close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κάτω Γκούντελη Σερρών

Προσθήκη συνδέσμων
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 40°59′11.58″N 23°29′23.50″E / 40.9865500°N 23.4898611°E / 40.9865500; 23.4898611

Κάτω Γκούντελη
Image
Κάτω Γκούντελη is located in Greece
Κάτω Γκούντελη
Κάτω Γκούντελη
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚεντρικής Μακεδονίας
Περιφερειακή ΕνότηταΣερρών
ΔήμοςΣερρών
Δημοτική ΕνότηταΣκουτάρεως
Γεωγραφία
Γεωγραφικό διαμέρισμαΜακεδονίας
ΝομόςΣερρών
Υψόμετρο13 μέτρα
Πληθυσμός
Πραγματικός168
(Άνω και Κάτω Γκούντελη)
Έτος απογραφής1920
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Το Κάτω Γκούντελη είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Σερρών της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρισκόταν στην πεδιάδα των Σερρών, βορειοδυτικά της πρώην λίμνης Αχινού. Διοικητικά, μαζί με το Άνω Γκούντελη συγκροτούσε τον αρχικό οικισμό της σημερινής Βαμβακούσσας Σερρών και απείχε περίπου 800 μέτρα νότια-νοτιοανατολικά από αυτήν.[1]

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οθωμανική περίοδος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις περισσότερες αναφορές περιηγητών, στατιστικές μελέτες και απογραφές του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, αναφέρεται ένας μόνο οικισμός με την ονομασία Γκούντελη.[2][3] Εξαιτίας μεταγραφών στην ελληνική γλώσσα, εμφανίζεται σε ιστορικές πηγές και με τις παραλλαγές Γκούντελι, Γκούδελη, Γκούδελι, Γκιούντελε, Γκιουντελή, Γουδελί κ.ά. Διοικητικά υπαγόταν στον Καζά των Σερρών του Σαντζακίου των Σερρών, στο Βιλαέτι της Θεσσαλονίκης.[4] Το 1888 αποτελούσε τσιφλίκι ιδιοκτησίας του Δερβίς Βέη.[5]

Image
Ο οικισμός σε γαλλικό χάρτη του 1918[6]

Στις αρχές του 20ού αιώνα, και ιδίως κατά την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, απαντάται η διάκριση σε δύο τοποθεσίες, το Άνω Γκούντελη και το Κάτω Γκούντελη.[7][6] Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς σημειώθηκε μετοίκηση ή εγκατάλειψη της μιας θέσης προς όφελος της άλλης. Ωστόσο, το γεγονός ότι το Κάτω Γκούντελη βρισκόταν πλησιέστερα στον ποταμό Στρυμόνα, ο οποίος παρουσίαζε συχνά πλημμυρικά φαινόμενα, πιθανότατα συνέβαλε στη σταδιακή μεταβολή της οικιστικής συνέχειας.

Η ευρύτερη περιοχή χαρακτηριζόταν από εκτεταμένους ελώδεις σχηματισμούς, που προέκυπταν από την ακανόνιστη ροή του ποταμού και τις εποχικές αυξομειώσεις της στάθμης της λίμνης Αχινού, φαινόμενα τα οποία εντείνονταν σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων.[8][9] Ενδεικτικά, την άνοιξη του 1888 η εφημερίδα «Φάρος της Μακεδονίας» ανέφερε εκτεταμένες καταστροφές από υπερχείλιση του ποταμού, σημειώνοντας ότι τα νερά είχαν κατακλύσει 21 χωριά και τσιφλίκια, μεταξύ των οποίων και το Γουδελί.[5]

Ως ενιαίος οικισμός μαρτυρείται και το 1876, σε υπηρεσιακή έκθεση του Έλληνα πρόξενου Σερρών Ιωάννη Παπακωστόπουλου, όπου αναφέρεται ότι στο Γκούντιλη διέμεναν 40 οικογένειες χριστιανών που μιλούσαν τη βουλγαρική γλώσσα.[10] Στα μέσα της δεκαετίας του 1880, ο Νικόλαος Σχινάς, κατά την περιοδεία του σχεδόν σε ολόκληρη την επικράτεια της Μακεδονίας σημείωσε το Γκούντελι στις οδοιπορικές του παρατηρήσεις. Σε πορεία από τον λιμένα Τσάγεζι προς τη Σέρρες, ακολουθώντας δευτερεύοντα δρόμο, βατό μόνο σε περιόδους ξηρασίας, κατά μήκος της νοτιοανατολικής όχθης της λίμνης Αχινού, ο Σχινάς περιέγραψε το Γκούντελι ως ένα χωριό με 40 οικογένειες χριστιανών και μερικές οικογένειες αθίγγανων.[11] Το 1889, ο Στέφαν Βέρκοβιτς στο έργο «Τοπογραφικό-Εθνογραφικό Σκίτσο της Μακεδονίας», με στατιστικά στοιχεία της περιόδου 1857-1883, κατέγραψε το Γκουντέ-Μαχαλέσι ή Γκούντιλι ως ένα τσιφλίκι με 48 σπίτια και μια εκκλησία, σε απόσταση 2 ωρών από τη Νιγρίτα.[12] Το 1891, ο Γκεόργκι Στρέζοφ έγραψε σχετικά: «Γκούντελι, ένα χωριό στον ποταμό Στρυμόνα βορειοδυτικά του Σούχα-Μπάνια (Αγία Παρασκευή). Από τις Σέρρες έως το Γκούντελι είναι 3½ ώρες. Το χειμώνα το ποτάμι πλημμυρίζει, οπότε ο δρόμος γίνεται πολύ δύσκολος. 50 σπίτια μόνο Βούλγαροι».[13]

Το 1894, η μελέτη του Πέτρου Παπαγεωργίου «Αι Σέρραι και τα προάστεια, τα περί Σέρρας και η Μονή Ιωάννου του Προδρόμου» καταγράφει 180 χριστιανούς κατοίκους.[14] Σύμφωνα με τον Βούλγαρο Βασίλ Κάντσωφ, στη μελέτη του «Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική», το 1900 ο πληθυσμός ανερχόταν σε 360 κατοίκους,[15] ενώ η «Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου» του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου (1910) αναφέρει την παρουσία 50 μουσουλμάνων κατοίκων.[16] Το 1910, σε χάρτη του λιθογραφείου Κοντογόνη, παράγωγο της αυστροουγγρικής σειράς Generalkarte von Mitteleuropa, εμφανίζεται ως Γκούδελι, με σχετική ένδειξη ότι επρόκειτο για χριστιανικό χωριό.[17][18] Τέλος, σε υπολογισμούς της Επιτελικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Στρατού που δημοσιεύθηκαν το 1919, καταγράφονται 180 «Βούλγαροι Σχοισματικοί, Διαμαρτυρόμενοι κτλ.» κάτοικοι πριν το 1912.[19] Οι καταγραφές αυτές επηρεάστηκαν έντονα από τις γεωπολιτικές συνθήκες και τις εθνολογικές διεκδικήσεις της εποχής, με αποτέλεσμα να μην βασίζονται σε ενιαία και αντικειμενικά κριτήρια. Ως εκ τούτου, το κύρος και η αξιοπιστία τους τίθενται υπό αμφισβήτηση.[20]

Σύγχρονη ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων, η περιοχή περιήλθε στην ελληνική επικράτεια. Στην απογραφή πληθυσμού του 1913 που πραγματοποιήθηκε από το ελληνικό κράτος αμέσως μετά τη λήξη των Βαλκανικών Πολέμων, καταγράφηκαν στο Γκούντελι 189 κάτοικοι.[21] Το 1914, στη «Γεωργική Έρευνα της Μακεδονίας», το Γκιουντελή σημειώνεται ως τσιφλίκι. Σύμφωνα με την έρευνα, το 1913 διέθετε εκτεταμένες καλλιέργειες καλαμποκιού (461 τόνοι) και κριθαριού (159 τόνοι), ενώ σε μικρότερη κλίμακα καλλιεργούνταν σίτος (28,8 τόνοι), σίκαλη (15,8 τόνοι), κεχρί (38,5 τόνοι), ρόβι (9,6 τόνοι), καθώς και περιορισμένες ποσότητες από βρώμη, φασόλια, σουσάμι, λινάρι, όπιο και χόρτο.[22] Σύμφωνα με τα στοιχεία του ελληνικού στρατού, τον Αύγουστο του 1915 ο πληθυσμός ήταν 180 «Βούλγαροι Σχοισματικοί, Διαμαρτυρόμενοι κτλ.».[19]

Το Κάτω Γκούντελη μνημονεύεται στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Μακεδονικού Μετώπου κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς βρισκόταν δίπλα σε στρατηγικό πέρασμα του ποταμού Στρυμόνα, γνωστό ως Γέφυρα Γκούντελι (Gudeli Bridge).[23] Στις πηγές χαρακτηρίζεται ως hamlet, δηλαδή πολύ μικρός οικισμός ή συγκρότημα από καλύβια.[24] Στις 10 Σεπτεμβρίου 1916 καταλήφθηκε προσωρινά από βρετανικές δυνάμεις, ενώ στις 15 Σεπτεμβρίου πυρπολήθηκε ολοκληρωτικά μαζί με το Άνω Γκούντελη.[25][26][27][28][29] Κάτοψη του οικισμού αποτυπώθηκε σε στρατιωτικούς χάρτες χαρακωμάτων, σύμφωνα με τους οποίους, στα τέλη του 1917 το Κάτω Γκούντελη αποτελούνταν από 6 κτήρια και το Άνω Γκούντελη από 7 κτήρια.[30][31] Η ονομασία Γκούντελη απαντά και στη στρατιωτική σιδηροδρομική γραμμή Κόπριβας–Γκούντελη, η οποία κατασκευάστηκε το 1917 από τις συμμαχικές δυνάμεις για τον ανεφοδιασμό των προκεχωρημένων τμημάτων του μετώπου.[32]

Image
Μηχανικοί του Βασιλικού Σώματος Μηχανικών διασχίζουν τον Στρυμόνα, κοντά στη Γέφυρα Γκούντελη (1917)[33][34]

Το 1920 το Γκούντελη προσαρτήθηκε στη νεοσύστατη κοινότητα Κάτω Καμήλας, μαζί με τα χωριά Άγκω-Μαχαλά (Αδελφικό), Αντά, Κισκεπεσί (Σκούταρι), Κουμάργιαννη (Κουμαριά) και Τζαμί-Μαχαλέ (Κουβούκλια).[35][36][37] Στην απογραφή του ίδιου έτους καταγράφηκαν 168 κάτοικοι.[38] Κατά τη δεκαετία του 1920, σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων, προωθήθηκαν και εγκαταστάθηκαν εκεί τουλάχιστον 60 οικογένειες Ελλήνων προσφύγων.[39][40][41][42][43] Ο νέος προσφυγικός οικισμός αναπτύχθηκε στη θέση του Άνω Γκούντελη, με κατεύθυνση προς τα βόρεια και αποτελεί έως σήμερα το χωριό Βαμβακούσσα, με πληθυσμό 189 κατοίκων (2021).[44][45]

Ύστερα από την εγκατάλειψη του Κάτω Γκούντελη, η περιοχή εκείνη παρέμεινε γνωστή με το τοπωνύμιο Γκουτζελιώτικα.[46][47] Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 στην πεδιάδα των Σερρών υλοποιήθηκαν εκτεταμένα αντιπλημμυρικά και εγγειοβελτιωτικά έργα. Πραγματοποιήθηκε η αποξήρανση της λίμνης Αχινού, καθώς και ρύθμιση της κοίτης του Στρυμόνα. Ο ποταμός εγκιβωτίστηκε σε τεχνητή κοίτη, σε μικρή απόσταση νοτίως της θέσης του Κάτω Γκούντελη, γεγονός που απάλλαξε την περιοχή από τα έλη και απέδωσε νέες εκτάσεις προς καλλιέργεια.[48][49] Η ίδια περιοχή ήταν γνωστή και ως Χαρμάγκα, από την τουρκική λέξη harman (χαρμάνι), δηλαδή «ο σωρός σπόρου από το αλώνισμα», είτε απλά «το αλώνισμα».[50][51] Το 1968, στα πλαίσια εξελληνισμού των γεωγραφικών ονομάτων, το τοπωνύμιο αυτό μετονομάστηκε σε Αλωνότοπος.[52] Σήμερα, δεν σώζονται ερείπια ή ίχνη του οικισμού και στη θέση του υπάρχουν αγροκτήματα.[1]

Πληθυσμός

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Απογραφή Ονομασία Κάτοικοι Αναφ.
Άνδρες Γυναίκες Σύνολο
1913 Γκούντελι 99 90 189 [21]
1915 Γκιούντελε 91 89 180 [19]
1920 Γκούντελη 85 83 168 [38]

* Ενδέχεται η καταγραφή να περιλαμβάνει και τους δύο οικισμούς, Άνω και Κάτω Γκούντελη.

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 «Gov.gr - Θέαση». gov.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2025.
  2. ↑ Karte der Balkanländer - Ν.13 (Seres) (στα Γερμανικά). Βιέννη, Αυστροουγγαρία: Καισαροβασιλικό Στρατιωτικό Γεωγραφικό Ινστιτούτο Βιέννης, Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου της Βιέννης (Universitätsbibliothek Wien). 17 Σεπτεμβρίου 1885. Gudeli
  3. ↑ 41° 41° Saloniki (κλίμακα 1:200.000) (στα Γερμανικά). Βιέννη, Αυστροουγγαρία: Καισαροβασιλικό Στρατιωτικό Γεωγραφικό Ινστιτούτο Βιέννης, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Καρόλου (Digital Library of Charles University). 1900. Gudeli
  4. ↑ Χάρτης εμφαίνων τας προξενικάς περιφερείας (Κλίμακα 1:1.500.000). Αθήνα, Ελλάδα: Λιθογραφείο Γ. Κόλμαν. 1881.
  5. 1 2 Τσιάπος, Αργύρης (2021). Οι Σέρρες και οι Σερραίοι μέσα από τις σελίδες των εφημερίδων. Μέρος Α΄: 1800 – 1890 (PDF). Σέρρες. σελ. 285-286. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2025. Αρναούτ Μαχαλέ
  6. 1 2 Routes de Macédoine (στα Γαλλικά). Τοπογραφική Υπηρεσία των Συμμαχικών Στρατών, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας (Bibliothèque nationale de France). 1 Ιανουαρίου 1918. Kato Gudeli
  7. ↑ Nigrita (Scale 1:50.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 29 Σεπτεμβρίου 1916. Ανακτήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2025. Ano Gudeli, Kato Gudeli
  8. ↑ William Thomas, Wood (1917). «Ρainting, River Struma and Lake Tahinas». Canadian War Museum. Ανακτήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2025.
  9. ↑ Mann, Arthur James (1920). The Salonika Front. Painted by William Thomas Wood, R.W.S. (στα Αγγλικά). Λονδίνο: A. & C. Black, LTD. σελ. 32-33. Ανακτήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2025. FROM AN OBSERVATION BALLOON - STRUMA VALLEY, LOOKING TOWARDS LAKE TAHINOS The bridge in the foreground is Gudeli Bridge.
  10. ↑ Παπαδάκη, Λύδια (Μάρτιος 2003). «Εθνολογικές Κατηγοριοποιήσεις του Πληθυσμού των Οθωμανικών Σερρών». Περιοδικό Ίστωρ (Αθήνα: Εκδόσεις Βάνιας) (13): 5-24. ISSN 1105-2791. «29. Γκούντιλη».
  11. ↑ Σχινάς, Νικόλαος (1886). Οδοιπορικαί Σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας Οροθετικής Γραμμής και Θεσσαλίας. Αθήνα: Τύποις "Messager d' Athènes". σελ. 407. Γκούντελι
  12. ↑ Βέρκοβιτς, Στέφαν (1889). Топографическо-этнографический очерк Македонии (Τοπογραφικό-εθνογραφικό σκίτσο της Μακεδονίας) (PDF). Αγία Πετρούπολη: Военная тип. σελ. 59, 230-231. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2024.
  13. ↑ Στρέζοφ, Γκεόργκι (1891). Два санджака отъ Источна Македония (Δυο σαντζάκια της Ανατολικής Μακεδονίας) (PDF) (στα Βουλγαρικά). σελ. 844. Ανακτήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2025.
  14. ↑ Παπαγεωργίου, Πέτρος (1987) [1894]. Αι Σέρραι και τα προάστεια, τα περί Σέρρας και η Μονή Ιωάννου του Προδρόμου (PDF). Θεσσαλονίκη: Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών. σελ. 84. 92. Γκούντελι
  15. ↑ Κάντσωφ, Βασίλ (1900). Македония. Етнография и статистика (στα Βουλγαρικά). Σόφια: Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών. 178. Гудели
  16. ↑ Χαλκιόπουλος, Αθανάσιος (1910). Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου. Αθήνα: Τυπογραφείου "Νομικής". σελ. 51. Γκούτελι
  17. ↑ 41° 41° Θεσσαλονίκη (κλίμακα 1:200.000). Αθήνα, Ελλάδα: Κ. Α. Κοντογόνης. 1910. Γκούδελι (χ)
  18. ↑ 41° 41° Θεσσαλονίκη (κλίμακα 1:200.000). Αθήνα, Ελλάδα: Κ. Α. Κοντογόνης, Bibliothèque numérique de l’Institut Catholique de Paris. 1914. Γκούδελι (χ)
  19. 1 2 3 Στατιστικοί πίνακες του πληθυσμού κατ' εθνικότητας των νομών Σερρών και Δράμας. Αθήνα: Επιτελική Υπηρεσία του Ελληνικού Στρατού. 1919. σελ. 4. 16. Γκιούντελε
  20. ↑ Μιχαηλίδης, Ιάκωβος (18 Μαρτίου 2013). «Ο αγώνας των στατιστικών υπολογισμών του πληθυσμού της Μακεδονίας». Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2025.
  21. 1 2 Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1915). Απαρίθμησις των Κατοίκων των Νέων Επαρχιών της Ελλάδος του Έτους 1913 (PDF). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 40. 18. Γκούντελι
  22. ↑ Παλαμιώτης, Γ. (Μάρτιος 1914). Γεωργική έρευνα της Μακεδονίας, Μελέτη της γεωργικής καταστάσεως του κτηνοτροφικού πλούτου, των δασών και της βιομηχανικής παραγωγής κατά περιφερείας Α' της Δυτικής Μακεδονίας και Β' της Ανατολικής Μακεδονίας. Ελληνική Γεωργική Εταιρεία. Αθήνα. σελ. 152-153. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2025. 14. Αρναούτ Μαχαλά (Βάλτος)
  23. ↑ Kopaci (Edition 2, Scale 1:20.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 4 Σεπτεμβρίου 1917. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2025. Gudeli Bridge
  24. ↑ Falls, Cyril· Becke, A. F. (1933). History of the Great War - Military Operations Macedonia from the Outbreak of War to the Spring of 1917. Λονδίνο. σελίδες 160, 163–166, 246. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2025.
  25. ↑ «British Attacking Bulgarians». Niagara Falls Gazette. 16 Σεπτεμβρίου 1916. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2025.
  26. ↑ «New British Raids» (PDF). The Daily Telegraph (19169). 18 Σεπτεμβρίου 1916. σελ. 10.
  27. ↑ «11932 Supplement to the London Gazette, 6 December, 1916». The London Gazette. 1916-12-06. https://www.thegazette.co.uk/London/issue/29851/supplement/11932. Ανακτήθηκε στις 2025-09-27.
  28. ↑ «British Operations at Saloniki: Official Report of General Milne». Current History (1916-1940) (6): 164. 1917. https://www.jstor.org/stable/45328309. Ανακτήθηκε στις 2025-09-27.
  29. ↑ Sorley-Brown, William (1920). WAR RECORD OF 4th Bn. King’s Own Scottish Borderers AND Lothians and Border Horse (PDF). Galashiels, Scotland: John McQueen & Son. σελ. 160. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2025.
  30. ↑ Dimitric (Edition 2, Scale 1:20.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 7 Σεπτεμβρίου 1917. Ανακτήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2025. Ano Gudeli, Kato Gudeli
  31. ↑ Orljak (Edition 1A, Scale 1:50.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 12 Δεκεμβρίου 1917. Ανακτήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2025. Ano Gudeli, Kato Gudeli
  32. ↑ «Σιδηροδρομική Γραμμή Χειμάρρου - Δημητριτσίου». Google My Maps. Ανακτήθηκε στις 1 Αυγούστου 2025.
  33. ↑ «IWM Q 63580 CAREY A L F COLLECTION». Imperial War Museums. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2025. 501st (Wessex) Field Company, Royal Engineers (Transport) near Gudeli Bridge over Struma River, Macedonia 1917. Flying bridge from shore to Chasseur Island.
  34. ↑ Orljak (Edition 1A, Scale 1:50.000), British First World War Trench Maps. Survey Co., Royal Engineers, British Salonika Force. 12 Δεκεμβρίου 1917. Ανακτήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2025. Struma, Gudeli Bridge, Chasseur Island, Kato Gudeli
  35. ↑ Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) 2Α΄/4-1-1920. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 6.
  36. ↑ Υπουργείο Εσωτερικών, Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, Τμήμα Δημοτικής και Κοινοτικής Διοικήσεως, επιμ. (Απρίλιος 1962). Στοιχεία Συστάσεως και Εξελίξεως των Δήμων και Κοινοτήτων (Τόμος 43, Νομός Σερρών). Αθήνα: Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδος (ΚΕΔΚΕ). σελ. 110-111.CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: editors list (link)
  37. ↑ «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Γκούντελη (Σερρών)». Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ). Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2025.
  38. 1 2 Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνση Στατιστικής (1921). Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920 - Πραγματικός πληθυσμός (PDF). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 280. 4. Γκούντελη
  39. ↑ Εποικιστικός Χάρτης Μακεδονίας. Γενική Διεύθυνση Εποικισμού Μακεδονίας - Τμήμα Στατιστικής, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. 31 Δεκεμβρίου 1924. Γκούδελη
  40. ↑ Εποικιστικός χάρτης περιφέρειας Σερρών. Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων - Γενική Διεύθυνση Εποικισμού Μακεδονίας - Τμήμα Τεχνικόν, Γραφείο Στατιστικής, Γενικά Αρχεία του Κράτους - Κεντρική Υπηρεσία. 1925. Γκούδελη
  41. ↑ Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (Ε.Α.Π.) - Γενική Διεύθυνσις Εποικισμού Μακεδονίας - Τμήμα Στατιστικής (1926). Εποικιστικός Χάρτης Μακεδονίας (Κλίματα 1:400.000). Σχεδιαστής: Μ. Μηλιαρέσης, Χαράκτης: Λάζαρος Αρχοντόπουλος (Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών - United Nations Library & Archives at Geneva έκδοση). Θεσσαλονίκη: Γραφικαί Τέχναι Ασπιώτη Ε.Λ.Κ.Α. Α.Ε. Βαμβακούσα
  42. ↑ Γενική Διεύθυνσις Εποικισμού Μακεδονίας - Τμήμα Στατιστικής (1926). Εποικιστικός Χάρτης Μακεδονίας. Χαράκτης: Λάζαρος Αρχοντόπουλος (Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών - United Nations Library & Archives at Geneva έκδοση). Θεσσαλονίκη: Λιθογραφείον - Τυπογραφείον Δ. Γκατένιο. Βαμβακούσα
  43. ↑ Ονομαστικόν Ευρετήριον Αγροτών Προσφύγων - Τόμος 1ος. Αθήνα: Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων. 1928. σελ. ΧΧVII. Αύξων αριθ. υπεύθ. δηλώσεων 95641 - 95700: Βαμβακούσα (πρ. Γκουδελή)
  44. ↑ Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) 413Α΄/22-11-1926. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 3280.
  45. ↑ «Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών έτους 2021 που αφορούν στον Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας έως και το επίπεδο του οικισμού - Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) 2090Β΄/7-4-2024». Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 21641.
  46. ↑ Επιτελικός Χάρτης της Ελλάδος - Νιγρίτα - Προσωρινή Έκδοσις (Κλίμακα 1:100.000). Ελλάδα: Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (United Nations Library & Archives). 1928. Γκουτζελιώτικα
  47. ↑ Griechenland 1:100.000 - Nigrita - Blatt Nr. 9C. Γερμανία: Hergestellt im Auftrag Gen St d H Abt f Kr Kart u Verm-Wes. 1940. Gkuzelionika
  48. ↑ Hydraulic Works of Serres & Drama Plains - Principal Works (S-1420, κλίμακα 1:100.000) (στα Ελληνικά και Αγγλικά). John Monks & Sons - Ulen & Co., Γενικά Αρχεία του Κράτους - Τμήμα Γ.Α.Κ. Σερρών - Αρχείο Χαρτών και Σχεδίων Υδραυλικών Έργων Πεδιάδων Σερρών Δράμας.
  49. ↑ Υδραυλικά Έργα Πεδιάδων Σερρών και Δράμας - Κύρια Έργα (5-905, κλίμακα 1:100.000) (PDF) (στα Ελληνικά και Αγγλικά). John Monks & Sons-Ulen & Co., Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα. 20 Αυγούστου 1932.
  50. ↑ Soviet Military Maps of the World - K-34-119-2 (Τερπνή, κλίμακα: 1:50.000, έκδοση: 1986, κατάσταση της περιοχής το 1980) (στα Ρωσικά). Ε.Σ.Σ.Δ.: Military Topographic Directorate, General Staff, Soviet Army. 1984. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2025.
  51. ↑ «Ιστορικό Λεξικό των Ιδιωμάτων της Καππαδοκίας». Ακαδημία Αθηνών. Κέντρον Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων. 5 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2025. χαρμάνι
  52. ↑ Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) 146Α΄/6-7-1968. Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 1042.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Κάτω_Γκούντελη_Σερρών&oldid=11315132"