Λεύκιος Νεράτιος Μάρκελος

Λεύκιος Νεράτιος Μάρκελος
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση	1ος αιώνας
Θάνατος	2ος αιώνας
Χώρα πολιτογράφησης	Αρχαία Ρώμη
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα	πολιτικός
Οικογένεια
Σύζυγος	Corellia Hispulla Domitia Vettilla
Τέκνα	Lucius Corellius Neratius Pansa Neratius Marcellus
Γονείς	Λεύκιος Νεράτιος Πρίσκος (ύπατος το 87) και Marcus Hirrius Fronto Neratius Pansa
Αδέλφια	Λεύκιος Νεράτιος Πρίσκος
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα	Ρωμαίος συγκλητικός Ρωμαίος έπαρχος Ύπατος στην αρχαία Ρώμη
Σχετικά πολυμέσα

Ο Λεύκιος Νεράτιος Μάρκελος, λατιν.: Lucius Neratius Marcellus ( 1ος - 2ος αι. μ.Χ.) ήταν αυτοκρατορικός Ρωμαίος στρατιωτικός αξιωματικός και συγκλητικός, ο οποίος κατείχε διάφορες θέσεις στην υπηρεσία του Αυτοκράτορα. Ο Μάρκελος εξελέγη ύπατος δύο φορές, την πρώτη φορά υπό τον Δομιτιανό το 95 μ.Χ., και ξανά υπό τον Αδριανό το 129. Η ζωή του παρέχει αρκετά παραδείγματα, για το πώς λειτουργούσε η πατρωνεία στην πρώιμη αυτοκρατορική Ρώμη.

Ήταν ύπατος το 95 μ.Χ., διαδεχόμενος τον Αυτοκράτορα Δομιτιανό, και ξανά το 129. Υπηρέτησε ως στρατιωτικός τριβούνος στη Λεγεώνα XII Fulminata. Είναι το πρώτο άτομο, για το οποίο υπάρχουν μαρτυρίες ότι κατείχε τη θέση του καταγραφέα των πρακτικών της Συγκλήτου. Διετέλεσε κυβερνήτης της Βρετανίας από το 101 έως το 104. Αυτή ήταν μία περίοδος, κατά την οποία η επαρχία, η οποία δεν είχε φρουρά, δεχόταν πίεση από ανήσυχες φυλές. Ο Μάρκελος επέβλεψε τη σταθεροποίηση της κατάστασης, η οποία περιελάμβανε την αποχώρηση από τη μελλοντική τοποθεσία του τείχους του Αντωνίνου, σε αυτό που αργότερα θα γινόταν η γραμμή του τείχους του Αδριανού.

Πρώιμη ζωή

Η προέλευση του γένους Nερατίων βρίσκεται στην ιταλική πόλη Σαιπινόν, που βρίσκεται στο Σάμνιον. Η Όλλι Σαλομίες, στη μελέτη της για την αυτοκρατορική ρωμαϊκή ονοματολογία, έχει διαπιστώσει, ότι ενώ ο Μάρκελος ήταν αδελφός του νομικού Λεύκιου Νεράτιου Πρίκσου, και επομένως το φυσικό τέκνο του Λεύκιου Νεράτιου Πρίσκου, είχε υιοθετηθεί από τον θείο του Mάρκο Ίριο Φρόντωνα Νεράτιο Πάνσα, ύπατο το 73 ή 74, που ήταν άτεκνος.

Έχει υποστηριχθεί ότι ο Μάρκελος νυμφεύτηκε δύο φορές. Μία σύζυγος μαρτυρείται για τον Μάρκελο σε επιγραφές, που ανακτήθηκαν από το Σαιπινόν, το οποίο έστησε προς τιμήν του, η Δομιτία Βετίλλα , η κόρη του Λεύκιου Δομίτιου Απολλινάρι, αντικαταστάτη υπάτου το 97 μ.Χ. Ωστόσο έχει υποστηριχθεί, ότι ο Μάρκελλος είχε νυμφευτεί την Κορελλία Ισπούλλα, βασιζόμενος στην ύπαρξη ενός γιου, του Λεύκιου Κορέλλιου Νεράτιου Πάνσα, υπάτου του 122 μ.Χ. Η Ισπούλλα ήταν κόρη τού ηλικιωμένου φίλου τού Πλίνιου του Νεότερου, Κόιντου Κορέλλιου Ρούφου, ο οποίος ήταν ύπατος το 78 μ.Χ. Ο Ρόναλντ Σάυμ σημειώνει ότι ο Μάρκελος «δεν χρειαζόταν να έχει... μόνο μία σύζυγο», και υποστηρίζει ότι ήταν νυμφευμένος πρώτα με την Ισπούλλα, και στη συνέχεια με τη Βεττίλλα.

Σταδιοδρομία μέχρι να γίνει κυβερνήτης της Βρετανίας

Μία επιγραφή που ανακτήθηκε από το Σαιπινόν παρέχει λεπτομέρειες για τη σταδιοδρομία του Μάρκελλου. Στην εφηβεία του ήταν ένας από τους τρεις άνδρες του νομισματοκοπείου (tresviri monetalis), το πιο έγκριτο από τα τέσσερα συμβούλια που αποτελούν τους είκοσι άνδρες (vigintiviri). Η ανάθεση σε αυτό το συμβούλιο ήταν συνήθως προνόμιο των ευγενών ή ευνοημένων ατόμων. Μία επιγραφή που βρέθηκε στον Ξάνθο, θεωρείται από τους ειδικούς ότι υποδεικνύει ότι συνόδευσε τον θετό πατέρα του στη ρωμαϊκή επαρχία της Λυκίας, ενώ ο μεγαλύτερος σε ηλικία άνδρας την κυβερνούσε ως αυτοκρατορικός κυβερνήτης (legatus Augusti pro praetore). Με την επιστροφή τους στη Ρώμη και οι δύο προήχθησαν στην τάξη των πατρικίων, πιθανότατα κατά τη ρωμαϊκή απογραφή του 73-74. Αυτή η προαγωγή στο αξίωμα προσέφερε πολλές ευκαιρίες, συμπεριλαμβανομένης της απαλλαγής από την κατοχή ορισμένων από τα δημοκρατικά αξιώματα, που διαφορετικά απαιτούνταν για να γίνει κάποιος ύπατος.

Στον Μάρκελλο δόθηκε στη συνέχεια η θέση του curator acta senatorum, ή του καταγραφέα των πρακτικών της Συγκλήτου. Είναι το πρώτο άτομο που έχει καταγραφεί, ότι κατείχε αυτή τη θέση. Στην ηλικία των 25 ετών κατείχε το δημοκρατικό αξίωμα του ταμία (quaestor), επιλεγόμενος ως ένας από τους δύο, που είχαν οριστεί να υπηρετήσουν τον Αυτοκράτορα. Τα καθήκοντα αυτών των ταμιών περιελάμβαναν την ανάγνωση των λόγων του Αυτοκράτορα στη Σύγκλητο. Ακολούθησε η εισαγωγή του στον σύλλογο του Salius Palatinus, ενός ιερατικού τάγματος που ανάγεται στο Ρωμαϊκό Βασίλειο. Η υπηρεσία του Μάρκελου στον Αυτοκράτορα συνεχίστηκε με μία αποστολή ως tribunus laticlavius με τη Λεγεώνα XII Fulminata που ήταν μέρος μίας εκστρατευτικής δύναμης με επικεφαλής τον θετό πατέρα του Νεράτιο Πάνσα στην Καππαδοκία. Αυτή η αποστολή πιστεύεται ότι έλαβε χώρα το 75 και το 76.

Λόγω της προαγωγής του στην τάξη των πατρικίων, ο Μάρκελος απαλλάχθηκε από οποιαδήποτε εντολή ή αξίωμα μεταξύ της πραιτορίας και του διορισμού του ως υπάτου το 95 μ.Χ., αντικαθιστώντας τον Αυτοκράτορα Δομιτιανό στις ειδούς (στις 13) του Ιανουαρίου. Ο Ρόναλντ Σάυμ περιγράφει το να είναι κάποιος κατάλληλος για να αντικαταστήσει τον Αυτοκράτορα ως «υψηλή διάκριση και σχεδόν σαν να είναι κάποιος κανονικός ύπατος». Ο Μάρκελος υπηρέτησε ως curator aquarum urbis (επόπτης των υδραγωγείων της πόλης) μεταξύ της υπατείας του και τού διορισμού του ως legatus Augusti pro praetore της Ρωμαϊκής Βρετανίας. Σίγουρα κατείχε το αξίωμα πριν από το 103, οπότε και η θητεία του ως κυβερνήτη πιστοποιείται από στρατιωτικό δίπλωμα.

Στη Βρετανία και μετά

Η Βρετανία (κίτρινο), εντός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ο Μάρκελος ήταν Κυβερνήτης της Βρετανίας από το 101 έως το 104. Περίπου εκείνη την εποχή, ο ρωμαϊκός στρατός αντιμετώπιζε δυσκολίες για να κρατήσει την περιοχή που ο Γ. Ι. Αγρικόλα είχε κατακτήσει μία γενιά πριν. Η Λεγεώνα II Adiumtrix είχε αποσυρθεί στον Δούναβη το 92 μ.Χ. με τρεις ομάδες βοηθητικών δυνάμεων των Βαταβίων. Ο Αυτοκράτορας Τραϊανός, χρειαζόμενος ενισχύσεις για τον Α΄ Δακικό Πόλεμο, είχε ζητήσει αποσπάσματα από τον στρατό στη Βρετανία. Οι ιθαγενείς εκμεταλλεύτηκαν τη μειωμένης δύναμης φρουρά: οι ανασκαφές στο Νιούστεντ και αλλού δείχνουν σημάδια καταστροφής από πυρκαγιά. Αν και οι Ρωμαίοι συχνά έκαιγαν, ό,τι δεν άξιζε να διασωθεί, όταν εκκένωναν ένα οχυρό, οι ανασκαφές αποκάλυψαν επίσης ανθρώπινα λείψανα και τεράστιες ποσότητες εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων κατεστραμμένων πανοπλιών, στο Νιούστεντ. Αυτό έχει εκληφθεί ως σαφής απόδειξη εχθρικής ενέργειας. Τα σύνορα οπισθοχώρησαν από το τείχος του Αντωνίνου μέχρι τη γραμμή της Στάνεγκαϊτ, του μελλοντικού τείχους του Αδριανού. Ο Μάρκελος σίγουρα διαχειρίστηκε τουλάχιστον ένα μέρος αυτής της σημαντικής αναδιοργάνωσης.

Ο Νεράτιος Μάρκελος ήταν φίλος του Πλίνιου του Νεότερου. Αν και καμία από τις επιστολές του Πλίνιου προς τον Μάρκελο δεν έχει διασωθεί, μία από τις σωζόμενες επιστολές του τον αναφέρει. Ο Πλίνιος είχε ζητήσει από τον Μάρκελο να κάνει τον Σουητόνιο τριβούνο στη Βρετανία. Όταν κατάφερε να εξασφαλίσει αυτή την εύνοια για τον Σουητόνιο, ο τελευταίος τελικά αρνήθηκε τη θέση, την οποία ο Πλίνιος στη συνέχεια μεταβίβασε τη θέση σε έναν συγγενή του Σουητόνιου. Αυτή η ιστορία δείχνει ότι ο Μάρκελος μπορούσε εύκολα να κάνει στρατιωτικούς διορισμούς μέσω του δικτύου της πατρωνίας, προφανώς χωρίς να συμβουλευτεί τον στρατό.

Ένα άλλο παράδειγμα του ρόλου του Μάρκελου στο δίκτυο χορηγιών της εποχής του είναι ένα προσχέδιο μίας επιστολής, που ανακτήθηκε από το ρωμαϊκό οχυρό στη Βιντολάντα. Ο διοικητής της 9ης Κοόρτης των Βαταβίων που στάθμευαν εκεί, Φλάβιος Κεριάλης, γράφει στον φίλο του Κρισπίνο για τη συνάντησή του με τον κυβερνήτη Μάρκελο. Το κείμενο είναι κατεστραμμένο σε αυτό το σημείο, και έχουν προταθεί αρκετές θεωρίες από σύγχρονους ιστορικούς, σχετικά με τον σκοπό αυτής της ανακοίνωσης. Ο Άντονι Μπίρλεϊ υπαινίχθηκε ότι ο Κεριάλις ζητούσε από τον Κρισπίνο να μεσολαβήσει εκ μέρους του για προαγωγή ή μετάθεση. Οι βουλευτές Σπάιντελ και Ρ. Σάιντερ υποστήριξαν ότι επρόκειτο για παράδειγμα litterae commendaticiae, δηλαδή για μία επιστολή που σύστηνε τον εαυτό του στον Κρισπίνο. Στην έκδοσή τους της επιστολής, οι Άλαν Κ. Μπόουμαν και Τζ. Ντέιβιντ Τόμας προσφέρουν μία πιο πεζή ερμηνεία: «Ο συγγραφέας ζητά από τον Κρισπίνο... να κάνει τη στρατιωτική του θητεία ευχάριστη, φέρνοντάς τον σε καλές σχέσεις με όσο το δυνατόν περισσότερους ισχυρούς ανθρώπους».

Η επόμενη καταγραφή του Nεράτιου Μάρκελου έρχεται δεκαετίες μετά την επιστροφή του από τη Βρετανία, όταν εξελέγη κανονικός ύπατος το 129 μ.Χ., υπηρετώντας δίπλα στον Πόπλιο Ιουβέντιο Κάλσο Τίτο Αυφίδιο Οίνιο Σεβεριανό. Παρατηρώντας ότι ο Αυτοκράτορας Αδριανός βασιζόταν στον αδελφό του για συμβουλές, ο Μπίρλεϊ πιστεύει ότι ο Μάρκελος είχε «γίνει οικείος» με τον Αδριανό, κάτι που μπορεί να είναι ο λόγος για την αξιοσημείωτη τιμή μίας δεύτερης υπατικής θητείας. Ωστόσο, ο Μπίρλεϊ σημειώνει στη συνέχεια ότι «ίσως να είχε ένα θλιβερό τέλος σύντομα αργότερα, καθώς μεταξύ των στενών φίλων του Αδριανού... ο συγγραφέας της Ιστορίας των Αυγούστων αναφέρει έναν Μάρκελο, που αναγκάστηκε σε αυτοκτονία από τον Αυτοκράτορα».

Αναφορές

Βιβλιογραφία

• Birley, Anthony (1981). The Fasti of Roman Britain. Oxford: Clarendon Press. ISBN 978-0-19-814821-0. 
• Birley, Anthony (1991). «Vindolanda: Notes on Some New Writing Tablets». Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik 88: 87–102. 
• Frere, Sheppard (1978). Britannia: A History of Roman Britain. London: Routledge and Kegan Paul. ISBN 978-0-7100-8916-8. 
• Torelli, Mario (1968). «The Cursus Honorum of M. Hirrius Fronto Neratius Pansa». Journal of Roman Studies 58 (1–2): 170–175. doi:10.2307/299705. 
• Salomies, Olli (1992). Adoptive and polyonymous nomenclature in the Roman Empire. Helsinki: Societas Scientiarum Fennica. ISBN 978-951-653-242-7. 
• Syme, Ronald (1957). «The Jurist Neratius Priscus». Hermes 85 (4): 480–493. 
• Syme, Ronald (1968). «People in Pliny». Journal of Roman Studies 58 (1–2): 135–151. doi:10.2307/299703.