Πώς η μάχη της Χαιρώνειας άλλαξε τον κόσμο
Οι επιμελητές του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Παναγιώτης Ιωσήφ και Ιωάννης Φάππας μάς περιγράφουν τον αντιμιλιταριστικό χαρακτήρα της ανθρωποκεντρικής έκθεσης που ετοιμάζουν και μας αποκαλύπτουν τη θέση που έχουν σε αυτήν τα videogames και τα Playmobil.

Ο δρ. Ιωάννης Φάππας (αριστερά), επιμελητής Προϊστορικών Αρχαιοτήτων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και ο δρ. Παναγιώτης Ιωσήφ (δεξιά) , επιμελητής Κλασικών Αρχαιοτήτων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης |
Βρισκόμαστε περί τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. Οι Μακεδόνες, με βασιλιά τον Φίλιππο Β΄ και εδραιωμένη την επιρροή τους στις γύρω της Μακεδονίας περιοχές, είχαν στρέψει το ενδιαφέρον τους στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα, με απώτερο στόχο μια επιτυχημένη εκστρατεία στην Ανατολή. Εμπόδιο στα σχέδιά τους οι Αθηναίοι, οι οποίοι, παρόλο που είχαν χάσει αρκετή από τη δύναμή τους, συνέχιζαν να επηρεάζουν τις εξελίξεις και να αντιστέκονται στη μακεδονική επέλαση.
Διάφορα γεγονότα, αψιμαχίες και συγκρούσεις, έφεραν στις 2 Αυγούστου 338 π.Χ. τις δύο πλευρές, τη μακεδονική φάλαγγα από τη μία και από την άλλη τις συνασπισμένες δυνάμεις – μεταξύ άλλων – των Αθηναίων και των Βοιωτών, ηγέτιδα των οποίων ήταν η Θήβα, αντιμέτωπες στην πεδιάδα της Χαιρώνειας. Η μάχη που ακολούθησε έφερε τους Μακεδόνες οριστικά στη θέση της κυρίαρχης δύναμης στην Ελλάδα και στην Ανατολική Μεσόγειο υπό τη βασιλεία του Φιλίππου Β΄ και ήταν καθοριστική για τη μετάβαση από την κλασική στην ελληνιστική περίοδο. Επίσης, σε εκείνη τη μάχη είναι που ο δεκαοκτάχρονος τότε πρίγκιπας Αλέξανδρος κάνει δυναμικά την εμφάνισή του στην πολιτική και στρατιωτική σκηνή, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ήττα του θρυλικού Ιερού Λόχου των Θηβαίων.
Ολα αυτά θα αναβιώσουν με διάφορους τρόπους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, μέσα από την έκθεση με τίτλο «Χαιρώνεια, 2 Αυγούστου 338 π.Χ.: Μια μέρα που άλλαξε τον κόσμο», η οποία θα ξεκινήσει στις 14 Δεκεμβρίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Μαρτίου 2024. Πρόκειται για την πρώτη μιας νέας σειράς αρχαιολογικών εκθέσεων με τίτλο «Ιστορίες Ανθρώπων» που θα πραγματοποιήσει το Μουσείο και οι οποίες εστιάζουν στην αφήγηση σημαντικών γεγονότων της ανθρώπινης ιστορίας μέσα από αντικείμενα που δεν θα επιλέγονται μόνο για την αισθητική τους αξία αλλά κυρίως για τη σημασία τους στην εξιστόρηση ενός συγκεκριμένου ιστορικού γεγονότος που σημάδεψε τον άνθρωπο. Οι νέες εκθέσεις δεν θα περιορίζονται στον χώρο και στον χρόνο, αλλά θα εντάσσονται στη διαχρονία και θα έχουν ως επίκεντρό τους τον άνθρωπο, τον ρόλο του στα ιστορικά γεγονότα και τα συναισθήματά του.
Μέσα λοιπόν από περίπου 260 αντικείμενα, τα οποία θα προέρχονται από 25 ελληνικά μουσεία, δύο του εξωτερικού και τέσσερις ιδιωτικές συλλογές, θα μπορέσουμε να «αγγίξουμε» όλους τους πρωταγωνιστές της ιστορίας, από τον βασιλιά Φίλιππο Β΄, τον Μέγα Αλέξανδρο και τους ηττημένους Ιερολοχίτες, μέχρι τον Παναγιώτη Σταματάκη (π. 1835-1885), τον αυτοδίδακτο αρχαιολόγο με σπουδές Ιατρικής, ο οποίος ανέσκαψε τον πολυάνδριο του Λέοντα της Χαιρώνειας, όπου βρίσκονται θαμμένα τα λείψανα των 254 θηβαίων Ιερολοχιτών που έπεσαν στη μάχη, και τον καθηγητή Γεώργιο Σωτηριάδη (1852-1942), ο οποίος έκανε την ανασκαφή του τύμβου των νεκρών Μακεδόνων. Οι επιμελητές της έκθεσης και καθηγητές Αρχαιολογίας, δρες Παναγιώτης Ιωσήφ (Πανεπιστήμιο Radboud του Νάιμεχεν στην Ολλανδία) και Ιωάννης Φάππας (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), μας μιλούν για τους λόγους που επέλεξαν να πραγματοποιήσουν αυτή την έκθεση και για τον τρόπο με τον οποίο έχουν επιλέξει να προσεγγίσουν το σημαντικό ιστορικό γεγονός.
Πώς πήρατε την απόφαση να δηµιουργήσετε αυτή την έκθεση για τη Μάχη της Χαιρώνειας;
Παναγιώτης Ιωσήφ: «Μέσα από συζητήσεις που κάναμε για μελλοντικά projects, θέματα συνεδρίων, αρχαιολογικών εκθέσεων, έρευνας κ.ά. Πρόκειται για έναν συγκερασμό των ενδιαφερόντων μας, εμένα περισσότερο των ιστορικών, ως χρονική περίοδος, του Γιάννη γεωγραφικά, γιατί η πρώτη του εργασία ως αρχαιολόγου ήταν στο Μουσείο της Χαιρώνειας. Η αφετηρία της συζήτησής μας ήταν μια επιτύμβια στήλη του Πειραιά και συνεχίστηκε για το πώς γίνεται η διαχείριση της μνήμης των νεκρών σε μια ηττημένη και ταπεινωμένη, στην ουσία, πόλη όπως ήταν η Θήβα. Με το που επιλέξαμε λοιπόν το θέμα, ξεκίνησαν οι τυχαίες συγκυρίες».
Ποιες ήταν αυτές;

Formed in 2009, the Archive Team (not to be confused with the archive.org Archive-It Team) is a rogue archivist collective dedicated to saving copies of rapidly dying or deleted websites for the sake of history and digital heritage. The group is 100% composed of volunteers and interested parties, and has expanded into a large amount of related projects for saving online and digital history.



















%203%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%204%CE%B7.jpg)