Papers by Foteini Apostolou
Synchrona Themata, 2024
This is the English translation of my article in Greek (revised and updated) "Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΩΣ (ΥΠΕ... more This is the English translation of my article in Greek (revised and updated) "Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΩΣ (ΥΠΕΡ)ΒΑΣΗ ΟΡΙΩΝ: ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ" (Σύγχρονα Θέματα 162-163).
Η μετάφραση ως (ΥΠΕΡ)ΒΑΣΗ ορίων: Διερμηνεία για μετανάστες στην Ελλάδα, 2024
Η διερμηνεία, ως βασικό εργαλείο επικοινωνίας μεταξύ γλωσσών και πολιτισμών, μπορεί να χρησιμοποι... more Η διερμηνεία, ως βασικό εργαλείο επικοινωνίας μεταξύ γλωσσών και πολιτισμών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη γεφύρωση των κενών που εμποδίζουν την ένταξη των μεταναστών στις κοινότητες υποδοχής. Ωστόσο, η αυξανόμενη διείσδυση ενός λόγου έντονα ρατσιστικού και περιθωριοποιητικού στις χώρες προορισμού ή διέλευσης, έχει μετατρέψει αυτό το μέσο ένταξης και κινητικότητας σε εργαλείο αποκλεισμού και ακινησίας, που εμποδίζει κάθε ελπίδα κίνησης προς μια φιλόξενη κοινότητα υποδοχής. Στο άρθρο αυτό, ξεκινώντας από μια αναφορά της Τζίνας Πολίτη στην έννοια του "έτερου εντός" στο φαντασιακό του δυτικού πολιτισμού, επικεντρώνομαι στο παράδειγμα της Ελλάδας, όπου η διερμηνεία για τις κοινότητες των μεταναστών υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια, αλλά το συνολικό σύστημα - ανεκπαίδευτοι, υποτιμημένοι, υπεραπασχολούμενοι και κακοπληρωμένοι επαγγελματίες, κατακερματισμένες και ανοργάνωτες υπηρεσίες - δημιουργεί ένα ασφυκτικό υπόβαθρο που ακινητοποιεί τους μετανάστες με πολλαπλούς τρόπους και μέσα.
Απο/Εν-δυναμώνοντας τον Κοινοτικό Διερμηνέα: Περί ρόδων, αρετών και υποκειμένων
Syn-Thèses, 2024
ΑνΑρχές οι µεταφράσεις µας ακόµα και οι καλύτερες ξεκινούν από µια εσφαλµένη αρχή θέλουν να γερµα... more ΑνΑρχές οι µεταφράσεις µας ακόµα και οι καλύτερες ξεκινούν από µια εσφαλµένη αρχή θέλουν να γερµανοποιήσουν τα ινδικά τα ελληνικά τα αγγλικά αντί να ινδοποιούν, ελληνοποιούν, αγγλοποιούν τα γερµανικά […] το θεµελιώδες λάθος του µεταφραστή είναι ότι γαντζώνεται στην κατάσταση στην οποία τυχαίνει να βρίσκεται η γλώσσα του αντί να της επιτρέπει να τεθεί δυναµικά σε κίνηση από την ξένη γλώσσα. […] πρέπει να εµβαθύνει τη δική του γλώσσα µέσω της ξένης […] Rudolf Pannwitz όπως παρατίθεται στον Μπένγιαµιν Σ το παραπάνω παράθεµα, ο Βάλτερ Μπένγιαµιν πλησιάζει στο τέλος του δοκιµίου του «Το έργο του µεταφραστή» παραθέτοντας τον Rudolf Pannwitz, Γερµανό συγγραφέα και φιλόσοφο, σχετικά µε τη µετάφραση. Στο ερώτηµα γιατί ο Μπένγιαµιν ανατρέχει στον Pannwitz για να προβάλει την ιδέα που επιθυµεί, αντί για τον Σλάιερµαχερ ή τον Βίλχελµ βον Χούµπολντ που είχαν κάνει την ίδια τοποθέτηση νωρίτερα, ο Steven Rendall πιστεύει ότι «τα γερµανικά του Pannwitz […] ανατρέπουν τη γλωσσολογική δοµή της γλώσσας, ιδιαίτερα τη σύνταξή τηςκι έτσι µπορεί να θεωρηθεί ότι έχει ήδη πετύχει το είδος της απελευθέρωσης της λέξης που υποτίθεται ότι προσφέρει η µετάφραση» (Rendall 180). 1 1 Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να αναφέρουµε ότι, αντίθετα µε τις επιταγές του Pannwitz, και κατ' επέκταση και του Μπένγιαµιν, οι περισσότεροι µεταφραστές του δοκιµίου αρνήθηκαν να ακολουθήσουν αυτό το άνοιγµα στη διαφορετικότητα (την αν-αρχία του) και του επέβαλαν την τάξη της στίξης και της χρήσης κεφαλαίων. Η πιο γνωστή µετάφραση του Μπένγιαµιν στα αγγλικά, αυτή του Harry Zohn, όπως και στα ελληνικά από τον Φ. Τερζάκη είναι δύο παραδείγµατα.
Introduction, May 14, 2011
ΑνΑρχές οι µεταφράσεις µας ακόµα και οι καλύτερες ξεκινούν από µια εσφαλµένη αρχή θέλουν να γερµα... more ΑνΑρχές οι µεταφράσεις µας ακόµα και οι καλύτερες ξεκινούν από µια εσφαλµένη αρχή θέλουν να γερµανοποιήσουν τα ινδικά τα ελληνικά τα αγγλικά αντί να ινδοποιούν, ελληνοποιούν, αγγλοποιούν τα γερµανικά […] το θεµελιώδες λάθος του µεταφραστή είναι ότι γαντζώνεται στην κατάσταση στην οποία τυχαίνει να βρίσκεται η γλώσσα του αντί να της επιτρέπει να τεθεί δυναµικά σε κίνηση από την ξένη γλώσσα. […] πρέπει να εµβαθύνει τη δική του γλώσσα µέσω της ξένης […] Rudolf Pannwitz όπως παρατίθεται στον Μπένγιαµιν
Epilogue to book "Seduction and Death in Muriel Spark's Fiction", 2001
There really does exist in the mind a compulsion to repeat which overrides the pleasure principle... more There really does exist in the mind a compulsion to repeat which overrides the pleasure principle. Sigmund Freud "Beyond the Pleasure Principle" From what I have shown in this work, it is to death that Spark's fiction continuously returns; it is the call of Memento Mori that seduces her characters into an embrace with the caller. Whether they try to escape the calling or whether they rush toward it, they are left with no choice. The structure engulfs and drowns them. Remaining faithful to the repetition compulsion that has led me all the way through this project, what would be a better idea than to turn briefly to Muriel Spark's Memento Mori, as a return to the seduction of death that has given life to my book. Memento Mori reiterates over and over again this game of the lure of repetition. The caller's message seduces the old people in the narrative into this vicious circle of a return to death; one death succeeds another. There is a total of fifteen deaths in the novel, and the characters are consumed in an endless death talkattending funerals, reading obituaries, or discussing the state of their "faculties"until their moment comes to enter the circle of deaths when the caller knocks on their door. The novel is a recitation of ages and abilities in the camp of the old, which suffocates the reader with its density. As fifteen out of the seventeen main characters in the novel are more than seventy years old, the narrative is naturally consumed in recounting, to the utmost detail, the deterioration of body and
Η μετάφραση και η διερμηνεία για δημόσιες υπηρεσίες στην Ελλάδα
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙEΡΜΗΝEΙΑΣ Ι [ΑΡΙΣΤΟΤEΛEΙΟ ΠΑΝEΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘEΣ/ΝΙΚΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ... more ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙEΡΜΗΝEΙΑΣ Ι [ΑΡΙΣΤΟΤEΛEΙΟ ΠΑΝEΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘEΣ/ΝΙΚΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ]
Muriel Spark's works often consider the seductive and destructive power of social structures,... more Muriel Spark's works often consider the seductive and destructive power of social structures, such as religion and education. These structures lure Spark's characters with their promise of power. But after entering the structure's domain to exploit the mastery it offers, the characters are imprisoned by rules and codes. Through a postmodern reading of Spark's works, such as The Comforters (1957), ^The Public Image (1968), The Driver's Seat (1970), Reality and Dreams (1996), and Aiding and Abetting (2000), this book analyzes the role of certain social structures in her fiction. The volume argues that these attractions and destructions are very much like postmodern critical games with structures that are open to any experimentation, but at the same time seem fixed and unchanging. Within this postmodern context, one is free to play games with signs and systems of rules. Spark's characters enter these games in a playful mood and test their limits. The texts, imag...
Interpreting and Translation in the European Union
δε θα πρέπει να ξεχνά [κανείς] ότι οι γλωσσικές ανταλλαγές, αυτές οι κατ' εξοχήν σχέσεις επικοινω... more δε θα πρέπει να ξεχνά [κανείς] ότι οι γλωσσικές ανταλλαγές, αυτές οι κατ' εξοχήν σχέσεις επικοινωνίας, είναι επίσης σχέσεις συµβολικής εξουσίας όπου πραγµατώνονται οι σχέσεις δύναµης ανάµεσα στους οµιλητές ή στις αντίστοιχες οµάδες τους. Bourdieu 1999 Υπηρεσίες διερµηνείας Ως συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο µεγαλύτερος εργοδότης διερµηνέων παγκοσµίως. Τα τρία κύρια θεσµικά όργανα της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ∆ικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2 διαθέτουν Εισαγωγή: η διερµηνεία και η µετάφραση στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Περί ΟΡ(Ι)ΩΝ, ορισμών και άλλων τινών ή ἀρχή σοφίας ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙEΡΜΗΝEΙΑΣ Ι [ΑΡΙΣΤΟΤEΛEΙΟ ΠΑΝEΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘEΣ/ΝΙΚΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ... more ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙEΡΜΗΝEΙΑΣ Ι [ΑΡΙΣΤΟΤEΛEΙΟ ΠΑΝEΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘEΣ/ΝΙΚΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ]
Η Eλλάδα, όπως και άλλeς χώρeς της νότιας Eυρώπης, έχeι μeτατραπeί τα τeλeυταία eίκοσι πeρίπου χρ... more Η Eλλάδα, όπως και άλλeς χώρeς της νότιας Eυρώπης, έχeι μeτατραπeί τα τeλeυταία eίκοσι πeρίπου χρόνια από χώρα προέλeυσης σe χώρα υποδοχής μeταναστών. Από τη δeκαeτία του 1990 και μeτά, η χώρα δέχeται σημαντικούς αριθμούς μeταναστών, αρχικά από τις γeιτονικές χώρeς και χώρeς της πρώην Σοβιeτικής Ένωσης, όπου υπήρχe και σημαντική eλληνική μeιονότητα (Αλβανία, Γeωργία, Ουκρανία), και πιο πρόσφατα από πολύ πιο μακρινές πeριοχές λόγω των πρόσφατων γeωπολιτικών eξeλίξeων. Η eυρέως διαδeδομένη αντίληψη ότι δeν υπάρχeι ρατσισμός στην αντιμeτώπιση των μeταναστών απέχeι από την πραγματικότητα. Οι μeτανάστeς αντιμeτωπίζουν καθημeρινά προβλήματα σe πολλούς τομeίς. Το πρόβλημα της γλώσσας eίναι ζωτικής σημασίας και έχeι αντιμeτωπιστeί μe πολλαπλά νομοθeτήματα, κυρίως μe πρωτοβουλία της Eυρωπαϊκής Ένωσης που eπιβάλeι τη θέσπιση σχeτικής νομοθeσίας στα κράτη μέλη της. Οι υπηρeσίeς διeρμηνeίας που θeσπίζονται από τη νομοθeσία αφορούν την ποινική διαδικασία και τη διαδικασία ασύλου. Αλλά οι υπηρeσί...
Τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί στην ορολογία της διερμηνείας ο όρος «διαπολιτισμικός μεσολαβη... more Τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί στην ορολογία της διερμηνείας ο όρος «διαπολιτισμικός μεσολαβητής» σε διάφορες εκφάνσεις («πολιτισμικός διαμεσολαβητής», «πολιτισμικός μεσολαβητής», ακόμα και «διαπολιτισμικός διαμεσολαβητής»). Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να δηλώσει τους διερμηνείς που χρησιμοποιούνται σε δημόσιες υπηρεσίες (αστυνομία, υπηρεσίες ασύλου, νοσοκομεία, ασφαλιστικούς φορείς κλπ.) για να καλύψουν το κενό επικοινωνίας μεταξύ μεταναστών/προσφύγων και δημοσίων λειτουργών. Πρόκειται για μετάφραση στα ελληνικά του αγγλικού όρου intercultural mediator, που τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται ευρέως από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και αρκετές φορές προτιμάται έναντι του όρου «διερμηνέας», για να δηλώσει την έμφαση στην πολιτισμική εγγύτητα του ατόμου που παρέχει αυτές τις υπηρεσίες ως προς το άτομο που τις χρησιμοποιεί. Το παρόν άρθρο έχει ως στόχο να εξετάσει μήπως τελικά η έμφαση στην πολιτισμική εγγύτητα απομακρύνει από ζητήματα επαγγελματικής αρτιότητας του διερμηνέα και παρουσιάζει ένα νέο μοντέλο κοινωνικού λειτουργού + διερμηνέα που αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη ενός ξεκάθαρου επαγγελματικού προφίλ για τον διερμηνέα δημοσίων υπηρεσιών.
Σύνοψη Τα τελευταία χρόνια η ορολογία της μετάφρασης και της διερμηνείας έχει εμπλουτιστεί, για ν... more Σύνοψη Τα τελευταία χρόνια η ορολογία της μετάφρασης και της διερμηνείας έχει εμπλουτιστεί, για να συμπεριλάβει μεταφραστές και διερμηνείς που απασχολούνται κυρίως σε δημόσιες υπηρεσίες, όπως δικαστικές και αστυνομικές αρχές, δομές ασύλου, νοσοκομεία, ασφαλιστικούς φορείς κ.λπ., για να καλύψουν το κενό επικοινωνίας μεταξύ μεταναστών/προσφύγων και δημοσίων λειτουργών. Έτσι, έχουμε «μεταφραστές και διερμηνείς για δημόσιες υπηρεσίες», «κοινοτικούς διερμηνείς και μεταφραστές», αλλά και «διαπολιτισμικούς μεσολαβητές» σε διάφορες εκφάνσεις του όρου («πολιτισμικός διαμεσολαβητής», «πολιτισμικός μεσολαβητής», ακόμα και «διαπολιτισμικός διαμεσολαβητής»). Ο τελευταίος όρος αποτελεί ουσιαστικά μετάφραση στα ελληνικά του αγγλικού όρου intercultural mediator, που τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται ευρέως από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και αρκετές φορές προτιμάται έναντι του όρου «διερμηνέας», για να δηλώσει την έμφαση στην πολιτισμική εγγύτητα του ατόμου που παρέχει αυτές τις υπηρεσίες ως προς το άτομο που τις χρησιμοποιεί. Καθώς, για να αποκτήσει κανείς σοφία πρέπει πρώτα να «επισκεφτεί» τα ονόματα, μία ρήση που αποδίδεται στον κυνικό φιλόσοφο Αντισθένη, θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό να εξετάσουμε ενδελεχώς τους όρους για να μπορέσουμε να αποκρυσταλλώσουμε άποψη για τους όρους που πρέπει να χρησιμοποιούμε και τους ρόλους που θα πρέπει να διαδραματίζουν αυτοί οι μεταφραστές και διερμηνείς. Το παρόν κεφάλαιο έχει ως στόχο να εξετάσει μήπως τελικά η έμφαση στην πολιτισμική εγγύτητα απομακρύνει από ζητήματα επαγγελματικής αρτιότητας του διερμηνέα και παρουσιάζει ένα νέο μοντέλο κοινωνικού λειτουργού + διερμηνέα που αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη ενός ξεκάθαρου επαγγελματικού προφίλ για τον διερμηνέα/μεταφραστή δημοσίων υπηρεσιών.
δε θα πρέπει να ξεχνά [κανείς] ότι οι γλωσσικές ανταλλαγές, αυτές οι κατ' εξοχήν σχέσεις επικοινω... more δε θα πρέπει να ξεχνά [κανείς] ότι οι γλωσσικές ανταλλαγές, αυτές οι κατ' εξοχήν σχέσεις επικοινωνίας, είναι επίσης σχέσεις συµβολικής εξουσίας όπου πραγµατώνονται οι σχέσεις δύναµης ανάµεσα στους οµιλητές ή στις αντίστοιχες οµάδες τους. Bourdieu 1999 H Ευρωπαϊκή Ένωση ως θεσµός Α υτό το τµήµα του συγκεκριµένου τεύχους του ΓΡΑΜΜΑ/GRAMMA θα εστιάσει στις υπηρεσίες διερµηνείας και µετάφρασης που παρέχονται από θεσµικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία σύµφωνα µε την Kaisa Koskinen αποτελεί «περίπτωση προτύπου για το θεσµικό πλαίσιο» (7). Στη µελέτη της για τη Μετάφραση Θεσµικών Οργάνων [Translating Institutions], η Koskinen αναγνωρίζει τα κοινά στοιχεία των θεσµών:
Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης, έχει µετατραπεί τα τελευταία είκοσι περίπου χρ... more Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης, έχει µετατραπεί τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια από χώρα προέλευσης σε χώρα υποδοχής µεταναστών. Από τη δεκαετία του 1990 και µετά, η χώρα δέχεται σηµαντικούς αριθµούς µεταναστών, αρχικά από τις γειτονικές χώρες και χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, όπου υπήρχε και σηµαντική ελληνική µειονότητα (Αλβανία, Γεωργία, Ουκρανία), και πιο πρόσφατα από πολύ πιο µακρινές περιοχές λόγω των πρόσφατων γεωπολιτικών εξελίξεων. Η ευρέως διαδεδοµένη αντίληψη ότι δεν υπάρχει ρατσισµός στην αντιµετώπιση των µεταναστών απέχει από την πραγµατικότητα. Οι µετανάστες αντιµετωπίζουν καθηµερινά προβλήµατα σε πολλούς τοµείς. Το πρόβληµα της γλώσσας είναι ζωτικής σηµασίας και έχει αντιµετωπιστεί µε πολλαπλά νοµοθετήµατα, κυρίως µε πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιβάλει τη θέσπιση σχετικής νοµοθεσίας στα κράτη µέλη της. Οι υπηρεσίες διερµηνείας που θεσπίζονται από τη νοµοθεσία αφορούν την ποινική διαδικασία και τη διαδικασία ασύλου. Αλλά οι υπηρεσίες που τελικά παρέχονται, είτε λόγω επιβολής από το νοµικό πλαίσιο είτε λόγω χρηµατοδότησης από κοινοτικούς πόρους, αντιµετωπίζουν σοβαρά ζητήµατα σε σχέση µε τη διασφάλιση της ποιότητας της διερµηνείας (τυπικά προσόντα των διερµηνέων, αξιολόγηση, έλεγχος), τον κατακερµατισµό και την αποσπασµατικότητα αυτών των υπηρεσιών, την έλλειψη θεσµοθετηµένης κατάρτισης σε συνεργασία µε πανεπιστηµιακά ιδρύµατα, την πιστοποίηση αυτών των διερµηνέων από κρατικό φορέα.
ΑνΑρχές οι µεταφράσεις µας ακόµα και οι καλύτερες ξεκινούν από µια εσφαλµένη αρχή θέλουν να γερµα... more ΑνΑρχές οι µεταφράσεις µας ακόµα και οι καλύτερες ξεκινούν από µια εσφαλµένη αρχή θέλουν να γερµανοποιήσουν τα ινδικά τα ελληνικά τα αγγλικά αντί να ινδοποιούν, ελληνοποιούν, αγγλοποιούν τα γερµανικά […] το θεµελιώδες λάθος του µεταφραστή είναι ότι γαντζώνεται στην κατάσταση στην οποία τυχαίνει να βρίσκεται η γλώσσα του αντί να της επιτρέπει να τεθεί δυναµικά σε κίνηση από την ξένη γλώσσα. […] πρέπει να εµβαθύνει τη δική του γλώσσα µέσω της ξένης […] Rudolf Pannwitz όπως παρατίθεται στον Μπένγιαµιν
Uploads
Papers by Foteini Apostolou