Συναγωγή Κομοτηνής
Συντεταγμένες: 41°7′12.7″N 25°23′58.6″E / 41.120194°N 25.399611°E
| Συναγωγή Κομοτηνής | |
|---|---|
| συναγωγή | |
| αρχαιολογικός χώρος στην Ελλάδα και διατηρητέο κτήριο στην Ελλάδα[1] | |
 Η Εβραϊκή συναγωγή - πριν κατεδαφιστεί. | |
 | |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | 41°7′13″N 25°23′59″E |
| Διοικητική υπαγωγή | Δήμος Κομοτηνής |
| Τοποθεσία | Κομοτηνή |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Δεδομένα () | |
Η Εβραϊκή Συναγωγή Κομοτηνής η οποία ονομαζόταν Μπετ Ελ (που σημαίνει Ο οίκος του Θεού)[2][3] ήταν μια Εβραϊκή συναγωγή μέσα στο Φρούριο Κομοτηνής, η οποία χρονολογούνταν από τα μέσα του 19ου αιώνα[4] ή νωρίτερα από τον 18ο αιώνα[5]. Βρισκόταν στην αρχή της οδού Αυτοκράτορος Θεοδοσίου, ακριβώς απέναντι από τον Ναό Κοιμήσεως της Παναγίας. Το 1983 είχε χαρακτηριστεί ως διατηρητέα από την 4η Εφορεία νεότερων μνημείων αλλά τον Απρίλιο 1994 αποφασίστηκε η κατεδάφισή της.[4][6][7][8] Σήμερα σώζονται τα θεμέλια της συναγωγής.
Το κτήριο της συναγωγής είχε μοναδική αρχιτεκτονική στο χώρο των Βαλκανίων και ο τύπος αυτής της συναγωγής υπάρχει στην Κωνσταντινούπολη και την Προύσσα[5]. Είχε κεντρικό τρούλο όπου από κάτω βρισκόταν τοποθετημένο το Βήμα. Στο εσωτερικό περιείχε μια σειρά από κίονες οι οποίοι κυκλικά στήριζαν την οροφή. Το Ιερό "Εχάλ" βρισκόταν στο ανατολικό τοίχο[6]. Η κάτοψη της συναγωγής εξελίχθηκε από τον κεντρικό ή "Οθωμανικό" πυρήνα - ενός τετραγώνου με τέσσερις κολώνες - σταδιακά, αρχικά προς ανατολάς και στη συνέχεια προς δυσμάς, νότια και βόρεια (σε σχήμα "Π") για τον γυναικωνίτη. Με την οριστική αυτή εξέλιξη προστέθηκε και ο τρούλος - περίπου το 1914 - για να επαναφέρει φυσικό φως στο κέντρο της συναγωγής, δηλαδή στο Βήμα που βρισκόταν ακριβώς από κάτω του.[9]
Στην Κομοτηνή, η περιοχή στο Φρούριο (όπου βρισκόταν η συναγωγή) ήταν γνωστή μέχρι τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο με την ονομασία "τα εβραϊκά του Καλέ"[2]. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941-44) αφαιρέθηκε η επίπλωση της συναγωγής και αργότερα για κάποια χρόνια χρησιμοποιήθηκε το κτήριο ως σταύλος[5], ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η συναγωγή χρησιμοποιήτο ως αποθήκη για σιτηρά[10].
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ www
.arxaiologikoktimatologio ..gov .gr /el /monuments _info?id=160552&type=Monument - 1 2 Ριτζαλέος Βασίλης (2006). Οι εβραϊκές κοινότητες στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. σελ. 50. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2012.
- ↑ Μεσσίνας, Ηλίας (1998). Οι συναγωγές στην Ελλάδα, η αρχιτεκτονική τους και η σχέση τους με την ιστό της πόλης και την εβραϊκή συνοικία: συγκριτική μελέτη της ιστορίας και αρχιτεκτονικής των συναγωγών της Βορείου Ελλάδος, η θέση τους στην εβραϊκή συνοικία και η παρουσία τους στον πολεοδομικό ιστό από τον 15ο στον 20ο αιώνα. Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, Αθήνα, σελ. 232. https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/11795. Ανακτήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2026. «"Αρχείο Komotini 23, 942/15.11.1939"».
- 1 2 Θρασύβουλου Ορ. Παπαστρατή (3 Απριλίου 2002). «Σημειώματα Θρασύβουλου Ορ. Παπαστρατή». Εφημερίδα ο Χρόνος. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιουνίου 2010. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2012.
- 1 2 3 Nicholas Stavroulakis (1992). Jewish sites and synagogues of Greece. Talos Press. σελ. 126. ISBN 978-9607459015.
- 1 2 «Η Εβραϊκή Κοινότητα της Κομοτηνής». Επίσημη ιστοσελίδα Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Αυγούστου 2011. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2011.
- ↑ Ismail Serageldin· Ephim Shluger· Joan Martin-Brown (2001). Historic Cities and Sacred Sites: Cultural Roots for Urban Futures. World Bank Publications. σελ. 311. ISBN 978-0821349045.
- ↑ Μεσσίνας, Ηλίας (1998). Οι συναγωγές στην Ελλάδα, η αρχιτεκτονική τους και η σχέση τους με την ιστό της πόλης και την εβραϊκή συνοικία: συγκριτική μελέτη της ιστορίας και αρχιτεκτονικής των συναγωγών της Βορείου Ελλάδος, η θέση τους στην εβραϊκή συνοικία και η παρουσία τους στον πολεοδομικό ιστό από τον 15ο στον 20ο αιώνα. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, σελ. 232 παραπομπή 107. https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/11795. Ανακτήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2026.
- ↑ Μεσσίνας, Ηλίας. Το Συναγώι. Αθήνα: Εκδόσεις Ινφογνώμων. σελ. 187. ISBN 9786185590420.
- ↑ Μεσσινας, Ηλίας. Το Καλ. Αθήνα: Εκδόσεις Ινφογνώμων. σελ. 32. ISBN 9786185590840.
Τέλος, ο Σαμουήλ επισκέφθηκε τη συναγωγή Μπεθ Ελ στην Κομοτηνή (19ος αιώνας), την οποία βρήκε να χρησιμοποιείται ως αποθήκη για σιτηρά. Αναφέρει δε ότι 'μέσα είναι γεμάτη με σιτάρι σε ύψος ένα περίπου μέτρο, σε όλη σχεδόν την έκτασή της.
