Նիդերլանդների բանկ

Նիդերլանդների բանկ; հոլ.՝ De Nederlandsche Bank
Տեսակ	կենտրոնական բանկ և հավաքածու
Երկիր	Նիդերլանդներ
Հապավում	DNB
Հիմնադրված	մարտի 25, 1814
Գլխադասային գրասենյակ	Ամստերդամ, Նիդերլանդներ
Տարածաշրջան	Նիդերլանդներ
Գլխավոր քարտուղար	Klaas Knot?
Հիմնադիր	Վիլհելմ I Նիդերլանդացի
Կայք	dnb.nl(նիդեր.)(անգլ.)
	52°21′32″N 4°54′01″E / 52.35888889°N 4.90027778°E

Նիդերլանդների բանկ (հոլ.՝ De Nederlandsche Bank, DNB), Նիդերլանդների կենտրոնական բանկն է և Եվրոհամակարգի անդամ։ Այն 1814 թվականից մինչև 1998 թվականը հանդիսացել է Նիդերլանդների դրամավարկային իշխանությունը՝ թողարկելով նիդերլանդական գուլդենը։ 2014 թվականից ի վեր այն նաև հանդիսանում է երկրի ազգային իրավասու մարմինը՝ Եվրոպական բանկային վերահսկողության համակարգի շրջանակում^[1]։ Բանկը հիմնադրվել է Նիդերլանդների Վիլհելմ I թագավորի կողմից և հետագայում վերափոխվել է պետությանն ամբողջությամբ պատկանող հանրային սահմանափակ ընկերության (հոլ.՝ naamloze vennootschap, NV)։

Պատմություն

1998 թվականի մայիսի 2-ին Եվրոպական միության (ԵՄ) անդամ պետությունների ղեկավարները որոշեցին, որ տնտեսական և դրամավարկային միությունը (ՏԴՄ) կմեկնարկի 1999 թվականի հունվարի 1-ից՝ միանգամից ԵՄ 11 անդամ երկրներով, որոնց թվում էր նաև Նիդերլանդները։ 1998 թվականի հունիսի 1-ից Նիդերլանդների կենտրոնական բանկը մտավ կենտրոնական բանկերի եվրոպական համակարգի (ԵԿԲՀ) կազմի մեջ։ Նույն օրը ուժի մեջ մտավ նաև նոր «Բանկային օրենքը» (1998 թվական)։ Գործունեության գրեթե 185 տարիների ընթացքում Նիդերլանդների բանկը նոր փուլ մտավ։

Առաջադրանքներ

Ըստ 1998 թվականի «Բանկային օրենքի», որը փոխարինեց 1948 թվականի տարբերակին, Նիդերլանդների կենտրոնական բանկը իրականացնում է հետևյալ գործառույթները․

ԵՄ-ի դրամավարկային քաղաքականության իրականացում ԵԿԲՀ-ի շրջանակներում բանկը մասնակցում է Եվրոպական Համայնքում դրամավարկային քաղաքականության ձևավորմանն ու իրագործմանը։ Բանկի գլխավոր նպատակն է պահպանել գների կայունությունը։ Այս նպատակի չվնասելով՝ այն նաև աջակցում է ԵՀ-ի ընդհանուր տնտեսական քաղաքականությանը։
Պաշտոնական արտարժույթային պահուստների կառավարում՝ բանկը պահպանում և կառավարում է երկրի պաշտոնական արտարժույթային պահուստները և իրականացնում է արտարժույթի գործարքներ։
Վիճակագրական տվյալների հավաքագրում և մշակման իրականացում՝ բանկը հավաքագրում է տնտեսական տվյալներ և կազմում վիճակագրություն։
Վճարային համակարգերի անխափան աշխատանքին նպաստում, այն ապահովում է վճարային համակարգերի անխափան գործունեությունը և զբաղվում է թղթադրամների շրջանառության կազմակերպմամբ։
Բանկերի և ֆինանսական կառույցների վերահսկում՝ վերահսկում է բանկերը, ներդրումային հաստատությունները և փոխանակման գրասենյակները։
Այլ հանրային կարևորության գործառույթներ՝ թագավորական հրամանագրով՝ բանկը կարող է կատարել այլ հանրային գործառույթներ՝ թագավորական հրամանագրով թույլտվության դեպքում։ Եվրոպական կենտրոնական բանկը նույնպես կարող է բանկին հանձնարարել լրացուցիչ պարտականություններ։

Վերը նշված առաջին երկու գործառույթները՝ հայտնի որպես ԵԿԲՀ-ի գործառույթներ, բխում են Մաստրիխտի պայմանագրից։ Դրանց վերաբերյալ որոշումները կայացվում են ԵԿԲ-ի kառավարիչների խորհրդում, որի անդամ է նաև Նիդերլանդների բանկի նախագահը։ Վճարային համակարգերի անխափանության ապահովումը և վիճակագրական աշխատանքը մասամբ եվրոպական, մասամբ՝ ազգային մակարդակի վրա են կատարվում^[2]։ Նիդերլանդների բանկը պատասխանատու է ԵՄ-ից դուրս գտնվող երկրների վերաբերյալ միջազգային մակրոտնտեսական վերլուծությունների համար։ Այս երկու գործառույթները ՏԴՄ-ի մեկնարկին չեն փոխանցվում ԵԿԲՀ-ին, այսինքն՝ դեռ մնում են լիովին ազգային մակարդակի վրա։ Բանկը նաև հանդիսանում է «բանկերի բանկ»՝ հոլանդական ընդհանուր բանկերի համար։ Սոցիալ-տնտեսական խորհրդում կառավարությունից նշանակված անդամներից մեկը մշտապես ներկայացնում է Նիդերլանդների բանկը։

Գլխամասային գրասենյակ

Բանկը հիմնադրման օրվանից տեղակայված էր Հին Տորֆմարկտ փողոցում, որտեղ զբաղեցրել էր 17-րդ դարի տներ։ 1860-ականներին, նույն վայրում կառուցվեց հատուկ նշանակության նոր շենք՝ նախագծված ճարտարապետ Վիլեմ Անթոնի Ֆրոգերի կողմից^[3]։ Շենքը պաշտոնապես բացվեց 1869 թվականին։ Մոտ մեկ դար անց՝ 1968 թվականին, երբ բանկը տեղափոխվեց նոր շենք, հին շենքը հանձնվեց Ամստերդամի համալսարանին, որը վաղուց արդեն տեղակայված էր հարևանությամբ։ Այն վերածվեց Ալարդ Պիերսոնի թանգարանի, որը բացվեց այնտեղ 1976 թվականի հոկտեմբերին^[4]։

1960-ականներին, բանկի նոր գլխավոր շենքի համալիրը կառուցվեց Ֆրեդերիկսպլեյն հրապարակում։ Այն պաշտոնապես բացվեց 1968 թվականի մայիսին թագուհի Յուլիանայի կողմից։ Ճարտարապետ Մարիուս Դուինթյերի նախագծած 1961 թվականի դիզայնը բաղկացած էր հարթ, քառակուսի բազայից և ուղղանկյուն գրասենյակային աշտարակից։ 1980-ականների վերջին, երբ բանկին արդեն բավարար տարածք չէր մնում, համալիրն ընդլայնվեց՝ ավելացնելով երկրորդ՝ օվալաձև աշտարակ^[5]։ Այն նախագծել էին ճարտարապետներ Յելլե Աբման և Մարկ ա Կամպոն՝ 1984 թվականին, իսկ շինարարությունն ավարտվեց 1989 թվականին։ 2008 թվականին, Մարկ ա Կամպոն նախագծեց լրացուցիչ ընդլայնում՝ քառակուսի բազայի վրա ավելացնելով մեկ հարկ։ 2020-ականների սկզբին իրականացված համապարփակ վերանորոգման ընթացքում օվալաձև աշտարակը քանդվեց, իսկ բազային տրվեց նոր ձևավորում՝ շենքին վերադարձնելով 1960-ականներին բնորոշ արտաքին տեսքը^[6]։

ԴՆԲ-ի գլխամասային գրասենյակ բացման ժամանակ, 1869
Հին գլխամասային գրասենյակը 2006 թվականին վերափոխվել է Ալարդ Պիրսոնի անվան թանգարանի
Շինարարական աշխատանքներ, 1963
Գլխամասային գրասենյակի նոր համալիր, 1967
Օվալաձև աշտարակի կառուցում, 1989 թվական
1980-ականների վերջի բարեփոխում, լուսանկարվել է 2004 թվականին
Փողոցի մակարդակի պարիսպ, 2018 թ
Նիդերլանդական բանկը, վերակառուցման ավարտից հետո, 2025 թվականին
Օսիպ Ցադկինի«մարդկային վարքը» արձանը ԴՆԲ-ի մուտքի մոտ

Նախագահների ցանկ

	Պաշտոնավարման ժամկետը	Նախորդ փորձ (եր)	Կուսակցություն
Պաուլ Իվան Հոգյուեր	1814-1816		Անկուսակցական
Յան Հոդշոն	1816-1827		Անկուսակցական
Ժակ Տեյսսե	1827-1828		Անկուսակցական
Յակոբ Ֆոկ	1828-1835		Անկուսակցական
Վիլեմ Մոգգե Մյուիլման	1835-1844		Անկուսակցական
Աբրահամ Ֆոկ	1844-1858		Անկուսակցական
Հենդրիկ Կռուկևիտ	1858-1863		Անկուսակցական
Վիլեմ Մես	1863-1884		Անկուսակցական
Նիկոլաաս Պիերսոն	1885-1891		Ազատական միություն
Նորբերտուս վան դեն Բերգ	1891-1912		Անկուսակցական
Գերարդ Վիսսերինգ	1912-1931		Անկուսակցական
Լեոնարդուս Տրիպ	1931–1941		Անկուսակցական
Մեյնաուդ Ռոստ վան Տոննենգեն	1941-1945		Նացիոնալ-սոցիալիստական շարժում
Լեոնարդուս Տրիպ	1945–1946		Անկուսակցական
Մարիուս Հոլտրոպ (1902–1988)	1 մայիս 1946 – 1 մայիս 1967 (21 տարի, 0 օր)		Անկուսակցական
Ելլե Զեյլստրա (1918–2001)	1 մայիս 1967 – 1 հունվար 1982 (14 տարի, 245 օր)	Էկոնոմիկայի նախարար (1952–1959) Ֆինանսների նախարար (1958–1963) (1966–1967) վարչապետ (1966–1967)	Հակահեղափոխական կուսակցություն (1967–1980)
Ելլե Զեյլստրա (1918–2001)	1 մայիս 1967 – 1 հունվար 1982 (14 տարի, 245 օր)		Քրիստոնեա-դեմոկրատական կոչ (1980–1982)
Վիմ Դյույսենբերգ (1935–2005)	1 հունվար 1982 – 1 հուլիս 1997 (15 տարի, 151 օր)	Ֆինանսների նախարար (1973–1977)	Լեյբորիստական կուսակցություն
Նաուտ Վելլինկ (born 1943)	1 հուլիս 1997 – 1 հուլիս 2011 (14 տարի, 0 օր)	Գլխավոր գանձապետ (1977–1981)	Քրիստոնեա-դեմոկրատական կոչ
Կլաաս Կնոտ (born 1967)	1 հուլիս 2011 – գործող (14 տարի, 323 օր)		Անկուսակցական

Տես նաև

Ծանոթագրություններ

↑ «National supervisors». ECB Banking Supervision.
↑ Ahmed, Asif (2010 թ․ հուլիսի 2). «Analysis of the Mission Statement of the Commercial Banks of Bangladesh». SSRN 1633225.
↑ «Renovation of DNB's head office». www.dnb.nl (անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 30-ին.
↑ «Our Buildings». Allard Pierson Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 30-ին.
↑ DE ECONOMIST 155, NO. 2, 2007 (PDF).
↑ «Renovation of DNB's head office». De Nederlandsche Bank.

Արտաքին հղումներ

Official website of De Nederlandsche Bank

Բանկեր

[1] «National supervisors». ECB Banking Supervision.

[2] Ahmed, Asif (2010 թ․ հուլիսի 2). «Analysis of the Mission Statement of the Commercial Banks of Bangladesh». SSRN 1633225.

[3] «Renovation of DNB's head office». www.dnb.nl (անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 30-ին.

[4] «Our Buildings». Allard Pierson Museum. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 30-ին.

[5] DE ECONOMIST 155, NO. 2, 2007 (PDF).

[6] «Renovation of DNB's head office». De Nederlandsche Bank.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]