Domingo Faustino Sarmiento
Domingo Faustino Sarmiento (San Juan, Río de la Platako Probintzia Batuak, 1811ko otsailaren 15a - Asuncion, Paraguai, 1888ko irailaren 11) argentinar idazle eta politikaria izan zen. 1868-1874 bitartean Argentinako presidentea izan zen.
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Juan Manuel de Rosasen kontra aritzeagatik Txilera erbesteratu behar izan zuen. 1855ean, Argentinara itzuli eta, besteak beste, diputatu (1860), gobernadore (1862-1864), eta errepublikako lehendakari (1868-1874) izendatu zuten.
Lehendakari izan zen garaian hezkuntzaz arduratu zen bereziki, eta Europako eta Estatu Batuetako irakaskuntza-ereduetan oinarrituriko berrikuntzak egin zituen. Horrezaz gainera, ekonomia eta garraioak indartu eta Argentinako lehen errolda egin zen haren agintaldian.
Sarmientoren idazlanak, haren politika-jarduera bezala, ideia liberaletan oinarrituak dira, eta garai hartako Argentinako bizimoduaren deskribapen bikainengatik dira batez ere aintzat hartuak. Haren lanetako batzuk Facundo: Civilización y Barbarie (1845), Viajes (1849), Recuerdos de provincia (1850) eta La vida de Dominguito (1886) dira.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q254041
Multimedia: Domingo Faustino Sarmiento / Q254041
| Maiatzeko Iraultza eta Argentinako Independentzia Gerrako garaia Asamblea del Año XIII arte (1810–1814) |
|  |
|---|---|---|
| Rio de la Platako Probintzia Batuetako zuzendari gorena (1814–1820) | ||
| República Unitaria – Lehen gobernu presidentziala (1826–1827) | ||
| Pacto Federal eta Confederación Argentina (1827–1862) | ||
| Organización Nacional – Argentina (1862–1880) | ||
| 80ko belaunaldia – Oligarka Errepublika (1880–1916) | ||
| Lehenengo Unión Cívica Radical, Sáenz Peña Legearen ondoren (1916–1930) | ||
| Hamarkada zitala (1930–1943) | ||
| 1943ko estatu kolpea – Diktadura militarrak (1943–1946) | ||
| Lehenengo peronismoa (1946–1955) | ||
| Revolución Libertadora – Diktadura militarrak (1955–1958) | ||
| Gobernu zibil hauskorrak - Peronismoaren proskripzioa (1958–1966) | ||
| Argentinako Iraultza – Diktadura militarrak (1966–1973) | ||
| Perónen itzulera (1973–1976) | ||
| Proceso de reorganización nacional – Diktadura militarrak (1976–1983) | ||
| Demokraziara itzultzea (1983–gaur arte) | ||