Αλάνθαστο κριτήριο!

Άκουσε τον Άνεμο... τραγουδάει!

Άκουσε τη Σιωπή... μιλάει!

Άκουσε την Καρδιά σου... ξέρει!

(Ινδιάνικη ρήση)

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Χωριό χωρίς... μπακάλικο;;;

Είπαμε, ντε, να χαμογελάσουμε, έστω και λίγο, ξορκίζοντας έτσι τις δυσοίωνες μέρες που βιώνουμε. Γι' αυτό το λόγο σας παρουσιάζουμε ένα σπαρταριστό κείμενο του αείμνηστου λογοτέχνη συμπατριώτη μας Δημοσθένη Γούλα (1916-1990) εκ Γρανίτσης Ευρυτανίας. 

Το ιχνηλατήσαμε από το εξαιρετικό όσο και σπανιότατο βιβλίο του με τίτλο: "οι χωριανοί μου" (εκδ. Στέφανος Δ. Βασιλόπουλος, Αθήνα 1978 - το βιβλίο αποτελεί ανατύπωση, με μικρές προσθήκες, της πρώτης έκδοσης του 1953). 

Πρόκειται για ένα ηθογραφικό πορτρέτο που αφορά... τον μπακάλη του χωριού, του οποίου το επάγγελμα στην εποχή των σούπερ μάρκετ έχει σχεδόν εκλείψει, πλην ελαχίστων "εκσυγχρονισμένων" εξαιρέσεων.  Κάποτε όμως "στις δόξες του" ο μπακάλης του χωριού εκτός από παντοπώλης, καφετζής και χασάπης... διέπρεπε και ως λογιστής ή και ως... φαρμακοποιός, ενώ το ταπεινό μαγαζάκι του λειτουργούσε από κέντρο ψυχαγωγίας μέχρι... εκλογικό κέντρο!!! 

Ας γυρίσουμε λοιπόν πίσω το ρολόι του χρόνου, σε μια ολότελα διαφορετική εποχή κι ας σας αφήσουμε να απολαύσετε το σχετικό κείμενο, με τη γλαφυρή γραφή του Ευρυτάνα Δημοσθένη Γούλα...

=============================================

Ο μπακάλης

Παντοπωλείο με όλη τη σημασία της λέξης. Τι θέλει η ψυχή σου και δεν το βρίσκεις εκεί μέσα! Από εικόνες θαυματουργές αγίων ως τα ράμματα και τα ζαχαράτα. Κι όλα, στοιβαγμένα σ' ένα κουτσομάγαζο με λίγα σκονισμένα ράφια. 

Πίσω απ' τον πάγκο, πάντα γελαστός, κεφάτος και πρόθυμος ο μπακάλης, σκουπίζει με την ανάποδη του χεριού του το μουστάκι του που γιομίζει ιδρώτες και σκόνη. 

Σκέπτομαι αν έχω δει έστω κι ένα μπακάλη κατσούφη. Των αδυνάτων αδύνατο. Όλοι τους λες κι είναι κομμένοι και ραμμένοι απ' το ίδιο πανί.

Το μπακάλικο για το χωριό είναι το άπαντο. Αν είναι κλειστό, ερημιά και των γονέων. Κάθονται οι χωριάτες στα σπίτια τους. 

-Που στο δείνα να πάω, σου λέει ο άλλος, είναι κλειστά τα μαγαζιά.

Πρακτορείο των νέων, κέντρο του κουτσομπολιού και των καυγάδων.

Ο ταχυδρόμος σαν έρθει, εκεί θα μαζώξει τον κόσμο βαρώντας την τρουμπέτα του, όμοια με Αρχαγγελική σάλπιγγα, για να δώσει τη χαρούμενη είδηση του ερχομού του και κει θ' αφήσει τα γράμματα και τις εφημερίδες που θα διαβαστούν και θ' ακουστούν με απληστία.

Ο ξένος που θα πρωτορθεί, για το μπακάλικο θα ρωτήσει τη γριούλα που ακουμπά στο κατώφλι κουρασμένα το κορμί της. Εκεί θα σηκωθούν να τον καλωσορίσουν, να τον κεράσουν οι χωριανοί και να του κάμουν βροχή τις ερωτήσεις, πως ως εδώ, για που με το καλό και τα τέτοια.

Δυό-τρία μακρουλά τραπέζια όλα-όλα. Λίγοι ξύλινοι πάγκοι, που και που καμιά  ψάθινη καρέκλα για κανένα ξένο υπάλληλο που την προσφέρουν οι χωριανοί με σεβασμό. Αυτά είναι τα έπιπλα του μαγαζιού. Κι η λερωμένη τράπουλα που δίνει και παίρνει. Τα τραπέζια και τα παράθυρα είναι μουτζουρωμένα με τα τεμπεσίρια που σημειώνουν τ' αποτελέσματα. 

Γλέντια και γλέντια γίνονται δώ μέσα. Το μαρτυρούνε ως κι οι τοίχοι, που πάνω στα μεράκια δέχονται τα ποτήρια και τα κάνουν χίλια κομμάτια. Το σπάσιμο των γυαλικών στο γλέντι είναι εκδήλωση του τσακίρ -κέφι. Δείχνει λεβεντιά, πλούτη και προ παντός λιγομυαλιά.

Ο μπακάλης του χωριού, φυσικά, διατηρεί και το καφενείο. Ο καφές με το "καϊμάκι" σερβίρεται σε χοντρά φλυτζάνια και πάντα είναι ανάλογος με την παραγγελία. Εδώ νομίζουμε πως πρέπει να προσθέσουμε και λίγα "περί καφολογίας".

Κατά την πείρα του καφετζή, το μπρίκι του καφέ διατηρείται  άπλυτο πάντα. Του χωριού μου ο μπακάλης, ισχυρίζεται ότι όλη η νοστιμάδα, αν μπορούμε να ονομάσουμε έτσι με μια λέξη αυτή την μοναδική γευστική απόλαψη του απογευματινού καφέ με το δροσερό νερό, οφείλεται ακριβώς στο άπλυτο μπρίκι.

Πρέπει να προστεθεί ακόμα πως ο μπακάλης διατηρεί και... φαρμακείο. Πουλάει ασπιρίνες, κινίνο και... ρετσινόλαδο, ακόμα και βδέλλες.

Στους καυγάδες ο μπακάλης πρέπει να παίζει πάντα μεσολαβητικό ρόλο. Δεν κάνει να πάρει το μέρος και να κακοκαρδίσει κανέναν. Οι καυγάδες ξεκινάνε απ' το πιοτί πρώτα κι έχουν αφορμή το κλέψιμο των χαρτιών στην κοντσίνα, τη σειρά των χορών κι ένα σωρό άλλα μικροπράματα.

Συχνά στ' απόμερα χωριουδάκια ή στις ποταμιές το μπακάλικο στήνεται στο μύλο. Έχει όμως άλλη χάρη τούτος ο συνδυασμός και χρειάζεται ειδική απασχόληση.

Δε λείπουν στο μπακάλη τα βερεσέδια. Έπειτα δα " η κιμωλία βγήκε στην Ευρώπη για να γράφονται τα βερεσέδια", "όποιος πίνει βερεσέ δυό φορές μεθάει". Μα πολλές φορές ο μπακάλης αναγκάζεται να κρατά ιδιαίτερα βιβλία. Για τη λογιστική και την τάξη τους, μη ρωτάτε.

-Μπακάλικο τεφτέρι κατάντησες το τετράδιό σου, λέει ο δάσκαλος στο μαθητή, που το μουτζούρωσε.

Αν τύχει κι είναι εντελώς αγράμματος ο μπακάλης, όπως είναι συνήθως, τότε σκαλίζει ιερογλυφικά που δεν βγάνει ούτε ο ίδιος. Θυμάμαι πως έβανε την υπογραφή του ένας μπακάλης στο χωριό μου. Μακρύ το όνομά του. Και όμως έμεινε να μολογιέται ως Γ. Πλίτς. 

Συχνά ο μπακάλης είναι και χασάπης. Έξω απ' το μαγαζί κρεμάει το σφαχτό ώσπου γιομίζει η αυλή κοιλιές και αίματα.

Όταν γίνονται τα πανηγύρια, στους αγίους των εξωκκλησιών που αφθονούν στα χωριά, θα τρέξει βιαστικά αποβραδίς ο μπακάλης να στήσει το τσαντήρι του για να πουλήσει ποτά, λουκούμια κι άλλα μικροπράματα.

Ακόμα και εκλογικό κέντρο γίνεται το μπακάλικο. Εδώ θα μιλήσουν οι ψηφοθήρες και θα κατασταλάξουν οι υποψήφιοι. Ο μπακάλης συνήθως κολλάει τις φωτογραφίες ολονών, για να μην κακοκαρδίσει κανένα. Όσοι όμως είναι βαμμένοι, χαλούν τον κόσμο με το κόμμα τους. Κερνάνε κιόλας τον κόσμο, σαν έρχεται το συστημένο απ' τον υποψήφιο.

Πάντως τους μπακάληδες, τους έχει τόσο πολύ σπουδάσει το επάγγελμά τους και η πείρα, που ξέρουν απ' έξω την πολιτική ιστορία του τόπου τους και της Ελλάδας ολάκαιρης.

Σε κάθε συζήτηση μπαίνουν στη μέση. Ο δάσκαλος του χωριού μου έλεγε μια μέρα στον μπακάλη τον Χανδραγόρη, έναν απ' τους σπουδαίους τύπους της επαρχίας, που τον χαμό του τον αισθάνεται ακόμα σήμερα.

-Περίεργος άνθρωπος είσαι τζάνεμ'. Δε μας αφήνεις να κουβεντιάσουμε. Μιλάμε για πολιτικά, για αστρονομία, για ζωολογία, παντού θα χωθείς. Δεν τηράς τη δουλειά σου!

Όπως και νάχει το πράμα, ο μπακάλης είναι ο πιο αξιαγάπητος κι απαραίτητος άνθρωπος του χωριού. Οι γυναικούλες τού εμπιστεύονται τα μυστικά τους. Κρυφά του φέρνουν κανένα φασόλι, αυγά ή τίποτ' άλλο για να ψωνίσουν καμιά βαμπακέλλα, λίγο τσίτι ή καμιά καραμέλλα για τα παιδιά τους.

Επειδή μένουν όλη την ώρα στο χωριό, πάντα τους αναθέτουν τα αξιώματα του προέδρου, του επιτρόπου της εκκλησίας, του τηλεφωνητή ή του ψάλτη ακόμα. Η μπακαλική όμως είναι που τους κάνει αγαπητούς. Γιατί, χωρίς μπακάλικο, το χωριό είναι μοναξιά, νεκροταφείο, φαΐ δίχως αλάτι.

Απ' τη στιγμή που τα μουλάρια φορτωμένα απ' τα μεγάλα κέντρα ξεφορτώνουν τα ψώνια στο μπακάλικο του χωριού, κάτι καινούργιο κι απαραίτητο μπαίνει στη ζωή των χωρικών.  

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των γερμανών ναζί στην Ευρυτανία και οι αντεπιθέσεις του ΕΛΑΣ στα διάφορα πολεμικά μέτωπα - δια χειρός στρατηγού Στέφανου Σαράφη!

Ανταρτόπουλα του ΕΛΑΣ, φωτο: Σπ. Μελετζής

Μία μαύρη επέτειος για τον τόπο μας η 7η Νοέμβρη.

Πριν από 77 χρόνια (7-11-1943) οι γερμανοί ναζί εισέβαλαν στην Ευρυτανία και πυρπόλησαν το Καρπενήσι και πολλά χωριά (βλ. ιστορικό αφιέρωμα "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"). Σε λίγους μήνες επανέλαβαν για δεύτερη φορά το εγκληματικό τους έργο (9-8-1944) αφήνοντας πίσω τους στάχτη, ερείπια και δολοφονημένους αθώους συμπολίτες μας (βλ. εδώ).

Το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"σας παρουσιάζει μία ιδιαίτερη ιστορική καταγραφή για τις δύο βάρβαρες ναζιστικές επελάσεις προς (και στην) Ευρυτανία, που συντελέστηκαν μέσω διαφορετικών γεωγραφικών κατευθύνσεων, και τις αντεπιθέσεις των ανταρτών του ΕΛΑΣ εναντίον των κατακτητών στα διάφορα μέτωπα των πολεμικών συγκρούσεων.

Πρόκειται για ένα πολύτιμο ντοκουμέντο που αποκτά πρόσθετη αξία καθώς προέρχεται από τον αλησμόνητο Στέφανο Σαράφη, Στρατιωτικό Διοικητή του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, μέσα από το βιβλίο του υπό τον τίτλο : " Ο Ε.Λ.Α.Σ., στρατηγού Στέφανου Σαράφη, εκδόσεις Σύγχρονο Βιβλίο, Αθήνα 1964).

Το ντοκουμέντο, που παραθέτει με το ανάλογο "στρατιωτικό πνεύμα" τη ροή των γεγονότων, αποτελεί σημαντική πηγή πληροφόρησης για τον τόπο μας.

Κατά την παρουσίαση του εν λόγω κειμένου, και εξαιτίας της πυκνής γραφής του, επιλέξαμε να αφήσουμε ενδιάμεσα κενά με σκοπό τη διευκόλυνση της ανάγνωσης. 

Ιδού:

----------------------------------------

----------------------------------------

5 Νοέμβρη (1943)

Ισχυρή γερμανική δύναμη πλέον από 1500 με αυτοκίνητα, πυροβολικό και άρματα κινήθηκαν από Λαμία προς Καρπενήσι. Η κίνησή τους επιβραδύνθηκε από τις καταστροφές που έγιναν στο δρόμο και συγκρούσεις με τμήματα ΧΙΙΙ μεραρχίας κατά τις 5 και 6 του Νοέμβρη. 

Ύστερα από σκληρόν αγώνα στις 7 του Νοέμβρη μπήκαν στο Καρπενήσι.

Ταυτόχρονα γερμανική δύναμη πλέον από 600 άνδρες με αυτοκίνητα και πυροβολικό κινήθηκε από Αγρίνιο προς Άγιο Βλάση. Εκεί συγκρούστηκε με τμήματα ΧΙΙΙ μεραρχίας και επιβραδύνθηκε 24 ώρες. Πέρασε τη γέφυρα Σίδερα συγκρούστηκε στις 7 με τμήματα ΕΛΑΣ νότια Φραγκίστας και τέλος προχώρησε προς Καλεσμένο. 

Ύστερα από σύγκρουση με τμήματα ΕΛΑΣ αφού έκαψαν μέρος από κεντρικό τμήμα Καρπενήσι και αρκετά χωριά στις 13 Νοέμβρη γύρισαν στη Λαμία και Αγρίνιο. 

Κατά τις επιχειρήσεις αυτές είχαν σοβαρές απώλειες. Δικές μας απώλειες επίσης σοβαρές.

Πρωτομαγιά στη Βίνιανη - Τιμές στον Σαράφη, φωτο: Σπ. Μελετζής

5-25 Αυγούστου (1944)

Έγιναν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην περιοχή Καρπενησίου με γερμανικές φάλαγγες που κίνησαν από διάφορα σημεία:

α) 

μια φάλαγγα κινήθηκε από Αγρίνι Μακρύνεια προς Θέρμο και προς Αετόπετρα και στις 7 Αυγούστου μπήκε στο Μπερίκο το οποίο και έκαψε. Η φάλαγγα αυτή κινήθηκε ως Πλάτανο και τέλος αφού χτυπήθηκε επανειλημμένα συμπτύχθηκε.

β) 

6 Αυγούστου άλλη φάλαγγα με πολλά τανκς και πυροβολικό κινήθηκε από Αγρίνι προς Άγιο Βλάση τον οποίον κατέλαβε ύστερα από μάχη και έκαψε. Σε συνέχεια κινήθηκε προς βορράν και κατέλαβε τα χωριά Χούνη, Σίδερα. 

Εκεί έγινε νέα μάχη  με τμήματα της ΧΙΙΙ μεραρχίας τα οποία τέλος αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν γιατί κινδύνευαν να κυκλωθούν από άλλη φάλαγγα που προχωρούσε δυτικότερα. 

Νοτιανατολικά της Φραγγίστας δόθηκε άλλη μάχη και τελικά ο εχθρός υπερίσχυσε και τα τμήματά μας αναγκάστηκαν ν' αποσυρθούν βορειότερα. Κατέλαβε και έκαψε τα χωριά Ανατολική και Δυτική Φραγγίστα, Μαραθιά και στις 10 ενώθηκε στο Καλεσμένο με γερμανικά τμήματα που ήρθαν από Καρπενήσι και στις 11 μπήκε στη Βίνιανη.

Στο Κεράσοβο τελικά μόλις έμπαινε χτυπήθηκε από τμήμα του Γενικού Στρατηγείου που έφτασε για ενίσχυση και ανατράπηκε, άρχισε δε την αποχώρησή της.

Στις 13 πέρασε τη γέφυρα των Σιδήρων και στις 14 συμπτύχθηκε στη Χούνη. Εκεί χτυπήθηκε από τμήματά μας και στις 14 το βράδι αποσύρθηκε στον Άγιο Βλάση με την υποστήριξη τανκς και πυροβολικού.

γ)

Στις 5 Αυγούστου άλλη φάλαγγα 300 γερμανοί κινήθηκε από Άμφισσα δυτικά προς Καρούτια. Εκεί χτυπήθηκε από τμήματα της V ταξιαρχίας και εκμηδενίστηκε. Πιάστηκαν 105 αιχμάλωτοι και οι υπόλοιποι σκοτώθηκαν.

7 Αυγούστου νέα φάλαγγα 500 γερμανοί κινήθηκε από Άμφισσα προς Έλατο. Χτυπήθηκε και γύρισε πίσω.

8 Αυγούστου ξανακίνησε χωρίς επιτυχία.

9 Αυγούστου. Νέα επιθετική κίνηση προς Λιδωρίκι αποκρούστηκε με μεγάλες απώλειες. Στην περιοχή Καρούτια-Γαρδικίτσα και Ταράτσα Γκιώνας γίνεται σκληρότατη μάχη. Την ίδια μέρα μικρό γερμανικό τμήμα 26 ανδρών στο δρόμο Γραβιά-Άμφισσα εκμηδενίστηκε. 

Τέλος τα γερμανικά τμήματα αποσύρονται από όλη την περιοχή Γκιώνας προς Καστέλι και Υπάτη. 

25 Αυγούστου επαναλαμβάνεται η επίθεση και ο εχθρός ύστερα από σκληρή μάχη φτάνει στις 26 στα Καρούτια όπου αποκρούστηκε με μεγάλες απώλειες.

27 Αυγούστου οι γερμανοί ενισχύθηκαν και συνέχισαν την επίθεσή τους όλη μέρα. Τα τμήματα της V ταξιαρχίας από έλλειψη πυρομαχικών αναγκάζονται να συμπτυχθούν. Στον τομέα Μαλανδρίνο με αντεπιθέσεις συγκρατείται.

28 Αυγούστου οι γερμανοί ενισχύθηκαν ακόμα περισσότερο και φτάνουν τις 3000. Τα τμήματα ανθίσταται ηρωϊκά. 

Δεν έχουν πυρομαχικά, ζητήθηκαν επειγόντως πυρομαχικά από τους συμμάχους, μάς υποσχέθηκαν αλλά καθ' όλη τη διάρκεια των μαχών δεν μας έστειλαν. 

Οι απώλειες των γερμανών στην περιοχή αυτή υπολογίζονται σε 300. 

29 Αυγούστου δεν κινήθηκαν αλλά περιορίστηκαν σε βολή πυροβολικού. 

30 Αυγούστου η επίθεση στρέφεται προς Λιδωρίκι. Ισχυρός βομβαρδισμός πυροβολικού και ύστερα διεξάγεται σκληρή μάχη. Τμήματα μένουν χωρίς πυρομαχικά και αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το χωριό. Οι γερμανοί μπαίνουν στο Λιδωρίκι βάζουν φωτιά στα σπίτια και στις 31 αποσύρονται.

Από τις μάχες αυτές 400 γερμανοί τραυματίες μεταφέρονται στη Λαμία.

Ναζιστική θηριωδία

δ)

(σ.σ ΑΠΟ ΛΑΜΙΑ ΠΡΟΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ...)

7 Αυγούστου τέταρτη φάλαγγα με πυροβολικό και τανκς κινήθηκε από Λαμία προς Καρπενήσι και ύστερα από μάχη κατέλαβε την Παλιοβράχα και Σπερχιάδα. 

Στις 8 κατέλαβε τα χωριά Βίτουλη, Πύργος, Άγιος Γεώργιος πάνω στο δρόμο προς Καρπενήσι και Λευκάδα και Πίτσι νοτίως του Σπερχειού. 

Στις 9 ενισχύθηκε περισσότερο με τανκς και μπήκε στο Καρπενήσι ύστερα από σκληρή μάχη.

Άλλη προσπάθεια του εχθρού από Μακρακώμη προς Τσούκα αποκρούστηκε. 

Τμήματα ΧΙΙΙ μεραρχίας χτυπούν τις εφοδιοπομπές και τα μετόπισθεν των γερμανών.

Οι γερμανοί εξακολουθούν και μπαίνουν στα χωριά Καλεσμένο, Μεγάλο χωριό, Μικρό χωριό, Ασπρόκαμπο, Νόστιμο, Βουτύρο τα οποία και καίνε κατά το πλείστον καθώς και το Καρπενήσι.

Εικόνα ναζιστικής καταστροφής στο Καρπενήσι, φωτο: Σπ. Μελετζής

Στις 10 Αυγούστου τμήματα ΧΙΙΙ μεραρχίας χτυπούν τους γερμανούς στα χωριά Βίτουλη και Μακρακώμη στις 12 στα χωριά Πύργος και Νεοχωράκι, στις 13 κοντά στο χωριό Δίλοφο, στις 15 στα  λουτρά Πλατύστομο και στα χωριά Μάκρη και Καστρί.

Οι γερμανοί επιτίθενται βόρεια και νότια του δρόμου Λαμία-Καρπενήσι για να πλατύνουν την κατοχή.

Στις 14 κατορθώνουν να πάρουν την Τσούκα και προς νότο το Γαρδίκι. Στις 15 με τανκς κινούνται προς Θέρμα Γιαννιτσού αλλά ύστερα από πολύνεκρη μάχη αποκρούονται.

Η ΧΙΙΙ μεραρχία ενισχύεται με 1 τάγμα θεσσαλικό, το τάγμα Γενικού στρατηγείου, τη σχολή εφέδρων αξιωματικών και 1 τάγμα του 54 συντάγματος και αντεπιτίθεται.

Οι γερμανοί αρχίζουν να συμπτύσσονται και στις 16 παρακολουθούμενοι διαρκώς από τμήματά μας εγκαταλείπουν όλη την περιοχή και συμπτύσσονται προς Λιανοκλάδι καλυπτόμενοι από τανκς και πυροβολικό.

Κατά τη διάρκεια της μάχης του Καρπενησιού τμήματά μας άλλων περιοχών ενέργησαν αντιπερισπασμό. 

Τη νύχτα 8 Αυγούστου μπήκαν στη Στυλίδα όπου χτύπησαν στρατώνες. 

15 Αυγούστου άλλα τμήματα από τον Ελικώνα χτύπησαν την Ιτέα. 

Οι γερμανικές δυνάμεις που πήραν μέρος σ' αυτές τις επιχειρήσεις είναι μεγάλες. 

Από τη Λαμία προς Καρπενήσι κινήθηκε η 4η μεραρχία (10-11.000 άνδρες) με τανκς και πυροβολικό.

Από Άμφισσα το 3ο σύνταγμα Ες-Ες (3.000 και πλέον) με τανκς και πυροβολικό.

Από Αγρίνι τα 7ο και 8ο συντάγματα της VI μεραρχίας Ες-Ες πολιτσάϊ που μεταφέρθηκαν από Λάρισα, με τανκς και πυροβολικό.

Απώλειες των γερμανών στο σύνολο είνε σοβαρότατες, περνούν τους 700 νεκρούς και 1.500 τραυματίες.

Δικές μας απώλειες περίπου 300 νεκροί και τραυματίες (...) 

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Δωσίλογοι: ελεεινά υποκείμενα... παραδομένα στη χλεύη της Ιστορίας!

Ελεεινά υποκείμενα, κατακάθια του υποκόσμου, δίχως αρχές, χωρίς ανθρώπινη υπόσταση, ήταν μια χούφτα σκουλήκια-δωσίλογοι "έλληνες" προδότες που μπήκαν εθελοντικά στη δούλεψη των ιταλών και γερμανών φασιστών κατακτητών.

Στο Καρπενήσι και συγκεκριμένα στο κτήριο του γυμνασίου, εγκαθίσταται, από τις αρχές της γερμανοϊταλικής κατοχής, και συγκεκριμένα από τον Μάη του 1941, μία υποδιοίκηση της "Άλμπα Τζούλια", της πολυπληθούς ιταλικής στρατιωτικής μονάδας της Κεντρικής Ελλάδας που διατηρούσε την κύρια διοίκησή της -κομαντατούρα- στη Λαμία. 

Οι "κοκορόφτεροι" του Μουσολίνι, στα πλαίσια της συνεργασίας τους με τους χιτλερικούς συμμάχους τους ανέλαβαν να κρατήσουν αλυσοδεμένη την Ευρυτανία κάτω από τα δεσμά της φασιστικής σκλαβιάς υποβάλλοντας σε αναρίθμητα μαρτύρια τους αγροτικούς πληθυσμούς της περιοχής μας (μέχρι βέβαια την 28η του Απρίλη 1943 όπου αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν ντροπιασμένοι μετά τα αλλεπάλληλα χτυπήματα του Άρη Βελουχιώτη και των Ανταρτών του ένδοξου ΕΛΑΣ).

Οι ιταλοί αποκλείουν την πόλη του Καρπενησίου με... συρματοπλέγματα, στήνουν μπλόκα με πάνοπλες φρουρές στις εισόδους και στις εξόδους της πόλης, επιβάλλουν απαγόρευση κυκλοφορίας, κανείς πολίτης δεν μπορεί να κινείται εάν προηγουμένως δεν έχει υποβληθεί σε σωματικό έλεγχο και δεν διαθέτει την ειδική κάρτα που χορηγείται επιλεκτικά από τις δυνάμεις κατοχής, ενώ σκληροί περιορισμοί τίθονται και στη διακίνηση των τροφίμων και των εμπορευμάτων τα οποία διαχειρίζονται οι κατακτητές παρέα με αδίστακτους μαυραγορίτες.

Πείνα, εξαθλίωση, συλλήψεις, φυλακίσεις, άγρια βασανιστήρια στα μπουντρούμια, βιασμοί και εκτελέσεις, συνθέτουν το μαρτυρολόγιο της Ευρυτανίας, από τον ιταλικό φασισμό.

Θαρραλέοι Ευρυτάνες αγωνιστές με πρωτοπόρους τα στελέχη της παράνομης κομματικής οργάνωσης του ΚΚΕ και μερικούς ακόμη συνεργαζόμενους αντιστασιακούς πολίτες, που στην συνέχεια θα συγκροτήσουν όλοι μαζί το τοπικό ΕΑΜ, διοργανώνουν στις αρχές του Οχτώβρη του 1941 μεγάλο Πανευρυτανικό Συλλαλητήριο μέσα στο κατεχόμενο Καρπενήσι με αίτημα να επιβληθεί στους μαυραγορίτες το λεγόμενο "παρακράτημα", δηλ. το 10% από τα προϊόντα που αγόραζαν να αποδίδεται στις φτωχές οικογένειες ώστε αυτές να σωθούν από τη φονική πείνα εκείνο τον αδυσώπητο χειμώνα του 1941. Η μαχητική κινητοποίηση του ευρυτανικού λαού κάτω από τα μάτια των έκπληκτων ένοπλων ιταλών κατακτητών, σημειώνει επιτυχία και το λαϊκό αίτημα ικανοποιείται (σ.σ. μελλοντικά θα υπάρξει σχετική ανάρτηση εκ μέρους του ιστολογίου μας γι' αυτό το σπουδαίο γεγονός που, πιθανότατα, αποτελεί το πρώτο συλλαλητήριο στην σκλαβωμένη Ευρώπη)!

Από τις πρώτες ενέργειες των ιταλών φασιστών αμέσως μετά την εγκατάστασή τους στην ευρυτανική πρωτεύουσα ήταν να ξεχυθούν στα χωριά για την αγαπημένη τους συνήθεια το πλιάτσικο και για κατασχέσεις τυχόν όπλων που διέθεταν οι χωρικοί.

Σε αυτό όμως το "έργο" τους είχαν ανάγκη από τη συνεργασία ντόπιων ρουφιάνων οι οποίοι γνώριζαν πρόσωπα και καταστάσεις. Βρήκαν λοιπόν πρόθυμα καθάρματα σαν αυτά που αναφέρουμε στον πρόλογο του άρθρου μας.

Τέτοια παλιοτόμαρα που τέθηκαν στην υπηρεσία των ιταλών σε Ευρυτανία και Φθιώτιδα ήταν: Ο περιβόητος Κοροκίδας από το Στένωμα Ευρυτανίας ένας ιταλοντυμένος αλήτης πρώην αγροφύλακας που γνώριζε λίγα καλυβοϊταλικά μιάς και είχε κάνει για ένα διάστημα μετανάστης στην Αμερική. Ένας άλλος ήταν ο Θανάσης Κιούσης ένα κοινωνικό περίτριμμα από το Μαυρίλο Τυμφρηστού, ένας ακόμη "όνομα και πράγμα" ήταν ο περιβόητος "Τουρκοχρήστος" ονόματι Χρήστος Δημητρακόπουλος από το Παλαιοχώρι Φθιώτιδας με μαύρο παρελθόν... "απόφοιτος φυλακών" όπως καταγράφονταν, επίσης ο Στέλλας ελεεινός εκβιαστής με καταγωγή από... τη Ρόδο που γνώριζε ιταλικά, ο... ιταλοϋπήκοος Προβιάς από τον Άγιο Γεώργιο, ο Πατακιάς από τα Καμπιά, ένας Βουρλάκης κ.ά. 

Όλοι αυτοί καταγράφονται από ερευνητές συγγραφείς, από μαρτυρίες αγωνιστών (βλ. Μηχιώτης, Γκέκας κ.ά) καθώς και από τον Αντιστασιακό Τύπο της εποχής που αναφέρεται στον "βίο και την πολιτεία" αυτών των προδοτών. 

Πολλά από εκείνα τα ανθρωπόμορφα κτήνη, ορισμένα δε ενδεδυμένα και με την προβιά του δήθεν δραγουμάνου, έμπαιναν μπροστά και οδηγούσαν τα ιταλικά αποσπάσματα στα ευρυτανικά και φθιωτικά χωριά. Εκεί χτυπούσαν την καμπάνα και συγκέντρωναν όλο το χωριό στην πλατεία. Μπρος-μπρος σε πρώτο πλάνο βρίσκονταν τα ειδικά συνεργεία βασανιστηρίων. Οι δωσίλογοι απαιτούσαν από τους κατοίκους να παραδώσουν ότι όπλα υποτίθεται ότι διέθεταν. Παλιά κειμήλια του 1821, καριοφύλια, γκράδες, κυνηγετικά. Αλίμονο σε όποιον είχε κρατήσει πολεμικό τουφέκι κατά την υποχώρηση από το αλβανικό μέτωπο, αυτός ήταν ξεγραμμένος. Όσοι είχαν και παρέδιδαν κάποιο σκουριασμένο παλιοσιδερικό γλίτωναν. Οι υπόλοιποι είτε σακατεύονταν επιτόπου από το ξύλο είτε οδηγούνταν στο Καρπενήσι στα κρατητήρια για τα περαιτέρω... 

Πολλά χωριά μας πυρπολήθηκαν και πολλοί συμπατριώτες μας βασανίστηκαν και σφαγιάστηκαν κατά τη διάρκεια τέτοιων ή παρόμοιων επιδρομών επί των ημερών της μαύρης φασιστικής κατοχής (βλ. Μικρό και Μεγάλο Χωριό , Χρύσω , Κρίκελλο κλπ).

Ενδεικτικά είναι όσα διαβάζουμε στην παράνομη αντιστασιακή εφημερίδα "Η Μαχόμενη Ευρυτανία" (φ. 1, 15-2-1943) η οποία γράφει χαρακτηριστικά : "...των Ιταλών που μας καταδικάσαν σε θάνατο, που λεηλάτησαν και έκαψαν τα χωριά μας, που βίασαν και βιάζουν τις γυναίκες και τα κορίτσια μας, των ίδιων των Ιταλών που μας βασανίζουν μεσαιωνικά, μας σφάζουν, μας ψήνουν ολοζώντανους".

Η ίδια εφημερίδα αναφέρεται ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΡΟΔΟΤΕΣ Στέλλα, Κοροκίδα, Κιούση, Τουρκοχρήστο, Πατακιά, αποκαλώντας τους "γνωστά κατακάθια της κοινωνίας μας".

Ανάμεσα σε όλα τ' άλλα οι προδότες επέδιδαν και "εμπιστευτικά" σημειώματα στους προέδρους των κοινοτήτων με την απαίτηση αυτοί να παραδίδουν στους ιταλούς, και βέβαια και στους ίδιους τους δωσίλογους, τοπικά προϊόντα και αγαθά, από γαλακτοκομικά, κάστανα, καρύδια, μέχρι... πίτες και κότες!!! Στερούταν οι άνθρωποι και οι οικογένειές τους κι αυτό το λιγοστό ψωμί τους για να καλοπερνάει το κηφηναριό και το φασιστολόι. Όποιοι αρνούνταν να υποκύψουν υπέφεραν τα πάνδεινα.

Το πιο εφιαλτικό όμως είναι ότι οι χαφιέδες ήταν συνυπεύθυνοι και για τις εκτελέσεις πολλών συμπατριωτών μας τόσο από τους ιταλούς όσο και στη συνέχεια από τους γερμανούς όταν οι τελευταίοι μαζί με τους δωσίλογους πυρπόλησαν δυό φορές το Καρπενήσι και πολλά χωριά της Ευρυτανίας και της Φθιώτιδας (βλ. εδώ! ).

Όσον αφορά την τύχη κάποιων εκ των ανθρωπόμορφων χοίρων, αυτή ήταν η εξής: το αρχικάθαρμα ο Κοροκίδας αφού μετέπειτα πρόσφερε επιπλέον υπηρεσίες και στους χιτλερικούς επιδρομείς, βρήκε το τέλος που του άξιζε όταν τα ίδια τα αφεντικά του οι γερμανοί τον κρέμασαν στο Αγρίνιο. Ο Κιούσης και ο Στέλλας, σύμφωνα με μαρτυρία του Χαρίλαου Μηχιώτη γραμματέα του ΕΑΜ ανατολικού Τυμφρηστού, συνελήφθησαν από τους αντάρτες του Άρη και τιμωρήθηκαν παραδειγματικά με εκτέλεση. Το ίδιο και ο Προβιάς. Ανάλογο τέλος είχε και ο Τουρκοχρήστος, εκείνου μάλιστα δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ κανείς να αναζητήσει ούτε τα κόκκαλά του από το σημείο όπου θάφτηκε. Τον Πατακιά, από ότι λέγεται, τον έφαγαν αργότερα οι ίδιοι οι δικοί του από το συνάφι του, στα πλαίσια εσωτερικών τους αντεκδικήσεων.

Ορισμένοι όμως προδότες και δωσίλογοι συγγενείς τους επέζησαν και πρόσφεραν τις εηκληματικές υπηρεσίες τους μεταπολεμικά και στο μοναρχοφασιστικό κράτος που τους αξιοποίησε δεόντως ως παρακρατικούς φονιάδες και τρομοκράτες των δημοκρατικών πολιτών.

Αν κάποιοι εκ των αναγνωστών αυτού του άρθρου τυγχάνει να γνωρίζουν ή να πληροφορηθούν στο μέλλον (με στοιχεία) το τι απέγιναν και οι υπόλοιποι από τα προαναφερόμενα ή και άλλα τέτοια "μπουμπούκια" ας μας ενημερώσουν ώστε να συμπληρωθούν τα ονόματά τους και να παραδοθούν στην αιώνια χλεύη της Ιστορίας του τόπου μας.

Ως γνωστόν το Καρπενήσι και η Ευρυτανία απελευθερώθηκε από τους ιταλοφασίστες και τα ερπετά συνεργάτες τους στις 28 Απριλίου 1943 από τον ΕΛΑΣ (βλ. το σχετικό αφιέρωμα του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"  )

Ο τόπος μας θα ξεβρωμίσει για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα... 

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Ήταν ένας δάσκαλος...

"Όσοι από τους παλιούς θυμούνται αυτή την ιστορία, μας είπαν πως εκεί στη χώρα φάνηκε έπειτα από χρόνια ένας δάσκαλος που άφησε όνομα.

Έπαιρνε τα παιδιά και τα δίδασκε κάτω από τα δέντρα.

Όταν δεν είχε βαρυχειμωνιά, είχαν για σχολείο, πότε ένα πεύκο, πότε έναν πλάτανο. Έπαιρναν το βιβλίο τους και διάβαζαν μαζί του απάνω στους λόφους, στον ήλιο και στον αέρα.

Από κει τους έδειχνε τους γύρω τόπους, τη γη, τον ουρανό, τα πλάσματα όλα. Τους πήγαινε κοντά στις αγελάδες, στα πρόβατα, στα γίδια, στις κότες για να μάθουν πως ζούνε.

Τους μάθαινε τη ζωή των δέντρων, των πουλιών και των εντόμων. Όταν ήταν καθαρή αστροφεγγιά, τους έδειχνε από ένα ύψωμα και τους ονόμαζε τ' άστρα.

Τους μάθαινε να γράφουν όσα έβλεπαν στον κόσμο κι όσα είχαν στον νου και στην ψυχή τους.

Τον δάσκαλο αυτό τον έλεγαν Λάμπρο..."

(Απόσπασμα από το εμβληματικό αναγνωστικό "Τα ψηλά βουνά" του σπουδαίου Ευρυτάνα λογοτέχνη Ζαχαρία Παπαντωνίου. Ήταν το πρώτο αναγνωστικό που γράφτηκε στη δημοτική γλώσσα εν έτει 1918)

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Πόσο μοιάζουν άραγε οι κατακτητές ;

        Νιάλα Αγράφων -  φωτο:  "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Ένα κομμάτι γης μοιάζει σ' αυτόν μ' ένα οποιοδήποτε άλλο κομμάτι γης, γιατί είναι ένας ξένος που έρχεται μέσα στη νύχτα και παίρνει ό,τι έχει ανάγκη.

Η γη δεν είναι σύντροφός του αλλά εχθρός του. 

Με την απληστία του θα την καταβροχθίσει και δε θ' αφήσει πίσω του τίποτα παρά μόνο έρημο..."

(Απόσπασμα από την απάντηση του Ινδιάνου αρχηγού Σηάτλ προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Πηρς όταν ο τελευταίος εποφθαλμιούσε τη γη των Ντουάμι - εν έτει 1854)

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Τίποτε δεν πάει χαμένο...

Τελικά επιτεύχθηκε το αυτονόητο..

Ο Δήμος Καρπενησίου μετακίνησε τους κάδους των απορριμμάτων, μπροστά τουλάχιστον από το "νευραλγικό σημείο" όπου βρίσκεται η αναμνηστική πλακέτα του Παιδαγωγικού Φροντιστηρίου του ΕΑΜ, την οποία και (προηγουμένως) κάλυπταν, ασεβώντας κατ' αυτόν τον τρόπο απέναντι στην Ιστορία του τόπου μας και τις πολύτιμες συλλογικές μνήμες του λαού μας.

Έτσι ο εν λόγω Ιστορικός Χώρος "απελευθερώθηκε" μετά από 4 χρόνια συνεχούς ωμής προσβολής.

Χρειάστηκαν-απαιτήθηκαν, όμως, συνεχείς και ποικίλες παρεμβάσεις για μεγάλο χρονικό  διάστημα, έως ότου οι μακάριοι ιθύνοντες της πόλης αφυπνιστούν και αναγκαστούν να αποκαταστήσουν, έστω και μερικώς, το χώρο μπροστά από το μνημείο.

Η πρόσφατη καταγγελία του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη" (βλ. σχετικά εδώ και εδώ) προκάλεσε αίσθηση και είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι κάποιοι συμπατριώτες συναγωνιστές δραστηριοποιήθηκαν και ανέλαβαν πρωτοβουλίες, όπως π.χ. να αναρτήσουν ακόμη και επάνω στους κάδους της ντροπής (!) αφισάκια με το άρθρο μας, με στόχο να ηχήσει ο αναγκαίος συναγερμός σε ντόπιους και επισκέπτες.

Καθοριστικότατες βέβαια ήταν οι αλλεπάλληλες και στοχευμένες παρεμβάσεις της Λαϊκής Συσπείρωσης Καρπενησίου, εντός και εκτός Δημοτικού Συμβουλίου, που σε συνδυασμό και με επιπλέον δράσεις, πιέσεις, κινήσεις, εκ μέρους συντρόφων, συναγωνιστών και φίλων, έφεραν εντέλει αποτέλεσμα. 

Ήταν μια μικρή αλλά όχι αμελητέα νίκη που, συν τοις άλλοις, υπενθυμίζει ότι "τίποτε δεν πάει χαμένο" όταν κανείς δραστηριοποιείται και αγωνίζεται.

Φυσικά το θέμα δεν κλείνει εδώ. Απομένει να αναβαθμιστεί συνολικότερα ο ευρύτερος χώρος έτσι όπως αρμόζει στην ιστορικότητά του. 

Να φωταγωγηθεί η αναμνηστική πλακέτα και να τοποθετηθούν σχετικές επιγραφές με χαρακτηριστικές φωτογραφίες εκείνης της εποχής συνοδευόμενες από τις ανάλογες αναφορές-πληροφορίες για την ιστορία του θρυλικού Παιδαγωγικού Φροντιστηρίου του ΕΑΜ - διαλεχτό στολίδι και καμάρι του λαίκού πολιτισμού από όπου αποφοίτησαν και οι πρώτοι δάσκαλοι της Ελεύθερης Ελλάδας. (βλ. εδώ και εδώ ). Να καθιερωθεί επίσης και ετήσια επετειακή εκδήλωση την ημέρα ίδρυσής του (16 Ιούλη 1944).

Για να μας χαμογελούν από εκεί  ψηλά, από τους αιθέρες της ανυπότακτης Ρωμιοσύνης, οι άυλες μα αλησμόνητες μορφές των Παιδαγωγών και Σπουδαστών της λαμπρής Αντιστασιακής Εποποιΐας του Λαού μας που πρόσφεραν τόσο σημαντικό έργο σε έναν τόπο εμβληματικό όπως η ανταρτογέννα Ευρυτανία!

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"