Βωμός του Δία στην Ολυμπία
Ο Βωμός του Διός στην Ολυμπία ήταν ένας τόπος λατρείας αφιερωμένος στον Δία. Βρισκόταν μέσα στον χώρο του Ιερού της Ολυµπίας (Άλτις) στο πλάι του Ναού του Διός. Ο βωμός προϋπήρχε του ναού, και αποτελούσε το επίκεντρο του ιερού χώρου και των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων.[1]
Διαμορφώθηκε από την τέφρα των θυσιών και της εστίας του Πρυτανείου, όπου εκεί έκαιγε το άσβεστο πυρ.[2]
Σήμερα δεν διατηρούνται υπολείμματα του βωμού, ούτε κάποιο εμφανές ίχνος. Καταστράφηκε από τις βροχές, µετά τη διακοπή της λειτουργίας του αρχαίου ιερού,[2] γιατί είχε σχηματιστεί από τη συσσώρευση τέφρας.[3] Στην πλήρη καταστροφή του θεωρείται πως συνετέλεσαν οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες Θεοδόσιος Α΄ και Θεοδόσιος Β΄.
Κατά την αρχαιότητα, ο μεγάλος βωμός του Διός βρισκόταν στα νοτιοανατολικά του ναού της Ήρας. Σύμφωνα με τον μύθο, τη θέση του βωμού όρισε ο ίδιος ο Δίας, με κεραυνό που έριξε από τον Όλυμπο.[4]
Ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας αναφέρει ότι όταν επισκέφθηκε την Ολυμπία (περί το 160-180 μ.Χ.),[5][6] ο βωμός ήταν ισαπέχοντας από το Πελόπιο και το Ηραίο, τοποθετημένος ωστόσο μπροστά τους. Είχε συνολικό ύψος περίπου 6,5 μέτρα. Διαμορφωνόταν σε δύο επίπεδα, την πρόθυση και τον κυρίως βωμό. Η πρόθυση ήταν μια βάση με σκαλοπάτια (κρηπίδωμα), ύψους περίπου 3 μέτρων. Ο κυρίως βωμός είχε κωνικό σχήμα, με περίμετρο 9,5 μέτρα, και σχηματίστηκε πάνω στην πρόθυση από τις στάχτες των θυσιών ζώων, προς τιμήν του Δία. Κάθε χρόνο την 19η του μηνός Ελαφηβολιώνος (21 Φεβρουαρίου - 23 Μαρτίου), οι μάντεις του ιερού επάλειφαν τον βωμό με πηλό. Τον πηλό αυτό τον έφτιαχναν ανακατεύοντας τη στάχτη από τον βωμό της Εστίας, που βρισκόταν στο Πρυτανείο, μόνο με νερό του Αλφειού, γιατί ήταν το αγαπημένο ποτάμι του Δία.[7] Λέγεται επίσης ότι για τις τελετουργικές θυσίες χρησιμοποιούσαν μόνο ξύλα λεύκης, όπως είχε κάνει σύμφωνα με τον μύθο και ο Ηρακλής, στον δωδέκατο άθλο, όταν θυσίασε στο Δία.[8]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Ο ναός του Διός - Αρχαιολογικός Χώρος και Μουσείο Ολυμπίας». Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. 12 Ιανουαρίου 2026. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
- 1 2 «ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ – Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας | Επίσημη Ιστοσελίδα Δήμου». arxaiaolympia.gov.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
- ↑ «Αρχαία Ολυμπία, Ηλεία | Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο». www.arxaiologikoktimatologio.gov.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
- ↑ «Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού | Βωμός του Δία στην Ολυμπία». odysseus.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
- ↑ Παυσανίου Ελλάδος Περιήγησις, Βιβλίο 5, «Ηλιακών Α΄», 13.8-11.
- ↑ ἔστι δὲ ὁ τοῦ Διὸς τοῦ Ὀλυμπίου βωμὸς ἴσον μὲν μάλιστα τοῦ Πελοπίου τε καὶ τοῦ ἱεροῦ τῆς Ἥρας ἀπέχων, προκείμενος μέντοι καὶ πρὸ ἀμφοτέρων: κατασκευασθῆναι δὲ αὐτὸν οἱ μὲν ὑπὸ Ἡρακλέους τοῦ Ἰδαίου λέγουσιν, οἱ δὲ ὑπὸ ἡρώων τῶν ἐπιχωρίων γενεαῖς δύο ὕστερον τοῦ Ἡρακλέους. πεποίηται δὲ ἱερείων τῶν θυομένων τῷ Διὶ ἀπὸ τῆς τέφρας τῶν μηρῶν, ... - Παυσανίας, Ελλάδος περιήγησις/Ηλιακών Α΄, 13.8 έως 13.11{βλ. Βικιθήκη}
- ↑ «Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας». www.greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
- ↑ «ΗΡΑΚΛΗΣ, Δωδέκατος άθλος, Ο Κέρβερος». users.sch.gr. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
