Αγία Γαβριηλία Παπαγιάννη

Η Αγία Γαβριηλία Παπαγιάννη (κατά κόσμον Αυρηλία Παπαγιάννη, Κωνσταντινούπολη, 2/15 Οκτωβρίου 1897 - Λέρος, 28 Μαρτίου 1992) ήταν Ελληνίδα ορθόδοξη μοναχή και πνευματική οδηγός (Γερόντισσα) με ιδιαίτερη φροντίδα και αγάπη σε φτωχούς, λεπρούς και άλλους ασθενείς. Ήταν μία από τις πρώτες γυναίκες που εισήχθησαν σε ελληνικό πανεπιστήμιο και ήταν εκπαιδευμένη φυσιοθεραπεύτρια πριν ακολουθήσει την κλήση της στη μοναχική ζωή σε ηλικία 60 ετών. Αγιοκατατάχθηκε από την Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις 3 Οκτωβρίου 2023.

Φθέγματα

Μερικά φθέγματα της αγίας από το βιβλίο Η ασκητική της αγάπης.

Από την ενότητα «Ειπέ Μήτερ»

• Αν δε φτάσεις να νιώσεις ότι εσύ και ο άλλος, είσαστε ΕΝΑ –ο οποιοσδήποτε άλλος: και ο μαύρος της Αφρικής, και ο Ινδός, και ο Κινέζος, και ο Μουσουλμάνος, και ο Εβραίος, και ο Χριστιανός– να συνειδητοποιήσεις ότι είμεθα όλοι παιδιά του Θεού. Αν δεν μπορέσεις να το αισθανθείς αυτό Αληθινά, με κεφαλαίο Άλφα, τότε... είσαι ακόμα δούλος! (σελ. 229)

• Ό,τι έκανε κάποιος, μπορείς να το κάνεις κι εσύ. Φθάνει να έχεις πίστη. Από κει ξεκινάμε. Με πίστη έκαναν οι άγιοι ό,τι έκαναν. Με πίστη τα πάντα. Αλλά, όχι με «πίστη στον εαυτό μου», όπως τονίζουν μερικοί. Όχι! Πρέπει το «στον εαυτό μου», να γίνει «σ' Εκείνον που ζει μέσα μου». (σελ. 277 - 278)

• Κι ο Χριστός μας είπε: «Από την αγάπη που θα έχετε μεταξύ σας θα καταλάβουν όλοι ότι είσαστε μαθητές μου». Όχι από τίποτε άλλο. Ούτε από τη σοφία, ούτε από τη διοικητική ικανότητα, ούτε από τίποτε... Έχεις αγάπη; Έχεις απλότητα; Έχεις ταπείνωση; Τα έχεις όλα! Όλα αυτά είναι συνώνυμα. Δεν μπορείς να αγαπάς και να θέλεις να υπερέχεις του άλλου. Γιατί θα τον βλέπεις κι εκείνον σαν εικόνα του Θεού. (σελ. 288)

• Όλοι όσοι σκεφτήκανε πάνω σ' αυτά τα πράγματα, ξέρουν ότι όταν βγάλουμε την έννοια του Θεού, τίποτε δεν είναι τέλειο. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί, δεν μπορούμε να κάνουμε το τέλειο. Όλα τα πολιτεύματα μεταχειρίζονται βία. Εκατομμύρια άνθρωποι σκοτώθηκαν. Είναι έξω από τον νόμο του Θεού. Κατάλαβες; Αλλά ο Θεός κάνει δύο πράγματα συγχρόνως: Επιτρέπει ένα κακό να χτυπήσει ένα άλλο (επειδή ο καλός δε χτυπά), και ως Θεός βγάζει καλό. Δυστυχώς, τις περισσότερες φορές ο άνθρωπος συνετίζεται από τον φόβο κι όχι από την αγάπη για κάτι. (σελ. 314)

• Ναι. Αλλά θα 'ρθει μια ώρα που θα είστε τόσο βέβαιη για την αγάπη του Θεού και θα προσέχετε τόσο πολύ να μη φτάσετε να κάνετε κάτι που θα βλάψει τον άλλον, ή να τον κατακρίνετε, κι έτσι δε θα έχετε πια βάρη πάνω σας και θα χαίρεστε για τη χαρά του Θεού που παίρνετε από Εκείνον και δίνετε στους άλλους. Έτσι νομίζω. Κι ύστερα αρχίζει το ευχαριστώ, ευχαριστώ, ευχαριστώ και... χορεύουμε! (σελ. 346)

Από την ενότητα «Αποφθέγματα»

2. Να κοιμάσαι. Φτάνει να είσαι σε εγρήγορση.

37. Το να είσαι ταπεινός ισοδυναμεί με το να μη θέλεις ποτέ να έχεις τύψεις συνειδήσεως.

53. Η σπουδαιότερη φιλανθρωπία είναι να μιλάς καλά για τους ανθρώπους.

87. Αν βρεθεί ξένος που θα κατακρίνει την Ελλάδα ή την Ορθοδοξία, δεν θα ταυτίζεις τα λεγόμενα με τον άνθρωπο, αλλά και δεν θα του αναφέρεις ποτέ τα χαρμόσυνα, όπως είναι η ανεύρεση τιμίων λειψάνων ή άλλα θαυμαστά που συμβαίνουν εδώ.

141. Το σώμα θέλει «τρομοκρατία». Αλλιώς δε γίνεται.

147. Η πνευματική μας καλλιέργεια γίνεται στην καρδιά. Αυτός είναι ο πνευματικός άνθρωπος. Όχι ο μορφωμένος, όπως θαρρούν πολλοί.

165. Στο Ευαγγέλιο δε θα βρεις τη λέξη «καθήκον».

232. Εγώ ήμουν απλώς κάτι για τα προκαταρκτικά σας βήματα. Εάν δεν στερεώσετε με τον Χριστό και την εκκλησία, πάτε χαμένοι αν έστω και κατά διάνοια σκεφτείτε άνθρωπο. Αλίμονο σ' αυτόν που αντί να πάει στον Χριστό πηγαίνει σε άνθρωπο. Μακριά...

281. Η επιείκεια και η πραότης είναι τα όπλα και τα γνωρίσματα του πνευματικά δυνατού ανθρώπου. Αυτός «καταλαβαίνει» τα πάντα και συγχωρεί τα πάντα...

312. Τι ωραίο τραγούδι η ζωή! Και τι ευλογία όταν μετά από μια μακροχρόνια πορεία, μπορώ να πω πως από το 1937 μέχρι σήμερα, δεν έφυγε το αόρατο πρόσωπο του Θεού από κοντά μου κι από μέσα μου.

325. Δεν είναι μαύρα και άσπρα και κόκκινα και κίτρινα τα παιδιά, στα μάτια του Θεού. Είναι ψυχές που ο Θεός έβγαλε μέσα από την καρδιά του σαν σταγόνες αίμα... Ποιος μπορεί να πει ποια σταγόνα αξίζει πιο πολύ;

331. Μην ακούς τι λένε. Βλέπε τι κάνουν.

351. Ο γάμος είναι αγάπη, στοργή, φιλία. Δεν είναι «σεξ». Το «σεξ» είναι κάτι αντιθεϊκό γιατί είναι «του κόσμου τούτου». Δεν έχει σχέση με την ψυχή.

385. Δεν γεννήθηκε ακόμα ο άνθρωπος που θα με κάνει να στεναχωρηθώ...

Από την ενότητα «Αλληλογραφία»

• Ξαναχαμογέλασα με όσα μου έγραφες παρακάτω: ότι δεν ξέρεις τον Διάβολο!... Κι όμως τον έχεις ήδη συναντήσει, χωρίς να το ξέρεις. Τουλάχιστον στα έργα του –γιατί εναντιώνεται σε κάθε έργο που γίνεται για τον Θεό. Παρεμβαίνει σαν πνεύμα υπερηφάνειας, θυμού, πλεονεξίας, ή οτιδήποτε άλλο είναι καταστρεπτικό για την ψυχή μας. Γι' αυτό, πρέπει να ψάξουμε να δούμε ποιοι είμαστε και ποιο κομμάτι της ψυχής μας είναι δικό του, και ποιο είναι του Θεού. Παραδείγματος χάριν, ποιος άλλος υπαγορεύει σ' έναν άνθρωπο του αναστήματος του Άλμπερτ Σβάιτσερ, να γράφει και να μιλάει για τον «νέγρο» κι όχι απλά για τον «συνάνθρωπό» του, όπως κάνει όταν μιλάει για τους άλλους... (σελ. 400)

• Κατά κάποιο τρόπο νιώθω πια ότι μου είναι αρκετό να βρίσκομαι με όσους αγαπώ, μέσα στην καρδιά μου. Τι να πω; Αφού η γλώσσα του Θεού είναι η σιωπή, τότε και η γλώσσα της αγάπης είναι η σιωπή. (σελ. 413)

• Λες ότι τίποτε το λογικό δε γίνεται σήμερα στον κόσμο. Αλλά είμαι σίγουρη ότι έτσι ήταν ανέκαθεν... (σελ. 421)

Είπαν για την Αγία Γαβριηλία Παπαγιάννη

• Με τη Γαβριηλία, δεν ήταν το μυαλό που καθόριζε τις σχέσεις της με τους άλλους. Ήταν το πνεύμα, η αίσθηση. Η ίδια ήταν μια συμβίωση όλων των πολιτισμών. Μ' εκείνη, δεν υπήρχαν σύνορα, όρια. Ήταν πολύ μυστική γι' αυτά.
  • Λ. Σαρηγιάννη (μια πολύ παλιά της φίλη)

• Είχε μια ευρύτητα στην σκέψη της· ήταν ορθόδοξη, αλλά δεν αποστρεφόταν τον ρωμαιοκαθολικό ή τον προτεστάντη ή ό,τι και αν ήταν ο άλλος. Δεν πρόδιδε την πίστη της, δεν έχανε τίποτε από την ορθόδοξη παράδοση και πνευματικότητά της, αλλά μπορούσε να μιλά με όλους τους ανθρώπους και να ακούει και να δέχεται τους άλλους.
  • Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης

• Όση ώρα μιλούσαμε, ένοιωθα μέσα μου μια απερίγραπτη κατάσταση ησυχίας, εναρμόνισης με τον τόπο και με όλα, βαθειάς γαλήνης και ειρήνης. Όταν έφυγα, αισθάνθηκα ανακαινισμένη ολόψυχα και τόνους ελαφρότερη. Βγήκα έξω, ήταν βράδυ, τα ίδια «χάλια» και οι ίδιες δυσκολίες: καυσαέρια, κίνηση, αργοπορίες, στριμωξίδι στα λεωφορεία, βρισιές, φτώχεια, παράξενοι άνθρωποι, τσακωμοί, μιζέρια κ.λπ. Εμένα δεν με ενοχλούσε τίποτε. Δεν είχα δει την Αθήνα πιο όμορφη μέσα στο βράδυ, όταν για πρώτη φορά βγήκα από το «σπίτι των αγγέλων». Και αυτό συνέβαινε κάθε φορά που έφευγα από εκεί.
  • Ένα νεαρό κορίτσι, η Α., για την πρώτη φορά που συνάντησε την Αγία Γαβριηλία

• Σεβόταν απεριόριστα την ελευθερία του ανθρώπου και αυτό αποτελούσε την βάση της παιδαγωγικής της και της ιεραποστολής της. [...] Η γερόντισσα Γαβριηλία στην διδασκαλία της, πλησίασε πολύ τον άγιο Πορφύριο, που ανέπαυε και αυτός τον κόσμο με το μάθημα της ελευθερίας και της αγάπης.
  • Κώστας Γανωτής, διακεκριμένος φιλόλογος