close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γενικές εκλογές 2023 στη Γουατεμάλα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στη Γουατεμάλα στις 25 Ιουνίου 2023 για την εκλογή του προέδρου και του αντιπροέδρου, και των 160 εδρών του Κογκρέσου, όλων των 20 μελών του Κεντροαμερικανικού Κοινοβουλίου, καθώς και δημάρχων και δημοτικών συμβουλίων για όλους τους 340 δήμους της χώρας. Ο απερχόμενος πρόεδρος Αλεχάντρο Γιαματέι δεν είχε το δικαίωμα, βάσει Συντάγματος, να είναι υποψήφιος για δεύτερη τετραετή θητεία.[1] Ωστόσο, καθώς κανένας υποψήφιος δεν έλαβε άνω του 50% των ψήφων στον πρώτο γύρο της 25ης Ιουνίου 2023, διεξήχθη δεύτερος γύρος στις 20 Αυγούστου 2023 μεταξύ των δύο πρώτων: του βουλευτή Μπερνάρντο Αρέβαλο (γιου του πρώην προέδρου Χουάν Χοσέ Αρέβαλο) του Κίνημα Σπόρος και της Σάντρα Τόρρες, πρώην πρώτης κυρίας, που εκπροσωπούσε το κόμμα Εθνική Ενότητα της Ελπίδας (UNE).[2] Ο Αρέβαλο επικράτησε της Τόρρες στον δεύτερο γύρο με σχεδόν 61% των ψήφων, σε μια σαρωτική νίκη.[3] Το κυβερνών κόμμα Vamos κέρδισε τις περισσότερες έδρες στο Κογκρέσο.[4]

Η επικύρωση των αποτελεσμάτων του πρώτου γύρου από το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο καθυστέρησε, καθώς το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γουατεμάλας έκανε δεκτή αίτηση ασφαλιστικών μέτρων από κόμματα που αμφισβήτησαν τα αποτελέσματα. Στις 12 Ιουλίου, το Γραφείο Εισαγγελέα (MP) ανακοίνωσε ότι το κόμμα Semilla (Σπόρος) ανεστάλη λόγω φερόμενων ψευδών υπογραφών για τη σύσταση του κόμματος. Η ενέργεια αυτή θα είχε αποκλείσει τον Αρέβαλο από τη συμμετοχή στον δεύτερο γύρο. Την επόμενη ημέρα, το Συνταγματικό Δικαστήριο ανέτρεψε την αναστολή, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεξαγωγή του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών.

Ο πρόεδρος Αλεχάντρο Γιαματέι συνεχάρη τον Αρέβαλο για τη νίκη του στον δεύτερο γύρο, υποσχόμενος ομαλή μετάβαση εξουσίας μόλις πιστοποιηθούν τα αποτελέσματα. Ένας βασικός εκπρόσωπος του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών (OAS), ο οποίος διέθετε ομάδα 86 παρατηρητών στη Γουατεμάλα, δήλωσε ότι η ψηφοφορία διεξήχθη ομαλά. Η Τόρρες και η Εθνική Ενότητα της Ελπίδας δεν αποδέχτηκαν το εκλογικό αποτέλεσμα και κατήγγειλαν νοθεία υπέρ του Αρέβαλο.[5][6]

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2023 το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα άνοιξε τα κουτιά με τις εκλογικές κάλπες. Το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο καταδίκασε την ενέργεια και την χαρακτήρισε «παράνομη». Η εισαγγελία δήλωσε ότι υπάρχουν «πολλαπλές έρευνες» για τη διαδικασία των εκλογών.[7] Νομικά, δεν επιτρέπεται το άνοιγμα των εκλογικών καλπών παρά μόνο σε περίπτωση προσφυγών εντός της προθεσμίας που ορίζει ο νόμος.[8]

Στις 8 Δεκεμβρίου 2023 το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα ανακοίνωσε ότι εντόπισε «παρατυπίες» στις προεδρικές εκλογές και ζήτησε την ακύρωση των αποτελεσμάτων. Οι εισαγγελείς Χοσέ Ραφαέλ Κουρουτσίτσε και Λεονόρ Ευχένια Μοράλες Λάσο υποστήριξαν ότι βρέθηκαν «παραποιημένα αποτελέσματα» μέσα στις κάλπες και ότι τα κουτιά δεν είχαν ασφαλιστεί σωστά. Η Λάσο δήλωσε ότι οι παρατυπίες πρέπει να οδηγήσουν σε ακύρωση των εκλογών για πρόεδρο, αντιπρόεδρο και Κογκρέσο.[9] Στις 14 Δεκεμβρίου το Συνταγματικό Δικαστήριο, με απόφαση 4–1, επικύρωσε τα αποτελέσματα των εκλογών, διέταξε το Κογκρέσο να «εγγυηθεί» την ορκωμοσία του Αρέβαλο και απέρριψε τις ενέργειες της Εισαγγελίας για ακύρωση των εκλογών.[10] Ωστόσο, αντιδράσεις στο Κογκρέσο οδήγησαν σε καθυστερήσεις στην τελετή ορκωμοσίας, η οποία τελικά πραγματοποιήθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Ιανουαρίου.[11]

Τον Ιούλιο του 2021 η Γενική Εισαγγελέας Μαρία Κονσουέλο Πόρας απέπεμψε τον επικεφαλής του Ειδικού Γραφείου Εισαγγελέα κατά της Ατιμωρησίας, Χουάν Φρανσίσκο Σαντοβάλ. Ο Σαντοβάλ εγκατέλειψε τη χώρα λίγο αργότερα για να «προστατεύσει [τη] ζωή και την ακεραιότητά του». Στη συνέχεια, η Γενική Εισαγγελέας ενέτεινε τις έρευνες κατά δικαστών, δικηγόρων και εισαγγελέων που συνδέονταν με την καταπολέμηση της διαφθοράς· αρκετοί πρώην ερευνητές του Ειδικού Γραφείου Εισαγγελέα κατά της Ατιμωρησίας (FECI) και της Διεθνούς Επιτροπής κατά της Ατιμωρησίας στη Γουατεμάλα (CICIG) συνελήφθησαν το 2022, ενώ άλλοι εξαναγκάστηκαν σε εξορία ή υπόκεινται σε συνεχή παρενόχληση.[12][13]

Μεταξύ των εξόριστων δικαστών είναι ο Μιγκέλ Άνχελ Γκάλβες (γνωστός για την ενασχόλησή του με την υπόθεση διαφθοράς La Línea) και η Έρικα Αϊφάν (βραβευμένη με το Βραβείο Γυναικείας Ανδρείας το 2021).[13] Τον Σεπτέμβριο του 2021 το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε ότι πρόσθεσε την Πόρας σε λίστα «αντιδημοκρατικών και διεφθαρμένων» αξιωματούχων.[14] Σύμφωνα με το υπουργείο, η Πόρας «υπονόμευσε ενεργά» τις έρευνες διαφθοράς που διεξήγαγε ο Σαντοβάλ και η ομάδα του.[14] Μεταξύ των κυρώσεων των Ηνωμένων Πολιτειών περιλαμβάνονται επίσης ο Γενικός Γραμματέας της Εισαγγελίας Άνχελ Πινέδα και ο επικεφαλής του Ειδικού Γραφείου Εισαγγελέα κατά της Ατιμωρησίας και δεξί χέρι της Πόρας, Ραφαέλ Κουρουτσίτσε.[15]

Στο τέλος Ιουλίου του 2022, η αστυνομία συνέλαβε τον δημοσιογράφο Χοσέ Ρουμπέν Σαμόρα, ιδρυτή της εφημερίδας El Periódico, και ερεύνησε τα γραφεία της εφημερίδας, η οποία είχε κατηγορήσει τον πρόεδρο Αλεχάντρο Γιαματέι και τη Γενική Εισαγγελέα Κονσουέλο Πόρας για διαφθορά.[16] Ορισμένοι δημοσιογράφοι οδηγήθηκαν επίσης στην εξορία αφού η Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνες εναντίον τους.[17] Κατά τη διάρκεια της δίκης του Χοσέ Ρουμπέν Σαμόρα το 2023, ένας δικαστής ζήτησε να ξεκινήσει έρευνα κατά εννέα δημοσιογράφων.[18]

Τον Νοέμβριο του 2022 η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε τη Βιρτζίνια Λαπάρα «κρατούμενη συνείδησης». Η Λαπάρα ήταν μία από τις φυλακισμένες εισαγγελείς κατά της διαφθοράς και μέλος της ομάδας του Χουάν Φρανσίσκο Σαντοβάλ.[19]

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασαν τις έρευνες κατά των εισαγγελέων κατά της διαφθοράς στη Γουατεμάλα και εξέφρασαν ότι οι διαδικασίες αυτές «αποδυναμώνουν» το κράτος δικαίου.[20] Η Διεθνής Ομοσπονδία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η Παγκόσμια Οργάνωση κατά των Βασανιστηρίων και άλλες ΜΚΟ προειδοποίησαν το 2022 για την «ενίσχυση του αυταρχικού καθεστώτος» στη Γουατεμάλα και δήλωσαν ότι η χώρα «βιώνει ένα ανησυχητικό φαινόμενο κατάληψης και ελέγχου των δημόσιων θεσμών από τις οικονομικές και πολιτικές ελίτ».[21]

Η απότομη αύξηση της βίαιης εγκληματικότητας και το εξοντωτικό κόστος ζωής έχουν καταστήσει τον Γιαματέι εξαιρετικά αντιδημοφιλή.[22] Τον Ιανουάριο του 2022, στο μέσο της θητείας του, ο Γιαματέι είχε ποσοστό αποδοχής μόλις 27% σύμφωνα με δημοσκόπηση της CID Γκάλοπ, ένα από τα χαμηλότερα ανάμεσα στους προέδρους της ηπείρου.[23] Το 2023 μόλις το 2,9% των ερωτηθέντων αξιολόγησε θετικά την κυβέρνηση Γιαματέι.[24] Η μετανάστευση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε κατακόρυφα κατά τη διάρκεια της προεδρίας του.[22]

Ο Πρόεδρος της Γουατεμάλας εκλέγεται με το σύστημα δύο γύρων.[25]

Τα 160 μέλη του Κογκρέσου εκλέγονται με δύο μεθόδους· 130 εκλέγονται από 22 πολυεδρικές εκλογικές περιφέρειες βάσει των διαμερισμάτων, ενώ τα υπόλοιπα 31 εκλέγονται από μία ενιαία εθνική περιφέρεια. Οι έδρες κατανέμονται με το σύστημα κλειστής λίστας αναλογικής εκπροσώπησης, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο D'Hondt.[25]

Αποτελέσματα προεδρικών εκλογών της Γουατεμάλας του 2023[26] · [27] · [28]
Υποψήφιοι Συνυποψήφιοι (υποψήφιοι αντιπρόεδροι) Κόμματα 1ος γύρος 2ος γύρος
Ψήφοι % Ψήφοι %
Σάντρα Τόρρες Ρομέο Εστουάρδο Γκέρα UNE 888.924 21,10 1.567.664 39,09
Μπερνάρδο Αρέβαλο Καρίν Ερέρα Σπόρος (Semilla) 653.486 15,51 2.442.718 60,91
Μανουέλ Κόντε Λουίς Αντόνιο Σουάρες Πάμε (Vamos) 436.918 10,37
Αρμάνδο Καστίγιο Έντγκαρ Γκρισόλια VIVA 397.469 9,44
Έντμοντ Μούλετ Μάξιμο Σάντα Κρους Cabal 369.903 8,78
Σούρι Ρίος Έκτορ Σιφουέντες Valor-PU 366.574 8,70
Μανουέλ Βιγιακόρτα Χόρχε Μάριο Γκαρσία VOS 236.886 5,62
Τζοβάνι Ρέγιες Όσκαρ Φιγκερόα BIEN 142.129 3,37
Αμίλκαρ Ριβέρα Φερνάνδο Μασαριέγος Νίκη 137.793 3,27
Αμίλκαρ Ποπ Μόνικα Ενρίκες Winaq 88.211 2,09
Ρικάρδο Σαγαστούμε Γκιγέρμο Γκονσάλες Todos 78.503 1,86
Ρούντι Γκουσμάν Ντιέγο Γκονσάλες PPN 66.962 1,59
Ισαάκ Φάρτσι Μαουρίσιο Σαλντάνια Μπλε 61.544 1,46
Χούλιο Ριβέρα Χοσέ Ουρούτια MF 46.365 1,10
Φρανσίσκο Αρεντόντο Φρανσίσκο Μπερμούντες CREO 43.786 1,04
Τζούλιο Ταλαμόντι Όσκαρ Μπαριέντος UR 40.363 0,96
Ούγο Πένια Ούγο Τζόνσον Ελέφαντας 39.658 0,94
Ρούδιο Λεκσάν Μέριδα Ρουμπέν Νταρίο Ροσάλες PHG 35.423 0,84
Ραφαέλ Εσπάδα Αρτούρο Εραδόρ PR 32.497 0,77
Σάμι Μοράλες Μιγκέλ Άνχελ Μόιρ FCN 22.816 0,54
Άλβαρο Τρουχίγιο Μιγκέλ Άνχελ Ιμπάρα Αλλαγή 18.306 0,43
Λουίς Λαμ Παντίγια Ότο Μαροκίν PIN 7.944 0,19
Έγκυρες ψήφοι 4.212.460 74,92 4.010.382 95,25
Άκυρες ψήφοι 1.021.607 18,17 147.165 3,50
Λευκές ψήφοι 388.363 6,91 52.687 1,25
Σύνολο 5.622.430 100 4.210.234 100
Αποχή 3.627.364 39,22 5.150.834 55,02
Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή 9.249.794 60,78 9.361.068 44,98
Αποτελέσματα βουλευτικών εκλογών της Γουατεμάλας του 2023[29] (ενσωμάτωση: 99 %)
Image
Κόμματα Εθνική λίστα Περιφέρειες Σύνολο
εδρών
+/-
Ψήφοι % +/- Έδρες Ψήφοι % Έδρες
Vamos 628.126 11,33  +3,36 6 33 39  +23
Εθνική Ένωση Ελπίδας 538.018 9,70  −8,11 5 23 28  −26
Σπόρος (Semilla) 488.692 8,82  +3,56 5 18 23  +16
Cabal 371.215 6,70 Νέο 3 15 18  +18
Όραμα για Αξίες 288.546 5,20  +0,5 3 8 11  +4
Valor-Κόμμα Ενωτικών 229.861 4,15  −3,35 2 10 12  0
Θέληση, Ευκαιρία και Αλληλεγγύη 186.438 3,36 Νέο 1 3 4  +4
Todos 169.101 3,05  −1,35 1 5 6  −1
Winaq-Εθνική Επαναστατική Ενότητα της Γουατεμάλας 133.694 2,41  −3,88 1 0 1  −6
Εμείς 131.217 2,37 Νέο 1 2 3  +3
Νίκη 124.946 2,25  −0,27 1 2 3  0
Εθνική Ευημερία 112.742 2,03  −2,79 1 3 4  −4
Μπλε Κόμμα 98.487 1,78 Νέο 1 1 2  +2
Κοινότητα του Ελέφαντα 95.435 1,72 Νέο 1 1 2  +2
Podemos 86.475 1,56  −0,12 0 0 0  −1
Δέσμευση, Ανανέωση και Τάξη 84.667 1,53  −2,88 0 3 3  −3
Κίνημα για την Απελευθέρωση των Λαών 74.802 1,35  −1,67 0 0 0  −1
Ανθρωπιστικό Κόμμα 61.564 1,11  −3,56 0 0 0  −6
Αλλαγή 52.754 0,95 Νέο 0 1 1  +1
Κόμμα Εθνικής Προόδου 45.940 0,83  −1,9 0 0 0  −2
Η Οικογένειά μου 45.402 0,82 Νέο 0 0 0  0
Ρεπουμπλικανική Ένωση 34.982 0,63 Νέο 0 0 0  0
Μέτωπο Εθνικής Συσπείρωσης 28.827 0,52  −4,7 0 0 0  −8
Κόμμα του Λαού της Γουατεμάλας 23.837 0,43 Νέο 0 0 0  0
Ρεπουμπλικανικό Κόμμα 21.658 0,39 Νέο 0 0 0  0
Κόμμα Εθνικής Ενσωμάτωσης 13.927 0,25 Νέο 0 0 0  0
Έγκυρες ψήφοι 4.171.353 75,24
Άκυρες ψήφοι 827.755 14,93
Λευκές ψήφοι 544.815 9,83
Σύνολο 5.543.923 100 32 100 128 160  0
Αποχή 3.602.142 39,38
Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή 9.146.065 60,62 9.361.068


  1. Oliva, William (7 Μαρτίου 2018). «Jimmy Morales dice que le gustaría gobernar otro período» [Jimmy Morales says he would like to govern another term]. Prensa Libre (Guatemala) (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2023.
  2. Abbott, Jeff (14 Αυγούστου 2023). «Guatemala presidential election: Unraveling the final candidates' platforms». Al Jazeera. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 17 Αυγούστου 2023.
  3. «Arevalo wins Guatemala presidency in landslide amid hopes for change». www.aljazeera.com (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Αυγούστου 2023.
  4. Harrison, Chase (26 Ιουνίου 2023). «Six Numbers to Understand Guatemala's Surprising 2023 General Election Results». AS/COA. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2023.
  5. «UNE de Sandra Torres denuncia fraude electoral en Guatemala». Deutsche Welle (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 26 Αυγούστου 2023.
  6. «La UNE sigue sin aceptar resultados de elecciones y señala "ilegalidad" en su oficialización». Prensa Libre (στα Ισπανικά). 28 Αυγούστου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2023.
  7. «Feci abre cajas electorales durante allanamiento en el Parque de la Industria y el fiscal Curruchiche justifica decisión pese al rechazo del TSE». Prensa Libre (στα Ισπανικά). 12 Σεπτεμβρίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2023.
  8. «¿Se puede abrir las cajas electorales?». Agencia Ocote (στα Ισπανικά). 5 Ιουλίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Οκτωβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2023.
  9. «Guatemala Crisis Deepens as Officials Claim Election Invalid». Yahoo News (στα Αγγλικά). 8 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2023.
  10. «Guatemala top court to Congress: 'guarantee' Arevalo inauguration». Yahoo News (στα Αγγλικά). 14 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2023.
  11. Menchu, Sofia (14 Ιανουαρίου 2024). «Tensions high outside Guatemala Congress as inauguration sessions delayed». Reuters. Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2024.
  12. «Guatemala draws fire for new anti-corruption prosecutor». Associated Press. 3 Αυγούστου 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Αυγούστου 2023.
  13. 1 2 Montoya, Angeline (18 Φεβρουαρίου 2022). «Le Guatemala accentue la répression contre les magistrats anticorruption» [Guatemala steps up crackdown on anti-corruption judges]. Le Monde (στα French). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2023.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  14. 1 2 Renteria, Nelson· Menchu, Sofia (20 Σεπτεμβρίου 2021). «U.S. adds top Guatemalan, Salvadoran officials to corruption list». Reuters. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021.
  15. «Curruchiche, allegado a Porras, también es incluido en Lista Engel». La Hora (στα Spanish). 21 Ιουλίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαΐου 2023. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2023.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  16. Daniel, Gatti (11 Δεκεμβρίου 2020). «La ira en las entrañas del odio». Brecha (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2023.
  17. «Al menos 86 jueces, fiscales, periodistas y ciudadanos perseguidos en Guatemala». Agencia Ocote (στα Ισπανικά). 6 Οκτωβρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2023.
  18. «"Un golpe a la libertad de expresión": juez ordena investigar a nueve periodistas en Guatemala». France24 (στα Αγγλικά). 2 Μαρτίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Μαρτίου 2023.
  19. «Guatemala: Presa de conciencia Virginia Laparra es condenada a cuatro años de cárcel». Amnesty International (στα Ισπανικά). 16 Δεκεμβρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2023.
  20. «UN, EU blast weakening of Guatemala anti-corruption efforts». Associated Press (στα Αγγλικά). 20 Δεκεμβρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Αυγούστου 2023.
  21. «Guatemala: A country resisting, a State torturing». International Federation for Human Rights (στα Αγγλικά). 8 Απριλίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιανουαρίου 2023.
  22. 1 2 García, Jody· Romero, Simon (25 Ιουνίου 2023). «Guatemala Picks a New President: What You Need to Know». The New York Times (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Αυγούστου 2023.
  23. «Giammattei cumple mitad de su mandato en Guatemala marcado por impopularidad». SWI swissinfo.ch (στα Ισπανικά). 14 Ιανουαρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιουλίου 2023.
  24. «Encuesta Libre 2023: Ciudadanía reprueba gestión de Alejandro Giammattei» (στα Ισπανικά). 5 Μαΐου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουνίου 2023.
  25. 1 2 Congress of the Republic Αρχειοθετήθηκε 18 April 2019 στο Wayback Machine. IFES
  26. OYGM. «Resultados Electorales Preliminares 2023». www.trep.gt. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουνίου 2023..
  27. Τελικά αποτελέσματα 1ου γύρου
  28. Αποτελέσματα 2ου γύρου
  29. OYGM. «Resultados Electorales Preliminares 2023». www.trep.gt. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουνίου 2023..