Τήτμαρ, επίσκοπος του Μέρσεμπουργκ

Τήτμαρ, επίσκοπος του Μέρσεμπουργκ
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη μητρική γλώσσα	Thietmar von Merseburg (Γερμανικά)
Γέννηση	25  Ιουλίου 975
Θάνατος	1  Δεκεμβρίου 1019 Μέρζεμπουργκ
Τόπος ταφής	καθεδρικός ναός του Μέρσεμπουργκ
Χώρα πολιτογράφησης	Γερμανία
Θρησκεία	Χριστιανισμός Καθολική Εκκλησία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες	Λατινικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα	ιστορικός συγγραφέας χρονικογράφος καθολικός ιερέας καθολικός επίσκοπος (από 1009)
Αξιοσημείωτο έργο	Facsimile of Thietmar's Chronicon
Οικογένεια
Γονείς	Ζήγκφρηντ Α΄ του Βάλμπεκ και Kunigunde von Stade
Αδέλφια	Ερρίκος του Βάλμπεκ Siegfried Φρειδερίκος του Βάλμπεκ Brun II. von Verden
Οικογένεια	κόμης του Βάλμπεκ
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα	ρωμαιοκαθολικός επίσκοπος του Μέρσεμπουργκ (1009–1019)
Σχετικά πολυμέσα

Ντήτμαρ του Μέρσεμπουργκ σε ανάγλυφο από την Κάρολιν Ντονστ, στο Τάνγκερμυντε.

Ο Τήτμαρ Γ΄ (Ντήτμαρ ή Ντίτμαρ), γερμ.: Thietmar von Merseburg (25 Ιουλίου 975 - 1 Δεκεμβρίου 1018) από τον Οίκο των Λοθαριδών, ήταν πρίγκιπας-επίσκοπος του Μέρσενμπουργκ από το 1009 μέχρι το τέλος του το 1018, ήταν ένας σημαντικός χρονικογράφος, που κατέγραψε τις βασιλείες των ηγεμόνων της Γερμανίας της δυναστείας των Οθωνιδών (Σαξονικής δυναστείας). Δύο από τους προπάππους τού Τήτμαρ, που και οι δύο αναφέρονται ως Λοθάριοι, ήταν οι Σάξονες ευγενείς Λοθάριος Β΄ κόμης του Στάντε, και Λοθάριος Α΄ κόμης του Βάλμπεκ. Και οι δύο σκοτώθηκαν μαχόμενοι τους Σλάβους στη μάχη του Λέντσεν.

Βιογραφία

Ο καθεδρικός ναός του Μέρσενμπουργκ, όπου εργάστηκε ο Τήτμαρ.

Ο Τήτμαρ ήταν γιος του Σάξονα κόμη Ζήγκφρηντ του Γηραιού του Βάλμπεκ (απεβ. το 990) και της συζύγου του Κουνιγκούντε (απεβ. στο 997), κόρη του Ερρίκου Α΄ του Φαλακρού, κόμη του Στάντε (Οίκος των Ουδονιδών). Ο πατέρας του πολέμησε με τον μάργραβο Όντο εναντίον του Μιέσκο Α ΄ δούκα της Πολωνίας στη μάχη της Τσεντύνια του 972. Κατά τη γέννηση του Τήτμαρ, η οικογένειά του πήρε το μέρος του Ερρίκου Β ΄ των Οθωνιδών, δούκα της Βαυαρίας ("τον Εριστικό") στην εξέγερσή του εναντίον τού εξάδελφου του, βασιλιά Όθωνα Β ΄. Αργότερα, επιτεύχθηκε μία ισορροπία. Ο Ζήγκφρηντ έγινε βουργκράβος στο Μόκερν και ο αδελφός του Λοθάρος Α΄ κόμης του Βάλμπεκ υπηρέτησε ως μαργράβος του Νόρντμαρκ από το 983 μέχρι το τέλος του το 1003.

Βαπτισμένος στην Χάλμπερστατ, ο Τήτμαρ προετοιμάστηκε για μία εκκλησιαστική σταδιοδρομία. Εκπαιδεύτηκε στον σύλλογο το υκαθεδρικού του Αγίου Σερβάτιου του αβαείου του Κβέντλινμπουργκ, και από το 987 και μετά στο αβαείο των Βενεδικτίνων του Μπέργκε στο Μπούκαου κοντά στο Μαγδεμβούργο. Από την 1η Νοεμβρίου 990 παρακολουθούσε το σχολείο του καθεδρικού του Μαγδεμβούργου, μαζί με τον συγγενή του Μπρούνο του Κέρφουρτ. Γνώριζε τα έργα του Αυγουστίνου της Ιππώνος, αλλά ακόμη περισσότερο τους κλασικούς συγγραφείς όπως ο Βηργίλιος, ο Οράτιος, ο Λουκανός και ο Μακρόβιος.

Ο Τήτμαρ ήταν μάρτυρας των αγώνων του νεαρού βασιλιά Όθωνα Γ΄ και της μητέρας του Θεοφανούς για να εξασφαλίσουν την βασιλεία τους. Συμμετείχε σε κάποια πολιτικά γεγονότα τής εποχής. Το 994 ήταν όμηρος στα χέρια των Νορμανδών, και δεν ήταν άγνωστος με τις πραγματικότητες του πολέμου. Μετά το τέλος των γονιών του κληρονόμησε μεγάλα τμήματα των κτηρίων του Βάλντεκ και το 1002 έγινε κοσμήτωρ του οικογενειακού μοναστηριού, που ιδρύθηκε από τον παππού του κόμη Λοθάριο Β ΄. Στις 21 Δεκεμβρίου 1004, χειροτονήθηκε ιερέας από τον αρχιεπίσκοπο Ταγκίνο του Μαγδεμβούργου.

Το 1009, με την παρεμβολή του αρχιεπισκόπου Ταγκίνο, έγινε επίσκοπος της επισκοπής του Μέρσενμπουργκ, η οποία είχε αποκατασταθεί από τον βασιλιά Ερρίκο Β ΄ το 1004. Ο Τήτμαρ ανησυχούσε για την πλήρη αποκατάσταση της επισκοπής του. Ένας πιστός υποστηρικτής της γερμανικής βασιλείας, σπάνια παρενέβαινε στις πολιτικές υποθέσεις. Απεβώσε την 1 Δεκεμβρίου 1018 και τάφηκε στον καθεδρικό ναό του Μέρσενμπουργκ.

Το Χρονικό του Τήτμαρ

Σελίδα του Χρονικού του Τήτμαρ.

Μεταξύ 1012 και 1018 ο Τήτμαρ, ενώ ήταν επίσκοπος του Μαγδεμβούργου, συνέθεσε το χρονικό Chronicon Thietmari, το οποίο αποτελείται από οκτώ βιβλία, που καλύπτουν την περίοδο μεταξύ 908 και 1018, τους Σάξονες βασιλείς Ερρίκο Α΄ τον Ορνιθοθήρα, τους τρεις Όθωνες Α΄, Β΄, Γ΄ και τον Ερρίκο Β΄ τον Άγιο. Ως σύμβουλος του βασιλιά και συμμετέχων σε πολλές σημαντικές πολιτικές συναλλαγές, ήταν καλά ενήμερος, για να γράψει μία ιστορία τής εποχής του.

Τα πρώτα τρία βιβλία, που καλύπτουν τις βασιλείες του Ερρίκου Α ́ και των δύο πρώτων Οθόνων (Όθωνα Α ΄ και Όθωνα Β΄) βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε προηγούμενα χρονικά, τα περισσότερα από τα οποία εξακολουθούν να υπάρχουν (π.χ. του Βίντουκιντ του Κόρβεϋ Res gestae Saxonica, τα Αnnales Wuedlinburgenses και άλλα); το 4ο βιβλίο, που περιλαμβάνει την βασιλεία του Όθωνα Γ΄ ́ περιέχει πολύ πρωτότυπο υλικό. Ενώ τα υπόλοιπα τέσσερα βιβλία, τα οποία περιγράφουν τη βασιλεία του Ερρίκου Β΄ έως το έτος 1018, είναι η ανεξάρτητη αφήγηση του Τήτμαρ, και εκτός από το να είναι η κύρια πηγή για την ιστορία των Σαξόνων κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ερρίκου Β΄, περιέχουν πολύτιμες πληροφορίες, που δεν βρίσκονται αλλού, σχετικά με την σύγχρονη ιστορία και τον πολιτισμό των Σλαβικών φυλών ανατολικά του ποταμού Έλβα, όπως οι Πόλες, οι Ούγγροι και οι Βούλγαροι.

Το διασωθέν χειρόγραφο δείχνει συνεχιζόμενες τροποποιήσεις και προσθήκες από τον Tήτμαρ, μετά την ολοκλήρωση του κειμένου. Η Καθολική Εγκυκλοπαίδεια του 1913 επικρίνει το στυλ και τη σύνθεση της γραφής, καθώς και την αδιάκριτη περιγραφή ασήμαντων γεγονότων, αλλά παρόλα αυτά το συνιστά ως ιστορική πηγή για τη Σαξονία κατά τη διάρκεια των βασιλειών των ηγεμόνων Όθωνα Γ΄ και Ερρίκου Β΄. Περιέχει λεπτομερή ιστορία της επισκοπής του Μέρσενμπουργκ, και των πολέμων κατά των Βένδων (Πολαβιανοί Σλάβοι) και των Πολωνών.

Το αρχικό χειρόγραφο μεταφέρθηκε το 1570 στη Δρέσδη. Όταν η πόλη καταστράφηκε από βομβαρδισμούς κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το χειρόγραφο υπέστη σοβαρές ζημιές, και μόνο λίγα φύλλα παρέμειναν ανέπαφα. Ευτυχώς, μία πλήρη πανομοιότυπη έκδοση είχε δημοσιευθεί από τον Λ. Σμιτ (Dresden, 1905).

Η δήλωση του Τήτμαρ ότι ο Σταυρός του Γκέρο στον καθεδρικό ναό της Κολωνίας ήταν παραγγελία του αρχιεπισκόπου Γέρο, ο οποίος απεβίωσε το 976, απορρίφθηκε από τους ιστορικούς της τέχνης, οι οποίοι πίστευαν ότι εννοούσε έναν άλλο σταυρό, μέχρι τη δεκαετία του 1920, και επιβεβαιώθηκε τελικά ως σωστή το 1976 από τη δενδροχρονολόγηση.

Εκδόσεις και μεταφράσεις του Χρονικού του Τήτμαρ

Thietmari Merseburgensis episcopi Chronicon:

Παραπομπές

Επισκόπηση:

• Το παρόν λήμμα ενσωματώνει κείμενο από έκδοση που είναι πλέον κοινό κτήμα: Chisholm, Hugh, επιμ.. (1911) Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα (11η έκδοση) Cambridge University Press 
•  Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από δημοσίευση που πλέον είναι κοινό κτήμα:  Ott, Michael (1909). «Dithmar». Catholic Encyclopedia. 5. New York: Robert Appleton Company. 

Βιβλιογραφία

• από τον Arno Mentzel-Reuters και τον Gerhard Schmitz, με το φαξίμιλο του MS της Δρέσδης και της έκδοσης του Holtzmann του 1935.«Digitale Edition der Chronik des Thietmar von Merseburg». MGH-Bibliothek (στα Γερμανικά). 2002 
• «Thietmari Merseburgensis episcopi chronicon - notae Germano sermone scripta Latino» (στα Λατινικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαΐου 2009. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2025. 
• «Vita Operaque by Migne Patrologia Latina» (στα Λατινικά). 
• Wilhelm Wattenbach (1894), «Thietmar», Allgemeine Deutsche Biographie (ADB), 38, Leipzig: Duncker & Humblot, σελ. 26–28 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Τήτμαρ, επίσκοπος του Μέρσεμπουργκ στο Wikimedia Commons