Pomoc:Ponadczasowość

Ponadczasowość – element stylu encyklopedycznego, który polega na takim formułowaniu opisu, aby pozostał prawdziwy niezależnie od tego, co się wydarzy w przyszłości, przy czym „brak części opisu to nie błąd”.

W encyklopedii każdą informację należy starać się ująć tak, żeby niezależnie od tego, co się wydarzy później, nie trzeba było zmieniać raz napisanego tekstu, lecz jedynie go rozszerzyć. Wiąże się to z encyklopedycznością, która z definicji nie może być tymczasowa lub zanikająca z czasem. Informacja może być na tyle istotna, że warto ją dopisać i powinna w Wikipedii pozostać na stałe, albo z czasem może się ona stać nieistotna i wtedy jej ujęcie w haśle – w dowolnym momencie – nie jest uzasadnione.

Przyczyny

Ponadczasowy styl warto zachować, by nie przysparzać sobie i innym dodatkowej pracy (której i tak jest w nadmiarze). Jeżeli jakaś informacja może się stać nieaktualna – trzeba pilnować, by taka się nie stała, a gdy się jednak stanie – przeredagowywać tekst.

„Ale ja aktualizuję swoje artykuły” – można by stwierdzić. Jest to stwierdzenie krótkowzroczne, bo nikt nie edytuje wiecznie, chociażby ze względu na długość ludzkiego życia. Zwykle wikipedyści przestają edytować jednak o wiele wcześniej, tracą na przykład zainteresowanie projektem czy zagadnieniem, lub z braku wolnego czasu.

Przykłady

• Zamiast „Trwa budowa...” lepiej napisać „Budowa rozpoczęła się”;
• Zamiast „były kierowca rajdowy” lepiej napisać „kierowca rajdowy w latach R1-R2”.

• W tej edycji tekst:

• 26 kwietnia 1986 miała miejsce największa katastrofa energetyki jądrowej tzw. Katastrofa w Czarnobylu

został zastąpiony tekstem:

• 26 kwietnia 1986 miała miejsce katastrofa energetyki jądrowej tzw. Katastrofa w Czarnobylu
• 12 marca 2011 miała miejsce największa katastrofa energetyki jądrowej w dziejach ludzkości która trwa do chwili obecnej - katastrofa w elektrowni jądrowej w Fukushimie

Jak widać „miała miejsce największa katastrofa energetyki” już raz musiało zostać zmienione i w nowej wersji znów się pojawia, mimo że jest możliwe, że ponownie będzie trzeba ten zapis zmienić przy kolejnej awarii na dużą skalę. Poza tym określenie „największa” jest mocno nieprecyzyjne i należałoby je albo pominąć albo zastąpić uźródłowionymi danymi w stylu „w której zginęło x osób”.

Wydarzenia mające nastąpić

Innym przykładem błędu związanego z ponadczasowością jest pisanie o wydarzeniach przyszłych. Widać to np. w artykule Lotnisko Kielce-Masłów czy 2005 YU55. Problem stanowi fakt, że wydarzenia przyszłe kiedyś staną się przeszłymi, co źle skonstruowaną notę uczyni nieprawdziwą. Jeśli już coś powinno być odnotowane w Wikipedii, warto używać form: zapowiedziano, przewidywano, planowano, podano (a jeszcze lepiej z podaniem daty i autora zapowiedzi np.: „W 2010 rzecznik prasowy ministerstwa poinformował, że budowa ma się ukończyć w 2012.”). Tak skonstruowana informacja nie będzie wymagała usunięcia, lecz tylko uzupełnienia. Jeżeli tak podana informacja wyda się nieistotna, może to oznaczać, że w ogóle nie powinno się jej w Wikipedii zamieszczać.

Znaczniki

Nad ponadczasowością warto się zastanowić, trafiając na słowa takie, jak:

• były/ubiegły/zeszły/poprzedni/miniony
• obecny/obecnie/teraz/aktualnie
• od X lat
• jest
• do dnia dzisiejszego
• jedyny
• do tej pory
• niedawno.

Sytuacje wyjątkowe

W artykułach mogą być stosowane określenia „współczesny”, „obecny”, jeśli z kontekstu jednoznacznie wynika, że oznaczają długi czas (np. w opisie procesów geologicznych, klimatycznych i ewolucyjnych). Gdy tylko jest to możliwe, lepiej jest jednak używać odwołań do konkretnych epok geologicznych oraz punktów odniesienia (np. Before present i b2k). Co do artykułów prawniczych, spójrz na zalecenia dotyczące artykułów o prawie.

Zobacz też

• Pomoc:Aktualizacja
• Szablon:Kiedy

Sposób przyjęcia tej propozycji

• Nad propozycją odbyła się dyskusja rozpoczęta 6 maja 2012 (CEST) (Wikipedia:Kawiarenka/Propozycje dyskusja/Archiwum/2012-2 kwartał#Propozycja strony pomocy o ponadczasowości) będąca efektem dyskusji rozpoczętej 29 kwi 2012 (CEST) (Wikipedia:Kawiarenka/Propozycje dyskusja/Archiwum/2012-2 kwartał#Obecnie występuje).