Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Ինքնավար սարքերով ռազմական գործողություններ, պատերազմելու ձև, որը ներառում է ռազմական ռոբոտների և անօդաչու համակարգերի տեղակայում: Ինքնավար համակարգերը կարող են հեռակառավարվել օպերատորի կողմից կամ ունենալ ինքնավարության տարբեր մակարդակներ իրենց առաքելության ընթացքում: Ինքնավար համակարգերի և հարթակների տեսակներից են անօդաչու մարտական օդային սարքերը կամ որպես զենք օգտագործվող առևտրային անօդաչու օդային սարքերը, ինքնավար ջրային տրանսպորտային միջոցները կամ ինքնավար ստորջրյա տրանսպորտային միջոցները և ինքնավար ցամաքային տրանսպորտային միջոցները: Այս սարքերի կիրառությունները բազմազան են՝ սկսած հետախուզական առաջադրանքներից, կամիկաձե առաքելություններից, ռումբերի վնասազերծումից, բեռների տեղափոխումից և բժշկական տարհանումից մինչև հակաօդային, հակազրահապատ և հակաանձնակազմային դերեր: 2019 թվականի դրությամբ հետևյալ երկրները նույնականացվել են որպես գործող անօդաչու մարտական օդային սարքեր ունեցող երկրներ՝ Չինաստան, Ֆրանսիա, Հունաստան, Հնդկաստան, Իրան, Իրաք, Իսրայել, Իտալիա, Պակիստան, Լեհաստան, Ռուսաստան, Հարավային Կորեա, Թուրքիա, ԱՄՆ, Միացյալ Թագավորություն և Ուկրաինա։

Անօդաչու թռչող սարքերը կիրառություն են գտնում ռազմական տարբեր գործողություններում, այդ թվում՝ ռադիոէլեկտրոնային պատերազմում, պայթուցիկ զինամթերքի վնասազերծման, վարժանքների և լոգիստիկ աջակցության մեջ: Այնուամենայնիվ, դրանք առավել հաճախ օգտագործվում են հետախուզության, հսկողության, թիրախների ձեռքբերման և հետախուզության առաքելություններում, որոնք հնարավորություն են տալիս անմիջականորեն հարձակվել թիրախների վրա՝ որպես սպանության շղթայի մաս կամ անձնակազմ-անօդաչու թիմային աշխատանքի միջոցով: Օդային անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումները կարող են իրականացվել՝ օգտագործելով հատուկ կառուցված անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք զինամթերք են արձակում անօդաչու թռչող սարքի հարվածի ժամանակ, զինամթերք տեղափոխելով և միակողմանի գործող հարձակողական անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք բեռնված են մարտագլխիկով, որը պայթում է հարվածի ժամանակ, կամ զենքով զինված քաղաքացիական անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք ձևափոխված են զինամթերք նետելու կամ թիրախին բախվելու համար: Ծանր բեռնատար անօդաչու թռչող սարքերը կարող են օգտագործվել նաև օդային պաշարներ տեղափոխելու կամ վիրավոր անձնակազմին մարտադաշտով տարհանելու համար։ Փոքր անօդաչու թռչող սարքերը, ինչպիսիք են SUAV-ները և MAV-ները, փոխադրելի են մարդու համար և կարող են օգտագործվել ցածր բարձրության, կարճ հեռավորության աջակցության գործողությունների համար: Ավելի մեծ անօդաչու թռչող սարքերը կարող են կատարել «մայր նավի» դեր՝ տեղակայելով ավելի փոքր, ենթադրյալ անօդաչու թռչող սարքեր կամ հագեցած լինելով էլեկտրոնային պատերազմի հնարավորություններով, ինչպիսին է ազդանշանի կրկնիչը: Մի քանի անօդաչու թռչող սարքեր կարող են միաժամանակ գործել և հարձակվել անօդաչու թռչող սարքերի խմբի կազմում, իսկ ինքնավար անօդաչու թռչող սարքերը, ինչպիսիք են LAW-ները, օգտագործում են ռազմական արհեստական բանականություն։

21-րդ դարի սկզբին ԱՄՆ զինված ուժերի կողմից անօդաչու թռչող սարքերի հարվածների մեծ մասը իրականացվել է «օդ-երկիր» դասի հրթիռների միջոցով՝ ահաբեկչության դեմ պատերազմի ընթացքում այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Աֆղանստանը, Լիբիան, Պակիստանը, Սոմալին, Սիրիան և Եմենը։ Անօդաչու թռչող սարքերի միջոցով պատերազմը արագ զարգացել և տարածվել է 2010-ական և 2020-ական թվականներին, երբ այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Ադրբեջանը, Չինաստանը, Իրանը, Ռուսաստանը, Թուրքիան և Ուկրաինան, օգտագործել են անօդաչու թռչող սարքեր՝ ավելի ու ավելի զանգվածային քանակով։ Զինված խմբավորումները, ինչպիսիք են «Իսլամական պետությունը» և հուսիթները, և կազմակերպված հանցավորության խմբերը, ինչպիսիք են մեքսիկական կարտելները, նույնպես օգտագործել են անօդաչու թռչող սարքեր հակառակորդների դեմ հարձակումների և լոգիստիկ նպատակներով։Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

մայիսի 4-ին Երևանում կայանում է Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը, որը անկախությունից ի վեր Հայաստանի հյուրընկալած ամենամեծ միջազգային քաղաքական իրադարձությունն է. մասնակցում են անդամ և գործընկեր պետությունների 48 երկրների ու կառավարությունների ղեկավարների, ինչպես նաև հրավիրյալ պատվիրակներ։
ապրիլի 25-ին կրակոցներ են հնչել Վաշինգտոն քաղաքի Վաշինգտոն Հիլթոն հյուրանոցում անցկացվող Սպիտակ տան թղթակիցների ամենամյա ընթրիքի անվտանգության ստուգման գլխավոր գոտու մոտ․ ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը, առաջին տիկին Մելանյա Թրամփը, փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը և Կաբինետի անդամները տարհանվել են ԱՄՆ-ի Գաղտնի ծառայության կողմից:
ապրիլի 15-ին Կիպրոսի Պեյա քաղաքում ավարտվել է 2026 թվականի շախմատի հավակնորդների մրցաշարը։ Տղամարդկանց մրցաշարի հաղթող է դարձել ուզբեկ շախմատիստ Ժավոխիր Սինդարովը, որն այս տարի կմրցի գործող չեմպիոն Գուկեշ Դոմարաջուի հետ։
ապրիլի 12-ին Հունգարիայի ընդդիմադիր առաջնորդ Պետեր Մադյարը (լուսանկարում) հաղթել է Հունգարիայի խորհրդարանական ընտրություններում՝ պարտության մատնելով երկիրը 16 տարի կառավարող Վիկտոր Օրբանին։
մարտից «Յարխուշտան» այսուհետ կհնչի որպես Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտոնական հիմն։
ապրիլի 1-ին ՆԱՍԱ-ն տվել է Լուսնի մոտով անցնող «Արտեմիս II» (լուսանկարում) առաքելության մեկնարկը, որը Երկրի ցածր ուղեծրից անցնող անձնակազմով առաջին առաքելությունն է 1972 թվականի «Ապոլոն 17»-ից ի վեր:

Վերջերս մահացածներ՝ Վիլյամ Պետրոսյան • Նադյա Ֆարես • Նատալի Բայ

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․Շեքսպիրը և Սերվանտեսը մահացել են նույն թվականի նույն ամսաթվին՝ 1616 թվականի ապրիլի 23-ին, բայց ոչ նույն օրը, այլ 10 օրվա տարբերությամբ։
․․․այս դանիացի կենսագիրն իր տապանաքարին հիշատակված է որպես այդ հայտնի մարդու այրու ամուսին (լուսանկարում):
․․․Նոբելյան մրցանակի այս դափնեկիրը որպես կախազարդ օգտագործել է ռադիոակտիվ տարրով անոթ։
․․․ընդամենը 20 տարի ապրած այս գիտնականն իր մաթեմատիկական հիմնական գաղափարները գրել է մահվան նախորդ գիշերը՝ մենամարտից առաջ։
․․․Կոլիզեումում կազմակերպվել են նաև ռազմածովային մարտեր, որոնց ժամանակ ասպարեզը լցվել է ջրով։
․․․այս կենդանիներն ունեն գրեթե խորանարդաձև արտաթորանք, ինչը եզակի է կենդանական աշխարհում (լուսանկարում)։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
326 119 հոդված	681 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

1840 թ. – թողարկվեց առաջին փոստային նամականիշը՝ «Սև պեննի»։
1912 թ. – մահացել է Եփրեմ Խանը, հայ ֆիդայի, ազգային ազատագրական շարժման գործիչ (ծն. 1868 թ.)։
1915 թ. – ծնվել է Օրսոն Ուելսը, ամերիկացի ռեժիսոր, դերասան (մահ. 1958 թ.)։
1929 թ. – ծնվել է Ջոն Կիրակոսյանը՝ հայազգի պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, քաղաքական գործիչ, ՀԽՍՀ արտաքին գործերի նախարար (մահ. 1985 թ.)։
1959 թ. – մահացել է Վաղարշ Վաղարշյանը, հայ դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ (Առաջին սիրո երգը, ծն. 1894 թ.)։
1961 թ. – ծնվել է Ջորջ Քլունին, ամերիկացի ճանաչված դերասան։
1991 թ. – Խորհրդային զորքերի դեսանտայինները Ոսկեպարում սպանեցին 18 բնակչի։
1992 թ. – մահացել է Մառլեն Դիտրիխը, ազգությամբ գերմանացի ամերիկյան հանրաճանաչ դերասանուհի և երգչուհի (ծն. 1901 թ.)։
1994 թ. – բացվեց Միացյալ Թագավորությունը Ֆրանսիային միացնող հատուկ եվրաթունելը։
2001 թ. – պատմության մեջ առաջին անգամ Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը այցելեց մզկիթ։
2012 թ. – Հայաստանում տեղի ունեցան 5-րդ գումարման Ազգային ժողովի ընտրությունները։