close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τομογραφία εκπομπής φωτονίων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Τομογραφία εκπομπής φωτονίων
Ιατρική διάγνωση
Image
Τομογράφος εκπομπής φωτονίων
Image
Σάρωση SPECT εγκεφάλου.
Image
SPECT-CT ραδιενεργών νανοσωματιδίων σε ποντικό.

Η τομογραφία εκπομπής φωτονίων ή υπολογιστική τομογραφία εκπομπής μονού φωτονίου (αγγ. Single Photon Emission Computed Tomography ή SPECT), είναι ένας τύπος απεικονιστικής εξέτασης πυρηνικής ιατρικής που χρησιμοποιεί έναν ραδιενεργό ιχνηθέτη για τη δημιουργία τρισδιάστατων εικόνων οργάνων και ιστών, δείχνοντας πώς λειτουργούν.[1][2] Η σάρωση SPECT είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την αξιολόγηση της ροής του αίματος και της δραστηριότητας σε όργανα όπως ο εγκέφαλος και η καρδιά, και μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση παθήσεων όπως η άνοια, οι επιληπτικές κρίσεις, ακόμη και τα κατάγματα οστών.[3][4]

Η σάρωση SPECT-CT συνδυάζει δύο τεχνικές απεικόνισης, την σάρωση SPECT και την αξονική τομογραφία (CT), για να παρέχει μια πιο ολοκληρωμένη και ακριβή διάγνωση. Η SPECT αποκαλύπτει τη λειτουργική δραστηριότητα οργάνων και ιστών ανιχνεύοντας ραδιενεργούς ιχνηθέτες, ενώ η CT παρέχει λεπτομερείς ανατομικές εικόνες. Ο συνδυασμός αυτών των μεθόδων επιτρέπει τον ακριβή εντοπισμό λειτουργικών ανωμαλιών και τη βελτίωση της διαγνωστικής εμπιστοσύνης.[5][6][7]

Οι σαρώσεις SPECT χρησιμοποιούν μια μικρή ποσότητα ιονίζουσας ακτινοβολίας από ραδιοφαρμακευτικά προϊόντα. Στην περίπτωση της συνδυαστικής σάρωσης SPECT-CT, η δόση της ακτινοβολίας μπορεί να ποικίλλει. Για παράδειγμα, στη σάρωση οστών SPECT-CT εκτιμάται ότι ο ασθενής δέχεται περίπου 2,6 mSv, δόση η οποία ισοδυναμεί περίπου με ένα έτος ακτινοβολίας υποβάθρου.[8] Η συνολική έκθεση των ασθενών από συνδυαστική σάρωση SPECT-CT είναι κατά μέσο όρο 7 mSv.[9]

Παράλληλα, τόσο η SPECT όσο και η PET (τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων) είναι και δύο μέθοδοι που δημιουργούν εικόνες εσωτερικών οργάνων, αλλά διαφέρουν ως προς τον τύπο των ραδιενεργών ιχνηθετών που χρησιμοποιούνται (ποζιτρόνια και ακτίνες γάμμα), τον τρόπο με τον οποίο αποσυντίθενται αυτοί οι ιχνηθέτες και την ποιότητα της εικόνας που προκύπτει. Οι σαρώσεις PET προσφέρουν γενικά υψηλότερη ευαισθησία και χωρική ανάλυση, ενώ οι σαρώσεις SPECT είναι ευρύτερα διαθέσιμες και οικονομικά αποδοτικές.[10][11]

Τέλος, oι σαρώσεις PET, SPECT και CT (αξονική τομογραφία) περιλαμβάνουν όλες έκθεση σε ακτινοβολία, αλλά τα επίπεδα ποικίλλουν. Γενικά, οι αξονικές τομογραφίες έχουν υψηλότερες δόσεις ακτινοβολίας από την PET και την SPECT, ενώ η PET έχει συνήθως χαμηλότερες δόσεις από την SPECT.[Σημ. 1][12][13][14][15]

Συνήθεις εφαρμογές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εγκέφαλος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σαρώσεις SPECT μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της λειτουργίας του εγκεφάλου σε παθήσεις όπως η άνοια, η επιληψία, το εγκεφαλικό επεισόδιο και οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Μπορούν επίσης να βοηθήσουν στον εντοπισμό περιοχών του εγκεφάλου που είναι υπολειτουργικές ή υπερδραστήριες, κάτι που μπορεί να είναι χρήσιμο στη διάγνωση και τη διαχείριση παθήσεων όπως η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).[1][16]

Καρδιά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σαρώσεις SPECT μπορούν να αξιολογήσουν τη ροή του αίματος στον καρδιακό μυ, βοηθώντας στη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου και άλλων καρδιακών παθήσεων.[17]

Οστά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σαρώσεις SPECT μπορούν να ανιχνεύσουν κατάγματα οστών, κατάγματα κόπωσης και οστικές μολύνσεις, καθώς και καρκίνο των οστών που έχει εξαπλωθεί από άλλες περιοχές.[18]

Άλλα όργανα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το SPECT μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της λειτουργίας άλλων οργάνων, όπως το ήπαρ, τα νεφρά και η χοληδόχος κύστη.[19]

Διαδικασία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εξέταση πραγματοποιείται σε βήματα, τα οποία είναι τα παρακάτω[20]:

  1. Μια μικρή ποσότητα ραδιενεργού ιχνηθέτη εγχέεται σε μια φλέβα.
  2. Ο ιχνηθέτης ταξιδεύει στην περιοχή ενδιαφέροντος στο σώμα.
  3. Μετά από μια σύντομη αναμονή, ο ασθενής ξαπλώνει σε ένα τραπέζι ενώ μια ειδική κάμερα περιστρέφεται γύρω του, ανιχνεύοντας τις ακτίνες γάμμα.
  4. Ένας υπολογιστής δημιουργεί τρισδιάστατες εικόνες με βάση τα δεδομένα από την κάμερα.

Σημειώσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Για την SPECT MPI, οι διάμεσες και οι μέσες EDs ήταν 12,1 και 12,3 mSv, αντίστοιχα, σε εργαστήρια των ΗΠΑ, ενώ για τις μελέτες PET, η μέση και η διάμεση τιμή στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν και οι δύο 3,7 mSv. Παγκοσμίως, οι μέσες εργαστηριακές EDs κυμαίνονταν από 2 έως 24 mSv, με διάμεση τιμή 10,4 mSv.

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 «SPECT scan - Mayo Clinic». www.mayoclinic.org. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2025.
  2. ↑ Yandrapalli, Srikanth· Puckett, Yana (2025). SPECT Imaging. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  3. ↑ «Brain SPECT Imaging». Universiteit Gent (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2025.
  4. ↑ «Single-Photon Emission Computerized Tomography (SPECT)». Atrium Health Wake Forest Baptist (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2025.
  5. ↑ «SPECT CT scan». Newcastle Hospitals NHS Foundation Trust (στα Αγγλικά). 11 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2025.
  6. ↑ Yuan, L. L.; Kan, Y.; Ma, D. Q.; Yang, J. G. (2016-02). «Combined application of ultrasound and SPECT/CT has incremental value in detecting parathyroid tissue in SHPT patients». Diagnostic and Interventional Imaging 97 (2): 219–225. doi:10.1016/j.diii.2015.08.007. ISSN 2211-5684. PMID 26432401. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26432401.
  7. ↑ Buck, Andreas K.; Nekolla, Stephan; Ziegler, Sibylle; Beer, Ambros; Krause, Bernd J.; Herrmann, Ken; Scheidhauer, Klemens; Wester, Hans-Juergen και άλλοι. (2008-08-01). «Spect/Ct» (στα αγγλικά). Journal of Nuclear Medicine 49 (8): 1305–1319. doi:10.2967/jnumed.107.050195. ISSN 0161-5505. PMID 18632825. https://jnm.snmjournals.org/content/49/8/1305.
  8. ↑ Alrehily, Faisal; Alshamrani, Abdullah F. (2023-03-01). «Estimation of radiation dose associated with bone SPECT/CT and establishing local diagnostic reference levels using size-specific dose estimate». Journal of Radiation Research and Applied Sciences 16 (1): 100527. doi:10.1016/j.jrras.2023.100527. ISSN 1687-8507. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1687850723000055.
  9. ↑ Rausch, Ivo; Füchsel, Frank G.; Kuderer, Corinna; Hentschel, Michael; Beyer, Thomas (2016-09). «Radiation exposure levels of routine SPECT/CT imaging protocols». European Journal of Radiology 85 (9): 1627–1636. doi:10.1016/j.ejrad.2016.06.022. ISSN 1872-7727. PMID 27501899. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27501899.
  10. ↑ «Nuclear Medicine». National Institute of Biomedical Imaging and Bioengineering (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.
  11. ↑ Crișan, George; Moldovean-Cioroianu, Nastasia Sanda; Timaru, Diana-Gabriela; Andrieș, Gabriel; Căinap, Călin; Chiș, Vasile (2022-04-30). «Radiopharmaceuticals for PET and SPECT Imaging: A Literature Review over the Last Decade». International Journal of Molecular Sciences 23 (9): 5023. doi:10.3390/ijms23095023. ISSN 1422-0067. PMID 35563414. PMC 9103893. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9103893/.
  12. ↑ Einstein, Andrew J. (2018-12). «High Radiation Doses From SPECT Myocardial Perfusion Imaging in the United States». Circulation: Cardiovascular Imaging 11 (12): e008383. doi:10.1161/CIRCIMAGING.118.008383. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCIMAGING.118.008383.
  13. ↑ Themes, U. F. O. (27 Ιουλίου 2016). «Radiation Doses and Radiation Protection». Radiology Key (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.
  14. ↑ «Understanding Radiation Risk from Imaging Tests». www.cancer.org (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.
  15. ↑ Danad, Ibrahim; Raijmakers, Pieter G.; Driessen, Roel S.; Leipsic, Jonathon; Raju, Rekha; Naoum, Chris; Knuuti, Juhani; Mäki, Maija και άλλοι. (2017-10-01). «Comparison of Coronary CT Angiography, SPECT, PET, and Hybrid Imaging for Diagnosis of Ischemic Heart Disease Determined by Fractional Flow Reserve». JAMA cardiology 2 (10): 1100–1107. doi:10.1001/jamacardio.2017.2471. ISSN 2380-6591. PMID 28813561. PMC 5710451. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5710451/.
  16. ↑ «Why SPECT | The Science | Amen Clinics Amen Clinics» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.
  17. ↑ «spect scan». my.clevelandclinic.org. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.
  18. ↑ «SPECT CT: Uses, Procedure, Benefits». MedPark Hospital (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.
  19. ↑ «Single Photon Emission Computed Tomography (SPECT)». myhealth.alberta.ca (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.
  20. ↑ Spine, Mayfield Brain &. «SPECT scan». mayfieldclinic.com (στα english). Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Τομογραφία_εκπομπής_φωτονίων&oldid=11168213"