close
پرش به محتوا

درگاه:سیاست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
درگاه: سیاست
بررسی اجمالی
سیاست فرآیند تصمیم‌گیری جمعی دربارهٔ ادارهٔ جامعه است. این حوزه شامل نظریه‌پردازی دربارهٔ اندیشه‌ها و ایدئولوژیها و نیز عملکرد نهادها و افراد سیاسی می‌شود.
مفاهیم کلیدی
* قدرت (توانایی تغییر رفتار دیگران)
شاخه‌ها
* نظریه سیاسی (مطالعهٔ اندیشه‌ها و فلسفهٔ سیاست)
ایدئولوژی‌ها
* لیبرالیسم (آزادی فردی، بازار آزاد)
نظام‌های سیاسی
* دموکراسی (حکومت بر پایهٔ ارادهٔ مردم)
نهادها
* قوه مقننه (مجلس)
فرایندها
* انتخابات (روش گزینش نمایندگان)
نظریه‌پردازان
* ارسطو
سیر تاریخی
* دوران باستان (افلاطون و ارسطو)
منابع و مراجع
* هیوم، دیوید؛ «رساله‌ای دربارهٔ حکومت»

🔹 معرفی

[ویرایش]

سیاست یعنی «هنر ممکن‌ها»، چگونگی توزیع قدرت و منابع، تنظیم روابط میان حکومت و شهروندان، و تعیین جهت‌گیری‌های بنیادی یک جامعه.

🔹 تاریخ و فلسفهٔ سیاسی

[ویرایش]
  • ### ریشه‌های باستانی
 * حکمت یونان باستان: افلاطون، ارسطو  
 * سنت‌های چین باستان: کنفوسیوس، لاو‌ زی  
  • ### تفکر قرون وسطا
 * اندیشه‌های مسیحی: توما آکویناس  
 * فلسفهٔ اسلامی: فارابی، ابن‌خلدون  
  • ### دوران مدرن
 * قرارداد اجتماعی: هابز، لاک، روسو  
 * روشنگری: ولتر، مونتسکیو  
  • ### قرن بیستم و معاصر
 * مارکسیسم: کارل مارکس  
 * لیبرالیسم کلاسیک و نو  
 * نظریه انتقادی: فرانکفورتی‌ها  
 * پسامدرن: فوکو، دریدا

🔹 مکاتب و ایدئولوژی‌های سیاسی

[ویرایش]

🔹 نظام‌های حکومتی

[ویرایش]
  • ### دموکراسی
 * مردم‌سالاری مستقیم  
 * مردم‌سالاری نمایندگی  
  • ### جمهوری
 * نظام ریاستی  
 * نظام پارلمانی  
 * نظام نیمه‌ریاستی  
  • ### پادشاهی
  • ### نظام‌های اقتدارگرا
 * دیکتاتوری  
 * تک‌حزبی  
 * نظام‌های نظامی  
  • ### نظام‌های ترکیبی و نوین
 * دموکراسی توسلّطی  
 * جمهوری خلق

🔹 قوه‌ها و نهادها

[ویرایش]
قوهٔ مقننهقوهٔ مجریهقوهٔ قضائیه
پارلمان، مجالس شورای ملی، سناکابینه، ریاست‌جمهوری، نخست‌وزیریدادگاه‌های عالی، دادگاه‌های اداری، دادگاه بین‌المللی
  • ### نهادهای بین‌المللی
 * سازمان ملل متحد  
 * اتحادیه اروپا  
 * سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)  
 * سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه (OECD)  
 * سازمان دادگاه کیفری بین‌المللی (ICC)
  • ### نهادهای منطقه‌ای
 * اتحادیه آفریقا  
 * اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن)  
 * اعضای شانگهای

🔹 احزاب سیاسی برجسته

[ویرایش]
  • حزب دموکرات
  • حزب جمهوری‌خواه
  • حزب کارگر
  • حزب محافظه‌کار
  • حزب سوسیالیست
  • حزب آزادی‌خواه
  • حزب کمونیست
  • حزب سبز
  • حزب ملی
  • جماعت اسلامی

🔹 انتخابات و نظام‌های رأی‌گیری

[ویرایش]
  • ### نظام‌های اکثریتی
 * اول به علاوهٔ اول  
 * حوزهٔ تک‌نماینده  
  • ### نظام‌های تناسبی
 * فهرستی بسته  
 * فهرستی باز  
  • ### سامانه‌های ترکیبی
  • ### آرای الکترونیکی و مدرن
 * رأی‌‌گیری آنلاین  
 * رأی از راه دور

🔹 سیاست ایران

[ویرایش]
  • نظام جمهوری اسلامی ایران
  • مجلس شورای اسلامی
  • مجمع تشخیص مصلحت
  • شورای نگهبان
  • حکومت و نهادهای موازی
  • احزاب فعال و شخصیت‌های کلیدی

🔹 سیاست جهان

[ویرایش]
  • روابط بین‌الملل
  • تعادل قوا
  • ائتلاف‌ها و رقابت‌های منطقه‌ای
  • سیاست‌های اقتصادی بین‌المللی
  • حقوق بشر و دموکراسی جهانی

🔹 رویدادهای سیاسی مهم

[ویرایش]
  • انقلاب فرانسه (۱۷۸۹–۱۷۹۹)
  • انقلاب روسیه (۱۹۱۷)
  • جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸)
  • جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵)
  • جنگ سرد (۱۹۴۷–۱۹۹۱)
  • انقلاب اسلامی ایران (۱۹۷۹)
  • فروپاشی شوروی (۱۹۹۱)
  • برگزیت (۲۰۱۶–۲۰۲۰)

🔹 شخصیت‌های برجسته

[ویرایش]
  • کارل مارکس
  • جان لاک
  • توماس هابز
  • امانوئل کانت
  • ماگاتما گاندی
  • نلسون ماندلا
  • مارگارت تاچر
  • باراک اوباما
  • آنجلا مرکل

🔹 منابع و مطالعهٔ بیشتر

[ویرایش]
  • آلن، رابین. مبانی نظریهٔ سیاسی. نشر نی.
  • دیوید ایستون. چشم‌انداز جدید سیاست. انتشارات ققنوس.
  • رابرت دال. دموکراسی و نقد آن. نشر اختران.
  • ساموئل هانتینگتون. نبرد تمدن‌ها. نیلوفر.

🔹 پیوندهای خارجی

[ویرایش]

پروژه‌های خواهر

[ویرایش]

الگو:پایان درگاه

📘 مقاله‌های پیشنهادی

[ویرایش]

📚 ایدئولوژی‌ها

[ویرایش]

🏛️ ساختارها و نظام‌ها

[ویرایش]

🎨 سیاست و فرهنگ

[ویرایش]


مقاله‌های برگزیده

[ویرایش]

ایدئولوژی‌ها

[ویرایش]

نظام‌های حکومتی

[ویرایش]

ببینید همچنین

[ویرایش]