Polityka Regionalna

The presented book is devoted to local development and its governance by forming, on the strategic level, the relationships connecting municipalities with supralocal, i.e. regional, national and global milieu. It is divided into five chapters.
The first chapter constitutes the theoretical and conceptual foundation of the entire study. It discusses the crucial concepts used, such as Fordism and Post-Fordism, localism and new localism, localness and a local system, socio-economic development and sustainable development, as well as the relationships and the historical background of the evolution of these concepts. It also presents the definitions of local development included in the world literature, as well as two new approaches to local development created by the author – the local and supralocal one. These approaches were discussed in the model, process (dynamic) and structural (static) oriented variants. Next the author’s original typology of supralocal relationships of the local systems, which determine local development, was presented. Within its framework the relationships of valorisation and animation were identified as favourable for the local development, and also the relationships of suppression and depreciation as unfavourable for such development.
The second chapter discusses the implementation of local development concept. First the essence and the entities of local and supralocal policies of local development were presented. Next the reader’s attention was directed towards the issue of municipal governance of local development presenting it as the component of public governance. The mechanism of local development formation by the local authorities, using the instruments at their disposal, was also explained. It was followed by presenting the motives and the concept of strategic approach in the municipal governance of local development, showing them as an alternative for an administrative approach. Next the new, author’s category of supralocal perspective of municipal strategic governance of local development was defined. It consists of the characteristics of this governance related to supralocal relationships of a local system defined as exogenous utilitarianness, neo-endogenous absorptivity, protectiveness, retentionness and supralocal easementing, as well as the relevant activities of the local authorities.
The third chapter presents the analysis results of contemporary, world studies on supralocal relationships of local systems and their formation. On its basis the general research problem was identified and described, consisting in the insufficiency of knowledge in this matter despite the theoretical and practical rationale of having it. It was followed by presenting the reasons for which it is indispensable to carry out pilot, subject specific studies covering the selected group of local authorities and aimed at solving the fragment of this problem. The authorities of Polish small towns were selected as such a group. Next the supralocal reasons of contemporary socioeconomic situations of these towns were described in detail along with the interest in their supralocal relationships of science, local governments, supralocal authorities, business environments and the residents of these towns. Further part of this chapter presents the research goals, objects, strategy, methods and techniques, as well as the information sources. The adopted primary research goals were the identification of the characteristics of supralocal perspective of local development strategic governance of small towns, followed by enunciating the general characteristics of this perspective. The adopted secondary research goals were marking improvement methods of this governance perspective out along with the verification of usefulness of the selected information sources, research methods and techniques in diagnosing it.
The local authorities of 369 Polish towns with the residents’ number ranging from 5 to 20 thousand constituted the research population. The applied research method was a diagnostic survey using the technique of long personal interview, the method of content analysis using the encoding technique and the method of qualitative field research using the participant observation technique. The following information sources were adopted: town mayors, local development strategies and the groups of people playing key roles in the construction and implementation of these strategies. All the methods, techniques and sources were combined in accordance with triangulation research strategy. The chapter was completed with the description of the research questions and tools used and the report of the course of conducted research. The research results are presented in chapter four. It contains the detailed information how the studied authorities perceive the importance of particular supralocal relationships of their towns and their own roles in these relationships formation. It also includes information about the relationships which are mainly affected by exogenous utilitarianness, absorptivity, protectiveness and retentionness of strategic governance carried out by the analysed authorities, about the instruments used in this area and also about the positionality, neo-endogeneity and supralocal easementing of such governance. The provided information was illustrated by several comprehensive tables and several dozens graphs.
Based on the above information, the general characteristics of supralocal perspective of local development governance of Polish small towns is presented in the last, fifth chapter. Apart from its main components, i.e. the relationships perceived as strategically significant and formed on the strategic level, its unification was characterized along with its contextual specificity for the supralocal milieu. Fordist and Post-Fordist values dominating in this perspective of governance were also indicated. The impact of supralocal development policies, carried out by Polish state and regional authorities, on this governance, was also discussed. It was all concluded by the assessment of the level of transformation of administrative approach towards local development governance into a strategic one. Next, based on the analysis of legal acts, literature studies and cause and effect analysis the problem specific recommendations were made regarding the improvement of the discussed governance perspective. They were addressed to the analysed authorities, public governance related scientific environment and Polish state authorities. By analysing the course and the results of research the usefulness of methods, techniques and research tools, along with information sources in different, analogical studies, was also shown. The publication was finished with indicating the rationale, directions and methods for the conducted research continuation.

This report is devoted to analysis of the financing gap among Polish
companies. The evaluation of the gap is performed with a CATI
involving companies selected from a stratified random sample of
6,274 companies and the data of the National Bank of Poland and
the Central Statistical Office (in particular, F-01).

Podstawowym celem niniejszego opracowania jest ocena perspektyw rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego
w latach 2010-2020 w oparciu o analizę procesów makro- i mikroekonomicznych w regionie, w tym wyniki przeprowadzonych prognoz oraz przygotowane scenariusze rozwoju.

Raport obejmuje osiem rozdziałów, które zostały przyporządkowane 4 częściom publikacji. W pierwszym
rozdziale przedstawiono syntezę wniosków zawartych w obowiązujących dokumentach strategicznych
na temat możliwości i barier wzrostu gospodarczego województwa warmińsko-mazurskiego. Przegląd
tych dokumentów umożliwia zrozumienie oczekiwań formułowanych przez instytucje współuczestniczące
w procesie kształtowania polityki gospodarczej regionu na temat kierunków długofalowego rozwoju województwa.
W drugim rozdziale nakreślono główne tendencje rozwojowe województwa warmińsko-mazurskiego
w latach 1995-2008 i porównano je z procesami obserwowanymi na poziomie całego kraju. Rozdział trzeci zawiera opis kondycji oraz kierunków rozwoju sektora MSP na podstawie badań przeprowadzonych wśród przedsiębiorców z regionu. Zamieszczona w tej części raportu analiza umożliwia również ocenę stopnia absorpcji światowego kryzysu finansowego przez przedsiębiorstwa z Warmii i Mazur. W rozdziale czwartym przedstawiono istotę szoków makroekonomicznych oraz wnioski z przeglądu światowej literatury przedmiotu dotyczące czynników kształtujących dynamikę gospodarki Warmii i Mazur w przyszłości.
Rozdział piąty zawiera charakterystykę aplikacji symulacyjno-prognostycznej WiMMod opracowanej w trakcie realizacji projektu, pozwalającej prognozować przyszłe kierunki rozwoju gospodarki regionu oraz jej reakcję na szoki makroekonomiczne. Rozdział szósty przedstawia opis założeń trzech potencjalnych
scenariuszy rozwoju gospodarki województwa w latach 2010-2020. W rozdziale siódmym przedstawiono szczegółowe wyniki symulacji tych scenariuszy z wykorzystaniem aplikacji WiMMod. W rozdziale ósmym, ostatnim, zamieszczono rekomendacje dla władz regionalnych dotyczące perspektyw rozwoju województwa
warmińsko-mazurskiego w przyszłości oraz głównych potencjalnych kierunków działań (możliwych do zrealizowania) w celu zdynamizowania tempa rozwoju gospodarki regionu. W załączonym aneksie zaprezentowano możliwości aplikacji WiMMod.

Artykuł poświęcony jest tematyce planowania strategicznego w gminach, powiatach i województwach. Autor prezentuje w nim modelowy wzorzec procedury budowy strategii rozwoju
jednostki samorządu terytorialnego, który stworzył. Został on skonstruowany z wykorzystaniem polskich i zagranicznych doświadczeń samorządowych, literatury przedmiotu i prac badawczo-wdrożeniowych prowadzonych przez autora w kilkudziesięciu samorządach w latach 1995-2013. Pierwsza
część artykułu poświęcona jest warunkom, jakie powinien spełniać tego typu plan. Część główną tworzy opis dziewiętnastu etapów budowy strategii rozwoju jednostki samorządu terytorialnego. Obejmuje on m.in. następujące zagadnienia: decyzji o budowie strategii, wyboru jej wykonawcy, diagnoz, konsultacji społecznych, analizy strategicznej, misji, wizji, celów, zadań strategicznych, zgodności
horyzontalnej i wertykalnej, finansowania, przyjmowania i wdrażania.

Artykuł ma na celu prezentację wyników badań przeprowadzonych przez autora w zakresie wybranych problemów budowy polskich regionalnych strategii innowacji (RSI) oraz zagranicznych wzorców ich rozwiązywania. Autor omawia problemy dotyczące prac diagnostycznych, konstrukcji celów RSI, a także jej procedury wdrożeniowej. Wykorzystane przykłady pochodzą z RSI regionów Austrii, Bułgarii, Cypru, Litwy, Słowacji i Wielkiej Brytanii. Całość kończą wskazówki dotyczące doskonalenia procesów tworzenia RSI.

Głównym celem publikacji była ocena perspektyw rozwoju województwa małopolskiego w latach 2008-2020. Raport składa się z 6 rozdziałów, które zostały przyporządkowane do dwóch bloków tematycznych.
Rozdział pierwszy zawiera analizę makroekonomiczną sytuacji społeczno-gospodarczej województwa małopolskiego na tle innych regionów Polski. W rozdziale drugim opisano przyczyny i skutki występowania zaburzeń (szoków) gospodarczych
oraz mechanizmy ich transmisji, a także wyciągnięto wnioski z krytycznej analizy światowej literatury przedmiotu (w kontekście szans możliwych do wykorzystania przez Małopolskę w przyszłości). Szczegółowa charakterystyka aplikacji prognostyczno-symulacyjnej oraz opis modelu zastosowanego do jej budowy zawiera rozdział trzeci. W rozdziale czwartym przedstawiono wyniki symulacji wpływu szoków egzogenicznych na gospodarkę regionu. Przeprowadzone analizy umożliwiły ocenę stopnia reakcji tych zaburzeń na funkcjonowanie gospodarki oraz ich bezpośredniego wpływu na sytuację społeczno-ekonomiczną
regionu. Rozdział piąty ukazuje różne ścieżki rozwoju województwa małopolskiego, które poprzez realizację konsekwentnej polityki rozwoju umożliwiają osiągnięcie wyższej niż
w wariancie bazowym (przy braku wprowadzenia zmian) dynamiki rozwoju.

Państwo w państwie – armia jako architekt strategii regionalnej Pakistanu (State within a state – Army as an Architect of Pakistan’s Regional Strategy), in: Ł. Gacek, R. Kwieciński, E. Trojnar (ed.), "Bliżej Azji: współczesne wyzwania dla bezpieczeństwa" (Closer to Asia: Contemporary Security Challenges), Scholar Press, Kraków, pp. 48–62.

Kiedy w 2013 r. Pakistańska Liga Muzułmańska-Nawaz (PML-N) pod przywódz-twem Nawaza Sharifa przejmowała wadzę z rąk Pakistańskiej Partii Ludowej (PPP), podkreślano doniosłość tego wydarzenia w dziejach państwa: wybrany w wolnych wyborach rząd przejmował władzę od swojego poprzednika – również rządu cy-wilnego. Demokratyczny transfer władzy zainicjował dyskusję na temat szans na stopniowe ugruntowanie pozycji rządów cywilnych i uregulowanie relacji między władzą cywilną a wojskową. W niemal siedemdziesięcioletnią obecnie politycz-ną historię Pakistanu wpisały się bowiem na stałe zamachy stanu, natomiast armia czterokrotnie przejmowała władzę, sprawując ją na przemian z rządami cywilnymi. Pragmatycy podkreślali jednak, że armia, której pozycja w kształtowaniu strategii regionalnej Pakistanu jest niekwestionowana, nie zrezygnuje z utrzymania tego przywileju. Znając specyfi kę tego kraju, trudno było zakładać inny scenariusz. Trzy lata rządów premiera Nawaza Sharifa dowodzą, że faktycznie nic się nie zmieniło: gremia militarno-wywiadowcze pozostają de facto architektem polityki zagranicznej Pakistanu, odbierając tę prerogatywę rządowi. Gabinet Nawaza Sharifa uchodzi za słaby, pozbawiony inicjatywy i skuteczności działania, nieudolny w zwalczaniu na-rastających problemów związanych z bezpieczeństwem państwa, zwłaszcza zagro-żeniem ze strony islamskich ekstremistów terroryzujących obywateli coraz bardziej brutalnymi zamachami samobójczymi.

Podstawową misją polityki rozwoju regionalnego Unii Europejskiej jest wzrost poziomu spójności wewnętrznej w ramach całej organizacji. Zbyt duże zróżnicowania regionalne są bowiem niekorzystne nie tylko dla obszarów biednych, ale także dla obszarów bogatych, nie wspominając o interesach całej organizacji. Z tego względu dążeniem UE jest osiągnięcie tzw. spójności (kohezji) rozumianej zarówno w ujęciu ekonomicznym, społecznym i przestrzennym (terytorialnym). Głównym celem artykułu jest ocena efektywności wykorzystania europejskich funduszy pomocowych jako determinantów nie tylko rozwoju społeczno-gospodarczego poszczególnych województw w Polsce, ale przede wszystkim wzrostu ich wewnętrznej spójności społeczno-gospodarczej oraz wskazanie tych obszarów inwestycji, które mają istotne znaczenie w takim rozwoju. W artykule zaprezentowano wyniki badań stopnia zależności pomiędzy wartością realizowanych w poszczególnych województwach projektów współfinansowanych ze środków pomocowych UE a rozwojem społeczno-gospodarczym tych województw. Dokonano oceny znaczenia obszaru lokowania tego typu inwestycji na rozwój poszczególnych regionów. Rozwój społeczno-gospodarczy został zbadany zarówno w ujęciu ogólnym, jak i w wymiarze społecznym, gospodarczym i środowiskowym.

Patrząc na Turcję pod kątem geopolitycznym widać, że jest to kraj, który nie tylko łączy ze sobą Europę i Azję, lecz też jest sąsiadem krajów Bliskiego Wschodu, poprzez które rozciąga swe wpływy aż po Afrykę, a jednocześnie jest też krajem, na którego obszarze przez tysiące lat rozwinęło się wiele potężnych cywilizacji. Turcja, dzięki Jedwabnemu Szlakowi z Azji do Europy, stała się swego rodzaju pomostem handlowym i geokulturalnym.  Wbrew tezie Huntingtona o konflikcie między cywilizacjami, przez całą historię oddziaływanie na siebie kultur Azji i Europy odbywało się poprzez Turcję. Patrząc z tego punktu widzenia należy podkreślić, że Anatolia jest nie tylko pomostem międzykulturowego i międzywyznaniowego dialogu i tolerancji, ale dysponuje również potencjałem geopolitycznym, geoekonomicznym i geokulturowym, który umożliwia gospodarczą i polityczną współpracę Azji i Europy.

Wyraźnie widać, że w ostatnim okresie świat zmienia się bardzo szybko. Zaiste, wzajemne stosunki gospodarcze i społeczne na świecie zdają się jawić jako swego rodzaju uzależnienie. Działalność gospodarcza wykroczyła już poza granice państw i rozpoczął się proces wzajemnego oddziaływania na skalę międzynarodową. W takim więc środowisku tworzenie prawidłowej polityki, bez uwzględnienia globalizacji, nie jest niczym więcej jak jedynie senną mrzonką.

Wraz z globalizacja pojęcie państwa narodowego traci swe znaczenie; stopniowo natomiast coraz bardziej popularne staje się pojęcie państwa internacjonalistycznego i pluralistycznego. Inaczej mówiąc, spośród czynników, które tworzą pojęcie państwa, czynnik „naród” coraz bardziej traci na znaczeniu, natomiast czynnik „obywatelstwo” – coraz bardziej zyskuje.

Wszelkie zdarzenia zachodzące gdzieś daleko, bez względu na to, czy mają charakter gospodarczy, oddziałują na nas coraz szybciej i w coraz bardziej bezpośredni sposób niż w przeszłości. Kryzys w roku 2001, który rozpoczął się od niewielkiej sprawy, ogarnął wkrótce cały świat; kryzys, nawet w jednym kraju, wpływa na cały glob. Wojna czy powstanie, jeśli wybuchnie nawet w odległym kraju, ma gospodarczy wpływ na cały świat i bezpośrednio wstrząsa cenami rynkowymi ropy naftowej we wszystkich państwach.

Żyjemy w czasach, kiedy dużego znaczenia nabierają właściwe zrozumienie wpływu okresu po Zimnej Wojnie i procesu globalizacji na równowagę międzynarodową, oraz geopolityczne podejście do kształtowania polityki w sposób odpowiedni do zmieniających się koniunktur.  W czasie, gdy wzajemne oddziaływanie polityczne, ekonomiczne i kulturowe państw i narodów staje się coraz silniejsze, znaczenia w polityce światowej nabierają kraje rozwijające się, które awansowały do roli globalnego i regionalnego aktora. Proces ten widoczny jest szczególnie wyraźnie na obszarach geograficznych, gdzie aktor odgrywa swą rolę czynnie, i powoduje konieczność dokonania przez państwa ponownego przewartościowania oceny niezmienności miejsca wedle innych danych.

Fundamentem Unii Europejskiej jest zapewnienie pokoju między państwami tego kontynentu. Metodą umożliwiająca osiągnięcie tego celu jest wzajemna zależność ekonomiczna, którą z kolei zapewniają wspólne rozwiązania instytucjonalne oparte na zasadzie wspólnych korzyści ekonomicznych.

Tymczasem zaś członkowie Unii Europejskiej nie potrafią udzielić odpowiedzi na pytanie „co chcemy zrobić razem jako 27 krajów?”. Jedną z podstawowych przyczyn kryzysu, w jakim kraje te obecnie się znajdują, jest niepewność co do roli, jaką Unia ma odgrywać w świecie. U podstaw powstania Unii Europejskiej nie leży jedność kulturowa. Wprost przeciwnie: zróżnicowanie kulturowe. Nie ma czegoś takiego jak kultura Unii Europejskiej. Są jednak ludzie, którzy chcieliby widzieć Unię jako model wspólnej kultury. Model ten jest jednakże odrzucany przez większość.............

Presented elaboration consists of four thematic sections: (1) participation in social life those over 50 years of age, (2) the needs and expectations of Poznań residents over 50 year of life in health, (3) the needs and expectations of the inhabitants of Poznan over 50 year of life in the area of culture and art, and (4) needs and expectations of the inhabitants of Poznan over 50 years of age in the field of education. The report outlined a detailed analysis of each of these issues. The study has also been an attempt to create a typology of participation those over 50 year of life in the wider social and cultural life of Poznan.
**
Prezentowane opracowanie składa się z czterech bloków tematycznych: (1) uczestnictwo w życiu społecznym osób powyżej 50. roku życia, (2) potrzeby i oczekiwania mieszkańców Poznania powyżej 50. roku życia w obszarze zdrowia, (3) potrzeby i oczekiwania mieszkańców Poznania powyżej 50. roku życia w obszarze kultury i sztuki oraz (4) potrzeby i oczekiwania mieszkańców Poznania powyżej 50. roku życia w obszarze edukacji. W raporcie przedstawiona została szczegółowa analiza każdego z wyżej wymienionych zagadnień. W ramach badania podjęto także próbę stworzenia typologii uczestnictwa osób powyżej 50. roku życia w szeroko rozumianym życiu społecznym oraz kulturalnym Poznania.

The paper discusses problems referring to regional innovation strategies (RIS) implementation. Its introductory part presents the rationale for the construction of the RIS implementation system model and its project assumptions. The paper’s main part illustrates the discussed model design. Its institutional components, their functions and mutual relations are described by the author. The paper concludes with suggestions for the discussed model’s practical application.

This paper addresses issues of financial instruments application with Regional Operational Programmes in new EU financial perspective of 2014-2020 in Poland. Expected level of application has been derived out of validated programmes. Relatively low level of these instruments popularity is explained by lack of experience combined with complex application which does not leads to spectacular short-term results achievable.

Artykuł poświęcony jest problematyce planowania strategicznego prowadzonego przez samorządy terytorialne funkcjonujące w regionie. W początkowej jego części autor
wyjaśnia istotę pojęcia „samorządowe planowanie strategiczne w regionie”, a także formułuje definicje strategii rozwoju gminy, powiatu i województwa. Pozostała część artykułu poświęcona
jest poszczególnym funkcjom samorządowego planowania strategicznego w regionie.

In the initial part of the article its author presents basic information about Polish special economic zones. Next there are discussed variants of obtaining regional assistance by entrepreneurs investing in SEZs. Particular emphasis is put on detailed analysis related to specific variants as well as conditions indispensable for carrying them out. Theoretical discussion is supported by detailed simulations of different investment variants and potential public assistance related to them. The article is supplemented by information regarding costs of entering and functioning in special economic zones.

W artykule zaprezentowano wyniki badań, które miały na celu zidentyfikowanie, jak władze polskich małych miast postrzegają i kształtują na poziomie strategicznym te ponadlokalne relacje ich miast, które związane są z innowacjami i lokalną innowacyjnością. Badania te przeprowadzono w roku 2014 metodami sondażu diagnostycznego i analizy treści. Wykorzystano w nich także wyniki obserwacji uczestniczących, przeprowadzonych w latach 2010-2014. W początkowej części artykułu wyjaśniono kategorie i procesy kluczowe z punktu widzenia badań, takie jak: rozwój lokalny w obu jego perspektywach, innowacje i ich znaczenie w rozwoju lokalnym, innowacyjność lokalna, ponadlokalne relacje układu lokalnego, zarządzanie rozwojem lokalnym, zarządzanie strategiczne rozwojem lokalnym, ponadlokalna perspektywa tego zarządzania. W dalszej części zaprezentowano przesłanki, obiekty, cele, pytania, metody i techniki badawcze oraz wykorzystane źródła informacji. Następnie przedstawiono wyniki badań, dzieląc je na 4 części odpowiadające relacjom waloryzacji, animacji, supresji i deprecjacji układu lokalnego oraz działaniom prowadzonym w celu ich prorozwojowego kształtowania, wyznaczającym egzogeniczną utylitarność, neoendogeniczną absorpcyjność, protekcyjność i retencyjność zarządzania rozwojem lokalnym. Artykuł kończą wnioski oraz zalecenia co do zmian lokalnych i ponadlokalnych polityk rozwoju, których dokonanie upowszechni i ułatwi proinnowacyjne kształtowanie ponadlokalnych relacji małych miast.
[The article presents the research results whose aim is to identify how local authorities of Polish small towns perceive and form at the strategic level, these supra-local relations of their cities, which are connected with innovations and local innovativeness. The research was conducted in 2014 using diagnostic survey and content analysis methods. In addition, the results of participant observations, conducted in 2010-2014, were used. In the initial part of the article key categories of research field are explained, such as local development in both perspectives, innovations and their role in local development, local innovativeness, supra-local relations of local system, local development governance, local development strategic governance and its supra-local perspective. The next part presents rationale, objects, goals, questions, methods and techniques of research and used sources of information. Then the results of the studies are presented, dividing them into 4 parts, corresponding to different types of supra-local relations of local systems and activities for their prodevelopmental formation. The article concludes with findings and recommendations for changes of local and supra-local policies which will popularize and simplify pro-innovative shaping of supra-local relations of small towns].

Złożoność skutków starzenia się społeczeństw stanowi istotne wyzwanie na poziomie regionalnym i lokalnym. Działania adaptacyjne wymagają współpracy samorządów terytorialnych, podmiotów gospodarczych i organizacji pozarządowych. Opracowanie przybliża: wymiary interwencji, typologię "regionów kurczących się" oraz dwie inicjatywy: regionów dla ludzi w każdym wieku (Regions for All Ages) i sieci srebrnej gospodarki regionów europejskich (SEN@ER - Silver Economy Network of European Regions). Wskazano także na dylematy tworzenia specjalnych strategii regionalnych i czynniki sprzyjające ich realizacji oraz bariery budowy srebrnych gospodarek. Dodatkowo, przedstawiono wnioski z analizy wybranych strategii rozwoju regionalnego w Polsce. Podsumowanie określa możliwe kierunki dalszych badań.