Το έργο της νύχτας

Το έργο της νύχτας

Συγγραφέας	Τόμας Γκλάβινιτς
Τίτλος	Die Arbeit der Nacht
Γλώσσα	Γερμανικά
Ημερομηνία δημοσίευσης	2006
Μορφή	μυθιστόρημα
LC Class	OL16070028W
δεδομένα ()

Το έργο της νύχτας (γερμανικά: Die Arbeit der Nacht‎‎) είναι μυθιστόρημα του Αυστριακού συγγραφέα Τόμας Γκλάβινιτς που εκδόθηκε το 2006. Διαδραματίζεται στη σύγχρονη Βιέννη και είναι μια μετα-αποκαλυπτική εξερεύνηση γύρω από θέματα μοναξιάς και υπαρξιακής φιλοσοφίας.

Αφηγείται την ιστορία ενός άντρα που ξυπνάει ένα πρωί και ανακαλύπτει ότι είναι το τελευταίο ζωντανό ον στη Γη. Καθώς προσπαθεί να δώσει μια εξήγηση, ανακαλύπτει μια σκοτεινή πλευρά του εαυτού του που δρα μέσα στη νύχτα όταν ο ίδιος κοιμάται. Συνεχίζει να ψάχνει μάταια για άλλη ανθρώπινη ζωή και παλεύει με τις νυχτερινές ασυνείδητες πράξεις του, ταλαντευόμενος συνεχώς μεταξύ ονείρου, πραγματικότητας και τρέλας.

Σε σχεδόν 400 σελίδες, ο συγγραφέας περιγράφει στο ύφος του μαγικού ρεαλισμού και από την οπτική γωνία του πρωτοπρόσωπου αφηγητή, τους δύο μήνες κατά τους οποίους ο ήρωας ζει χωρίς καμία ανθρώπινη επαφή σ' αυτή την ασυνήθιστη κατάσταση που τον φέρνει αντιμέτωπο με τα θεμελιώδη ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Το μυθιστόρημα έφτασε στην πρώτη θέση των αυστριακών μπεστ σέλερ και ο συγγραφέας έλαβε το Αυστριακό Βραβείο Προώθησης της Λογοτεχνίας.

Υπόθεση

Ο Γιόνας, ένας 35χρονος διακοσμητής εσωτερικών χώρων που ζει με τη σύντροφό του Μαρί σε ένα διαμέρισμα στη Βιέννη, ένα πρωί έρχεται αντιμέτωπος με το απίστευτο γεγονός ότι ξαφνικά φαίνεται να είναι μόνος στον κόσμο. Πηγαίνοντας στη δουλειά του διαπιστώνει ότι η πόλη είναι έρημη. Δεν μπορεί να επικοινωνήσει με άλλους, το τηλέφωνο, το διαδίκτυο και το ραδιόφωνο δεν λειτουργούν. Η αρχική του αντίδραση είναι μια απεγνωσμένη αναζήτηση απαντήσεων - αδιάκοπα καλεί αριθμούς τηλεφώνου, οδηγεί στην πόλη, αργότερα ακόμη και στη Γερμανία και την Ουγγαρία με την ελπίδα να συναντήσει κάποιον, επισκέπτεται τον Ζωολογικό κήπο της Βιέννης, όπου διαπιστώνει ότι και τα ζώα έχουν εξαφανιστεί. Στην αναζήτησή του αφήνει τον αριθμό του κινητού του σε αμέτρητα μέρη, σημειώνει γνωστά αξιοθέατα της Βιέννης με μηνύματα SOS, γράφει τακτικά το όνομά του και την ημερομηνία στους πίνακες καταλόγων έρημων εστιατορίων και καφέ που επισκέπτεται. Σύντομα, αρχίζει να γεμίζει τις μέρες του με δραστηριότητες που δεν αποσκοπούν πρωτίστως στην εξήγηση της ακατανόητης κατάστασης, για παράδειγμα εγκαθίσταται στο διαμέρισμα όπου ζούσε με τους γονείς του ως παιδί. Μεταφέρεται επίσης σε παλαιότερες εποχές κάνοντας μια βόλτα με ποδήλατο από τη Βιέννη στη λίμνη Μόντζεε στην Άνω Αυστρία, όπου περνούσε τις παιδικές του διακοπές με τους γονείς του, και προσπαθεί να αναπλάσει με ακρίβεια τις παιδικές του εμπειρίες. Συγχρόνως, πειραματίζεται με τις κάμερες: παρατηρεί διαφορετικές τοποθεσίες ταυτόχρονα στήνοντας κάμερες σε διάφορα μέρη στη Βιέννη και στη συνέχεια περνάει τον χρόνο του στο σπίτι παρακολουθώντας τις βιντεοσκοπήσεις (στις οποίες, φυσικά, δεν συμβαίνει τίποτα).

Στη συνέχεια αρχίζει να βιντεοσκοπεί τον εαυτό του ενώ κοιμάται και αρχίζει να αναφέρει τον εαυτό του ως «ο Κοιμώμενος», σαν να αναφέρεται σε κάποιον άλλο. Και πράγματι, ο Κοιμώμενος αναπτύσσει όλο και περισσότερο τη δική του ζωή, σηκώνεται τη νύχτα και κάνει πράγματα που ο Γιόνας δεν μπορεί να θυμηθεί όταν ξυπνάει. Περιπλανιέται τη νύχτα, με αποτέλεσμα ο Γιόνας να ξυπνάει όλο και πιο συχνά κουρασμένος ή σε άγνωστα μέρη, μια φορά κρατώντας ένα μαχαίρι. Προς το τέλος του μυθιστορήματος, ο Κοιμώμενος γίνεται όλο και πιο απειλητικός. Στην απόκοσμη διπλή ζωή που ζει ο Γιόνας λόγω της ύπαρξης του Κοιμωμένου, παρεισφρύουν διάφορα ανεξήγητα περιστατικά, μερικά από τα οποία αργότερα εξηγούνται λογικά (το χτύπημα του τηλεφώνου στο διαμέρισμά του οφείλεται στο ότι άθελά του ενεργοποίησε την κλήση του αριθμού στο κινητό του), αλλά τα περισσότερα παραμένουν ανεξήγητα (μια σειρά από σχοινιά σε αίθουσα σιδηροδρομικού σταθμού από τα οποία κρέμονται ρούχα, στη δεύτερη επίσκεψή του στο σπίτι ενός ξένου υπάρχει μια ακόμη φωτογραφία στον τοίχο από ό,τι στην πρώτη του επίσκεψη, κ.λπ.).

Μετά από περίπου έξι εβδομάδες, ο Γιόνας ξεκινά μέσα από την έρημη Ευρώπη για την Αγγλία για να αναζητήσει ίχνη της Μαρί (η οποία είχε επισκεφτεί την αδερφή της). Μετά από μια περιπετειώδη διάσχιση της σήραγγας της Μάγχης με ποδήλατο και με τα πόδια και μια απεγνωσμένη μάχη κατά του κακόβουλου νυχτερινού σωσία του που τον αποσπά επανειλημμένα από τον προορισμό του - με τα όρια της πραγματικότητας και της φαντασίας να γίνονται ολοένα και πιο θολά - φτάνει σε μια μικρή πόλη στα σύνορα της Σκωτίας, όπου βρίσκει τη βαλίτσα της Μαρί και την παίρνει πίσω στην Αυστρία. Κατά τη διάρκεια της επιστροφής στη Βιέννη, βυθισμένος στην υπαρξιακή αγωνία και παράνοια, ο φόβος του για την απροσδόκητη εμφάνιση ενός θηρίου που μοιάζει με λύκο τον στοιχειώνει. Φτάνοντας στη Βιέννη, κάνει μια τελευταία βόλτα καταλήγοντας στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Στεφάνου. Με τη βαλίτσα της Μαρί, που περιέχει όλα όσα τον συνδέουν μαζί της, ανεβαίνει στον πύργο και ρίχνεται στο κενό. Καθώς πέφτει, αναλογίζεται τη ζωή, την ευτυχία και τον έρωτα, πραγματοποιώντας την επιθυμία του να πεθάνει, που είχε εκφράσει νωρίτερα.

Υποδοχή

Οι κριτικοί αντέδρασαν σε μεγάλο βαθμό θετικά στο πέμπτο μυθιστόρημα του Γκλάβινιτς. Ο συγγραφέας Ντάνιελ Κέλμαν παρατήρησε ότι «φτάνει στην κορυφή της τέχνης του, δημιουργώντας σκηνές ανεπαίσθητου τρόμου που θυμίζουν ταινίες του Ντέιβιντ Λιντς». Ωστόσο, έγιναν επανειλημμένες επισημάνσεις σε ομοιότητες με το Μεγάλο σόλο για τον Άντον (1972) του Γερμανού Χέρμπερτ Ρόζεντορφερ και το Ο τοίχος (1962) της Μάρλεν Χάουσοφερ. Αξίζει επίσης να αναφερθεί η νεοζηλανδική ταινία επιστημονικής φαντασίας του 1985 Ήσυχη Γη, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Κρεγκ Χάρισον, η οποία επίσης αναφέρεται στην παγκόσμια εξαφάνιση της ανθρώπινης ζωής και έναν τελευταίο επιζώντα.

Στο μετα-μυθιστόρημα Αυτός είμαι εγώ (2007), ο αφηγητής «Τόμας Γκλάβινιτς» κατά τη διάρκεια μιας ραδιοφωνικής εκπομπής, σε σχόλιο ακροατή ότι έχει χρησιμοποιήσει ως πηγές τα προαναφερθέντα έργα στο μυθιστόρημά του Το έργο της νύχτας και κατηγορείται για λογοκλοπή, απαντά ότι δεν γνώριζε τα βιβλία. Στη συνέχεια, ενημερώνει τους ακροατές ότι ο Ρόζεντορφερ του έγραψε μια επιστολή στην οποία αναφερόταν στην ομοιότητα των έργων, χωρίς σε καμία περίπτωση να ισχυρίζεται ότι ο Γκλάβινιτς ήταν λογοκλόπος.

Σε κάθε περίπτωση, πολλά άλλα βιβλία και ταινίες εξερευνούν το μοτίβο του «τελευταίου ανθρώπου» - αλλά όλα, όπως και του Γκλάβινιτς, διαφέρουν ως προς την πλοκή.