Ռոբերտ Բոյլ

Ռոբերտ Բոյլ; անգլ.՝ Robert Boyle
Ծնվել է	հունվարի 25, 1627[…]; Lismore Castle, Իռլանդիայի թագավորություն
Մահացել է	դեկտեմբերի 31, 1691 (64 տարեկան); Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն
Գերեզման	St Martin-in-the-Fields
Բնակության վայր(եր)	County Waterford? և Անգլիա
Դավանանք	Անգլիկան եկեղեցի
Մասնագիտություն	ֆիզիկոս, քիմիկոս և փիլիսոփա
Հաստատություն(ներ)	Օքսֆորդի համալսարան
Գործունեության ոլորտ	ֆիզիկա, քիմիա և փիլիսոփայություն
Անդամակցություն	Լոնդոնի թագավորական ընկերություն և Invisible College?
Ալմա մատեր	Իթըն քոլեջ (1638)
Տիրապետում է լեզուներին	անգլերեն, ֆրանսերեն, լատիներեն և իռլանդերեն
Եղել է գիտական ղեկավար	Ռոբերտ Հուկ
Հայտնի աշակերտներ	Ռոբերտ Հուկ
Ազդվել է	Գալիլեո Գալիլեյ, Ռենե Դեկարտ, Ֆրենսիս Բեկոն, Կոռնելիուս Դրեբլ, Otto von Guericke? և Իբն Տուֆեյլ
Պարգևներ	Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
Հայր	Richard Boyle, 1st Earl of Cork?
Մայր	Catherine Fenton?
	Robert Boyle Վիքիպահեստում

Ռոբերտ Ուիլյամ Բոյլ (հունվարի 25, 1627(1627-01-25)^[1]^[2]^[3]^[…], Lismore Castle, Իռլանդիայի թագավորություն^[4]^[5] - դեկտեմբերի 31, 1691(1691-12-31)^[3], Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն^[6]), անգլոիռլանդացի^[13] բնափիլիսոփա, քիմիկոս, ֆիզիկոս և գյուտարար, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ^[14]։ Համարվում է առաջին ժամանակակից քիմիկոսը, ուստի ժամանակակից քիմիայի հիմնադիրներից մեկն ու ժամանակակից փորձարարական գիտական մեթոդների ռահվիրաներից մեկը։ Հայտնի է Բոյլ-Մարիոտի օրենքի համար^[15], որը նկարագրում է փակ համակարգում գազի բացարձակ ճնշման և ծավալի հակադարձ համեմատական կապը, երբ ջերմաստիճանը հաստատուն է^[16]։ Իր The Sceptical Chymist գիրքը համարվում է քիմիայի բնագավառում հիմնաքարային աշխատություն։ Նաև ունի աստվածաբանության վերաբերյալ աշխատանքներ^[17]^[18]^[19]^[20]։

Կենսագրություն

Վաղ տարիներ

Բոյլը ծնվել է Իռլանդիայի Ուատերֆորդ շրջանի Լիսմոր ամրոցում։ Ռիչարդ Բոյլի և Քեթրին Ֆենթոնի յորթերոդ որդին և տասնչորսերորդ երեխան։ Ռիչարդ Բոյլը Անգլիայի Դուբլին է տեղափոխվել 1588 թվականին Թյուդորների Իռլանդիան գաղութացնելու ընթացքում և նշանակվել է գրավելի կալվածքների տեսուչ։ Մինչև Ռոբերտի ծնվելը կուտակել է հսկայական հողակտորներ։ Քեթրին Ֆենթոնի հայրը Իռլանդիայի պետական քարտուղար Ջեֆրի Ֆենթոնն էր (ծնվել է 1539 թվականին Դուբլինում), մայրը՝ Ռոբերտ Ուեսթոնի աղջիկը (ծնված 1541 թվականին Լիսմորում)^[21]։

Մեծացել է տեղի ընտանիքներից մեկում, ինչպես իր ավագ եղբայրը^[22]։ Ստացել է լատիներենի, հունարենի և ֆրանսերենի մասնավոր դասընթացներ իսկ 8 տարեկանում՝ մոր մահից հետո, տեղափոխվել է Անգլիայի Էտոն քոլեջ։ Հոր ընկերը՝ Հենրի Ուոթոնը քոլեջի ռեկտորն էր։

Ծանոթագրություններ

1 2 3 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
1 2 3 4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
1 2 3 4 5 6 Principe L. M. Encyclopædia Britannica
1 2 Aubrey J. Scientific Lives
1 2 Burns D. T. Some Irish Contributors to European Analytical Chemistry, R. Boyle, R. Kirwan, J. Emerson Reynolds // Analytical Letters — Marcel Dekker, Taylor & Francis, 1979. — Vol. 12, Iss. 2. — P. 89—107. — ISSN 0003-2719; 1532-236X — doi:10.1080/00032717908055684
1 2 Бойль Роберт // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
↑ Internet Archive — 1996.
1 2 https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Persons&id=NA8137&pos=1
↑ CONOR.Sl
1 2 Mathematics Genealogy Project — 1997.
1 2 Lundy D. R. The Peerage
1 2 Kindred Britain
↑ «Robert Boyle». Encyclopedia Britannica. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 24-ին.
↑ «Fellows of the Royal Society». London: Royal Society. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 16-ին.
↑ Acott, Chris (1999). «The diving "Law-ers": A brief resume of their lives». South Pacific Underwater Medicine Society journal. 29 (1). ISSN 0813-1988. OCLC 16986801. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 17-ին.
↑ Levine, Ira N. (2008). Physical chemistry (6th ed.). Dubuque, IA: McGraw-Hill. էջ 12. ISBN 9780072538625.
↑ «Encyclopedia Britannica». Britannica.com.
↑ Կաղապար:Cite SEP
↑ Կաղապար:MacTutor Biography
↑ Robert Boyleի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
↑ «Catherine Fenton», Family Ghosts, Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 21-ին, Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 9-ին
↑ McCartney, Mark; Whitaker, Andrew (2003), Physicists of Ireland: Passion and Precision, London: Institute of Physics Publishing

Գրականություն

M. A. Stewart (ed.), Selected Philosophical Papers of Robert Boyle, Indianapolis: Hackett, 1991.
Fulton, John F., A Bibliography of the Honourable Robert Boyle, Fellow of the Royal Society. Second edition. Oxford: At the Clarendon Press, 1961.
Hunter, Michael, Boyle : Between God and Science, New Haven : Yale University Press, 2009. ISBN 978-0-300-12381-4
Hunter, Michael, Robert Boyle, 1627–91: Scrupulosity and Science, The Boydell Press, 2000
Principe, Lawrence, The Aspiring Adept: Robert Boyle and His Alchemical Quest, Princeton University Press, 1998
Shapin, Stephen; Schaffer, Simon, Leviathan and the Air-Pump.
Ben-Zaken, Avner, "Exploring the Self, Experimenting Nature", in Reading Hayy Ibn-Yaqzan: A Cross-Cultural History of Autodidacticism (Johns Hopkins University Press, 2011), pp. 101–126. ISBN 978-0801897399

Բոյլի հրատարակած աշխատանքները օնլայն

The Sceptical Chymist by Robert Boyle
Experiments and Considerations Touching Colours (1664) by Robert Boyle
Essay on the Virtue of Gems Արխիվացված 2007-08-19 Wayback Machine – Gem and Diamond Foundation
Experiments and Considerations Touching Colours Արխիվացված 2007-08-20 Wayback Machine – Gem and Diamond Foundation
Hydrostatical Paradoxes – Google Books

Արտաքին հղումներ

Readable versions of Excellence of the mechanical hypothesis, Excellence of theology, and Origin of forms and qualities
Robert Boyle Project, Birkbeck, University of London
Summary juxtaposition of Boyle's The Sceptical Chymist and his The Christian Virtuoso
The Relationship between Science and Scripture in the Thought of Robert Boyle
Robert Boyle and His Alchemical Quest : Including Boyle's "Lost" Dialogue on the Transmutation of Metals, Princeton University Press, 1998, ISBN 0-691-05082-1
Robert Boyle's (1690) Experimenta et considerationes de coloribus Արխիվացված 2018-11-26 Wayback Machine - digital facsimile from the Linda Hall Library
This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). «Boyle, Robert». Encyclopædia Britannica (անգլերեն) (11th ed.). Cambridge University Press.

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Բոյլ» հոդվածին։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 2, էջ 517)։

[_dcc4c5a7e8e3de5e-1] 1 2 3 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

[_c8c276aa3806bedf-2] 1 2 3 4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.

[_29cf4d16d0d7501f-3] 1 2 3 4 5 6 Principe L. M. Encyclopædia Britannica

[_849a30c46082653c-4] 1 2 Aubrey J. Scientific Lives

[_18ad673e666d74c4-5] 1 2 Burns D. T. Some Irish Contributors to European Analytical Chemistry, R. Boyle, R. Kirwan, J. Emerson Reynolds // Analytical Letters — Marcel Dekker, Taylor & Francis, 1979. — Vol. 12, Iss. 2. — P. 89—107. — ISSN 0003-2719; 1532-236X — doi:10.1080/00032717908055684

[_fc4c73802cf29983-6] 1 2 Бойль Роберт // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

[_44959a96fe9e1729-7] Internet Archive — 1996.

[_50daedf2182d5973-8] 1 2 https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Persons&id=NA8137&pos=1

[_dcc9c38a4705af9b-9] CONOR.Sl

[_5e285870847159d1-10] 1 2 Mathematics Genealogy Project — 1997.

[_384e72f68ff8749d-11] 1 2 Lundy D. R. The Peerage

[_d3c016aa05f7ae66-12] 1 2 Kindred Britain

[13] «Robert Boyle». Encyclopedia Britannica. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 24-ին.

[frs-14] «Fellows of the Royal Society». London: Royal Society. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 16-ին.

[acottLaw-15] Acott, Chris (1999). «The diving "Law-ers": A brief resume of their lives». South Pacific Underwater Medicine Society journal. 29 (1). ISSN 0813-1988. OCLC 16986801. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 17-ին.

[16] Levine, Ira N. (2008). Physical chemistry (6th ed.). Dubuque, IA: McGraw-Hill. էջ 12. ISBN 9780072538625.

[17] «Encyclopedia Britannica». Britannica.com.

[18] Կաղապար:Cite SEP

[19] Կաղապար:MacTutor Biography

[20] Robert Boyleի գործերը Գուտենբերգ նախագծում

[21] «Catherine Fenton», Family Ghosts, Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 21-ին, Վերցված է 2011 թ․ հունիսի 9-ին

[McCartneyWhitaker-22] McCartney, Mark; Whitaker, Andrew (2003), Physicists of Ireland: Passion and Precision, London: Institute of Physics Publishing

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]