Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΔΕΝΔΡΙΝΟ.docx

Η λιγόχρονη φιλία δυο βασανισμένων λογοτεχνών και μια ποιητική τους αλληλογραφία [Ένεκεν, τχ. 48-49 (Απρ.-Σεπτ. 2018) [224][225][226][227][228][229][230][231][232][233][234][235][236][237][238][239][240][241][242][243] Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ γεννήθηκε στην Πλατανούσα των Τζουμέρκων στις 23 Απριλίου 1909. Τελείωσε με πολλές δυσκολίες το σχολαρχείο στο Καλέντζι Ιωαννίνων και κατόπιν το Γυμνάσιο στην Άρτα το 1926, οπότε και κατέβηκε στην Αθήνα. Το 1927 γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή αλλά τα ποικίλα εμπόδια που συνάντησε τον ανάγκασαν να πάρει το πτυχίο του μόλις το 1938. Εργάζεται ως διορθωτής και μεταφραστής σε εφημερίδες και περιοδικά, ενώ παράλληλα δημοσιεύει ποιήματα, μεταφράσεις, βιβλιοκριτικές, διηγήματα. Σε ηλικία μόλις 20 χρόνων γράφει την κριτική βιβλίου στο περιοδικό Ελληνικά Γράμματα του Κωστή Μπαστιά, ενώ την επόμενη χρονιά εκδίδει τη μελέτη του Ο Στρατής Μυριβήλης και η πολεμική λογοτεχνία. Το 1932 παρουσιάζει την πρώτη του ποιητική συλλογή, τα Εφήμερα, την οποία θα ακολουθήσουν το 1938 η Σιγανή φωτιά, η Δεύτερη ζωή και Ο γρίφος, ενώ το 1939 εκδίδει τη μοναδική συλλογή πεζογραφημάτων του Το κακό συναπάντημα και άλλα διηγήματα. Παρά τις πολύ άσχημες συνθήκες της ζωής του και τη φυματίωση, η οποία θα τον ταλαιπωρήσει τη διετία 1935-1936, εξακολουθεί να γράφει και να δημοσιεύει ποιήματα, διηγήματα, άρθρα και κριτικά δοκίμια, ενώ παράλληλα ασχολείται με μεταφράσεις αρχαίων Ελλήνων κλασικών και έργων της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Στα τέλη του 1941 καταφεύγει στην Πλατανούσα, όπου ασχολείται κυρίως με μεταφράσεις αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων, και το 1943 συμμετέχει στο κίνημα της Αντίστασης του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και ιδρύει τη «Λαϊκή Σκηνή», με την οποία περιοδεύει στην ηπειρωτική επαρχία παρουσιάζοντας δικά του θεατρικά έργα. Καρπός αυτής της περιόδου είναι το Θέατρο στα βουνά, που θα εκδοθεί μόλις το 1976, καθώς και οι αναμνήσεις του από τον Άρη Βελουχιώτη Όταν ήμουν με τον Άρη, που δημοσιεύεται στα 1965. Μετά το τέλος του πολέμου εκδίδει το Θεσσαλικό παζάρι κι επιστρέφοντας στην Αθήνα τις ποιητικές συλλογές Τρία ποιήματα προπολεμικά, Ο Άρης και Οι πρώτοι του Αγώνα. Ζει πάλι κάτω από πολύ άσχημες συνθήκες ένδειας αλλά και ανασφάλειας, αρρωσταίνει αλλά γνωρίζει και κάποιες ευτυχισμένες στιγμές με το γάμο του με τη Ευμορφία Κηπουρού το 1950 και τη γέννηση του γιου του Κώστα το 1951. Με τη δημοσίευση του εκτενούς δοκιμίου του Που τραβάει η ποίηση; δεν διστάζει να αναμετρηθεί με τους εκπροσώπους της μοντέρνας ποίησης, κυρίως της γενιάς του Τριάντα, υπερασπιζόμενος με συνέπεια τις αρχές και τα πιστεύω του σχετικά με την παραδοσιακή ποίηση και τις λογοτεχνικές απαιτήσεις της εποχής και της χώρας. Το 1952 και το 1954 θα εκδώσει τις δυο τελευταίες ποιητικές συλλογές του Φυγή στη φύση και Ηπειρώτικα αλλά στο διάστημα αυτό τον απασχολούν κυρίως, για βιοποριστικούς λόγους, οι μεταφράσεις έργων της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως του Ουγκώ, του Ντίκενς, του Γκόρκι, του Ντοστογιέφκσι και άλλων. Σ' αυτές ακριβώς τις συνθήκες επίμοχθης εργασίας θα τον βρει ο θάνατος στις 29 Αυγούστου 1956, σε ηλικία μόλις 47 χρόνων. Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ γεννήθηκε το 1904 στο Νιοχώρι της Κεφαλληνίας. Φοίτησε στο σχολείο του χωριού του μέχρι την 4η δημοτικού, κι επομένως υπήρξε αυτοδίδακτος. Πολύ νέος ήρθε στην Αθήνα, όπου έκανε διάφορες δουλειές, μέχρι να καταλήξει γυρολόγος. Το 1928 βραβεύτηκε διήγημά του σε διαγωνισμό του περιοδικού Φαντάζιο, ενώ από το 1929 άρχισε να δημοσιεύει διηγήματα αλλά και ποιήματά του στα Ελληνικά Γράμματα του Κωστή Μπαστιά. Το 1930 αρρώστησε από φυματίωση και νοσηλεύτηκε στη «Σωτηρία» από το Φεβρουάριο του 1932 μέχρι το Δεκέμβριο του 1935, οπότε και επέστρεψε στο χωριό του. Η επιδείνωση της υγείας του τον οδήγησε ξανά στη «Σωτηρία» το 1936, όπου και πέθανε στις 26 Αυγούστου του 1938, περνώντας τις τελευταίες ημέρες του στο ίδιο καμαράκι «μελλοθανάτων» όπου είχε μείνει και η Πολυδούρη. Όσο ζούσε, κατόρθωσε να τυπώσει μια συλλογή εννιά διηγημάτων με τίτλο Ο άνθρωπος που τα δέχονταν όλα (1933) και τη νουβέλα Ο Μαμμούθ (1937), ενώ άφησε ανέκδοτη μια ακόμη (Ιχώρ), λίγα διηγήματα, ένα θεατρικό έργο και την ποιητική συλλογή Ενώ χτυπάν οι 12.