Φυλακή του Μαμερτίνου

Φυλακή του Μαμερτίνου
	φυλακή και αρχαιολογικός χώρος
	ιταλικό πολιτισμικό αγαθό
Διεύθυνση	via del Clivio Argentario, 1 - Roma
Γεωγραφικές συντεταγμένες	41°53′36″N 12°29′4″E
Διοικητική υπαγωγή	Ρώμη
Τοποθεσία	Ρωμαϊκό Φόρουμ
Χώρα	Ιταλία
Δημιουργός	Άνκος Μάρκιος
Ιστότοπος
	Επίσημος ιστότοπος
	Πολυμέσα
	Δεδομένα (π • σ • ε )

Η Φυλακή του Μαμερτίνου, λατιν.: Carceres Mamertini, στην αρχαιότητα Τulianum ήταν φυλακή (carcer) με υπόγειο χώρο (oubliette), που βρισκόταν στη Βουλή (Comitium) της αρχαίας Ρώμης. Λέγεται ότι κτίστηκε τον 7ο αι. π.Χ. και βρισκόταν στη βορειοανατολική πλαγιά του Καπιτωλίνου λόφου, απέναντι από την Κουρία και τις αυτοκρατορικές αγορές του Νέρβα, του Βεσπασιανού και του Αυγούστου. Ανάμεσα σε αυτό και το Αρχείο (Tabularium) βρίσκονταν οι Γεμόνιες σκάλες που οδηγούσαν στην Ακρόπολη (Arx) του Καπιτωλίνου.

Η εκκλησία του Σαν Τζουζέπε ντε Φαλενιάμι βρίσκεται τώρα επάνω από τη Φυλακή Μαμερτίνου. ^[2]

Όνομα και προέλευση

Η προέλευση του ονόματος της φυλακής είναι αβέβαιη. Η παραδοσιακή ονομασία της «Tullianum» προέρχεται από το όνομα ενός από τους Ρωμαίους βασιλείς, του Τύλλου Οστίλιου (3ου βασιλιά) ή Σέρβιου Τύλλιου (6ου βασιλιά), όπου η τελευταία αναφορά βρίσκεται στον Λίβιο, τον Βάρρωνα και επίσης στον Σαλλούστο. Υπάρχει μία εναλλακτική θεωρία ότι προέρχεται από την αρχαϊκή λατινική λέξη tullius (πίδακας νερού), που αναφέρεται στη δεξαμενή. Το όνομα «Mamertinus» έχει μεσαιωνική προέλευση, και μπορεί να αναφέρεται σε έναν κοντινό ναό του Άρη.

Σύμφωνα με την παράδοση, η φυλακή κατασκευάστηκε γύρω στο 640–616 π.Χ. από τον Άνκο Μάρκιο . (4ο βασιλιά). Αρχικά δημιουργήθηκε ως δεξαμενή για μία πηγή στο δάπεδο του δεύτερου κάτω ορόφου. Οι κρατούμενοι κατέβαιναν μέσω ενός ανοίγματος στην κάτω υπόγεια φυλακή, γνωστής ως Τullianum.

Χρήση

Η φυλάκιση δεν ήταν ποινή σύμφωνα με το ρωμαϊκό νομοθετημένο δίκαιο, αν και η κράτηση αναφέρεται στους Δώδεκα Πίνακες και σε όλους τους Πανδέκτες (Digest). Η «κράτηση», ωστόσο, περιλαμβάνει δουλεία λόγω χρέους στην πρώιμη Δημοκρατία, τη χρήση αλυσίδων (vincula publica), κυρίως για τους σκλάβους, και κατά την Αυτοκρατορική εποχή μία ποινή καταναγκαστικής εργασίας στους μύλους, τα ορυχεία ή τα λατομεία. Οι σκλάβοι ή οι πολίτες κατώτερης κοινωνικής τάξης που καταδικάζονταν σε καταναγκαστικά έργα, κρατούνταν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Η φυλάκιση (publica custodia) σε εγκαταστάσεις όπως το Τullianum προοριζόταν ως προσωρινό μέτρο πριν από τη δίκη ή την εκτέλεση. Παραβιάσεις αυτής της αρχής συνέβαιναν, αλλά επισήμως καταδικάζονταν. Βρισκόμενο κοντά στα δικαστήρια, το Τullianum χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή ή κελί κράτησης για σύντομα χρονικά διαστήματα πριν από τις εκτελέσεις, και ως χώρος εκτελέσεων. Το 63 π.Χ. ορισμένοι συνωμότες του Κατιλίνα, συμπεριλαμβανομένου του Πόπλιου Κορνήλιου Λέντουλου Σούρα, κρατήθηκαν για λίγο στο Τullianum, και εκτελέστηκαν εκεί για την υποτιθέμενη συνωμοσία τους να ανατρέψουν την κυβέρνηση. Σε αυτήν την περίπτωση, οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν βιαστικά, χωρίς την δέουσα διαδικασία έφεσης, κατά τη διάρκεια της θητείας του Κικέρωνα, ο οποίος αργότερα εξορίστηκε για τις πράξεις του. Ο Σηιανός κρατήθηκε στο Τullianum πριν από την εκτέλεσή του, η οποία περιελάμβανε τις Γεμόνιες σκάλες, και οι αντικρουόμενες αναφορές για το τέλος του Πλεμινίου περιλαμβάνουν έναν έγκαιρο θάνατο στη φυλακή κατά τη διάρκεια της δίκης. Μερικοί υποστηρικτές των Γράκχων κατέληξαν στο Carcer, όπου ο ηπατοσκόπος (haruspex) Ερένιος Σίκουλος κτύπησε το κεφάλι του σε ένα επιστύλιο, και απεβίωσε πριν προλάβει να εκτελεστεί.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το Τullianum χρησιμοποιήθηκε για μακροχρόνια φυλάκιση, και ο χαμηλότερος υπόγειος χώρος ήταν ακατάλληλος για τον σκοπό αυτό. Ωστόσο, το υψηλότερο επίπεδο θεωρητικά θα μπορούσε να ήταν. Γενικά, η μακροχρόνια φυλάκιση εφαρμόστηκε ευρύτερα στην ύστερη Αυτοκρατορία, και από τον 4ο αι. υπό χριστιανική κυριαρχία, οι ρωμαϊκοί νόμοι και η περιστασιακή προσωπική παρέμβαση εκ μέρους ενός Αυτοκράτορα υποδεικνύουν μία αυξανόμενη ανάγκη για τη μείωση απάνθρωπης μεταχείρισης, όπως οι βρώμικες συνθήκες και τα βασανιστήρια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν είναι σαφές εάν η πηγή που χρησιμοποιεί τη λέξη carcer σημαίνει τη Carcer ή φυλάκιση σε κάποια άλλη εγκατάσταση. Οι κρατούμενοι υψηλού κύρους, Ρωμαίοι είτε ξένοι, συνήθως κρατούνταν υπό την επιμέλεια μεμονωμένων Ρωμαίων, μερικές φορές στα σπίτια ή στα εξοχικά τους κτήματα. Η διαχωριστική γραμμή, μεταξύ του να είσαι αιχμάλωτος πολέμου και ενός ομήρου που κρατούνταν νόμιμα βάσει συνθήκης, ήταν λεπτή και οι συνθήκες αιχμαλωσίας μπορούσαν να ποικίλλουν σημαντικά, από απόλυτη δυστυχία και ταπείνωση έως σχετική πολυτέλεια. Ως αιχμάλωτος πολέμου, ο Περσέας της Μακεδονίας τοποθετήθηκε σε ένα απαίσιο, υπερπλήρες υπόγειο χώρο στο Alba Fucens. ο γιος του Τιγράνη Α΄ κρατήθηκε στο σπίτι ενός πραίτορα στη Ρώμη, όπου μπορούσε να βγει έξω ως καλεσμένος σε δείπνο. Το Τullianum σπάνια έπαιζε ρόλο σε αυτές τις κρατήσεις. Οι αιχμάλωτοι ξένοι ηγεμόνες ή στρατηγοί παρελαύνονταν στον θρίαμβο ενός Ρωμαίου κατακτητή, και σε μερικές περιπτώσεις οι «πιο εξέχοντες, διάσημοι ή άθλιοι» εκτελούνταν αργότερα στο Τullianum. Αυτοί ήταν «εντυπωσιακά λίγοι» σε αριθμό και περιλάμβαναν τον Σαμνίτη Γάιο Πόντιο, τον Γαλάτη Βερκιγγετόριγα, ορισμένους «Κιλικίους» πειρατές και τον Γαλάτη Αδιατόριγα. Ο Ιουγούρθας βασιλιάς της Νουμιδίας, μπορεί να εκτελέστηκε στο τέλος του θριάμβου του Γ. Μάριου, ή μπορεί να απεβίωσε στη φυλακή αρκετές ημέρες αργότερα. Οι περισσότεροι αιχμάλωτοι πολέμου υψηλού κύρους ούτε εκτελέστηκαν, ούτε κρατήθηκαν για σημαντικό χρονικό διάστημα στο Τullianum.

Σπουδαιότητα για τους Χριστιανούς

Αν και λέγεται ότι ο Άγιος Παύλος κρατούνταν στη φυλακή του Μαμερτίνου, περίμενε τη δίκη του σε ένα σπίτι στο νότιο Άρεως Πεδίον, όπου έγινε η εκκλησία Σαν Πάολο αλα Ρέγκολα. Δεν είναι γνωστό πότε η φυλακή έπαψε οριστικά να λειτουργεί, αλλά ο χώρος χρησιμοποιείται για χριστιανική λατρεία από τον Μεσαίωνα, και σήμερα καταλαμβάνεται από δύο επάλληλες εκκλησίες: τον Σαν Τζουζέπε ντεϊ Φαλενιάμι (άνω) και τη Σαν Πέτρο ιν Κάρκερε (κάτω). Ο Σταυρός στην Αγία Τράπεζα στο κάτω παρεκκλήσιο είναι ανάποδα, αφού σύμφωνα με την παράδοση ο Άγιος Πέτρος σταυρώθηκε με αυτόν τον τρόπο.

Έχει αναφερθεί εδώ και καιρό ότι ο Άγιος Πέτρος φυλακίστηκε στο Τullianum, και ότι η πηγή στον πυθμένα του λάκκου δημιουργήθηκε ως εκ θαύματος, για να του επιτρέψει να τελεί βαπτίσεις, αλλά η Καθολική Εγκυκλοπαίδεια επισημαίνει ότι η πηγή υπήρχε πολύ νωρίτερα, και ότι υπάρχουν λίγες μαρτυρίες από πρώτο χέρι για τη φυλάκιση του Αγίου Πέτρου εκεί, εκτός από το ότι ήταν η μόνη φυλακή με ένα κελί που ήταν διαθέσιμη για VIP που θεωρούνταν απειλές για το κράτος. Ο Άγιος Παύλος ήταν Ρωμαίος πολίτης, που δικάστηκε και εκτελέστηκε επί Νέρωνα .

Άνθρωποι φυλακισμένοι στο Τullianum

Ευμένης Γ΄ της Περγάμου, επίσης γνωστός ως Αριστόνικος. Επανάστασε εναντίον της Ρώμης το 132 π.Χ. και ηττήθηκε το 130 π.Χ.
Πόπλιος Κορνήλιος Λέντουλος Σούρα, συνωμότης μαζί με τον Κατιλίνα. Εκτελέστηκε με άλλους συνωμότες.
Ερέννιος Σικελιώτης, υποστηρικτής των Γράκχων, κτύπησε το κεφάλι του σε ένα επιστύλιο στο κελί του, και απεβίωσε πριν προλάβει να εκτελεστεί.
Κόιντος Πλεμίνιος, διοικητής. Συνελήφθη και εξορίστηκε μετά την πτώση του από την εξουσία.
Γάιος Πόντιος, ηγέτης των Σαμνιτών κατά τη διάρκεια του Β΄ Σαμνιτικού Πολέμου. Συνελήφθη και εκτελέστηκε.
Βερκιγγετόριξ, ηγέτης των Γαλατών κατά τη διάρκεια του Γαλατικού Πολέμου. Εκτελέστηκε κατά τη διάρκεια του Θριάμβου του Καίσαρα το 46 π.Χ.
Αδιατόριξ, τετράρχης της Γαλατίας. Φυλακίστηκε εκεί, επειδή θανάτωσε όλους τους Ρωμαίους αποίκους στην Ηράκλεια.
Ιουγούρθας, βασιλιάς της Νουμιδίας. Απεβίωσε εκεί από πείνα το 104 π.Χ.
Άγιος Πέτρος, φυλακισμένος εκεί πριν σταυρωθεί. Τελούσε βαπτίσεις σε μία πηγή στον πυθμένα του λάκκου. ^[3]
Άγιοι Μαρτινιανός και Πρώσος, φρουροί της ίδιας φυλακής. Αφού βαπτίστηκαν από τον Άγιο Πέτρο, και οι δύο φυλακίστηκαν εν αναμονή της εκτέλεσης.
Απόστολος Παύλος, πιστεύεται ότι φυλακίστηκε εκεί κατά την τελευταία του φυλάκιση στη Ρώμη. ^[4]
Σηιανός, στρατιώτης και έμπιστος του Αυτοκράτορα Τιβέριου. Έπεσε από την εξουσία, φυλακίστηκε εκεί, και στη συνέχεια εκτελέστηκε.
Σίμων γιοςς του Γιόρα, Εβραίος επαναστάτης ηγέτης. Συνελήφθη στην Ιουδαία και μεταφέρθηκε στη Ρώμη, για να παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της θριαμβευτικής πομπής. Εκτελέστηκε το 70 μ.Χ.

Δείτε επίσης

Lautumiae, λατομεία δίπλα ή κοντά στο Τullianum που χρησιμοποιούνταν επίσης ως υπόγειες φυλακές
Ταρπήιος Βράχος

Αναφορές

1 2 catalogo.beniculturali.it.
↑ David Watkin, The Roman Forum (Profile Books, 2009) p. 128, (ISBN 0-674-03341-8).
↑ Squires, Nick (25 Ιουνίου 2010). «Archeologists find evidence of St Peter's prison». Telegraph.co.uk. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2018.
↑ Laney, J.C. (2019). «Paul's Travels After Acts (Rom 15:24; Phil 1:25; 2:24; Phlm 22; 1 Tim 1:3; 3:14; 2 Tim 1:16–17; 4:6–8,13,20; Titus 1:5; 3:12)». Στο: Beitzel, επιμ. Lexham Geographic Commentary on Acts through Revelation. Bellingham, WA: Lexham Press. σελ. 461.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Carcer (Τοπογραφικό Λεξικό της Αρχαίας Ρώμης του Platner)
Κεφάλαιο Carcer στο Foro Romano του Hülsen
Καθολική Εγκυκλοπαίδεια για τη φυλακή και τις σχετικές χριστιανικές παραδόσεις
Εικονική περιήγηση στις φυλακές και τα περίχωρα

[0896dfb3e0b910560a682c5a85218cfa4e624454-1] 1 2 catalogo.beniculturali.it.

[2] David Watkin, The Roman Forum (Profile Books, 2009) p. 128, (ISBN 0-674-03341-8).

[3] Squires, Nick (25 Ιουνίου 2010). «Archeologists find evidence of St Peter's prison». Telegraph.co.uk. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2018.

[4] Laney, J.C. (2019). «Paul's Travels After Acts (Rom 15:24; Phil 1:25; 2:24; Phlm 22; 1 Tim 1:3; 3:14; 2 Tim 1:16–17; 4:6–8,13,20; Titus 1:5; 3:12)». Στο: Beitzel, επιμ. Lexham Geographic Commentary on Acts through Revelation. Bellingham, WA: Lexham Press. σελ. 461.

[1]

[2]

[3]

[4]