close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κάτω Καρυές Αρκαδίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 37°24′44.3″N 22°3′3.6″E / 37.412306°N 22.051000°E / 37.412306; 22.051000

Κάτω Καρυές
Κάτω Καρυές is located in Greece
Κάτω Καρυές
Κάτω Καρυές
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα[1]
Αποκεντρωμένη ΔιοίκησηΠελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
ΠεριφέρειαΠελοποννήσου
Περιφερειακή ΕνότηταΑρκαδίας
ΔήμοςΜεγαλόπολης
Δημοτική ΕνότηταΜεγαλόπολης
Γεωγραφία
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοπόννησος
ΝομόςΑρκαδίας
Υψόμετρο408 μέτρα
Πληθυσμός
Μόνιμος31
Έτος απογραφής2021
Πληροφορίες
Ταχ. κώδικας22200
Τηλ. κωδικός2791
δεδομένα
Image
Image
Image
Image
Image

Οι Κάτω Καρυές[2] (μέχρι το 1997 Καρυές[3]) είναι οικισμός της Αρκαδίας στον Δήμο Μεγαλόπολης.

Γενικά στοιχεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Κάτω Καρυές βρίσκονται σε υψόμετρο 400 μέτρα[3], δυτικά του ΑΗΣ Μεγαλόπολης και σε απόσταση περίπου 8 χλμ. Δ.-ΒΔ. της Μεγαλόπολης (έδρα του δήμου). Αναφέρεται ως ξεχωριστός οικισμός, μετά την Επανάσταση του 1821, το 1897 με την παλιά του ονομασία Καλύβια Καρυών να προσαρτάται στον τότε δήμο Λυκοσούρας. Το 1976 μετονομάστηκε σε Καρυαί και το 1997 σε Κάτω Καρυές[2] Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, αποτελεί κοινότητα[4], που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Μεγαλόπολης του Δήμου Μεγαλόπολης και σύμφωνα με την απογραφή 2021 απογράφησαν 31 κάτοικοι[5].

Μέχρι την επανάσταση του 1821 στην περιοχή Καλύβια Καρυών υπήρχαν τσοπάνηδες και γεωργοί οι οποίοι κατέβαιναν το χειμώνα από τις Άνω Καρυές, αλλά και από άλλα ορεινά χωριά για χειμαδιό στα Καλύβια Καρυών και στο Ίσιωμα Καρυών ή Νεοχώρι όπως ονομάζετο τότε. Εκεί είχαν δημιουργήσει αυτόνομους αποικιστικούς οικισμούς, όπως φέρονται στην ιστορία του Φωτιάδη.

Μετά την επανάσταση του 1821 που έφυγαν οι Τούρκοι, και γλύτωσαν από το ζυγό του Τούρκου κατακτητή, πολλοί Άνω Καρυώτες, αλλά και άλλοι από τα χωριά Λύκαιον (Ντερμπούνι), Καστανοχώρι (Κραμποβός) , από τα χωριά του Φαναρίου (Ανδρίτσαινας) Άγιος Σώστης, Αμπελιώνα , Σκληρού και από τα χωριά της ορεινής Τριφυλίας Νέδα (Μπέρεκλας), μετοίκησαν και εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην περιοχή αυτή.[6]

Αυτό έγινε αφ΄ενός μεν γιατί η περιοχή ήταν και είναι πολύ εύφορη με πολλά νερά ποτιστικά κτήματα, αμπέλια και οπωροφόρα δένδρα και αφ΄ετέρου ήταν κοντά το Σινάνου, σημερινή Μεγαλόπολη που άνθηζε ως πόλη, αν και διοικητικά υπάγονταν στον τέως Δήμο Λυκοσούρας με έδρα του Δήμου το Ίσαρι. Σήμερα το χωριό υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Μεγαλόπολης. Στην περιοχή υπήρχαν τουλάχιστον 10 νερόμυλοι, οι οποίοι κατά την επανάσταση του 1821 τροφοδοτούσαν με αλεύρι τα στρατεύματα του Κολοκοτρώνη και γιαυτό για την επιστασία είχε ορίσει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης τον εμπιστό του Ακοβίτη Γιάννη Χριστόπουλο με το προσωνύμιο «Τριψάνας» ο οποίος στην αρχή εγκαταστάθηκε στο νερόμυλο «Ισμαηλάκη» και εν συνεχεία στον Κραμποβό.[7]

Το χωριό μας Καλύβια Καρυών καταστράφηκε ολοσχερώς από τον εγκέλαδο της 5ης Απριλίου 1965 και από τα τότε κτίριά του το μόνο που διασώθηκε και διασώζεται μέχρι σήμερα είναι το Δημοτικό σχολείο το οποίο κτίσθηκε το έτος 1961 από Λαγκαδινούς μαστόρους. Η ομορφιά του παλιού χωριού και το φυσικό κάλος ήταν και είναι μοναδικό αφού ηταν κτισμένο επάνω στην κορφογραμμή λόφων μεταξύ του ποταμού Καστρίτση και του χειμάρου Λεύκου. Πριν την καταστροφή και αποψίλωση του μεγάλου δάσους από τη ΔΕΗ για την εναπόθεση αγόνων (χωμάτων) αλλά και σήμερα το παλιό χωριό κυκλώνεται από το καταπράσινο δάσος δρυός. Ανατολικά φαίνεται το λεκανοπέδιο της Μεγαλόπολης η Τσεμπερού και ο Πάρνωνας. Νότια το βουνό Κόκλας, το Μικροβουνάκι το Ίσαρι και το Τετράζι. Βόρεια φαίνονται οι πλαγιές του Μαινάλου με τη Δημητσάνα τη Στεμνίτσα το Ελληνικό και του Κουρουνιού και Δυτικά φαίνεται η Μαυρίτσα η Γιάρμα και το Λύκαιον όρος με τον Κραμποβό σημερινό Καστανοχώρι και τις Άνω Καρυές, αλλά και την κορυφή του Λυκαίου όρους το λεγόμενο «Διαφόρτι».[8]

Μετά το καταστροφικό φονικό σεισμό του 1965, το χωριό Καλύβια Καρυών , μεταφέρθηκε σε άλλη τοποθεσία χαμηλότερα στην τοποθεσία «Τριχιές» και μετονομάσθηκε σε Κάτω Καρυές.[9]

Είναι ένα νέο χωριό με σχέδιο , με καινούργια σπίτια αλλά με λίγες ψυχές. Το σχέδιο του νέου χωριού εκπονήθηκε και αποτυπώθηκε επί του εδάφους, από ένα άξιο μηχανικό τον αείμνηστο Δαβάκη.[10]

Image

Προστάτες του χωριού μας είναι ο Άγιος Γεώργιος εκκλησία που βρίσκεται στο παλιό χωριό που ανοικοδομήθηκε τη δεκαετία του 1980 με δαπάνες των απανταχού Κάτω Καρυωτών και στο νέο χωριό η Αγία Τριάδα , εκκλησία που κτίσθηκε μετά το 1976 με προσφορές και δαπάνες του απανταχού της γης Κάτω Καρυωτών και του συλλόγου Αγίου Σίλα.[11]

Οι κάτοικοι γεωργοί καλλιεργούσαν δημητριακά ζαρζαβατικά και μποστάνια. Επίσης διατηρούσαν αμπέλια με ποικιλίες ροδίτη και κολινιάτικο στους αμπελώνες στις τοποθεσίες Καμπιά και στο Φλομωτό.[12]

ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821[13]

Βασίλης Μπούτουνας και Γεωργάκης Τζιάκας.

Από το Βιβλιο του Θόδωρου Κατριβάνου Ιστορία του Λεονταρίου..[14]

Επήγα σ'ένα χωριό Τετέμπεη ανάμεσα Λεοντάρι, Καρύταινα. Οι Μανιάτες (Μούρτζινος) μου είπαν" Να πάμε εις το Λιοντάρι" τους είπα "Να πάρουμε χαλκώματα;". Την αυγή ξημέρωσε 26. -Εριξα χίλια ντουφέκια. Στο δρόμο απάντησα ένα γράμμα του Βασίλη Μπούτουνα που μου έλεγε "δες το γράμμα των Φαναριωτών..."[15]

Κι έγραφε το γράμμα ότι αύριο περνάμε δια Τριπολιτσά, είμεθα τόσοι κι ετοιμασθήτε να ενωθούμε. Την αυτήν ημέραν που εκίνησα ήμουν 27 με έφθασε ένας ντεσκερές (επιστολή) του μακαρίτη του Μπεϊζεντέ Ηλία ότι έφθασε με 200 στο Λεοντάρι και του έγραψα να φθάσει γρήγορα γιατί σήμερα έχουμε τουφέκι... Από κει που του έγραψα (ήταν κοντά πλέον Καρύταινα) εις το Λιοντάρι, είταν τέσσερις ώρες τραβηχτές και κατά τύχη έπεσε παλκαθρωπός ο πεζός και δεν επήγε..."[16]

Ο Βασίλης Μπούτουνας φυλάγοντας στο γεφύρι της Καρύταινας σκότωσε τον Τούρκο απεσταλμένο και του πήρε τα γράμματα του.-Ετσι ειδοποίησε τον Κολοκοτρώνη που έσπευσε για την Καρύταινα για να πολιορκήσει τους Τούρκους που είχαν ενισχυθεί και με τον ερχομό των Φαναριωτών (Ανδρίτσαινας). Για το πρώτο αυτό πολιορκητικό στρατόπεδο, αξίζει να μεταφέρουμε τη γραφική περιγραφή του απ'το Φωτάκο (σελ.80 Α-τόμος). "~Ητο ο πρώτος πόλεμος όπου εσυνάχθησαν τόσοι πολλοί -Ελληνες στρατιώται. Οι περισσότεροι απ'αυτούς ήσαν χωρίς άρματα και άλλοι είχαν μαχαίρας, άλλοι σουγλιά και αι σημαίαι των περισσοτέρων ήσαν τσεμπέρες των γυναικών τους. Ερωτούσαν οι απλοί -Ελληνες ο ένας τον άλλον.[17]

- Διατϊ εμαζωχθήκαμεν εδώ και τι θα κάνωμεν; Οι δε καπεταναίοι τους έλεγαν:[18]

- Εμαζωχθήκαμεν δια να σκοτώσουμε τους Τούρκους δια την ελευθερία μας... εδώ εβλέπαμεν την μεγαλυτέραν προθυμίαν του λαού. Και αι γυναίκες αι ιδιαι ήρχοντο φορτωμένες κρέατα, κρασιά και άλλας τροφάς, δια να φύγουν οι άνδρες των και οι λοιποί στρατιώται. Το δε στρατόπεδον ωμοίαζεν εις αυτήν την περίστασιν χωρικό πανηγύρι... ~Ητο παράξενον κα απίστευτον να πάρουν από τους αφεντάδες των τ'άρματα και την δόξαν.." Η τύχη του πρώτου αυτού ελληνικού στρατοπέδου στάθηκε άδοξη. Μετά τις πρώτες επιτυχίες, βγήκε τούρκικη δύναμη από την Τριπολιτσά και το διέλυσε, κινδύνεψε δε να πιαστεί αιχμάλωτος και ο Κολοκοτρώνης. Αξίζει να μνημονευτεί ότι στη σοβαρότερη μάχη του "Αη Θανάση" τοποθεσίας πλησίον Καρύταινας διέπρεψαν δυό κατοπινοί οπλαρχηγοί της περιοχής μας, ο γνωστός μας Βασίλης Μπουτούνας και ο Γιωργάκης Τζάκας. Την ηρωική στάση τους την αποθανάτισε και η Δημοτική Μούσα. Βάζει το Γέρο να φωνάζει: " Εσύ Βασίλη Μπούτουνα και συ Γιωργάκη Τζάκα στον Αη Θανάση τρέξετε πέρα κατά τη Λάκα."[19]

ΣΗΜΑΙΝΟΝΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΟΥΤΟΥΝΑΣ . Βουλευτής στις βουλευτικές εκλογές του 1885, με σημαντικό έργο στη θητεία του. Ονομαστά για την εποχή έργα οδοποιϊας τα πέτρινα γεφύρια του Βούτουνα ή Μπούτουνα με πρώτη ύλη την πορσελάνη.[20]


ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΤΟ ΧΩΡΙΟ

Image

Ο νερόμυλος του Μπεργελέ στις Κάτω Καρυές Μεγαλόπολης. Φωτογραφία του ζωγραφικού πίνακα που φιλοτέχνησε ο ζωγράφος και γλύπτης Γ. Δημητρόπουλος από το Ίσιωμα Καρυών, το 1915. Σήμερα δεν υπάρχει... Ο ίδιος καλλιτέχνης την ίδια εποχή φιλοτέχνησε την προτομή του Κολοκοτρώνη στο κάστρο της Καρύταινας, Το ηρώο - άγαλμα στην κεντρική πλατεία της Μεγαλόπολης και το ηρώο στην πλατεία στο Ίσαρι[6]

Πληθυσμιακά στοιχεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο είναι:

Έτος Πληθυσμός
1951 231[21]
1961 174[22]
1971 93[23]
1981 92[24]
1991 89[25]
2001 51[26]
2011 61[27]
2021 31[5]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
  2. 1 2 «Κάτω Καρυές Αρκαδίας». Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ. Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2025.
  3. 1 2 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα. 26. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 45.
  4. ↑ «Νόμος 4555/2018 - Πρόγραμμα «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι»». e-nomothesia.gr | Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2025.
  5. 1 2 «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2021». σελ. 21884 (σελ. 302 του pdf).
  6. 1 2 «Κάτω Καρυές».
  7. ↑ «Κάτω Καρυές».
  8. ↑ «Κάτω Καρυές».
  9. ↑ «Κάτω Καρυές».
  10. ↑ «Κάτω Καρυές».
  11. ↑ «Κάτω Καρυές».
  12. ↑ «Κάτω Καρυές».
  13. ↑ «Κάτω Καρυές».
  14. ↑ «Κάτω Καρυές».
  15. ↑ «Κάτω Καρυές».
  16. ↑ «Κάτω Καρυές».
  17. ↑ «Κάτω Καρυές».
  18. ↑ «Κάτω Καρυές».
  19. ↑ «Κάτω Καρυές».
  20. ↑ «Κάτω Καρυές».
  21. ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Μαρτίου 1951, σελ. 32 του pdf. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-05-14. https://web.archive.org/web/20130514080510/http://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1951_1.pdf.
  22. ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961, σελ. 38 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf.
  23. ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971, σελ. 38 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf.
  24. ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981, σελ. 46 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf.
  25. ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991, σελ. 44 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf.
  26. ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001, σελ. 38 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf.
  27. ↑ «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10746 (σελ. 272 του pdf)
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Κάτω_Καρυές_Αρκαδίας&oldid=11519900"