Άγιος Προκόπιος Κέρκυρας
Συντεταγμένες: 39°24′33″N 20°5′48″E / 39.40917°N 20.09667°E
| Άγιος Προκόπιος | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Αποκεντρωμένη Διοίκηση | Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου |
| Περιφέρεια | Ιονίων Νήσων |
| Περιφερειακή Ενότητα | Κέρκυρας |
| Δήμος | Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων |
| Δημοτική Ενότητα | Αχιλλείων |
| Γεωγραφία | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Επτάνησα |
| Νομός | Κέρκυρας |
| Υψόμετρο | 130 |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 413 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Ψωραροί |
| Ταχ. κώδικας | 490 84 |
Ο Άγιος Προκόπιος είναι παραδοσιακός οικισμός της Κέρκυρας. Από το 2011 υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων. Απέχει από την πόλη της Κέρκυρας 8,8 χιλιόμετρα.
Ονομασία και Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στις ιστορικές πηγές ο οικισμός συναντάται για πρώτη φορά το 1381 ως βαρονία ή φέουδο με την ονομασία Psorarci, ενώ από το 1497 εμφανίζεται ως «χωρίον των Ψωραραίων».
Το παλαιότερο όνομα του χωριού ήταν «Ψωραροί». Το 1936 μετονομάσθηκε από «Ψωραροί» σε «Άγιος Προκόπιος».
Διοικητικά ανήκε πάντοτε στην περιοχή της Μέσης, καθώς βρίσκεται σχεδόν στο κέντρο του νησιού. Η τοπική διοίκηση ασκούνταν από κατοίκους του χωριού, που αποκαλούνταν γέροντες ή προεστοί. Με τη δημιουργία των πρώτων Δήμων (1866) αποτέλεσε ομώνυμο οικισμό του Δήμου Αστυγειτόνων, που μετέπειτα (1869) συγχωνεύθηκε στο Δήμο Μεσοχωριτών. Με Βασιλικό Διάταγμα της 5ης Μαρτίου 1919 ιδρύθηκε η Κοινότης Ψωραρών.
Αποτέλεσε ξεχωριστή κοινότητα από το 1936 μέχρι το 1995, οπότε μαζί με τις Κοινότητες Γαστούρι και Κυνοπιάστες αποτέλεσαν τον Δήμο Αχιλλείων.
Αρχιτεκτονική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το χωριό έχει κηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός από το 1978.[1] Οικιστικά, αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της ντόπιας αρχιτεκτονικής, καθώς απαρτίζεται από οικιστικά σύνολα (γειτονιές), που φέρουν αμιγή παραδοσιακά στοιχεία.
Απαρτίζεται από τις γειτονιές:
- Καρδάτικα
- Μαμαλάτικα
- Κάτω Γειτονιά
Για αρκετές κατοικίες, που διατηρούνται μέχρι σήμερα, σώζονται μαρτυρίες ήδη από το 16ο αιώνα.
Μνημεία και αξιοθέατα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ναοί
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στο χωριό υφίστανται τρεις ναοί. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Αρχιερατική Περιφέρεια Σιναράδων της Ιεράς Μητροπόλεως Κερκύρας.
- Ναός Αγίου Βασιλείου: Ένα από τα παλαιότερα κτίσματα, το οποίο υπήρχε ήδη στις αρχές του 16ου αι. (1511). Οι αγιογραφίες είναι δείγματα της εγχώριας λαϊκής παραγωγής.
- Ναός Αγίου Προκοπίου: Μνημονεύεται στις πηγές ήδη από τις αρχές του 16ου αιώνα. Περί τα τέλη του 19ου αι. καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά. Στα θεμέλια του μικρού αυτού ναού κτίστηκε μεγαλύτερος ναός και ανηγέρθη πυργωτό κωδονοστάσιο, του οποίου οι εργασίες περατώθηκαν το 1937.
- Ναός Αγίας Τριάδος: Ο ναός της Αγίας και Ζωαρχικής Τριάδος εγκαινιάστηκε το έτος 1745. Φέρει αντιπροσωπευτικά δείγματα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής των ναών του νησιού. Το τέμπλο -από πέτρα και γύψο- διατρέχεται από την «άμπελο» και κοσμείται από αγιογραφίες ονομαστών αγιογράφων της εποχής τους, όπως του ιερέα Θεοδώρου Αγγελάτου και του ιερομόναχου Δανιήλ Κόκλα. Πέρα από τις φορητές εικόνες σώζονται τοιχογραφίες των μέσων του 18ου αι. (δεξιά μονή Αγίας Τριάδας, ποδιές δεσποτικών).
Φυσικό Περιβάλλον
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σημαντικό στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος του χωριού είναι η «ελιά τ’ Άη Προκοπιού», που θεωρείται μάλλον η γηραιότερη και μεγαλύτερη σε μέγεθος ελιά του νησιού. Η ελιά αυτή βρίσκεται νοτιοανατολικά του λόφου του Αγίου Προκοπίου, μέσα στο χωριό.[2]
Πολιτισμός και Έθιμα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Όπως όλα τα χωριά της Κέρκυρας, και ειδικά της περιοχής της Μέσης, τηρεί τα πατροπαράδοτα έθιμα μέχρι σήμερα.
- Πάσχα: Πέρα από τις θρησκευτικές εκδηλώσεις της Μεγάλης Εβδομάδας, τη δεύτερη ημέρα της διακαινήσιμου εβδομάδας (Νια Δευτέρα) λιτανεύεται η αμφιπρόσωπη εικόνα της Παναγίας (Madre della Consolazione) και της Αναστάσεως του Κυρίου. Η λιτάνευση αυτή μαρτυρείται ήδη από το 1671.
- Πανηγύρια: Την Κυριακή των Αγίων Πάντων γίνεται πανηγύρι δίπλα στον φερώνυμο Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος και των Αγίων Πάντων. Λίγες εβδομάδες αργότερα (8 Ιουλίου) πραγματοποιείται ένα από τα παλαιότερα και πλέον ονομαστά πανηγύρια του νησιού, προς τιμήν της εορτής του Αγίου Προκοπίου.[3]
Σύλλογοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κατά καιρούς λειτούργησαν στο χωριό διάφορα σωματεία με πολιτιστικό ή αγροτικό χαρακτήρα (Ωδικός Σύλλογος από το 1925, Λαϊκή Τράπεζα από το 1926, Σύλλογος Αγροτοπαίδων από το 1950, κ.ά.).
Σήμερα, στους κόλπους του Πολιτιστικού Συλλόγου (ιδρύθηκε το 1980) λειτουργεί μικτή χορωδία και φωτογραφική ομάδα, ενώ κατά καιρούς διοργανώνονται ποικίλες εκδηλώσεις (θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις, συναυλίες, εκθέσεις, κ.ά.) από μέλη του Συλλόγου ή από φιλοξενούμενα συγκροτήματα.
Δημογραφικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η εξέλιξη του πληθυσμού του οικισμού έχει ως εξής:
| Έτος απογραφής | Κάτοικοι |
|---|---|
| 1940 | 497 |
| 1951 | 424 |
| 1961 | 413 |
| 1971 | 338 |
| 1981 | 260 |
| 1991 | 388 |
| 2001 | 380 |
| 2011 | 378 |
| 2021 | 413 |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «ΠΔ 22-04-1980: Περί χαρακτηρισμού ως παραδοσιακού οικισμού, περιοχής της παλαιάς πόλεως Κέρκυρας». www.nomoskopio.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2026.
- ↑ «Η ελιά του Αγίου Προκοπίου». Βοτανική. 10 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2026.
- ↑ «Καλοκαιρινές Γιορτές και πανηγύρια στην Κέρκυρα - Κέρκυρα». www.corfuland.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2026.
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Καρύδης, Δημήτριος Ε-Γ (1997). Το χωρίον των Ψωραραίων. Κέρκυρα: Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Προκοπίου Κέρκυρας.
- Καρύδης, Σπύρος Χ. (1986). «Άγιος Προκόπιος (Ψωραροί)». Χρονικά των Κορυφών Τόμος 6.
