آپارتاید
آپارتاید (به انگلیسی: Apartheid) یا جدانژادی[۱] سیاست تفکیک رسمی نژادها و امکانات آنها و برتری دادن سفیدپوستان بر غیرسفیدپوستان در آفریقای جنوبی بود.[۱]
آپارتاید واژهای هلندی است و از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۹۴ در آفریقای جنوبی ادامه داشت. در این دوران، سفیدپوستان که فقط ۱۴ درصد جمعیت را تشکیل میدادند، از دادن حق رأی به سیاهپوستان یا آسیاییها خودداری میکردند و سیاهپوستان یا آسیاییها از حقوق اساسی خود محروم میشدند و اجازهٔ آمیختن با سفیدپوستان را نداشتند.
آپارتاید از نظر لغوی به معنی مجزا و جدا نگهداشتن است و به موضوع جدا نگهداشتن افراد متعلق به نژادهای غیرسفید، مجبور کردن آنان به اقامت در محلات و استانهای خاص، محروم کردن آنها از همهٔ حقوق سیاسی و امکان تحصیل و پیشرفت اشاره دارد. در دوران آپارتاید، در مناطقی که سیاهپوستان مجبور به اقامت در آن میشدند و حق خروج از آن را نداشتند، حداقل امکانات زندگی نیز موجود نبود. کنگرهٔ ملّی آفریقا با درخواست ایجاد جامعهٔ آزاد چندقومیتی، جنگی را علیه نظام آپارتاید به راه انداخت. طرفداران لغو آپارتاید، تظاهرات آرامی در شپرویل و تسوتو به راه انداختند که با مقاومت مخالفان روبهرو شد. راهپیمایان سیاهپوست شلاق خوردند و حتی در ۲۱ مارس ۱۹۶۰، حدود ۶۹ آفریقایی کشته شدند.[۲]
دو نفر از مخالفان اصلی نظام آپارتاید، استیو بایکو و نلسون ماندلا بودند. استیو بایکو به حکومت سیاهان اعتقاد داشت، در حالی که ماندلا به حقوقی مساوی برای تمامی اهالی آفریقای جنوبی معتقد بود. در سال ۱۹۶۲، ماندلا دستگیر و پس از محاکمه به حبس ابد محکوم شد. در سال ۱۹۹۰، ماندلا در سن ۷۲ سالگی آزاد شد و مبارزه برای حقوق انسانی اهالی آفریقای جنوبی را از سر گرفت. سرانجام اف. دبلیو. کلرک رئیسجمهور آفریقای جنوبی با او وارد مذاکره شد. یک سال بعد، کنگرهٔ ملّی آفریقای جنوبی پیروز شد و ماندلا به ریاستجمهوری رسید و نظام آپارتاید لغو گردید.
چهرههای مهم
[ویرایش]برخی از چهرههای مهم دوران آپارتاید عبارتاند از:
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- 1 2 «جدانژادی» [علوم سیاسی و روابط بینالملل] همارزِ «apartheid»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر چهارم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۵۹-۱ (ذیل سرواژهٔ جدانژادی)
- ↑ "Sharpeville Massacre, 21 March 1960". sahistory.org.za. 31 March 2011. Retrieved 25 December 2024.
 | این یک مقالهٔ خرد است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
| کتابخانههای ملی | |
|---|---|
| سایر | |
- آپارتاید در آفریقای جنوبی
- آپارتاید
- آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
- آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
- آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
- آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
- آفریقای جنوبی در سده ۲۰ (میلادی)
- الیگارشی
- انحلالهای ۱۹۹۴ (میلادی) در آفریقای جنوبی
- انحلالهای دهه ۱۹۹۰ (میلادی) در آفریقای جنوبی
- برتری سفیدپوستان در آفریقا
- بنیانگذاریهای ۱۹۴۸ (میلادی) در آفریقا
- تبعیض در آفریقای جنوبی
- تفکیک نژادی
- سیاستهای راست تندرو در آفریقای جنوبی
- فاشیسم
- قومیت در سیاست
- ملیگرایی قومی
- نژادپرستی در آفریقای جنوبی
- نژادپرستی
- واژگان سیاسی در آفریقای جنوبی
