίντις: אניעלעוויטש‎‎, ψευδώνυμα: Marian, Malachi, Aniołek, 1919, Βίσκουφ - 8 Μαΐου 1943, Βαρσοβία) ήταν Πολωνός αντιστασιακός ακτιβιστής, εβραϊκής καταγωγής. Υπήρξε διοικητής της Εβραϊκής Οργάνωσης Μάχης (ΕΟΜ, Żydowska Organizacja Bojowa) και ηγετική φυσιογνωμία της Εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας.

Βιογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι γονείς του ήταν ο Αβραάμ και η Τσίρλα, το γένος Ζάντραμ.[10] Όταν ήταν σε ηλικία λίγων ετών, η οικογένεια Ανιελέβιτς μετακόμισε από το Βίσκουφ στη Βαρσοβία.[11] Ο πατέρας του διατηρούσε κατάστημα στη συνοικία Σόλετς.[12]

Φοίτησε στο ιδιωτικό Εβραϊκό Γυμνάσιο Αρρένων της Εταιρείας «Laor» («Ku światłu» – «Προς το φως»), στην οδό Ναλέφκι 2α.[13] Λόγω των εξαιρετικών επιδόσεών του στις σπουδές, απαλλάχθηκε από την καταβολή διδάκτρων.[10] Αποφοίτησε το 1938.[14]

Το 1933 εντάχθηκε στην δεξιά οργάνωση νέων Betar.[11] Από το 1934 ανήκε στην αριστερή σιωνιστική οργάνωση προσκόπων Χασομέρ Χατζαΐρ.[15] Από το 1937 υπηρέτησε ως διοικητής ομάδας της τοπικής μονάδας «Bechazit» και υπήρξε μέλος της διοίκησης της Βαρσοβίας, ενώ το 1939 εντάχθηκε στην Ανώτατη Διοίκηση. Κατά τα έτη 1936–1938, υπήρξε οργανωτής αυτοάμυνας απέναντι σε αντισημιτικές ενέργειες του Εθνικού Ριζοσπαστικού Στρατοπέδου (Obóz Narodowo-Radykalny), καθώς και απέναντι σε εβραϊκούς εθνικιστικούς κύκλους.[15]

Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Σεπτεμβρίου, μαζί με τους συναδέλφους του από την οργάνωση Χασομέρ Χατζαΐρ, επιχείρησε να διαφύγει προς το Βασίλειο της Ρουμανίας, αλλά συνελήφθη από εκπροσώπους των σοβιετικών αρχών.[16] Επέστρεψε στη Βαρσοβία μετά την παράδοση της πόλης και, στα τέλη του 1939, μετέβη για μερικές εβδομάδες στο Βίλνιους.[17] Μετά την επιστροφή του στη Βαρσοβία συνέχισε τη δραστηριότητά του στην οργάνωση Χασομέρ Χατζαΐρ.[16] Συμμετείχε επίσης στη σύνταξη της εφημερίδας Neged Hazerem (πολ. «Αντίρροπα»), σε δραστηριότητες αυτομόρφωσης νέων Εβραίων[16] και υπήρξε εκπαιδευτής στο κιμπούτς στην οδό Ναλέφκι 23.[10] Διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον Εμάνουελ Ρίνγκελμπλουμ.[18]

Ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους συντρόφους του, καθώς ενέπνεε εμπιστοσύνη με τη σεμνότητα, την αυτοκυριαρχία και τη διορατικότητά του.[19] Ξεχώριζε για τη δέσμευσή του και τις οργανωτικές του ικανότητες.[16] Ήταν επίσης ταλαντούχος δημοσιογράφος.[20]

Το Μάρτιο του 1942, στο Γκέτο της Βαρσοβίας, άρχισε να συνδιοργανώνει το εβραϊκό Αντιφασιστικό Μπλοκ.[15] Το Μπλοκ αποτελούσε οργάνωση που δραστηριοποιούνταν στα γκέτο του Γενικού Κυβερνείου και της Σιλεσίας. Το 1942 οργάνωσε επίσης ομάδες εβραϊκής αυτοάμυνας στο Μπέντζιν και στο Σοσνόβιετς.[10] Επέστρεψε στη Βαρσοβία το φθινόπωρο του 1942, μετά την ολοκλήρωση της μεγάλης κλίμακας εκτοπίσεων προς το στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα.[21]

Από τον Οκτώβριο του 1942, διετέλεσε διοικητής της Εβραϊκής Οργάνωσης Μάχης. Μεταξύ άλλων, υπήρξε συνδιοργανωτής της επιτυχημένης απόπειρας που πραγματοποιήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 1942 κατά του αναπληρωτή διοικητή της Εβραϊκής Αστυνομίας του Γκέτο της Βαρσοβίας, Γιάκουμπ Λέικιν, αν και ο ίδιος δεν συμμετείχε προσωπικά στην ενέργεια.[22]

Στις 18–21 Ιανουαρίου 1943, ηγήθηκε της πρώτης ένοπλης αυτοάμυνας στο Γκέτο της Βαρσοβίας, η οποία οδήγησε στη διακοπή της δεύτερης γερμανικής εκστρατείας εκτοπίσεων προς το στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα (η λεγόμενη «εκστρατεία του Ιανουαρίου»). Μεταξύ άλλων, το τμήμα υπό τη διοίκησή του αναμείχθηκε σε πομπή Εβραίων που οδηγούνταν στο Umschlagplatz και, με το σήμα του στη γωνία των οδών Ζαμένχοφ και Νίσκα, επιτέθηκε στους Γερμανούς συνοδούς. Η πλειονότητα των Εβραίων μαχητών σκοτώθηκε, ωστόσο αρκετές δεκάδες από τους Εβραίους που οδηγούνταν στο Umschlagplatz κατάφεραν να διαφύγουν. Οι συγκρούσεις του Ιανουαρίου ενίσχυσαν τη θέση και το κύρος του ως διοικητή της ΕΟΜ.[23] Υπήρξε υποστηρικτής της συνεργασίας με την Εβραϊκή Στρατιωτική Ένωση (Żydowski Związek Wojskowy).[10]

Image
Ο Μόρντεχαϊ Ανιελέβιτς και η σύντροφός του, Μίρα Φύχρερ, στο κατεστραμμένο Γκέτο της Βαρσοβίας (πίνακας του Σιμόν Γκαρμίτσε)».

Στις 19 Απριλίου 1943, ο Μόρντεχαϊ Ανιελέβιτς ηγήθηκε της Εξέγερσης του Γκέτο της Βαρσοβίας. Σκοτώθηκε στις 8 Μαΐου 1943, μαζί με μέλη της διοίκησης της ΕΟΜ, σε ένα καταφύγιο περικυκλωμένο από τους Γερμανούς στην οδό Μίουα 18. Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου του δεν είναι γνωστές. Στο καταφύγιο βρίσκονταν εκείνη την περίοδο περίπου 120 εξεγερμένοι, μεταξύ των οποίων και η σύντροφός του, Μίρα Φύχρερ. Πολλοί από αυτούς, μετά από κάλεσμα του Ίζραελ Χάιμ Βίλνερ, προχώρησαν σε αυτοκτονία.

Σύμφωνα με την Τόσια Άλτμαν, ο Ανιελέβιτς ήταν αντίθετος στην αυτοκτονία, καθώς θεωρούσε ότι, εάν υπήρχε έστω και η παραμικρή ελπίδα να αντέξουν στο καταφύγιο μέχρι το βράδυ, έπρεπε να επιχειρηθεί μια τέτοια προσπάθεια.

Παρασημοφορήσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Polski Słownik Judaistyczny» (Πολωνικά) Anielewicz_Mordechaj. Ανακτήθηκε στις 2  Οκτωβρίου 2024.
  2. ↑ Διεθνές Πρότυπο Aναγνωριστικό Ονόματος. 0000000107825767. Ανακτήθηκε στις 16  Οκτωβρίου 2015.
  3. 1 2 (Αγγλικά) Find A Grave. 10966832. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 1 2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Mordecai-Anielewicz. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) Ανακτήθηκε στις 14  Δεκεμβρίου 2014.
  6. ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
  7. ↑ www.jhi.pl/en/articles/may-8-1943-death-of-mordechai-anielewicz,616. Ανακτήθηκε στις 26  Ιανουαρίου 2023.
  8. ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) Ανακτήθηκε στις 25  Ιουνίου 2015.
  9. ↑ Ανακτήθηκε στις 2  Νοεμβρίου 2025.
  10. 1 2 3 4 5 Komorowski (red.), Krzysztof (2015). Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon. Βαρσοβία: Fundacja Polska Walczy i Wydawnictwo Bellona. σελ. 16. ISBN 978-83-1113474-4.
  11. 1 2 Kowalewska, Aneta (29 kwietnia 2008). «Polsko-żydowski wyszkowski bohater». to.com.pl. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |ημερομηνία= (βοήθεια)
  12. ↑ Prokopowicz, Magdalena (2010). «Anielewicz Mordechaj». Żydzi polscy. Historie niezwykłe. Βαρσοβία: Demart. σελ. 11. ISBN 978-83-7427-392-3.
  13. ↑ Mączewski, Ryszard (2009). Warszawa między wojnami. Łodź: Księży Młyn. σελ. 125. ISBN 978-83-61253-51-8.
  14. ↑ Kunert, Andrzej Krzysztof (1987). Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1944. Βαρσοβία: Instytut Wydawniczy „Pax”. σελ. 30. ISBN 83-211-0739-7.
  15. 1 2 3 Wielka Encyklopedia PWN. Tom 2. Βαρσοβία: Wydawnictwo Naukowe PWN. 2001. σελ. 73. ISBN 83-01-13409-7.
  16. 1 2 3 4 Smoleński, Paweł (15−16 kwietnia 2023). «Anielewicz, bohater idealny. Rozmowa z dr Marią Ferenc». Gazeta Wyborcza (dodatek „Alehistoria”): 4.
  17. ↑ Grupińska, Anka (2003). Odczytane listy. Opowieści o powstańcach żydowskich. Βαρσοβία: Wydawnictwo Literackie. σελ. 30. ISBN 83-08-03314-8.
  18. ↑ Kassow, Samuel D. (2017). Kto napisze naszą historię? Ukryte Archiwum Emanuela Ringelbluma. Βαρσοβία: Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma. σελ. 585. ISBN 978-83-65254-55-9.
  19. ↑ Mark, Bernard (1959). Walka i zagłada warszawskiego getta. Βαρσοβία: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. σελ. 151.
  20. ↑ Grupińska, Anka (2000). Ciągle po kole. Rozmowy z żołnierzami getta warszawskiego. Βαρσοβία: Wydawnictwo Twój Styl. σελ. 40–41. ISBN 83-7163-187-1.
  21. ↑ Assuntino, Rudi (2006). Strażnik. Marek Edelman opowiada. Kraków: Wydawnictwo Znak. σελ. 78. ISBN 83-240-0647-8.
  22. ↑ Nalewajko-Kulikov, Joanna (2010). Anielewicz Mordechaj w Żydzi Polscy. Historie niezwykłe. Βαρσοβία: Demart. σελ. 12. ISBN 978-83-7427-392-3.
  23. ↑ Gutman, Israel (1993). Żydzi warszawscy 1939-1943. Βαρσοβία: Oficyna Wydawnicza „Rytm”. σελ. 448. ISBN 83-85249-26-5.
  24. ↑ Mazur, Aleksander (1988). Order Krzyża Grunwaldu 1943-1985. Βαρσοβία: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. σελ. 89. ISBN 83-11-07449-6.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Μόρντεχαϊ_Ανιελέβιτς&oldid=11573040"