Ψαλτήριο του Αγίου Φλωριανού
 | |
| Γλώσσα | Πολωνικά Λατινικά |
|---|---|
| Ημερομηνία δημοσίευσης | 1371 |
 Σχετικά πολυμέσα | |
| δεδομένα () | |
Οι Ψαλμοί του Αγίου Φλωριανού ή Ψαλμοί του Ζανκτ Φλόριαν (λατινικά: Psalterium florianense ή Psalterium trilingue, γερμανικά: Florianer Psalter ή Florianspsalter, πολωνικά: Psałterz floriański ή Psałterz św. Jadwigi) είναι λαμπερά διακοσμημένο τρίγλωσσο χειρόγραφο βιβλίο ψαλμών, γραμμένο μεταξύ των τελών του 14ου και των αρχών του 15ου αιώνα στα λατινικά, στα πολωνικά και στα γερμανικά. Το πολωνικό κείμενο είναι η παλαιότερη γνωστή μετάφραση του Βιβλίου των Ψαλμών σε αυτή τη γλώσσα. Ο συγγραφέας του, οι πρώτοι ιδιοκτήτες του και ο τόπος προέλευσης του δεν είναι ακόμη βέβαιοι. Το όνομά του δόθηκε από το Μοναστήρι του Αγίου Φλωριάνου στο Ζανκτ Φλόριαν, μια πόλη στην Αυστρία, όπου ανακαλύφθηκε.
Δεν είναι γνωστό ακριβώς ποιος ήταν ο αρχικός ιδιοκτήτης του βιβλίου. Πιθανότατα ανήκε σε γυναίκα μέλος του Οίκου των Καπετιδών-Ανζού (σύζυγος ή κόρη του Λουδοβίκου Α΄ της Ουγγαρίας), ή κατασκευάστηκε για τη Γιαντβίγκα της Πολωνίας.[1] Ο δημιουργός του είναι επίσης άγνωστος, και ακόμη και ο τόπος προέλευσής του είναι αβέβαιος, με τους μελετητές να θεωρούν είτε την Βοημία (Κουότσκο) είτε τη Μικρά Πολωνία (Κρακοβία) (ή και τις δύο) ως τις πιθανές περιοχές προέλευσης.[2][3] Το κείμενο περιέχει πολλά παραδείγματα κεντρικής Ελάσσονος Πολωνικής διαλέκτου, και μερικοί μελετητές πρότειναν ότι το έργο μπορεί να είχε πραγματοποιηθεί ή τουλάχιστον επηρεαστεί από τον επίσκοπο Πιοτρ Βις Ραντολίνσκι.[2][3]
Ο Πολωνός ιστορικός της λογοτεχνίας, Γιούλιαν Κσιζανόφσκι, πρότεινε ότι το κείμενο είναι αντίγραφο ενός παλαιότερου έργου, ίσως των Ψαλμών της Αγίας Κίνγκα (η ύπαρξή του αμφισβητείται ακόμα από τους μελετητές), αν και παραδέχθηκε ότι υπάρχουν λίγα στοιχεία γι΄ αυτό.[3]
Το ανακάλυψε ένας ντόπιος βιβλιοθηκάριος, ο πάτερ Γιόσεφ Χμελ, το 1827 στο Μοναστήρι του Αγίου Φλωριανού, στην πόλη του Ζανκτ Φλόριαν, κοντά στο Λιντς της Αυστρίας. Εκδόθηκε για πρώτη φορά σε εκτύπωση στη Βιέννη το 1834, από τον Πολωνό εκδότη Στανίσουαφ Γιαν Μπορκόφσκι.[2] Το 1931, το βιβλίο αγοράστηκε από την πολωνική κυβέρνηση για την Εθνική Βιβλιοθήκη της Πολωνίας.[2] Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εκκενώθηκε στη Ρουμανία και αργότερα στη Γαλλία και τον Καναδά, και επέστρεψε στην Πολωνία το 1959.[2] Μέχρι το 1939, ολόκληρο το βιβλίο δημοσιεύτηκε στο Λβουφ από τον Λούντβικ Μπιερνάτσκι.[2]
Αυτή τη στιγμή, το βιβλίο φυλάσσεται στη Εθνική Βιβλιοθήκη της Πολωνίας, στη Βαρσοβία.[3] Από τον Μάιο του 2024, το χειρόγραφο παρουσιάζεται σε μόνιμη έκθεση στο Παλάτι Κρασίνσκι.[4]
Σύνθεση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το χειρόγραφο περιέχει μια τρίγλωσση μετάφραση των Ψαλμών στα λατινικά, στα πολωνικά και στα γερμανικά, καθώς και δύο προλόγους του Λούντολφ της Σαξονίας, το Πιστεύω του Αθανάσιου και μουσικό θέμα για διάφορα άσματα. Είναι πλούσια εικονογραφημένο με αστρολογική και χριστιανική συμβολολογία.[2]
Το κείμενο διαιρείται σε τρία μέρη:
- Πρώτο μέρος, Ψαλμοί 1-101,
- Δεύτερο μέρος, Ψαλμοί 102-106,
- Τρίτο μέρος, Ψαλμοί 107-150.
Κάθε μέρος δημιουργήθηκε σε διαφορετικό μέρος και χρόνο. Το πρώτο μέρος γράφτηκε πιθανότατα στα τέλη του 14ου αιώνα, ενώ το δεύτερο και το τρίτο μέρος γράφτηκαν τον 15ο αιώνα.[2] Μια ημερομηνία που δίνεται για το έτος που ξεκίνησε η συγγραφή των Ψαλμών είναι το 1398, με μια άλλη να είναι τη δεκαετία του 1370. Σε αυτά τα μέρη, οι επιρροές της τσεχικής γλώσσας είναι ορατές, καθώς πιθανότατα το βιβλίο σχεδιάστηκε μετά από μια παρόμοια τσεχική έκδοση.[2]
Το βιβλίο έχει διαστάσεις 34,5 × 24,5 εκ. και βάρος περίπου 4 κιλά.[2] Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε ήταν περγαμηνή.
Σημασία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Είναι η παλαιότερη επιζώσα μετάφραση των Βιβλικών Ψαλμών στην πολωνική γλώσσα.[2] Η μετάφραση από τα λατινικά στα πολωνικά, ωστόσο, θεωρείται πολύ φτωχή.[2] Οι Ψαλμοί είναι επίσης το παλαιότερο πολιτιστικό αντικείμενο της πολωνικής γλώσσας που επιβίωσε μέχρι σήμερα σε άθικτη μορφή.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Grzebiennik, Małgorzata (2003). Skórka, Stanisław, επιμ. «Psałterz Floriański». Historia Książki i Bibliotek (στα Πολωνικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2014.
- Kaleta, Marta (2013). «Psałterz floriański: najstarszy polski przekład Biblii?» [Ψαλμοί του Σανκτ Φλόριαν: η παλαιότερη πολωνική μετάφραση της Βίβλου;]. ePatmos.pl (στα Πολωνικά). Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2014.
- Ożóg, Krzysztof (2013). «The Intellectual Circles in Cracow at the Turn of the Fourteenth and Fifteenth Centuries and the Issue of the Creation of the Sankt Florian Psalter». Polish Libraries 1. http://polishlibraries.pl/article.php?a=2. Ανακτήθηκε στις 2014-08-03.
- Sekściński, Adam (2005). «Przekłady polskie – Psałterz floriański» [Polish translation – the Sankt Florian Psalter]. Wiara.pl (στα Πολωνικά). Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2014.
- Tchórzewska-Kabata, Halina, επιμ. (2003). Nad złoto droższe: Skarby Biblioteki Narodowej (PDF) (στα Πολωνικά). Βαρσοβία: Biblioteka Narodowa. ISBN 83-7009-433-3. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2014.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- Πλήρης σάρωση των Ψαλμών του Σανκτ Φλόριαν στο Polona (πολωνικά)
- Χειρόγραφο αντίγραφο της πολωνικής μετάφρασης επιλεγμένων ψαλμών από τους Ψαλμούς του Σανκτ Φλόριαν του Βάτσουαφ Τβάρτσικ, στο Staropolska (πολωνικά)
