Κύπελλο Αγγλίας (ποδόσφαιρο ανδρών)

Κύπελλο Αγγλίας

Διοργανωτής	Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Αγγλίας
Ίδρυση	1871 (1871)
Χώρα	Αγγλία ! Αγγλία
Χώρος διεξαγωγής	Αγγλία ! Αγγλία Ουαλία ! Ουαλία
Αριθμός ομάδων	747 (2025–26)
Προκρίνει σε	Γιουρόπα Λιγκ Κομιούνιτι Σιλντ
Τρέχων κάτοχος	Κρίσταλ Πάλας (1ος τίτλος) (2024–25)
Περισ. κατακτήσεις	Άρσεναλ (14 τίτλοι)
Τηλεοπτική κάλυψη	BBC ITV Sport
Ιστοσελίδα	thefa.com
2025–26
Πολυμέσα σχετικά με τη διοργάνωση

Το Κύπελλο Αγγλίας (αγγλικά: The Football Association Challenge Cup, πιο γνωστό ως FA Cup) είναι ετήσια διοργάνωση ποδοσφαίρου. Αποτελεί τον αρχαιότερο θεσμό του αθλήματος παγκοσμίως σε διασυλλογικό αλλά και επίπεδο εθνικών ομάδων, έχει δε ολοκληρωθεί –παρά την αναστολή του στους δύο παγκόσμιους πολέμους– τις περισσότερες φορές από κάθε άλλον.

Ιστορικά στοιχεία

Η απόφαση για τη δημιουργία του λήφθηκε την 20η Ιουλίου 1871 στα γραφεία του λονδρέζικου περιοδικού The Sportsman κατόπιν πρότασης του Τσαρλς Άλκοκ, επίτιμου γραμματέα της αγγλικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (The FA). Η πρώτη διεξαγωγή του κυπέλλου διήρκεσε μεταξύ 11 Νοεμβρίου 1871 και τον τελικό αγώνα της 16ης Μαρτίου 1872. Αυτός έλαβε χώρα στο Κένινγκτον Όουβαλ του Λονδίνου, όπου 2.000 θεατές πλήρωσαν από ένα σελίνι ώστε να παρακολουθήσουν τη νίκη 1-0 των Γουόντερερς επί των Ρόγιαλ Εντζινίρς, με σκόρερ τον Μόρτον Μπετς που –για αδιευκρίνιστο λόγο– είχε δηλώσει το ψευδώνυμο Α.Χ Τσέκερ.

Κατά την εναρκτήρια εκείνη διοργάνωση, από τα 50 τότε μέλη της FA δήλωσαν συμμετοχή μόνο τα 15, με δύο να αποσύρονται στον α' γύρο και ακόμη ένα στον β'. Περίπου 1½ αιώνα αργότερα, στο κύπελλο Αγγλίας λαμβάνουν πλέον μέρος αρκετά περισσότερα από 700 σωματεία (αριθμός ρεκόρ τα 763 της αγωνιστικής περιόδου 2011-12), των 9 πρώτων επιπέδων του αγγλικού ποδοσφαίρου και επιλεγμένα του 10ου, δηλαδή από τα πλουσιότερα και τα δημοφιλέστερα μέχρι ερασιτεχνικά μικρών χωριών. Αντίθετα με τα αρχικά χρόνια όπου στο θεσμό μετείχαν επίσης σύλλογοι των υπόλοιπων βρετανικών εθνών Ιρλανδία, Ουαλία και Σκωτία, σήμερα αγωνίζονται μόλις 6 της δεύτερης. Το 2013 πήρε μέρος για πρώτη φορά ομάδα από τα νησιά της Μάγχης.

Παραδοσιακά, όλοι οι αγώνες του κυπέλλου Αγγλίας είναι μονοί και πραγματοποιούνται στην έδρα του ενός αντιπάλου, με εξαίρεση τους δύο ημιτελικούς και τον τελικό που διεξάγονται σε ουδέτερα γήπεδα. Αντίθετα με άλλες εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες, η FA καθυστέρησε να εισαγάγει τη διαδικασία των πέναλτι, δεδομένου ότι έως και την περίοδο 1990-91 για ισοπαλία στα 90 λεπτά προβλεπόταν η επανάληψη της αναμέτρησης στην έδρα τώρα του φιλοξενούμενου (ή ουδέτερη για τις δύο τελικές φάσεις), με ημίωρη παράταση σε νέα ισοπαλία. Δεν είχε τεθεί περιορισμός ως προς τoν αριθμό των διαδοχικών επαναληπτικών που τυχόν θα απαιτούνταν, ενώ το γήπεδό τους όριζε πλέον ανά περίπτωση η FA. Σε μία απόπειρα να μην μεταβληθεί δραματικά ο επί 120ετία χαρακτήρας της διοργάνωσης, η διαδικασία των πέναλτι εφαρμοζόταν για λίγα χρόνια από τη δεύτερη συνάντηση ημιτελικών και τελικού (μετά 240' ισόπαλων δηλαδή, όχι 120').

Πληροφορίες

• Έως το 1991, σε επαναληπτικό αγώνα είχαν κριθεί μόλις οι 13 στους 110 τελικούς (ένας κάθε 8½), με το γεγονός να συμβαίνει πάλι μία και τελευταία φορά κατά την ενδιάμεση περίοδο μερικής εφαρμογής της διαδικασίας των πέναλτι, όταν το 1993 η Άρσεναλ επιβλήθηκε 2-1 της Σέφιλντ Γουένσντεϊ ένα λεπτό πριν λήξει η παράταση (α' παιχνίδι 1-1). Με τον τρόπο αυτό η πρώτη ψυχοφθόρα εκτέλεση διαδοχικών πέναλτι σε τελικό "αναβλήθηκε" επί 12ετία, όπου συμπτωματικά το 2005 ανέδειξε την ίδια νικήτρια επί της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ με 5-4, κατόπιν 120' χωρίς τέρμα. Από τότε, η διαδικασία χρειάστηκε εκ νέου την επόμενη μόνο χρονιά 2006 (Λίβερπουλ ΦΚ-Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ 3-3 σε κανονική διάρκεια και παράταση, 3-1 στα πέναλτι).
• Οι Γουόντερερς που κατέκτησαν τα 2 πρώτα τρόπαια (με τεχνικό τον προαναφερόμενο Τσαρλς Άλκοκ, "πιονέρο" του κυπέλλου) και γενικά 5 στα πρώτα 7 μένοντας αήττητοι σε τελικούς, έπαψαν να υφίστανται μία περίπου δεκαετία από την τελευταία τους επιτυχία.Επομενως η Μπλακμπερν Ροβερς ειναι η μοναδικη ομαδα που εχει κατακτησει το τροπαιο 3 συνεχομενες φορες.
• Ευρύτερη νίκη σε τελικό παραμένει το 6-0 της Μπέρι ΦΚ επί της Ντέρμπι Κάουντι το 1903 και της Μάντσεστερ Σίτι το 2019 επί της Γουότφορντ με το ιδιο σκορ.
• Οι παγκόσμιοι πόλεμοι ανέστειλαν πλήρως το θεσμό τα διαστήματα 1916-1919 και 1940-1945, ενώ τον διέκοψαν την αγωνιστική περίοδο 1939-40.
• Μία μόλις φορά και το μακρινό 1927 έχει κατακτήσει το κύπελλο ομάδα εκτός Αγγλίας, συγκεκριμένα η ουαλική Κάρντιφ Σίτι. Πρόκειται επίσης για τη μοναδική που αναδείχθηκε φιναλίστ (1925 και 2008), έπειτα την Κουίνς Παρκ από τη Γλασκώβη της Σκοτίας (1884 και 1885).
• Ο τελικός του 1933 ήταν ο πρώτος που χρησιμοποιήθηκε αρίθμηση στο πίσω μέρος της φανέλας για αναγνώριση των παικτών, με αυτούς της Έβερτον (νικητές 3-0) να φορούν τα 1 έως 11 και της Μάντσεστερ Σίτι τα 12 έως 22.
• Το ταχύτερο τέρμα από την έναρξη σε τελικό, σημείωσε στο 12ο δευτερόλεπτο ο Ιλκάι Γκούντογκαν στην νίκη εναντίον της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ με 2-1 το 2023.

Χορηγίες

Από την περίοδο 1994–95 το Κύπελλο Αγγλίας διαθέτει κεντρικό χορηγό, ο οποίος εμπεριέχεται στην επίσημη ονομασία του, με εξαίρεση το διάστημα 2002–2006 και την περίοδο 2014–2015.

• The FA Cup sponsored by Littlewoods (1994–1998)
• The AXA-Sponsored FA Cup (1998–2002)
• The FA Cup sponsored by E.ON (2006–2011)
• The FA Cup with Budweiser (2011–2014)
• The Emirates FA Cup (2015–σήμερα)

Οι κυπελλούχοι

‡	Η νικήτρια ομάδα κέρδισε το νταμπλ (Πρωτάθλημα και Κύπελλο)
§	Η νικήτρια ομάδα κέρδισε το εγχώριο τρεμπλ (Πρωτάθλημα, Κύπελλο και Λιγκ Καπ)
#	Η νικήτρια ομάδα κέρδισε το ευρωπαϊκό τρεμπλ (Πρωτάθλημα, Κύπελλο και Κύπελλο Πρωταθλητριών/ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ)
Πλάγια	Ομάδα εκτός της κορυφαίας κατηγορίας του πρωταθλήματος Αγγλίας (από την έναρξή της την περίοδο 1888–89)
(#)	Αριθμός τίτλου κάθε ομάδας

Περίοδος	Κυπελλούχος
1871–72	Γουόντερερς
1872–73	Γουόντερερς (2)
1873–74	Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι
1874–75	Ρόγιαλ Εντζινίρς
1875–76	Γουόντερερς (3)
1876–77	Γουόντερερς (4)
1877–78	Γουόντερερς (5)
1878–79	Ολντ Ιτόνιανς
1879–80	Κλάπαμ Ρόβερς
1880–81	Ολντ Καρθούζιανς
1881–82	Ολντ Ιτόνιανς (2)
1882–83	Μπλάκμπερν Ολύμπικ
1883–84	Μπλάκμπερν Ρόβερς
1884–85	Μπλάκμπερν Ρόβερς (2)
1885–86	Μπλάκμπερν Ρόβερς (3)
1886–87	Άστον Βίλα
1887–88	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον
1888–89	Πρέστον Νορθ Εντ ‡
1889–90	Μπλάκμπερν Ρόβερς (4)
1890–91	Μπλάκμπερν Ρόβερς (5)
1891–92	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον (2)
1892–93	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς
1893–94	Νοτς Κάουντι
1894–95	Άστον Βίλα (2)
1895–96	Δε Γουένσντεϊ1
1896–97	Άστον Βίλα ‡ (3)
1897–98	Νότιγχαμ Φόρεστ
1898–99	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ
1899–1900	Μπέρι
1900–01	Τότεναμ Χότσπερ
1901–02	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ (2)
1902–03	Μπέρι (2)
1903–04	Μάντσεστερ Σίτι
1904–05	Άστον Βίλα (4)
1905–06	Έβερτον
1906–07	Δε Γουένσντεϊ1 (2)
1907–08	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς (2)
1908–09	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ
1909–10	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ
1910–11	Μπράντφορντ Σίτι
1911–12	Μπάρνσλεϊ
1912–13	Άστον Βίλα (5)
1913–14	Μπέρνλι
1914–15	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ (3)
1915–19	δεν διεξήχθη Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
1919–20	Άστον Βίλα (6)
1920–21	Τότεναμ Χότσπερ (2)
1921–22	Χάντερσφιλντ Τάουν
1922–23	Μπόλτον Γουόντερερς
1923–24	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ (2)
1924–25	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ (4)
1925–26	Μπόλτον Γουόντερερς (2)
1926–27	Κάρντιφ Σίτι ()
1927–28	Μπλάκμπερν Ρόβερς (6)
1928–29	Μπόλτον Γουόντερερς (3)
1929–30	Άρσεναλ
1930–31	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον (3)
1931–32	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ (3)
1932–33	Έβερτον (2)
1933–34	Μάντσεστερ Σίτι (2)
1934–35	Σέφιλντ Γουένσντεϊ (3)
1935–36	Άρσεναλ (2)
1936–37	Σάντερλαντ
1937–38	Πρέστον Νορθ Εντ (2)
1938–39	Πόρτσμουθ
1939–45	δεν διεξήχθη Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
1945–46	Ντέρμπι Κάουντι
1946–47	Τσάρλτον Αθλέτικ
1947–48	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (2)
1948–49	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς (3)
1949–50	Άρσεναλ (3)
1950–51	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ (4)
1951–52	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ (5)
1952–53	Μπλάκπουλ
1953–54	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον (4)
1954–55	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ (6)
1955–56	Μάντσεστερ Σίτι (3)
1956–57	Άστον Βίλα (7)
1957–58	Μπόλτον Γουόντερερς (4)
1958–59	Νότιγχαμ Φόρεστ (2)
1959–60	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς (4)
1960–61	Τότεναμ Χότσπερ ‡ (3)
1961–62	Τότεναμ Χότσπερ (4)
1962–63	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (3)
1963–64	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ
1964–65	Λίβερπουλ
1965–66	Έβερτον (3)
1966–67	Τότεναμ Χότσπερ (5)
1967–68	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον (5)
1968–69	Μάντσεστερ Σίτι (4)
1969–70	Τσέλσι
1970–71	Άρσεναλ ‡ (4)
1971–72	Λιντς Γιουνάιτεντ
1972–73	Σάντερλαντ (2)
1973–74	Λίβερπουλ (2)
1974–75	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ (2)
1975–76	Σαουθάμπτον
1976–77	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (4)
1977–78	Ίπσουιτς Τάουν
1978–79	Άρσεναλ (5)
1979–80	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ (3)
1980–81	Τότεναμ Χότσπερ (6)
1981–82	Τότεναμ Χότσπερ (7)
1982–83	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (5)
1983–84	Έβερτον (4)
1984–85	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (6)
1985–86	Λίβερπουλ ‡ (3)
1986–87	Κόβεντρι Σίτι
1987–88	Γουίμπλετον
1988–89	Λίβερπουλ (4)
1989–90	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (7)
1990–91	Τότεναμ Χότσπερ (8)
1991–92	Λίβερπουλ (5)
1992–93	Άρσεναλ (6)
1993–94	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ‡ (8)
1994–95	Έβερτον (5)
1995–96	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ‡ (9)
1996–97	Τσέλσι (2)
1997–98	Άρσεναλ ‡ (7)
1998–99	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ # (10)
1999–2000	Τσέλσι (3)
2000–01	Λίβερπουλ (6)
2001–02	Άρσεναλ ‡ (8)
2002–03	Άρσεναλ (9)
2003–04	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (11)
2004–05	Άρσεναλ (10)
2005–06	Λίβερπουλ (7)
2006–07	Τσέλσι (4)
2007–08	Πόρτσμουθ (2)
2008–09	Τσέλσι (5)
2009–10	Τσέλσι ‡ (6)
2010–11	Μάντσεστερ Σίτι (5)
2011–12	Τσέλσι (7)
2012–13	Γουίγκαν Αθλέτικ
2013–14	Άρσεναλ (11)
2014–15	Άρσεναλ (12)
2015–16	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (12)
2016–17	Άρσεναλ (13)
2017–18	Τσέλσι (8)
2018–19	Μάντσεστερ Σίτι § (6)
2019–20	Άρσεναλ (14)
2020–21	Λέστερ Σίτι
2021–22	Λίβερπουλ (8)
2022–23	Μάντσεστερ Σίτι # (7)
2023–24	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (13)
2024–25	Κρίσταλ Πάλας

Οι τελικοί

*	Αποτέλεσμα μετά από παράταση
†	Ο αγώνας οδηγήθηκε στα πέναλτι (σκορ των πέναλτι)
(E)	Επαναληπτικός

Περίοδος	Κυπελλούχος	Σκορ	Φιναλίστ	Γήπεδο	Πόλη	Θεατές
1871–72	Γουόντερερς	1–0	Ρόγιαλ Εντζινίρς	Κένινγκτον Όουβαλ	Λονδίνο	2.000
1872–73	Γουόντερερς	2–0	Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι	Λίλι Μπριτζ		3.000
1873–74	Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι	2–0	Ρόγιαλ Εντζινίρς	Κένινγκτον Όουβαλ		2.000
1874–75	Ρόγιαλ Εντζινίρς	1–1 *	Ολντ Ιτόνιανς			2.000
		2–0 (Ε)				3.000
1875–76	Γουόντερερς	1–1	Ολντ Ιτόνιανς			3.500
		3–0 (Ε)				1.500
1876–77	Γουόντερερς	2–1 *	Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι			3.000
1877–78	Γουόντερερς	3–1	Ρόγιαλ Εντζινίρς			4.500
1878–79	Ολντ Ιτόνιανς	1–0	Κλάπαμ Ρόβερς			5.000
1879–80	Κλάπαμ Ρόβερς	1–0	Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι			6.000
1880–81	Ολντ Καρθούζιανς	3–0	Ολντ Ιτόνιανς			4.000
1881–82	Ολντ Ιτόνιανς	1–0	Μπλάκμπερν Ρόβερς			6.500
1882–83	Μπλάκμπερν Ολύμπικ	2–1 *	Ολντ Ιτόνιανς			8.000
1883–84	Μπλάκμπερν Ρόβερς	2–1	Κουίνς Παρκ ()			4.000
1884–85	Μπλάκμπερν Ρόβερς	2–0	Κουίνς Παρκ ()			12.500
1885–86	Μπλάκμπερν Ρόβερς	0–0	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον			15.000
		2–0 (Ε)		Ρέισκορς Γκράουντ	Ντέρμπι	12.000
1886–87	Άστον Βίλα	2–0	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	Κένινγκτον Όουβαλ	Λονδίνο	15.500
1887–88	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	2–1	Πρέστον Νορθ Εντ			19.000
1888–89	‡ Πρέστον Νορθ Εντ	3–0	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς			22.000
1889–90	Μπλάκμπερν Ρόβερς	6–1	Δε Γουένσντεϊ1			20.000
1890–91	Μπλάκμπερν Ρόβερς	3–1	Νοτς Κάουντι			23.000
1891–92	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	3–0	Άστον Βίλα			32.810
1892–93	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς	1–0	Έβερτον	Στάδιο Φάλοουφιλντ	Μάντσεστερ	45.000
1893–94	Νοτς Κάουντι	4–1	Μπόλτον Γουόντερερς	Γκούντισον Παρκ	Λίβερπουλ	37.000
1894–95	Άστον Βίλα	1–0	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	Κρίσταλ Πάλας Νάσιοναλ Σπορτς Σέντερ	Λονδίνο	42.560
1895–96	Δε Γουένσντεϊ 1	2–1	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς			48.836
1896–97	‡ Άστον Βίλα	3–2	Έβερτον			65.891
1897–98	Νότιγχαμ Φόρεστ	3–1	Ντέρμπι Κάουντι			62.017
1898–99	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ	4–1	Ντέρμπι Κάουντι			73.833
1899–1900	Μπέρι	4–0	Σαουθάμπτον			68.945
1900–01	Τότεναμ Χότσπερ	2–2	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ			110.820
		3–1 (Ε)		Μπέρντεν Παρκ	Μπόλτον	20.470
1901–02	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ	1–1	Σαουθάμπτον	Κρίσταλ Πάλας Νάσιοναλ Σπορτς	Λονδίνο	76.914
		2–1 (Ε)				33.068
1902–03	Μπέρι	6–0	Ντέρμπι Κάουντι			63.102
1903–04	Μάντσεστερ Σίτι	1–0	Μπόλτον Γουόντερερς			61.374
1904–05	Άστον Βίλα	2–0	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ			101.117
1905–06	Έβερτον	1–0	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ			75.609
1906–07	Δε Γουένσντεϊ 1	2–1	Έβερτον			84.594
1907–08	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς	3–1	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ			74.697
1908–09	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	1–0	Μπρίστολ Σίτι			71.401
1909–10	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	1–1	Μπάρνσλεϊ			77.747
		2–0 (Ε)		Γκούντισον Παρκ	Λίβερπουλ	69.000
1910–11	Μπράντφορντ Σίτι	0–0	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	Κρίσταλ Πάλας Νάσιοναλ Σπορτς	Λονδίνο	69.068
		1–0 (Ε)		Ολντ Τράφορντ	Μάντσεστερ	58.000
1911–12	Μπάρνσλεϊ	0–0	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	Κρίσταλ Πάλας Νάσιοναλ Σπορτς	Λονδίνο	54.556
		1–0 * (Ε)		Μπράμαλ Λέιν	Σέφιλντ	38.555
1912–13	Άστον Βίλα	1–0	Σάντερλαντ	Κρίσταλ Πάλας Νάσιοναλ Σπορτς	Λονδίνο	121.919
1913–14	Μπέρνλι	1–0	Λίβερπουλ			72.778
1914–15	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ	3–0	Τσέλσι	Ολντ Τράφορντ	Μάντσεστερ	49.557
1915–19	δεν διεξήχθη Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
1919–20	Άστον Βίλα	1–0 *	Χάντερσφιλντ Τάουν	Στάμφορντ Μπριτζ	Λονδίνο	50.018
1920–21	Τότεναμ Χότσπερ	1–0	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς			72.805
1921–22	Χάντερσφιλντ Τάουν	1–0	Πρέστον Νορθ Εντ			53.000
1922–23	Μπόλτον Γουόντερερς	2–0	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ	Στάδιο Γουέμπλεϊ (παλαιό)		126.047
1923–24	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	2–0	Άστον Βίλα			91.695
1924–25	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ	1–0	Κάρντιφ Σίτι ()			91.763
1925–26	Μπόλτον Γουόντερερς	1–0	Μάντσεστερ Σίτι			91.447
1926–27	() Κάρντιφ Σίτι	1–0	Άρσεναλ			91.206
1927–28	Μπλάκμπερν Ρόβερς	3–1	Χάντερσφιλντ Τάουν			92.041
1928–29	Μπόλτον Γουόντερερς	2–0	Πόρτσμουθ			92.576
1929–30	Άρσεναλ	2–0	Χάντερσφιλντ Τάουν			92.488
1930–31	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	2–1	Μπέρμιγχαμ Σίτι			92.406
1931–32	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	2–1	Άρσεναλ			92.298
1932–33	Έβερτον	3–0	Μάντσεστερ Σίτι			92.950
1933–34	Μάντσεστερ Σίτι	2–1	Πόρτσμουθ			93.258
1934–35	Σέφιλντ Γουένσντεϊ	4–2	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον			93.204
1935–36	Άρσεναλ	1–0	Σέφιλντ Γιουνάιτεντ			93.384
1936–37	Σάντερλαντ	3–1	Πρέστον Νορθ Εντ			93.495
1937–38	Πρέστον Νορθ Εντ	1–0 *	Χάντερσφιλντ Τάουν			93.497
1938–39	Πόρτσμουθ	4–1	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς			99.370
1939–45	δεν διεξήχθη Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
1945–46	Ντέρμπι Κάουντι	4–1 *	Τσάρλτον Αθλέτικ	Στάδιο Γουέμπλεϊ (παλαιό)	Λονδίνο	98.000
1946–47	Τσάρλτον Αθλέτικ	1–0 *	Μπέρνλι			99.000
1947–48	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	4–2	Μπλάκπουλ
1948–49	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς	3–1	Λέστερ Σίτι
1949–50	Άρσεναλ	2–0	Λίβερπουλ			100.000
1950–51	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	2–0	Μπλάκπουλ
1951–52	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	1–0	Άρσεναλ
1952–53	Μπλάκπουλ	4–3	Μπόλτον Γουόντερερς
1953–54	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	3–2	Πρέστον Νορθ Εντ
1954–55	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	3–1	Μάντσεστερ Σίτι
1955–56	Μάντσεστερ Σίτι	3–1	Μπέρμιγχαμ Σίτι
1956–57	Άστον Βίλα	2–1	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ
1957–58	Μπόλτον Γουόντερερς	2–0	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ
1958–59	Νότιγχαμ Φόρεστ	2–1	Λούτον Τάουν
1959–60	Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς	3–0	Μπλάκμπερν Ρόβερς
1960–61	‡ Τότεναμ Χότσπερ	2–0	Λέστερ Σίτι
1961–62	Τότεναμ Χότσπερ	3–1	Μπέρνλι
1962–63	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	3–1	Λέστερ Σίτι
1963–64	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ	3–2	Πρέστον Νορθ Εντ
1964–65	Λίβερπουλ	2–1 *	Λιντς Γιουνάιτεντ
1965–66	Έβερτον	3–2	Σέφιλντ Γουένσντεϊ
1966–67	Τότεναμ Χότσπερ	2–1	Τσέλσι
1967–68	Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	1–0 *	Έβερτον
1968–69	Μάντσεστερ Σίτι	1–0	Λέστερ Σίτι
1969–70	Τσέλσι	2–2 *	Λιντς Γιουνάιτεντ
		2–1 * (Ε)		Ολντ Τράφορντ	Μάντσεστερ	62.078
1970–71	‡ Άρσεναλ	2–1 *	Λίβερπουλ	Στάδιο Γουέμπλεϊ (παλαιό)	Λονδίνο	100.000
1971–72	Λιντς Γιουνάιτεντ	1–0	Άρσεναλ
1972–73	Σάντερλαντ	1–0	Λιντς Γιουνάιτεντ
1973–74	Λίβερπουλ	3–0	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ
1974–75	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ	2–0	Φούλαμ
1975–76	Σαουθάμπτον	1–0	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ
1976–77	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	2–1	Λίβερπουλ
1977–78	Ίπσουιτς Τάουν	1–0	Άρσεναλ
1978–79	Άρσεναλ	3–2	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ
1979–80	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ	1–0	Άρσεναλ
1980–81	Τότεναμ Χότσπερ	1–1 *	Μάντσεστερ Σίτι
		3–2 (Ε)				92.000
1981–82	Τότεναμ Χότσπερ	1–1 *	Κουίνς Παρκ Ρέιντζερς			100.000
		1–0 (Ε)				90.000
1982–83	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	2–2 *	Μπράιτον και Χόουβ Άλμπιον			100.000
		4–0 (Ε)
1983–84	Έβερτον	2–0	Γουότφορντ
1984–85	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	1–0 *	Έβερτον
1985–86	‡ Λίβερπουλ	3–1 *	Έβερτον			98.000
1986–87	Κόβεντρι Σίτι	3–2 *	Τότεναμ Χότσπερ
1987–88	Γουίμπλετον	1–0	Λίβερπουλ			98.203
1988–89	Λίβερπουλ	3–2 *	Έβερτον			82.500
1989–90	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	3–3 *	Κρίσταλ Πάλας			80.000
		1–0 (Ε)
1990–91	Τότεναμ Χότσπερ	2–1 *	Νότιγχαμ Φόρεστ
1991–92	Λίβερπουλ	2–0	Σάντερλαντ
1992–93	Άρσεναλ	1–1 *	Σέφιλντ Γουένσντεϊ			79.347
		2–1 * (Ε)				62.267
1993–94	‡ Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	4–0	Τσέλσι			79.634
1994–95	Έβερτον	1–0	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ			79.592
1995–96	‡ Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	1–0	Λίβερπουλ			79.007
1996–97	Τσέλσι	2–0	Μίντλεσμπρο			79.160
1997–98	‡ Άρσεναλ	2–0	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ			79.183
1998–99	# Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	2–0	Νιούκασλ Γιουνάιτεντ			79.101
1999–2000	Τσέλσι	1–0	Άστον Βίλα			78.217
2000–01	Λίβερπουλ	2–1	Άρσεναλ	Μιλένιουμ Στέιντιουμ	Κάρντιφ	72.500
2001–02	‡ Άρσεναλ	2–0	Τσέλσι			73.963
2002–03	Άρσεναλ	1–0	Σαουθάμπτον			73.726
2003–04	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	3–0	Μίλγουολ			71.350
2004–05	Άρσεναλ	0–0 † (5–4)	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ			71.876
2005–06	Λίβερπουλ	3–3 † (3–1)	Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ			71.140
2006–07	Τσέλσι	1–0 *	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	Στάδιο Γουέμπλεϊ	Λονδίνο	89.826
2007–08	Πόρτσμουθ	1–0	Κάρντιφ Σίτι ()			89.874
2008–09	Τσέλσι	2–1	Έβερτον			89.391
2009–10	‡ Τσέλσι	1–0	Πόρτσμουθ			88.335
2010–11	Μάντσεστερ Σίτι	1–0	Στόουκ Σίτι			88.643
2011–12	Τσέλσι	2–1	Λίβερπουλ			89.041
2012–13	Γουίγκαν Αθλέτικ	1–0	Μάντσεστερ Σίτι			86.254
2013–14	Άρσεναλ	3–2 *	Χαλ Σίτι			89.345
2014–15	Άρσεναλ	4–0	Άστον Βίλα			89.283
2015–16	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	2–1 *	Κρίσταλ Πάλας			88.619
2016–17	Άρσεναλ	2–1	Τσέλσι			89.472
2017–18	Τσέλσι	1–0	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ			87.647
2018–19	& Μάντσεστερ Σίτι	6–0	Γουότφορντ			85.854
2019–20	Άρσεναλ	2–1	Τσέλσι			0
2020–21	Λέστερ Σίτι	1–0	Τσέλσι			20.000
2021–22	Λίβερπουλ	0–0 † (6–5)	Τσέλσι			84.897
2022–23	# Μάντσεστερ Σίτι	2–1	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ			83.179
2023–24	Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	2–1	Μάντσεστερ Σίτι			84.814
2024–25	Κρίσταλ Πάλας	1–0	Μάντσεστερ Σίτι			84.163

Η διοργάνωση έχει μακρά παράδοση ως "θεσμός των εκπλήξεων", όπου λιγότερο ισχυρές ή δημοφιλείς ομάδες (underdogs) συχνά αποκλείουν –ακόμη και εκτός έδρας– γνωστές δυνάμεις του εγχώριου και ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου (giant-killing). Η φήμη επιβεβαιώνεται με τα 19 διαφορετικά σωματεία χαμηλότερης βαθμίδας από την κορυφαία, τα οποία πέτυχαν πρόκριση σε τελικό 25 συνολικά φορές (μία κάθε 5½ χρόνια) και στις 8 στέφθηκαν τιτλούχοι ισάριθμα. Σε 21 περιπτώσεις ανήκαν στη Β' κατηγορία, ενώ τέσσερις μεταξύ 1890 και 1902 δεν είχαν ακόμα εκλεχθεί ως μέλη της Φούτμπολ Λιγκ (δύο επίπεδα), με την Τότεναμ Χότσπερ το 1901 να πρόκειται για τη μοναδική νικήτρια του κυπέλλου της ομοσπονδίας FA χωρίς καν να μετέχει σε εθνικό –και επαγγελματικό– πρωτάθλημα.

Οι διακρίσεις πάντως ομάδων χαμηλότερης τάξης συμβαίνουν πλέον σπανιότερα, με ενδεικτικό πως ο τελευταίος κυπελλούχος Β' κατηγορίας χρονολογείται από το 1980 (Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ-Άρσεναλ 1-0) και ο φιναλίστ από το 2008 (Πόρτσμουθ ΦΚ-Κάρντιφ Σίτι 1-0). Τη μείωση εμφάνισης των εκπλήξεων αποτυπώνει περαιτέρω το γεγονός ότι ενώ τα δημοφιλή σωματεία επικεντρώνονται μάλλον περισσότερο στις προσοδοφόρες Πρέμιερ Λιγκ και ευρωπαϊκές διοργανώσεις (ελάχιστα δε στο Λιγκ Καπ), τα 17 από τα 20 τρόπαια το πρόσφατο διάστημα 1996-2015 κατέληξαν στους ονομαζόμενους "μεγάλους τέσσερις" (Big Four): Άρσεναλ και Τσέλσι 6, Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ 3, Λίβερπουλ 2, οι οποίοι επιπρόσθετα ήταν φιναλίστ 6 φορές με όλες να ηττώνται από κάποιον εκ των ιδίων.

Υποσημειώσεις

• ¹ Η Σέφιλντ Γουένσντεϊ ήταν γνωστή ως Δε Γουένσντεϊ μέχρι το 1929.

Ανά σύλλογο

Στον τελικό έχουν προκριθεί 57 σωματεία, με 45 να κατακτούν το κύπελλο.

Σύλλογος	Τίτλοι	Φιναλίστ	Έτη κατάκτησης	Έτη φιναλίστ
Άρσεναλ	14	7	1930, 1936, 1950, 1971, 1979, 1993, 1998, 2002, 2003, 2005, 2014, 2015, 2017, 2020	1927, 1932, 1952, 1972, 1978, 1980, 2001
Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ	13	9	1909, 1948, 1963, 1977, 1983, 1985, 1990, 1994, 1996, 1999, 2004, 2016, 2024	1957, 1958, 1976, 1979, 1995, 2005, 2007, 2018, 2023
Τσέλσι	8	8	1970, 1997, 2000, 2007, 2009, 2010, 2012, 2018	1915, 1967, 1994, 2002, 2017, 2020, 2021, 2022
Λίβερπουλ	8	7	1965, 1974, 1986, 1989, 1992, 2001, 2006, 2022	1914, 1950, 1971, 1977, 1988, 1996, 2012
Τότεναμ Χότσπερ	8	1	1901, 1921, 1961, 1962, 1967, 1981, 1982, 1991	1987
Μάντσεστερ Σίτι	7	7	1904, 1934, 1956, 1969, 2011, 2019, 2023	1926, 1933, 1955, 1981, 2013, 2024, 2025
Άστον Βίλα	7	4	1887, 1895, 1897, 1905, 1913, 1920, 1957	1892, 1924, 2000, 2015
Νιούκασλ Γιουνάιτεντ	6	7	1910, 1924, 1932, 1951, 1952, 1955	1905, 1906, 1908, 1911, 1974, 1998, 1999
Μπλάκμπερν Ρόβερς	6	2	1884, 1885, 1886, 1890, 1891, 1928	1882, 1960
Έβερτον	5	8	1906, 1933, 1966, 1984, 1995	1893, 1897, 1907, 1968, 1985, 1986, 1989, 2009
Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον	5	5	1888, 1892, 1931, 1954, 1968	1886, 1887, 1895, 1912, 1935
Γουόντερερς	5	0	1872, 1873, 1876, 1877, 1878	—
Γούλβερχαμπτον Γουόντερερς	4	4	1893, 1908, 1949, 1960	1889, 1896, 1921, 1939
Μπόλτον Γουόντερερς	4	3	1923, 1926, 1929, 1958	1894, 1904, 1953
Σέφιλντ Γιουνάιτεντ	4	2	1899, 1902, 1915, 1925	1901, 1936
Σέφιλντ Γουένσντεϊ	3	3	1896, 1907, 1935	1890, 1966, 1993
Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ	3	2	1964, 1975, 1980	1923, 2006
Πρέστον Νορθ Εντ	2	5	1889, 1938	1888, 1922, 1937, 1954, 1964
Ολντ Ιτόνιανς	2	4	1879, 1882	1875, 1876, 1881, 1883
Πόρτσμουθ	2	3	1939, 2008	1929, 1934, 2010
Σάντερλαντ	2	2	1937, 1973	1913, 1992
Νότιγχαμ Φόρεστ	2	1	1898, 1959	1991
Μπέρι	2	0	1900, 1903	—
Χάντερσφιλντ Τάουν	1	4	1922	1920, 1928, 1930, 1938
Λέστερ Σίτι	1	4	2021	1949, 1961, 1963, 1969
Ρόγιαλ Εντζινίρς	1	3	1875	1872, 1874, 1878
Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι	1	3	1874	1873, 1877, 1880
Ντέρμπι Κάουντι	1	3	1946	1898, 1899, 1903
Λιντς Γιουνάιτεντ	1	3	1972	1965, 1970, 1973
Σαουθάμπτον	1	3	1976	1900, 1902, 2003
Μπλάκπουλ	1	2	1953	1948, 1951
Μπέρνλι	1	2	1914	1947, 1962
Κάρντιφ Σίτι ()	1	2	1927	1925, 2008
Κρίσταλ Πάλας	1	2	2025	1990, 2016
Κλάπαμ Ρόβερς	1	1	1880	1879
Νοτς Κάουντι	1	1	1894	1891
Μπάρνσλεϊ	1	1	1912	1910
Τσάρλτον Αθλέτικ	1	1	1947	1946
Ολντ Καρθούζιανς	1	0	1881	—
Μπλάκμπερν Ολύμπικ	1	0	1883	—
Μπράντφορντ Σίτι	1	0	1911	—
Ίπσουιτς Τάουν	1	0	1978	—
Κόβεντρι Σίτι	1	0	1987	—
Γουίμπλετον	1	0	1988	—
Γουίγκαν Αθλέτικ	1	0	2013	—
Κουίνς Παρκ ()	0	2	—	1884, 1885
Μπέρμιγχαμ Σίτι	0	2	—	1931, 1956
Γουότφορντ	0	2	—	1984, 2019
Μπρίστολ Σίτι	0	1	—	1909
Λούτον Τάουν	0	1	—	1959
Φούλαμ	0	1	—	1975
Κουίνς Παρκ Ρέιντζερς	0	1	—	1982
Μπράιτον και Χόουβ Άλμπιον	0	1	—	1983
Μίντλεσμπρο	0	1	—	1997
Μίλγουολ	0	1	—	2004
Στόουκ Σίτι	0	1	—	2011
Χαλ Σίτι	0	1	—	2014

Η Σαουθάμπτον ΦΚ με τρεις, εμφανίστηκε τις περισσότερες φορές σε τελικό ως σωματείο εκτός της κορυφαίας βαθμίδας του αγγλικού ποδοσφαίρου, όταν έχει συνολικά αγωνιστεί τέσσερις και παρότι τον πρόσφατο μισό αιώνα μετέχει συνήθως στην Α' κατηγορία. Τη μοναδική επιτυχία της, άλλωστε, πανηγύρισε το 1976 από την 6η θέση της Β' και άρα χωρίς να τη συνδυάσει με άνοδο. Το τελευταίο, δεν έχει συμβεί σε καμία από τις άλλες 7 αντίστοιχες περιπτώσεις με εξαίρεση τη Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον το 1931.

Οι μόνοι δύο που σε τελικό επικράτησαν αντιπάλου Β' κατηγορίας από δύο φορές, αποτελούν συμπτωματικά η Τότεναμ Χότσπερ τα 1921 και 1982, αποκλειστική νικήτρια εκτός συστήματος πρωταθλημάτων (1901) και η Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ τα 1964 και 1975, τελευταία κάτοχος από τη Β' κατηγορία (1980).

Τα γήπεδα του τελικού

Ο τελικός σύμφωνα με την παράδοση φιλοξενείται σε γήπεδο του Λονδίνου, πρωτεύουσας του Ηνωμένου Βασιλείου, πλην ορισμένων εξαιρέσεων (η εκάστοτε πόλη σε παρένθεση):

• 0000-1872: Κένινγκτον Όουβαλ
• 0000-1873: Λίλι Μπριτζ
• 1874-1892: Κένινγκτον Όουβαλ – 20 φορές συνολικά
• 0000-1893: Στάδιο Φάλοουφιλντ (Μάντσεστερ)
• 0000-1894: Γκούντισον Παρκ (Λίβερπουλ)
• 1895-1914: Κρίσταλ Πάλας Νάσιοναλ Σπορτς Σέντερ – 20 φορές
• 0000-1915: Ολντ Τράφορντ (Μάντσεστερ)
• 1920-1922: Στάμφορντ Μπριτζ
• 1923-2000: Στάδιο Γουέμπλεϊ (παλαιό) – 72 φορές
• 2001-2006: Στάδιο Μιλένιουμ (Κάρντιφ )
• 2007-0000: Στάδιο Γουέμπλεϊ (νέο) – 19 φορές έως και το 2025.

Οι 14 επαναληπτικοί αγώνες τελικού είχαν λάβει χώρα στα Κένινγκτον Όουβαλ (1875 και 1876), Ρέισκορς Γκράουντ (Ντέρμπι, 1886), Μπέρντεν Παρκ (Μπόλτον, 1901), Κρίσταλ Πάλας Νάσιοναλ Σπορτς Σέντερ (1902), Γκούντισον Παρκ (Λίβερπουλ, 1910), Ολντ Τράφορντ (Μάντσεστερ, 1911 και 1970), Μπράμαλ Λέιν (Σέφιλντ, 1912) και το παλαιό Στάδιο Γουέμπλεϊ (1981, 1982, 1983, 1990 και 1993).
Γενικά, ο τελικός έχει διεξαχθεί σε 9 διαφορετικά γήπεδα (οι παλαιά και νέα μορφές του Γουέμπλεϊ θεωρούνται ως ένα) Αγγλίας και Ουαλίας, ενώ άλλα 3 ορίστηκαν για επαναληπτικό. Εκτός Λονδίνου βρίσκονταν 4 και 3 αντίστοιχα, στα οποία πραγματοποιήθηκαν συνολικά 9 τελικοί και 6 επαναληπτικοί.

Προπονητές με τις περισσότερες κατακτήσεις

• 7: Αρσέν Βενγκέρ (Άρσεναλ: 1998, 2002, 2003, 2005, 2014, 2015, 2017)
• 6: Τζορτζ Ράμζι (Άστον Βίλα: 1887, 1895, 1897, 1905, 1913, 1920)
• 5: Τόμας Μίτσελ (Μπλάκμπερν Ρόβ.: 1884, 1885, 1886, 1890, 1891) και Άλεξ Φέργκιουσον (Μάντσεστερ Γιουν.: 1990, 1994, 1996, 1999, 2004)
• 4: Τζον Νίκολσον (Σέφιλντ Γιουνάιτεντ: 1899, 1902, 1915, 1925).

Στον σχεδόν 1½ αιώνα ιστορίας του θεσμού, μόλις δύο τεχνικοί ηγήθηκαν διαφορετικών νικητών συλλόγων: ο Χέρμπερτ Τσάπμαν των Χάντερσφιλντ Τάουν (1922), Άρσεναλ (1930) και ο Μπίλι Γουόκερ των Σέφιλντ Γουένσντεϊ (1935), Νότιγχαμ Φόρεστ (1959).

Ο ποδοσφαιριστής με τα περισσότερα μετάλλια

Ο Άσλεϊ Κόουλ, κάτοχος επίσης του ρεκόρ συμμετοχών στη θέση του αριστερού αμυντικού για την εθνική Αγγλίας από το 2011 (τελικά συμπλήρωσε 107), έχει κατακτήσει 7 κύπελλα ως στέλεχος των Άρσεναλ (2002, 2003, 2005 με εύστοχη την 4η εκτέλεση της ομάδας του στην πρώτη διαδικασία πέναλτι τελικού) και Τσέλσι ΦΚ (2007 αλλαγή στην παράταση, 2009, 2010, 2012), ενώ τη μοναδική ήττα υπέστη κατά την πρώτη του εμφάνιση σε τελικό (2001: Λίβερπουλ ΦΚ-Άρσεναλ 2-1 με ανατροπή από τον Μάικλ Όουεν στα 83' και 88'). Ενδεικτικό του ρεκόρ είναι ότι τρία μόλις σωματεία έχουν να παρουσιάσουν περισσότερες κατακτήσεις του τροπαίου συγκριτικά με τον Κόουλ (Άρσεναλ 12, Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ 11, Τότεναμ Χότσπερ 8), έως και το 2015.

Πηγές

• Κυπελλούχοι Αγγλίας, e-soccer.gr

Περαιτέρω μελέτη

• Το κύπελλο που χάθηκε για πάντα, Ερρίκος Καστέλλης στο e-soccer.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Επίσημος ιστότοπος