close
Μετάβαση στο περιεχόμενο

Σπληνομεγαλία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Image
Η θέση του σπλήνα στο ανθρώπινο σώμα.

Η σπληνομεγαλία, ή διόγκωση του σπλήνα, είναι μια πάθηση όπου ο σπλήνας, ένα όργανο στην άνω αριστερή κοιλιακή χώρα, είναι μεγαλύτερος από το φυσιολογικό.[1][2] Ο σπλήνας παίζει κρίσιμο ρόλο στο φιλτράρισμα του αίματος και στη διατήρηση υγιών αιμοσφαιρίων και ανοσολογικής λειτουργίας. Η σπληνομεγαλία μπορεί να προκληθεί από διάφορες υποκείμενες παθήσεις που επηρεάζουν το αίμα, το λεμφικό σύστημα ή από λοιμώξεις.[1][3][4]

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν τον πόνο ή τη δυσφορία (συχνά αισθητός στην άνω αριστερή κοιλία, ο οποίος μπορεί να αντανακλά στον αριστερό ώμο ή στην πλάτη),[5][6] αίσθημα πληρότητας μετά από λίγο φαγητό (ο διευρυμένος σπλήνας μπορεί να πιέζει το στομάχι, προκαλώντας πρόωρο αίσθημα κορεσμού),[3] κόπωση (οφείλεται σε μειωμένο αριθμό υγιών αιμοσφαιρίων),[3] και συχνές λοιμώξεις (λόγω αφαίρεσης λευκών αιμοσφαιρίων από τον σπλήνα και την επακόλουθη υπολειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος).[3][7]

Η σπληνομεγαλία μπορεί να προκληθεί από ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, όπως οι διαταραχές του αίματος (π.χ. αιμολυτική αναιμία),[8] οι διαταραχές του λεμφικού συστήματος (π.χ. σε λέμφωμα και λευχαιμία),[4] οι λοιμώξεις (ιογενείς, βακτηριακές ή παρασιτικές),[4] η ηπατική νόσος (κίρρωση ή άλλες ηπατικές παθήσεις),[9] και άλλες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μορφών καρκίνου, μεταβολικών διαταραχών και προβλημάτων του ανοσοποιητικού συστήματος.[4][10]

Η σπληνομεγαλία συνήθως ανιχνεύεται κατά τη διάρκεια μιας κλινικής εξέτασης, εξετάσεων αίματος ή απεικονιστικών εξετάσεων (κυρίως υπερηχογράφημα, αλλά και αξονική τομογραφία), και μερικές φορές βιοψίας μυελού των οστών.[11] Η θεραπεία επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του σπλήνα (σπληνεκτομή).[12][10] Για παράδειγμα, η σπληνομεγαλία λόγω σπληνικής απομόνωσης,[13][14] λόγω δρεπανοκυτταρικής αναιμίας συνήθως αντιμετωπίζεται με μεταγγίσεις αίματος, ενώ οι καρκίνοι που εμπλέκουν τον σπλήνα μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας.[11]

Ορισμός

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Μέτρηση της μεγαλύτερης διάστασης του σπλήνα σε υπερηχογράφημα κοιλίας.

Η σπληνομεγαλία μπορεί να ταξινομηθεί με βάση διάφορους παράγοντες, όπως το μέγεθος του σπλήνα, την υποκείμενη αιτία και τον μηχανισμό διεύρυνσης. Το μέγεθος συχνά κατηγοριοποιείται ως μέτριο ή σοβαρό, με τη μεγαλύτερη διάσταση να κυμαίνεται μεταξύ 11-20 cm για μέτρια και μεγαλύτερη από 20 cm για σοβαρή σπληνομεγαλία. Παθοφυσιολογικά, η σπληνομεγαλία μπορεί να ταξινομηθεί ως συμφορητική, διηθητική, ανοσολογική ή νεοπλασματική.[15][16][17]

Ταξινόμηση κατά μέγεθος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Κανονικό: Το μέγεθος του σπλήνα είναι συνήθως μικρότερο από 11 cm στη μεγαλύτερη διάστασή του.[18]
  • Μέτρια σπληνομεγαλία: Η μεγαλύτερη διάσταση του σπλήνα είναι μεταξύ 11 και 20 cm.[18]
  • Μεγάλη σπληνομεγαλία: Η μεγαλύτερη διάσταση του σπλήνα είναι μεγαλύτερη από 20 cm.[18]

Ταξινόμηση με βάση την παθοφυσιολογία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Συμφορητική: Προκαλείται από συσσώρευση αίματος, συχνά λόγω πυλαίας υπέρτασης ή απόφραξης της σπληνικής φλέβας.[19]
  • Διηθητική: Εμφανίζεται όταν ξένα κύτταρα εισβάλλουν στον σπλήνα, όπως σε μεταστάσεις, μυελοειδή νεοπλάσματα ή ασθένειες αποθήκευσης λιπιδίων.[19]
  • Ανοσολογική: Προκύπτει από αυξημένη ανοσολογική δραστηριότητα και επακόλουθη υπερπλασία, που παρατηρείται σε καταστάσεις όπως η ενδοκαρδίτιδα, η σαρκοείδωση ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα.[19]
  • Νεοπλασματική: Περιλαμβάνει την ανάπτυξη ενός όγκου (καλοήθους ή κακοήθους) μέσα στον ίδιο τον σπλήνα.[19]

Ταξινόμηση με βάση το σύστημα βαθμολόγησης του Hackett

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Η σπληνομεγαλία σε διαφορετικούς βαθμούς επέκτασης (σύστημα βαθμολόγησης του Hackett).[20]

Αυτό το σύστημα κατηγοριοποιεί τη σπληνομεγαλία με βάση το πόσο μακριά είναι ψηλαφητός ο σπλήνας κάτω από το αριστερό πλευρικό όριο[21]:

  • Βαθμός 0: Μη ψηλαφητός σπλήνας.
  • Βαθμός 1: Ψηλαφητός σπλήνας εντός του αριστερού πλευρικού όριου κατά την εισπνοή.
  • Βαθμός 2: Ψηλαφητός σπλήνας κάτω από το αριστερό πλευρικό όριο.
  • Βαθμός 3: Ψηλαφητός σπλήνας στη μέση μεταξύ του αριστερού πλευρικού όριου και του ομφαλού.
  • Βαθμός 4: Ψηλαφητός σπλήνας κάτω από τον ομφαλό.
  • Βαθμός 5: Ο σπλήνας εκτείνεται χαμηλότερα από τον βαθμό 4.

Άλλες παράμετροι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σπληνομεγαλία μπορεί επίσης να ταξινομηθεί με βάση την υποκείμενη νόσο, όπως αιματολογικές διαταραχές (π.χ. λευχαιμία, λέμφωμα), λοιμώξεις (π.χ. μονοπυρήνωση) ή αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. λύκος).[2]

Αίτια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Image
Αξονική τομογραφία σε ασθενή με χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία, που δείχνει σπληνομεγαλία. Τα κίτρινα βέλη δείχνουν το σημείο της διόγκωσης του σπλήνα.

Η σπληνομεγαλία είναι συνήθως μια δευτερογενής πάθηση, που σημαίνει ότι προκύπτει από ένα άλλο υποκείμενο πρόβλημα. Πολλοί παράγοντες μπορούν να την προκαλέσουν, όπως λοιμώξεις, ηπατική νόσος, αιματολογικές διαταραχές, καρκίνοι και άλλες παθήσεις.[3][1][22]

Σε εύκρατα κλίματα, οι πιο συνηθισμένες αιτίες είναι:

Στις τροπικές περιοχές, οι πιο συχνές αιτίες είναι:

Εάν η σπληνομεγαλία είναι μεγάλη (ο σπλήνας ψηλαφείται 8 cm κάτω από το πλευρικό όριο), η αιτία είναι συνήθως:

Η σπληνομεγαλία μπορεί να οδηγήσει σε κυτταροπενίες, μια διαταραχή που ονομάζεται υπερσπληνισμός.[22]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 3 Chapman, Jennifer· Goyal, Amandeep (2025). Splenomegaly. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  2. 1 2 «Splenomegaly». radiopaedia.org. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  3. 1 2 3 4 5 «Enlarged spleen (splenomegaly) - Symptoms and causes». Mayo Clinic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  4. 1 2 3 4 «Splenomegaly: MedlinePlus Medical Encyclopedia». medlineplus.gov (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  5. ↑ «Enlarged Spleen». my.clevelandclinic.org. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  6. ↑ Stuart, Annie. «Enlarged Spleen: Causes, Symptoms, and Treatments». WebMD (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  7. ↑ «What You Should Know About an Enlarged Spleen». Healthline (στα Αγγλικά). 6 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  8. ↑ Al-Salem, Ahmed H. (2023). Al-Salem, Ahmed H., επιμ. Splenomegaly. Singapore: Springer Nature. σελίδες 51–67. ISBN 978-981-99-6191-7.
  9. ↑ «Splenomegaly Information | Mount Sinai - New York». Mount Sinai Health System (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  10. 1 2 Aldulaimi, Sommer; Mendez, Ana M. (2021-09). «Splenomegaly: Diagnosis and Management in Adults» (στα αγγλικά). American Family Physician 104 (2): 271–276. ISSN 1532-0650. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2021/0900/p271.html.
  11. 1 2 «Enlarged Spleen (Splenomegaly) - Symptoms, Causes, and Treatment». Hoag (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  12. ↑ «Enlarged spleen (splenomegaly) - Diagnosis and treatment - Mayo Clinic». www.mayoclinic.org. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  13. ↑ Kane, Ian· Kumar, Abhishek (2025). Splenic Sequestration Crisis. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  14. ↑ Moll, S.; Orringer, E. P. (1996-12). «Case report: splenomegaly and splenic sequestration in an adult with sickle cell anemia». The American Journal of the Medical Sciences 312 (6): 299–302. doi:10.1097/00000441-199612000-00009. ISSN 0002-9629. PMID 8969620. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8969620.
  15. ↑ «DynaMed». www.dynamed.com. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
  16. ↑ Splenomegaly: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology. 2022-06-08. https://emedicine.medscape.com/article/206208-overview.
  17. ↑ Chapman, Jennifer· Goyal, Amandeep (2025). Splenomegaly. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  18. 1 2 3 Splenomegaly: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology. 2022-06-08. https://emedicine.medscape.com/article/206208-overview.
  19. 1 2 3 4 Chapman, Jennifer· Goyal, Amandeep (2025). Splenomegaly. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  20. ↑ Laman, Moses; Aipit, Susan; Bona, Cathy; Siba, Peter M.; Robinson, Leanne J.; Manning, Laurens; Davis, Timothy M. E. (2015-05-28). «Ultrasonographic assessment of splenic volume at presentation and after anti-malarial therapy in children with malarial anaemia». Malaria Journal 14 (1): 219. doi:10.1186/s12936-015-0741-0. ISSN 1475-2875. PMID 26017395. PMC 4448319. https://doi.org/10.1186/s12936-015-0741-0.
  21. ↑ Leoni, Stefania; Buonfrate, Dora; Angheben, Andrea; Gobbi, Federico; Bisoffi, Zeno (2015-12). «The hyper-reactive malarial splenomegaly: a systematic review of the literature» (στα αγγλικά). Malaria Journal 14 (1): 1–11. doi:10.1186/s12936-015-0694-3. ISSN 1475-2875. https://malariajournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12936-015-0694-3.
  22. 1 2 «Splenomegaly - Hematology and Oncology». MSD Manual Professional Edition (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2025.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Σπληνομεγαλία&oldid=11151535"