Πατριάρχης Χρύσανθος
| Παναγιώτατος Χρύσανθος | |
|---|---|
| Αυτού Θειοτάτη Παναγιότης, ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης | |
 | |
| Εκκλησία | Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως |
| Έδρα | Κωνσταντινούπολη |
| Από | 9 Ιουλίου 1824 |
| Προκάτοχος | Άνθιμος Γ΄ |
| Διάδοχος | Αγαθάγγελος |
| Ιεροσύνη | |
| Χειροτονία | 8 Φεβρουαρίου 1799 |
| Βαθμός | Μητροπολίτης |
| Προσωπικά στοιχεία | |
| Κοσμικό Όνομα | Χρύσανθος Μανωλέας |
| Γέννηση | 25 Φεβρουαρίου 1768 Κάτω Γραμματικό Πέλλας, Οθωμανική Αυτοκρατορία |
| Θάνατος | 10 Σεπτεμβρίου 1834 (66 ετών) Πρίγκηπος, Οθωμανική Αυτοκρατορία |
| Ταφή | Μονή του Σωτήρος Χριστού |
| Προηγούμενο αξίωμα | Μητροπολίτης Βεροίας (1799-1811) Μητροπολίτης Σερρών (1811-1824) |
| Δόγμα | Ανατολικός Ορθόδοξος Χριστιανισμός |
Ο Χρύσανθος (Μανωλέας, 1768-1834) διετέλεσε Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως την περίοδο 1824-1826.
Η ζωή του
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Αναφέρεται ως βουλγαρικής καταγωγής[1][2] και γεννήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου του 1768 στο χωριό Γραμματίκοβο Βοδενών (Κάτω Γραμματικό Πέλλας). Οι γονείς του ονομάζονταν Αναστάσιος και Αικατερίνη[1] και καταγόταν από την παλιά οικογένεια Μανωλέα, της οποίας απόγονοι υπάρχουν και σήμερα.[3] Σπούδασε στις περίφημες σχολές της Έδεσσας, της Νάουσας και της Ραψάνης και υπήρξε μέλος της αδελφότητας της Μονής Κουτλουμουσίου του Αγίου Όρους.[4] Χειροτονήθηκε ιεροδιάκονος από τον Επίσκοπο Σερβίων και Κοζάνης Θεόφιλο και πρεσβύτερος από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γεράσιμο.[4]
Στις 8 Φεβρουαρίου 1799 εξελέγη Μητροπολίτης Βεροίας και στις 13 Ιουλίου 1811 Μητροπολίτης Σερρών. Ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρίας, αλλά κρατώντας τις απαραίτητες ισορροπίες κατόρθωσε να γλιτώσει τις Σέρρες από τη γενική σφαγή που είχε διαταχθεί μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης, στις 8 Μαΐου 1821.[1][4] Μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Ευγενίου Β΄ το 1822 προτάθηκε ως υποψήφιος για να τον διαδεχτεί, αλλά ο Δέρκων Ιερεμίας απέρριψε την υποψηφιότητά του, καθώς «δεν έλειψαν οι Γραικοί διά να γείνη Πατριάρχης ο Βούλγαρος».[5] Κατόπιν θεωρούνταν αρχηγός της συνοδικής αντιπολίτευσης.[6]
Πατριαρχία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τελικά εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως στις 9 Ιουλίου του 1824, μετά την καθαίρεση του προκατόχου του, Άνθιμου. Δείχνοντας εκδικητικότητα, καθαίρεσε και εξόρισε τον Δέρκων Ιερεμία, ο οποίος είχε αντιταχθεί στην εκλογή του.[1] Στην διαμάχη αυτή, η πλευρά του Χρυσάνθου υποστήριζε ότι ο Ιερεμίας είχε καταληστεύσει χρήματα του Κοινού και της Εκκλησίας, καθώς στο χρηματοκιβώτιό του είχαν βρεθεί 300.000 γρόσια, ενώ η πλευρά του Ιερεμία ότι η εμπάθεια του νέου Πατριάρχη σήμαινε έμμεση παραδοχή των κατηγοριών περί βουλγαρικότητάς του.[7]
Στις 14 Οκτωβρίου 1825, υπό την πίεση της Υψηλής Πύλης, συγκάλεσε Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη με την συμμετοχή του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Πολύκαρπου,[8] η οποία έπαυσε τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόφιλο από τα καθήκοντά του, καθώς εκείνος για πολλά χρόνια απουσίαζε από την Πατριαρχική του έδρα, βρισκόμενος στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Πάτμο, όπου αγωνιζόταν υπέρ της Επανάστασης.[9]
Ήταν μορφωμένος φιλότιμος και δραστήριος, αλλά και τυραννικός και εκδικητικός[2] και δημιούργησε πολλούς εχθρούς. Κατηγορήθηκε για γεροντικό έρωτα προς την Ευφημία, χήρα του προδότη Ασημάκη, και για το λόγο αυτό καθαιρέθηκε[6] από τους Τούρκους στις 26 Σεπτεμβρίου του 1826 και εξορίστηκε στην Καισάρεια.
Πέθανε στις 10 Σεπτεμβρίου του 1834 και ετάφη στη Μονή του Σωτήρος Χριστού στην Πρίγκηπο,[2] όπου κατοικούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Κληρονομιά
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 2016, το Γυμνάσιο Άρνισσας Πέλλας μετονομάσθηκε σε «Γυμνάσιο Άρνισσας Οικουμενικός Πατριάρχης Χρύσανθος».[4]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 3 4 Χαμχούγιας 2006, σελ. 19.
- 1 2 3 Γεδεών 1885, σελ. 688.
- ↑ Ο νέος ελληνισμός στην Έδεσσα (Βοδενά), του πρώτου μισού του ΙΘ΄ αιώνα, Γεώργιος Ρουμελιώτης, Έδεσσα 200;, σελ. 47
- 1 2 3 4 Μογλενίδης 2021.
- ↑ Καρπαθίου, Εμμανουήλ Ι. (1925). «Τὸ Βουλγαρικὸν Σχίσμα». Θεολογία Γ΄ (4): 361. https://ecclesiagreece.gr/greek/press/theologia/material/1925_4_4_karpathiou.pdf. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2025.
- 1 2 Χαμχούγιας 2006, σελ. 44.
- ↑ Χαμχούγιας 2006, σελ. 20.
- ↑ Διδακτορική διατριβή Πλάτωνος Κρικρή, Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος Β' Παγκώστας ο Πάτμιος (1805-1825), Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 2002, σελ. 165
- ↑ Δικτυακός τόπος Πατριαρχείου Αλεξανδρείας
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Γεδεών, Μανουήλ (1885). Πατριαρχικοί Πίνακες: Ειδήσεις ιστορικαί βιογραφικαί περί των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως: από Ανδρέου του Πρωτοκλήτου μέχρις Ιωακείμ Γ' του από Θεσσαλονίκης, 36-1884. Κωνσταντινούπολη: Lorenz & Keil.
- Χαμχούγιας, Χρήστος (2006). Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος ΣΤ' ο Φουρτουνιάδης εν μέσω εθνικών και εθνοφυλετικών ανταγωνισμών, διδακτορική διατριβή. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας.
- Μογλενίδης, Ηλίας (9 Ιουνίου 2021). «Οικουμενικός Πατριάρχης Χρύσανθος Α΄ (1768-1834)». Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2021.
.svg)
